વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 4.37
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.37.1
एवमुक्तस्तु सुग्रीवो लक्ष्मणेन महात्मना।
हनूमन्तं स्थितं पार्श्वे वचनं चेदमब्रवीत् ॥ ४.३७.१ ॥
મહાત્મા લક્ષ્મણે આમ કહ્યા પછી, સુગ્રીવે પાસે ઊભેલા હનુમાનને આ વચનો કહ્યાં.
4.37.2
महेन्द्रहिमवद्विन्ध्यकैलासशिखरेषु च।
मन्दरे पाण्डुशिखरे पञ्चशैलेषु ये स्थिताः ॥ ४.३७.२ ॥
મહેન્દ્ર, હિમવાન, વિંધ્ય, કૈલાસના શિખરો પર, મંદર પર, પાંડુશિખર પર અને પાંચ પર્વતો પર જેઓ રહે છે—
4.37.3
तरुणादित्यवर्णेषु भ्राजमानेषु नित्यशः।
पर्वतेषु समुद्रान्ते पश्चिमस्यां तु ये दिशि ॥ ४.३७.३ ॥
તરુણ સૂર્યના રંગના, સદા ઝળહળતા પર્વતો પર, સમુદ્રને કિનારે, પશ્ચિમ દિશામાં જેઓ છે—
4.37.4
आदित्यभवने चैव गिरौ संध्याभ्रसंनिभे।
पद्माचलवनं भीमाः संश्रिता हरिपुंगवाः ॥ ४.३७.४ ॥
સૂર્યભવનમાં, સંધ્યાના વાદળ જેવા પર્વત પર, પદ્માચલના વનમાં આશ્રય લઈ રહેલા ભયંકર શ્રેષ્ઠ વાનરો—
4.37.5
अञ्जनाम्बुदसंकाशाः कुञ्जरेन्द्रमहौजसः।
अञ्जने पर्वते चैव ये वसन्ति प्लवंगमाः ॥ ४.३७.५ ॥
અંજન અને વાદળ સમાન રંગના, ગજરાજ જેવા મહાબળવાન, અંજન પર્વત પર રહેનારા કૂદતા વાનરો—
4.37.6
महाशैलगुहावासा वानराः कनकप्रभाः।
मेरुपार्श्वगताश्चैव ये च धूम्रगिरिं श्रिताः ॥ ४.३७.६ ॥
મહાપર્વતોની ગુફાઓમાં વસતા, સુવર્ણ કાંતિવાળા વાનરો, મેરુના પડખે રહેલા, અને ધૂમગિરિનો આશ્રય લેનારા—
4.37.7
तरुणादित्यवर्णाश्च पर्वते ये महारुणे।
पिबन्तो मधु मैरेयं भीमवेगाः प्लवंगमाः ॥ ४.३७.७ ॥
મહારુણ પર્વત પર તરુણ સૂર્ય જેવા વર્ણના, મધુ અને મૈરેય મદિરા પીતા, ભયંકર વેગવાળા પ્લવંગમો (છે).
4.37.8
वनेषु च सुरम्येषु सुगन्धिषु महत्सु च।
तापसाश्रमरम्येषु वनान्तेषु समन्ततः ॥ ४.३७.८ ॥
સુંદર, સુગંધી, વિશાળ વનોમાં અને તપસ્વીઓના આશ્રમોથી રમણીય વનાંતોમાં ચારે બાજુ (વાનરો છે).
4.37.9
तांस्तांस्त्वमानय क्षिप्रं पृथिव्यां सर्ववानरान्।
सामदानादिभिः कल्पैर्वानरैर्वेगवत्तरैः ॥ ४.३७.९ ॥
પૃથ્વી પરના તે બધા વાનરોને તું શીઘ્ર લાવ; સામ, દાન વગેરે ઉપાયોથી, અતિ વેગવાળા વાનરો વડે.
4.37.10
प्रेषिताः प्रथमं ये च मयाऽऽज्ञाता महाजवाः।
त्वरणार्थं तु भूयस्त्वं सम्प्रेषय हरीश्वरान् ॥ ४.३७.१० ॥
જેમને પહેલાં મોકલ્યા અને મારી આજ્ઞા મળી તે મહાવેગી વાનરો; છતાં ત્વરા માટે ફરીથી તું એ વાનરેશ્વરોને મોકલ.
4.37.11
ये प्रसक्ताश्च कामेषु दीर्घसूत्राश्च वानराः।
इहानयस्व तान् शीघ्रं सर्वानेव कपीश्वरान् ॥ ४.३७.११ ॥
જે વાનરો કામભોગમાં આસક્ત અને વિલંબ કરનારા છે, તે બધા કપીશ્વરોને તું શીઘ્ર અહીં લાવ.
4.37.12
अहोभिर्दशभिर्ये च नागच्छन्ति ममाज्ञया।
हन्तव्यास्ते दुरात्मानो राजशासनदूषकाः ॥ ४.३७.१२ ॥
દસ દિવસમાં મારી આજ્ઞાથી જે નહીં આવે, તે દુષ્ટાત્માઓ, રાજાજ્ઞાનો ભંગ કરનારા, મારવા યોગ્ય છે.
4.37.13
शतान्यथ सहस्राणि कोट्यश्च मम शासनात्।
प्रयान्तु कपिसिंहानां निदेशे मम ये स्थिताः ॥ ४.३७.१३ ॥
મારા આદેશથી સેંકડો, હજારો અને કરોડો, મારા નિર્દેશમાં ઊભેલા કપિસિંહો પ્રસ્થાન કરો.
4.37.14
मेघपर्वतसंकाशाश्छादयन्त इवाम्बरम्।
घोररूपाः कपिश्रेष्ठा यान्तु मच्छासनादितः ॥ ४.३७.१४ ॥
મેઘ અને પર્વત સમાન, આકાશને ઢાંકતા, ભયંકર રૂપવાળા કપિશ્રેષ્ઠો મારા આદેશથી અહીંથી જાઓ.
4.37.15
ते गतिज्ञा गतिं गत्वा पृथिव्यां सर्ववानराः।
आनयन्तु हरीन् सर्वांस्त्वरिताः शासनान्मम ॥ ४.३७.१५ ॥
માર્ગો જાણનારા તે સર્વ વાનરો પૃથ્વી પર જઈને, ઝડપથી મારા આદેશથી બધા હરિઓને લઈ આવો.
4.37.16
तस्य वानरराजस्य श्रुत्वा वायुसुतो वचः।
दिक्षु सर्वासु विक्रान्तान् प्रेषयामास वानरान् ॥ ४.३७.१६ ॥
તે વાનરરાજનું વચન સાંભળીને વાયુપુત્રે સર્વ દિશાઓમાં પરાક્રમી વાનરોને મોકલ્યા.
4.37.17
ते पदं विष्णुविक्रान्तं पतत्त्रिज्योतिरध्वगाः।
प्रयाताः प्रहिता राज्ञा हरयस्तु क्षणेन वै ॥ ४.३७.१७ ॥
રાજાએ મોકલેલા તે હરિઓ વિષ્ણુના ડગલા જેવા, પક્ષી-તારાઓના માર્ગે ચાલીને ક્ષણમાં પ્રસ્થાન કર્યું.
4.37.18
ते समुद्रेषु गिरिषु वनेषु च सरस्सु च।
वानरा वानरान् सर्वान् रामहेतोरचोदयन् ॥ ४.३७.१८ ॥
તે વાનરો સમુદ્રોમાં, પર્વતોમાં, વનોમાં અને સરોવરોમાં રામને માટે સર્વ વાનરોને પ્રેરવા લાગ્યા.
4.37.19
मृत्युकालोपमस्याज्ञां राजराजस्य वानराः।
सुग्रीवस्याययुः श्रुत्वा सुग्रीवभयशङ्किताः ॥ ४.३७.१९ ॥
મૃત્યુકાળ સમાન રાજાધિરાજ સુગ્રીવની આજ્ઞા સાંભળીને, સુગ્રીવના ભયથી શંકિત વાનરો આવ્યા.
4.37.20
ततस्तेऽञ्जनसंकाशा गिरेस्तस्मान्महाबलाः।
तिस्रः कोट्यः प्लवंगानां निर्ययुर्यत्र राघवः ॥ ४.३७.२० ॥
ત્યારે અંજન સમાન તે મહાબળવાન વાનરો તે પર્વતથી ત્રણ કરોડની સંખ્યામાં નીકળ્યા, જ્યાં રાઘવ હતા.
4.37.21
अस्तं गच्छति यत्रार्कस्तस्मिन् गिरिवरे रताः।
संतप्तहेमवर्णाभास्तस्मात् कोट्यो दश च्युताः ॥ ४.३७.२१ ॥
સૂર્ય આથમે છે તે શ્રેષ્ઠ પર્વત પર રમતા, તપેલા સોનાના વર્ણવાળા દસ કરોડ વાનરો ત્યાંથી નીકળ્યા.
4.37.22
कैलासशिखरेभ्यश्च सिंहकेसरवर्चसाम्।
ततः कोटिसहस्राणि वानराणां समागमन् ॥ ४.३७.२२ ॥
કૈલાસ શિખરોમાંથી અને સિંહની કેસરા સમાન તેજવાળા વાનરો; ત્યારે હજારો કરોડ વાનરો એકત્ર થયા.
4.37.23
फलमूलेन जीवन्तो हिमवन्तमुपाश्रिताः।
तेषां कोटिसहस्राणां सहस्रं समवर्तत ॥ ४.३७.२३ ॥
ફળ અને મૂળથી જીવતા, હિમાલયનો આશ્રય લીધેલા તે હજારો કરોડ વાનરોમાંથી એક હજાર (વધુ ભેગા થયા).
4.37.24
अङ्गारकसमानानां भीमानां भीमकर्मणाम्।
विन्ध्याद् वानरकोटीनां सहस्राण्यपतन् द्रुतम् ॥ ४.३७.२४ ॥
અંગારા જેવા, ભયંકર કર્મ કરનારા તે ભીષણ વાનરોના હજારો કરોડ વિંધ્ય પર્વતથી ઝડપથી ઉતર્યા.
4.37.25
क्षीरोदवेलानिलयास्तमालवनवासिनः।
नारिकेलाशनाश्चैव तेषां संख्या न विद्यते ॥ ४.३७.२५ ॥
ક્ષીરસાગરના કિનારે રહેનારા, તમાલ વનમાં વસનારા અને નારિયેળ ખાનારા — તેમની સંખ્યા જાણી શકાતી નથી.
4.37.26
वनेभ्यो गह्वरेभ्यश्च सरिद्भ्यश्च महाबलाः।
आगच्छद् वानरी सेना पिबन्तीव दिवाकरम् ॥ ४.३७.२६ ॥
વનો, ગુફાઓ અને નદીઓમાંથી મહાબળવાન વાનરસેના આવી રહી હતી; જાણે તે સૂર્યને પી જતી હોય.
4.37.27
ये तु त्वरयितुं याता वानराः सर्ववानरान्।
ते वीरा हिमवच्छैले ददृशुस्तं महाद्रुमम् ॥ ४.३७.२७ ॥
બધા વાનરોને ઝડપથી બોલાવવા ગયેલા તે વીર વાનરોએ હિમાલયના શિખર પર તે મહાવૃક્ષ જોયું.
4.37.28
तस्मिन् गिरिवरे पुण्ये यज्ञो माहेश्वरः पुरा।
सर्वदेवमनस्तोषो बभूव सुमनोरमः ॥ ४.३७.२८ ॥
તે પવિત્ર શ્રેષ્ઠ પર્વત પર પૂર્વે માહેશ્વર યજ્ઞ થયો હતો; તે સર્વ દેવોના મનને તૃપ્ત કરનારો અને અત્યંત મનોહર હતો.
4.37.29
अन्ननिस्यन्दजातानि मूलानि च फलानि च।
अमृतस्वादुकल्पानि ददृशुस्तत्र वानराः ॥ ४.३७.२९ ॥
ત્યાં વાનરોએ અન્નરસથી ઉત્પન્ન થયેલાં, અમૃત જેવાં મીઠાં મૂળ અને ફળ જોયાં.
4.37.30
तदन्नसम्भवं दिव्यं फलमूलं मनोहरम्।
यः कश्चित् सकृदश्नाति मासं भवति तर्पितः ॥ ४.३७.३० ॥
તે અન્નથી ઉત્પન્ન થયેલાં દિવ્ય અને મનોહર ફળ-મૂળ જે કોઈ એકવાર ખાય, તે એક માસ સુધી તૃપ્ત રહે છે.
4.37.31
तानि मूलानि दिव्यानि फलानि च फलाशनाः।
औषधानि च दिव्यानि जगृहुर्हरिपुंगवाः ॥ ४.३७.३१ ॥
એ દિવ્ય મૂળ અને ફળો તથા દિવ્ય ઔષધિઓ ફળાહારી શ્રેષ્ઠ વાનરોએ લીધી.
4.37.32
तस्माच्च यज्ञायतनात् पुष्पाणि सुरभीणि च।
आनिन्युर्वानरा गत्वा सुग्रीवप्रियकारणात् ॥ ४.३७.३२ ॥
એ યજ્ઞસ્થાનથી વાનરોએ સુગ્રીવને પ્રસન્ન કરવા જઈને સુગંધી પુષ્પો લાવ્યાં.
4.37.33
ते तु सर्वे हरिवराः पृथिव्यां सर्ववानरान्।
संचोदयित्वा त्वरितं यूथानां जग्मुरग्रतः ॥ ४.३७.३३ ॥
એ સર્વ શ્રેષ્ઠ વાનરોએ પૃથ્વી પરના સર્વ વાનરોને ત્વરાથી પ્રેરિત કરીને યૂથોની આગળ ચાલ્યા.
4.37.34
ते तु तेन मुहूर्तेन कपयः शीघ्रचारिणः।
किष्किन्धां त्वरया प्राप्ताः सुग्रीवो यत्र वानरः ॥ ४.३७.३४ ॥
એ શીઘ્રગામી વાનરો એ જ ક્ષણે ત્વરાથી કિષ્કિંધા પહોંચ્યા, જ્યાં વાનરરાજ સુગ્રીવ હતો.
4.37.35
ते गृहीत्वौषधीः सर्वाः फलमूलं च वानराः।
तं प्रतिग्राहयामासुर्वचनं चेदमब्रुवन् ॥ ४.३७.३५ ॥
વાનરોએ બધી ઔષધિઓ અને ફળમૂળ લઈને તેને સ્વીકારાવ્યાં અને આ વચન કહ્યું.
4.37.36
सर्वे परिसृताः शैलाः सरितश्च वनानि च।
पृथिव्यां वानराः सर्वे शासनादुपयान्ति ते ॥ ४.३७.३६ ॥
સર્વ પર્વતો, નદીઓ અને વન શોધાઈ ગયાં; પૃથ્વીના સર્વ વાનરો તમારી આજ્ઞાથી પાછા આવી રહ્યા છે.
4.37.37
एवं श्रुत्वा ततो हृष्टः सुग्रीवः प्लवगाधिपः।
प्रतिजग्राह च प्रीतस्तेषां सर्वमुपायनम् ॥ ४.३७.३७ ॥
આ સાંભળીને પ્રસન્ન થયેલા વાનરાધિપતિ સુગ્રીવે પ્રેમથી તેમની બધી ભેટો સ્વીકારી.