વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 4.39
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.39.1
बाहुभ्यां सम्परिष्वज्य प्रत्युवाच कृताञ्जलिम् ॥ ४.३९.१ ॥
બન્ને બાહુઓથી તેને ગાઢ આલિંગન આપીને, હાથ જોડીને ઊભેલા તેને (રામે) ઉત્તર આપ્યો.
4.39.2
यदिन्द्रो वर्षते वर्षं न तच्चित्रं भविष्यति।
आदित्योऽसौ सहस्रांशुः कुर्याद् वितिमिरं नभः ॥ ४.३९.२ ॥
ઇન્દ્ર વરસાદ વરસાવે તેમાં આશ્ચર્ય નથી; તે સહસ્રકિરણ સૂર્ય આકાશને અંધકારરહિત કરે છે.
4.39.3
चन्द्रमा रजनीं कुर्यात् प्रभया सौम्य निर्मलाम्।
त्वद्विधो वापि मित्राणां प्रीतिं कुर्यात् परंतप ॥ ४.३९.३ ॥
ચંદ્ર પોતાના પ્રકાશથી રાત્રિને નિર્મળ બનાવે છે, હે સૌમ્ય; હે શત્રુતાપક, તારા જેવો પણ મિત્રોને આનંદ આપે છે.
4.39.4
एवं त्वयि न तच्चित्रं भवेद् यत् सौम्य शोभनम्।
जानाम्यहं त्वां सुग्रीव सततं प्रियवादिनम् ॥ ४.३९.४ ॥
આ રીતે તારામાં શુભ આચરણ હોવું આશ્ચર્ય નથી, હે સૌમ્ય; સુગ્રીવ, હું જાણું છું કે તું સદા પ્રિય બોલનારો છે.
4.39.5
त्वत्सनाथः सखे संख्ये जेतास्मि सकलानरीन्।
त्वमेव मे सुहृन्मित्रं साहाय्यं कर्तुमर्हसि ॥ ४.३९.५ ॥
હે મિત્ર, તારા સાથથી હું યુદ્ધમાં સમસ્ત શત્રુઓને જીતીશ; તું જ મારો હિતૈષી અને મિત્ર છે, તારે મને સહાય કરવી જોઈએ.
4.39.6
जहारात्मविनाशाय मैथिलीं राक्षसाधमः।
वञ्चयित्वा तु पौलोमीमनुह्लादो यथा शचीम् ॥ ४.३९.६ ॥
રાક્ષસોમાં અધમે પોતાના વિનાશ માટે મૈથિલી (સીતા)નું હરણ કર્યું; જેમ અનુહ્રાદે પૌલોમી શચીને છળથી હરી હતી તેમ.
4.39.7
नचिरात् तं वधिष्यामि रावणं निशितैः शरैः।
पौलोम्याः पितरं दृप्तं शतक्रतुरिवारिहा ॥ ४.३९.७ ॥
ટૂંક સમયમાં તીક્ષ્ણ બાણોથી હું એ ગર્વિષ્ઠ રાવણનો વધ કરીશ, જેમ શત્રુહંતા શતક્રતુ (ઇન્દ્ર) પૌલોમીના ગર્વિષ્ઠ પિતાનો વધ કરે છે.
4.39.8
एतस्मिन्नन्तरे चैव रजः समभिवर्तत।
उष्णतीव्रां सहस्रांशोश्छादयद् गगने प्रभाम् ॥ ४.३९.८ ॥
એ જ સમયે ધૂળ ઊડી અને આકાશમાં સહસ્રાંશુ (સૂર્ય)ની ઉષ્ણ, તીવ્ર પ્રભાને ઢાંકી દીધી.
4.39.9
दिशः पर्याकुलाश्चासंस्तमसा तेन दूषिताः।
चचाल च मही सर्वा सशैलवनकानना ॥ ४.३९.९ ॥
એ અંધકારથી દિશાઓ વ્યાકુળ અને મલિન થઈ; પર્વતો, વનો અને જંગલો સહિત આખી પૃથ્વી ધ્રૂજી ઊઠી.
4.39.10
ततो नगेन्द्रसंकाशैस्तीक्ष्णदंष्ट्रैर्महाबलैः।
कृत्स्ना संछादिता भूमिरसंख्येयैः प्लवंगमैः ॥ ४.३९.१० ॥
પછી પર્વતરાજ જેવા, તીક્ષ્ણ દાઢોવાળા, મહાબળવાન અસંખ્ય વાનરોએ આખી પૃથ્વી ઢાંકી દીધી.
4.39.11
निमेषान्तरमात्रेण ततस्तैर्हरियूथपैः।
कोटीशतपरीवारैर्वानरैर्हरियूथपैः ॥ ४.३९.११ ॥
પળવારમાં તે વાનર-યૂથપતિઓથી, સો કરોડના પરિવારવાળા વાનરોથી, વાનર-યૂથપતિઓથી (પૃથ્વી ભરાઈ ગઈ).
4.39.12
नादेयैः पार्वतेयैश्च सामुद्रैश्च महाबलैः।
हरिभिर्मेघनिर्ह्रादैरन्यैश्च वनवासिभिः ॥ ४.३९.१२ ॥
નદીઓ, પર્વતો અને સમુદ્રના મહાબળવાન વાનરોથી, મેઘગર્જના જેવા ગર્જતા વાનરોથી અને અન્ય વનવાસી વાનરોથી (પૃથ્વી ભરાઈ ગઈ).
4.39.13
तरुणादित्यवर्णैश्च शशिगौरैश्च वानरैः।
पद्मकेसरवर्णैश्च श्वेतैर्हेमकृतालयैः ॥ ४.३९.१३ ॥
યુવાન સૂર્યના વર્ણના, ચંદ્ર જેવા ગૌર, કમળકેસરના રંગના, શ્વેત અને સોનાના નિવાસવાળા વાનરો સાથે.
4.39.14
कोटीसहस्रैर्दशभिः श्रीमान् परिवृतस्तदा।
वीरः शतबलिर्नाम वानरः प्रत्यदृश्यत ॥ ४.३९.१४ ॥
દસ હજાર કરોડ વાનરોથી ઘેરાયેલો શ્રીમાન વીર શતબલિ નામનો વાનર ત્યારે દેખાયો.
4.39.15
ततः काञ्चनशैलाभस्ताराया वीर्यवान् पिता।
अनेकैर्बहुसाहस्रैः कोटिभिः प्रत्यदृश्यत ॥ ४.३९.१५ ॥
પછી સોનાના પર્વત જેવા ઝળહળતા, તારાના વીર્યવાન પિતા અનેક હજાર કરોડ વાનરો સાથે દેખાયા.
4.39.16
तथापरेण कोटीनां सहस्रेण समन्वितः।
पिता रुमायाः सम्प्राप्तः सुग्रीवश्वशुरो विभुः ॥ ४.३९.१६ ॥
તેમ જ બીજી બાજુથી હજાર કરોડ વાનરો સહિત રુમાના પિતા, સુગ્રીવના સસરા, સમર્થ વીર આવી પહોંચ્યા.
4.39.17
पद्मकेसरसंकाशस्तरुणार्कनिभाननः।
बुद्धिमान् वानरश्रेष्ठः सर्ववानरसत्तमः ॥ ४.३९.१७ ॥
કમળકેસર જેવા તેજવાળા, યુવાન સૂર્ય જેવા મુખવાળા, બુદ્ધિમાન, વાનરશ્રેષ્ઠ, સર્વ વાનરોમાં ઉત્તમ.
4.39.18
अनेकैर्बहुसाहस्त्रैर्वानराणां समन्वितः।
पिता हनुमतः श्रीमान् केसरी प्रत्यदृश्यत ॥ ४.३९.१८ ॥
અનેક હજાર વાનરો સહિત હનુમાનના શ્રીમાન પિતા કેસરી દેખાયા.
4.39.19
गोलाङ्गूलमहाराजो गवाक्षो भीमविक्रमः।
वृतः कोटिसहस्रेण वानराणामदृश्यत ॥ ४.३९.१९ ॥
ગોલાંગૂલ મહારાજ ગવાક્ષ, ભયંકર પરાક્રમી, વાનરોના હજાર કરોડ વડે ઘેરાયેલા દેખાયા.
4.39.20
ऋक्षाणां भीमवेगानां धूम्रः शत्रुनिबर्हणः।
वृतः कोटिसहस्राभ्यां द्वाभ्यां समभिवर्तत ॥ ४.३९.२० ॥
ભયંકર વેગવાળા રીંછોનો શત્રુનાશક ધૂમ્ર બે હજાર કરોડ વડે ઘેરાઈને નજીક આવ્યો.
4.39.21
महाचलनिभैर्घोरैः पनसो नाम यूथपः।
आजगाम महावीर्यस्तिसृभिः कोटिभिर्वृतः ॥ ४.३९.२१ ॥
મહાપર્વતો સમાન ભયંકર યૂથપતિ પનસ, મહાવીર્યવાન, ત્રણ કરોડ વાનરો વડે ઘેરાઈને આવ્યો.
4.39.22
नीलाञ्जनचयाकारो नीलो नामैष यूथपः।
अदृश्यत महाकायः कोटिभिर्दशभिर्वृतः ॥ ४.३९.२२ ॥
નીલા અંજનના ઢગલા જેવા આકારવાળો, વિશાળ શરીરનો યૂથપતિ નીલ દસ કરોડ વાનરો વડે ઘેરાયેલો દેખાયો.
4.39.23
ततः काञ्चनशैलाभो गवयो नाम यूथपः।
आजगाम महावीर्यः कोटिभिः पञ्चभिर्वृतः ॥ ४.३९.२३ ॥
પછી સુવર્ણ પર્વત સમાન તેજસ્વી યૂથપતિ ગવય, મહાવીર્યવાન, પાંચ કરોડ વાનરો વડે ઘેરાઈને આવ્યો.
4.39.24
दरीमुखश्च बलवान् यूथपोऽभ्याययौ तदा।
वृतः कोटिसहस्रेण सुग्रीवं समवस्थितः ॥ ४.३९.२४ ॥
બળવાન યૂથપતિ દરીમુખ ત્યારે હજાર કરોડ વાનરો વડે ઘેરાઈને આવ્યો અને સુગ્રીવની પાસે ઊભો રહ્યો.
4.39.25
मैन्दश्च द्विविदश्चोभावश्विपुत्रौ महाबलौ।
कोटिकोटिसहस्रेण वानराणामदृश्यताम् ॥ ४.३९.२५ ॥
અશ્વિનીકુમારોના બે મહાબલી પુત્રો મૈંદ અને દ્વિવિદ વાનરોના કરોડો હજારો સાથે દેખાયા.
4.39.26
गजश्च बलवान् वीरस्तिसृभिः कोटिभिर्वृतः।
आजगाम महातेजाः सुग्रीवस्य समीपतः ॥ ४.३९.२६ ॥
બળવાન વીર ગજ, મહાતેજસ્વી, ત્રણ કરોડ વાનરોથી ઘેરાયેલો, સુગ્રીવની પાસે આવ્યો.
4.39.27
ऋक्षराजो महातेजा जाम्बवान्नाम नामतः।
कोटिभिर्दशभिर्व्याप्तः सुग्रीवस्य वशे स्थितः ॥ ४.३९.२७ ॥
મહાતેજસ્વી ઋક્ષરાજ જાંબવાન દસ કરોડ સાથે સુગ્રીવના વશમાં ઊભો હતો.
4.39.28
रुमणो नाम तेजस्वी विक्रान्तैर्वानरैर्वृतः।
आगतो बलवांस्तूर्णं कोटीशतसमावृतः ॥ ४.३९.२८ ॥
રુમણ નામનો તેજસ્વી, બળવાન, પરાક્રમી વાનરોથી ઘેરાયેલો, સો કરોડથી આવૃત થઈ ઝડપથી આવ્યો.
4.39.29
ततः कोटिसहस्राणां सहस्रेण शतेन च।
पृष्ठतोऽनुगतः प्राप्तो हरिभिर्गन्धमादनः ॥ ४.३९.२९ ॥
પછી હજાર કરોડ, એક હજાર અને સો વાનરો સાથે પાછળ અનુસરતો ગંધમાદન આવ્યો.
4.39.30
ततः पद्मसहस्रेण वृतः शङ्कुशतेन च।
युवराजोऽङ्गदः प्राप्तः पितुस्तुल्यपराक्रमः ॥ ४.३९.३० ॥
પછી હજાર પદ્મ અને સો શંકુથી ઘેરાયેલો, પિતા સમાન પરાક્રમી યુવરાજ અંગદ આવ્યો.
4.39.31
ततस्ताराद्युतिस्तारो हरिभिर्भीमविक्रमैः।
पञ्चभिर्हरिकोटीभिर्दूरतः पर्यदृश्यत ॥ ४.३९.३१ ॥
પછી તારાની કાંતિવાળો તાર, ભયંકર પરાક્રમી પાંચ કરોડ વાનરો સાથે દૂરથી દેખાયો.
4.39.32
इन्द्रजानुः कविर्वीरो यूथपः प्रत्यदृश्यत।
एकादशानां कोटीनामीश्वरस्तैश्च संवृतः ॥ ४.३९.३२ ॥
ઇન્દ્રજાનુ, વીર કવિ નામનો યૂથપતિ, અગિયાર કરોડ વાનરોનો સ્વામી બનીને તેમનાથી ઘેરાયેલો દેખાયો.
4.39.33
ततो रम्भस्त्वनुप्राप्तस्तरुणादित्यसंनिभः।
अयुतेन वृतश्चैव सहस्रेण शतेन च ॥ ४.३९.३३ ॥
પછી તરુણ સૂર્ય જેવો રંભ આવ્યો; તે દસ હજાર, હજાર અને સો વાનરોથી ઘેરાયેલો હતો.
4.39.34
ततो यूथपतिर्वीरो दुर्मुखो नाम वानरः।
प्रत्यदृश्यत कोटीभ्यां द्वाभ्यां परिवृतो बली ॥ ४.३९.३४ ॥
પછી દુર્મુખ નામનો વીર યૂથપતિ વાનર, બે કરોડ વાનરોથી ઘેરાયેલો બળવાન દેખાયો.
4.39.35
कैलासशिखराकारैर्वानरैर्भीमविक्रमैः।
वृतः कोटिसहस्रेण हनुमान् प्रत्यदृश्यत ॥ ४.३९.३५ ॥
કૈલાસ શિખરો જેવા આકારવાળા, ભયંકર પરાક્રમી વાનરોથી, હજાર કરોડ વાનરોથી ઘેરાયેલા હનુમાન દેખાયા.
4.39.36
नलश्चापि महावीर्यः संवृतो द्रुमवासिभिः।
कोटीशतेन सम्प्राप्तः सहस्रेण शतेन च ॥ ४.३९.३६ ॥
મહાપરાક્રમી નળ પણ વૃક્ષવાસી વાનરોથી ઘેરાયેલો આવ્યો; સો કરોડ, હજાર અને સો વાનરો સાથે હતા.
4.39.37
ततो दधिमुखः श्रीमान् कोटिभिर्दशभिर्वृतः।
सम्प्राप्तोऽभिनदंस्तस्य सुग्रीवस्य महात्मनः ॥ ४.३९.३७ ॥
ત્યારે શ્રીમાન દધિમુખ દસ કરોડ વાનરોથી ઘેરાઈને આવ્યો અને મહાત્મા સુગ્રીવ સમક્ષ ગર્જના કરતો પહોંચ્યો.
4.39.38
शरभः कुमुदो वह्निर्वानरो रंह एव च।
एते चान्ये च बहवो वानराः कामरूपिणः ॥ ४.३९.३८ ॥
શરભ, કુમુદ, વહ્નિ, વાનર અને રંહ, તથા આ ઉપરાંત ઇચ્છાનુસાર રૂપ ધારણ કરી શકે એવા બીજા ઘણા વાનરો આવ્યા.
4.39.39
आवृत्य पृथिवीं सर्वां पर्वतांश्च वनानि च।
यूथपाः समनुप्राप्ता येषां संख्या न विद्यते ॥ ४.३९.३९ ॥
આખી પૃથ્વી, પર્વતો અને વનોને ઢાંકીને યૂથપતિઓ આવી પહોંચ્યા; જેમની સંખ્યા જાણી શકાતી નહોતી.
4.39.40
आगताश्च निविष्टाश्च पृथिव्यां सर्ववानराः।
आप्लवन्तः प्लवन्तश्च गर्जन्तश्च प्लवंगमाः।
अभ्यवर्तन्त सुग्रीवं सूर्यमभ्रगणा इव ॥ ४.३९.४० ॥
બધા વાનરો આવીને પૃથ્વી પર પડાવ નાખ્યો; કૂદતા, ઉછળતા અને ગર્જના કરતા એ કપિઓ સુગ્રીવ તરફ આવ્યા, જેમ વાદળોના સમૂહ સૂર્ય તરફ જાય છે.
4.39.41
कुर्वाणा बहुशब्दांश्च प्रकृष्टा बाहुशालिनः।
शिरोभिर्वानरेन्द्राय सुग्रीवाय न्यवेदयन् ॥ ४.३९.४१ ॥
ઘણા અવાજો કરતાં, શ્રેષ્ઠ અને બાહુબળવાળા એ વાનરોએ માથાં નમાવીને વાનરરાજ સુગ્રીવને પોતાનું આગમન નિવેદિત કર્યું.
4.39.42
अपरे वानरश्रेष्ठाः संगम्य च यथोचितम्।
सुग्रीवेण समागम्य स्थिताः प्राञ्जलयस्तदा ॥ ४.३९.४२ ॥
બીજા શ્રેષ્ઠ વાનરો યથોચિત રીતે નજીક જઈને, સુગ્રીવને મળીને ત્યારે હાથ જોડીને ઊભા રહ્યા.
4.39.43
सुग्रीवस्त्वरितो रामे सर्वांस्तान् वानरर्षभान्।
निवेदयित्वा धर्मज्ञः स्थितः प्राञ्जलिरब्रवीत् ॥ ४.३९.४३ ॥
ધર્મજ્ઞ સુગ્રીવે ઉતાવળે રામ સમક્ષ તે સર્વ શ્રેષ્ઠ વાનરોને રજૂ કર્યા, અને હાથ જોડીને ઊભા રહી કહ્યું.
4.39.44
यथासुखं पर्वतनिर्झरेषु
वनेषु सर्वेषु च वानरेन्द्राः।
निवेशयित्वा विधिवद् बलानि
बलं बलज्ञः प्रतिपत्तुमीष्टे ॥ ४.३९.४४ ॥
પર્વતના ઝરણાં અને સર્વ વનોમાં વાનરેન્દ્રોને સુખપૂર્વક વસાવીને, વિધિ મુજબ સેનાઓની ગોઠવણ કરી, બળને જાણનાર જ તે બળને સંભાળવા સમર્થ છે.