વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 4.35
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.35.1
तथा ब्रूवाणं सौमित्रिं प्रदीप्तमिव तेजसा।
अब्रवील्लक्ष्मणं तारा ताराधिपनिभानना ॥ ४.३५.१ ॥
તેજથી જાણે બળતા સૌમિત્રિને આમ બોલતા જોઈને, ચંદ્રસમાન મુખવાળી તારાએ લક્ષ્મણને કહ્યું.
4.35.2
नैवं लक्ष्मण वक्तव्यो नायं परुषमर्हति।
हरीणामीश्वरः श्रोतुं तव वक्त्राद् विशेषतः ॥ ४.३५.२ ॥
લક્ષ્મણ, આમ ન કહેવું જોઈએ. વાનરોના સ્વામી કઠોર વચન સાંભળવા યોગ્ય નથી, ખાસ કરીને તારા મુખેથી.
4.35.3
नैवाकृतज्ञः सुग्रीवो न शठो नापि दारुणः।
नैवानृतकथो वीर न जिह्मश्च कपीश्वरः ॥ ४.३५.३ ॥
વીર, સુગ્રીવ કૃતજ્ઞ નથી, કપટી નથી, ક્રૂર પણ નથી; અસત્ય બોલનાર નથી, કુટિલ પણ નથી, એ કપીશ્વર.
4.35.4
उपकारं कृतं वीरो नाप्ययं विस्मृतः कपिः।
रामेण वीर सुग्रीवो यदन्यैर्दुष्करं रणे ॥ ४.३५.४ ॥
વીર, રામે કરેલો ઉપકાર આ કપિ ભૂલ્યો નથી. વીર, યુદ્ધમાં બીજાઓને કઠિન હતું તે રામથી સુગ્રીવે મેળવ્યું.
4.35.5
रामप्रसादात् कीर्तिं च कपिराज्यं च शाश्वतम्।
प्राप्तवानिह सुग्रीवो रुमां मां च परंतप ॥ ४.३५.५ ॥
રામની કૃપાથી સુગ્રીવે અહીં કીર્તિ, કપિઓનું શાશ્વત રાજ્ય, રુમા અને મને મેળવ્યાં છે, હે શત્રુતાપન.
4.35.6
सुदुःखशयितः पूर्वं प्राप्येदं सुखमुत्तमम्।
प्राप्तकालं न जानीते विश्वामित्रो यथा मुनिः ॥ ४.३५.६ ॥
પહેલાં અતિ દુઃખમાં પડેલો આ સુગ્રીવ, હવે આ ઉત્તમ સુખ પામીને, વિશ્વામિત્ર મુનિની જેમ યોગ્ય સમય જાણતો નથી.
4.35.7
घृताच्यां किल संसक्तो दश वर्षाणि लक्ष्मण।
अहोऽमन्यत धर्मात्मा विश्वामित्रो महामुनिः ॥ ४.३५.७ ॥
લક્ષ્મણ, ધર્મात્મા મહામુનિ વિશ્વામિત્ર ઘૃતાચી અપ્સરા સાથે દસ વર્ષ આસક્ત રહ્યા; છતાં તેમણે તે સમયને થોડો જ માન્યો.
4.35.8
स हि प्राप्तं न जानीते कालं कालविदां वरः।
विश्वामित्रो महातेजाः किं पुनर्यः पृथग्जनः ॥ ४.३५.८ ॥
કાળને જાણનારાઓમાં શ્રેષ્ઠ અને મહાતેજસ્વી વિશ્વામિત્ર પણ પ્રાપ્ત થયેલા સમયને જાણી શક્યા નહીં; તો સામાન્ય માણસની શી વાત?
4.35.9
देहधर्मगतस्यास्य परिश्रान्तस्य लक्ष्मण।
अवितृप्तस्य कामेषु रामः क्षन्तुमिहार्हति ॥ ४.३५.९ ॥
લક્ષ્મણ, દેહસુખમાં લીન, થાકેલા અને કામનાઓથી અતૃપ્ત એવા આને અહીં રામે ક્ષમા કરવી જોઈએ.
4.35.10
न च रोषवशं तात गन्तुमर्हसि लक्ष्मण।
निश्चयार्थमविज्ञाय सहसा प्राकृतो यथा ॥ ४.३५.१० ॥
હે તાત લક્ષ્મણ, તું ક્રોધના વશમાં ન જવું જોઈએ; નિશ્ચય જાણ્યા વિના સામાન્ય માણસની જેમ અચાનક વર્તવું ન જોઈએ.
4.35.11
सत्त्वयुक्ता हि पुरुषास्त्वद्विधाः पुरुषर्षभ।
अविमृश्य न रोषस्य सहसा यान्ति वश्यताम् ॥ ४.३५.११ ॥
હે પુરુષર્ષભ, તારા જેવા સત્ત્વગુણી પુરુષો વિચાર્યા વિના અચાનક ક્રોધના વશમાં જતા નથી.
4.35.12
प्रसादये त्वां धर्मज्ञ सुग्रीवार्थं समाहिता।
महान् रोषसमुत्पन्नः संरम्भस्त्यज्यतामयम् ॥ ४.३५.१२ ॥
હે ધર્મજ્ઞ, સુગ્રીવ માટે એકાગ્ર ચિત્તે હું તને પ્રસન્ન કરું છું; ક્રોધથી ઉત્પન્ન થયેલો આ મહાન આવેગ છોડી દે.
4.35.13
रुमां मां चाङ्गदं राज्यं धनधान्यपशूनि च।
रामप्रियार्थं सुग्रीवस्त्यजेदिति मतिर्मम ॥ ४.३५.१३ ॥
રુમા, મને, અંગદને, રાજ્ય, ધનધાન્ય અને પશુ પણ રામને પ્રસન્ન કરવા સુગ્રીવ ત્યજી દે, એવો મારો મત છે.
4.35.14
समानेष्यति सुग्रीवः सीतया सह राघवम्।
शशाङ्कमिव रोहिण्या हत्वा तं राक्षसाधमम् ॥ ४.३५.१४ ॥
તે અધમ રાક્ષસને હણીને, રોહિણી સાથે ચંદ્રની જેમ, સુગ્રીવ સીતા સાથે રાઘવને મેળવશે.
4.35.15
शतकोटिसहस्राणि लङ्कायां किल रक्षसाम्।
अयुतानि च षट्त्रिंशत्सहस्राणि शतानि च ॥ ४.३५.१५ ॥
લંકામાં ખરેખર રાક્ષસોની સો કરોડ, હજારો, દસ હજાર, છત્રીસ હજાર અને સેંકડો છે.
4.35.16
अहत्वा तांश्च दुर्धर्षान् राक्षसान् कामरूपिणः।
न शक्यो रावणो हन्तुं येन सा मैथिली हृता ॥ ४.३५.१६ ॥
તે દુર્ધર્ષ, ઇચ્છાનુસાર રૂપ બદલનારા રાક્ષસોને હણ્યા વિના, મૈથિલીનું હરણ કરનાર રાવણને હણી શકાય નહીં.
4.35.17
ते न शक्या रणे हन्तुमसहायेन लक्ष्मण।
रावणः क्रूरकर्मा च सुग्रीवेण विशेषतः ॥ ४.३५.१७ ॥
હે લક્ષ્મણ! તેમને યુદ્ધમાં સહાય વિના હણવા શક્ય નથી; ક્રૂરકર્મા રાવણને પણ, ખાસ કરીને સુગ્રીવ વિના, હણી શકાય નહીં.
4.35.18
एवमाख्यातवान् वाली स ह्यभिज्ञो हरीश्वरः।
आगमस्तु न मे व्यक्तः श्रवात् तस्य ब्रवीम्यहम् ॥ ४.३५.१८ ॥
વાલીએ આ પ્રમાણે કહ્યું હતું; તે જ્ઞાની, વાનરરાજ છે. પરંતુ તેનો સ્ત્રોત મને સ્પષ્ટ નથી; તેની પાસેથી સાંભળીને જ હું કહું છું.
4.35.19
त्वत्सहायनिमित्तं हि प्रेषिता हरिपुङ्गवाः।
आनेतुं वानरान् युद्धे सुबहून् हरिपुङ्गवान् ॥ ४.३५.१९ ॥
તમારી સહાય માટે જ શ્રેષ્ઠ વાનરોને મોકલવામાં આવ્યા છે, યુદ્ધ માટે ઘણા શ્રેષ્ઠ વાનરોને લાવવા.
4.35.20
तांश्च प्रतीक्षमाणोऽयं विक्रान्तान् सुमहाबलान्।
राघवस्यार्थसिद्ध्यर्थं न निर्याति हरीश्वरः ॥ ४.३५.२० ॥
તે પરાક્રમી અને અત્યંત બળવાન વાનરોની રાહ જોતા આ વાનરરાજ રાઘવનું કાર્ય સિદ્ધ કરવા હજી નીકળતા નથી.
4.35.21
कृता सुसंस्था सौमित्रे सुग्रीवेण पुरा यथा।
अद्य तैर्वानरैः सर्वैरागन्तव्यं महाबलैः ॥ ४.३५.२१ ॥
હે સૌમિત્રિ, સુગ્રીવે પહેલાં કરેલા દૃઢ કરાર પ્રમાણે, આજે તે બધા મહાબળવાન વાનરોએ અહીં આવવું જોઈએ.
4.35.22
ऋक्षकोटिसहस्राणि गोलाङ्गूलशतानि च।
अद्य त्वामुपयास्यन्ति जहि कोपमरिंदम।
कोट्योऽनेकास्तु काकुत्स्थ कपीनां दीप्ततेजसाम् ॥ ४.३५.२२ ॥
હજારો કરોડ રીંછો અને સેંકડો ગોલાંગૂલ આજે તમારી પાસે આવશે. હે શત્રુદમન, ક્રોધ ત્યજો. હે કાકુત્સ્થ, તેજસ્વી વાનરોના અનેક કરોડો પણ આવશે.
4.35.23
तव हि मुखमिदं निरीक्ष्य कोपात्
क्षतजसमे नयने निरीक्षमाणाः।
हरिवरवनिता न यान्ति शान्तिं
प्रथमभयस्य हि शङ्किताः स्म सर्वाः ॥ ४.३५.२३ ॥
તમારું આ મુખ અને ક્રોધથી લોહી જેવી લાલ આંખો જોઈને શ્રેષ્ઠ વાનરોની સ્ત્રીઓ શાંત થઈ શકતી નથી. અમે બધી પહેલેથી જ ભયથી શંકિત છીએ.