Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 4.43
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.43.1
ततः संदिश्य सुग्रीवः श्वशुरं पश्चिमां दिशम्।
वीरं शतबलिं नाम वानरं वानरेश्वरः ॥ ४.४३.१ ॥
Entonces Sugrīva, señor de los monos, tras dar sus instrucciones, envió hacia el oeste al valiente mono llamado Śatabali, su suegro.
4.43.2
उवाच राजा सर्वज्ञः सर्ववानरसत्तमः।
वाक्यमात्महितं चैव रामस्य च हितं तदा ॥ ४.४३.२ ॥
El rey, omnisciente y el mejor de todos los monos, pronunció entonces palabras beneficiosas tanto para sí mismo como para Rāma.
4.43.3
वृतः शतसहस्रेण त्वद्विधानां वनौकसाम्।
वैवस्वतसुतैः सार्धं प्रविष्टः सर्वमन्त्रिभिः ॥ ४.४३.३ ॥
Rodeado de cien mil monos del bosque como tú, entró junto a los hijos de Vaivasvata y todos los consejeros.
4.43.4
दिशं ह्युदीचीं विक्रान्तां हिमशैलावतंसिकाम्।
सर्वतः परिमार्गध्वं रामपत्नीं यशस्विनीम् ॥ ४.४३.४ ॥
Buscad por todas partes en la valiente región norte, adornada con las cumbres del Himalaya, a la gloriosa esposa de Rāma.
4.43.5
अस्मिन् कार्ये विनिर्वृत्ते कृते दाशरथेः प्रिये।
ऋणान्मुक्ता भविष्यामः कृतार्थार्थविदां वराः ॥ ४.४३.५ ॥
Cuando esta tarea se cumpla y se haga lo querido por el hijo de Daśaratha, quedaremos libres de deuda, oh mejores entre los conocedores del sentido.
4.43.6
कृतं हि प्रियमस्माकं राघवेण महात्मना।
तस्य चेत्प्रतिकारोऽस्ति सफलं जीवितं भवेत् ॥ ४.४३.६ ॥
El magnánimo Rāghava nos ha hecho un favor. Si hay forma de corresponderle, nuestra vida sería fructífera.
4.43.7
अर्थिनः कार्यनिर्वृत्तिमकर्तुरपि यश्चरेत्।
तस्य स्यात् सफलं जन्म किं पुनः पूर्वकारिणः ॥ ४.४३.७ ॥
Si alguien se esfuerza por cumplir el propósito de un suplicante, aun para quien no ha actuado, su nacimiento se vuelve fructífero; ¡cuánto más para quien ya ha actuado antes!
4.43.8
एतां बुद्धिं समास्थाय दृश्यते जानकी यथा।
तथा भवद्भिः कर्तव्यमस्मत्प्रियहितैषिभिः ॥ ४.४३.८ ॥
Adoptando este mismo propósito, de modo que Jānakī sea hallada, así debéis actuar vosotros, que deseáis nuestro bien y felicidad.
4.43.9
अयं हि सर्वभूतानां मान्यस्तु नरसत्तमः।
अस्मासु च गतः प्रीतिं रामः परपुरंजयः ॥ ४.४३.९ ॥
Este mejor de los hombres, Rāma, conquistador de las ciudades enemigas, es honrado por todos los seres, y ha mostrado su afecto hacia nosotros.
4.43.10
इमानि बहुदुर्गाणि नद्यः शैलान्तराणि च।
भवन्तः परिमार्गन्तु बुद्धिविक्रमसम्पदा ॥ ४.४३.१० ॥
Buscad cuidadosamente estos muchos lugares difíciles, ríos y valles de montaña, con la riqueza de inteligencia y valor.
4.43.11
तत्र म्लेच्छान् पुलिन्दांश्च शूरसेनांस्तथैव च।
प्रस्थलान् भरतांश्चैव कुरूंश्च सह मद्रकैः ॥ ४.४३.११ ॥
Allí, buscad entre los mlecchas, los Pulindas, los Śūrasenas, los Prasthalas, los Bharatas, los Kurus y junto con los Madrakas.
4.43.12
काम्बोजयवनांश्चैव शकानां पत्तनानि च।
अन्वीक्ष्य दरदांश्चैव हिमवन्तं विचिन्वथ ॥ ४.४३.१२ ॥
Tras examinar a los Kāmbojas, los Yavanas y las ciudades de los Śakas, y también a los Daradas, buscad a fondo el Himalaya.
4.43.13
लोध्रपद्मकषण्डेषु देवदारुवनेषु च।
रावणः सह वैदेह्या मार्गितव्यस्ततस्ततः ॥ ४.४३.१३ ॥
Entre los matorrales de lodhra y loto, y en los bosques de deodar, debe buscarse aquí y allá a Rāvaṇa junto con Vaidehī.
4.43.14
ततः सोमाश्रमं गत्वा देवगन्धर्वसेवितम्।
कालं नाम महासानुं पर्वतं तं गमिष्यथ ॥ ४.४३.१४ ॥
Luego, tras ir al ermitaño de Soma, frecuentado por dioses y gandharvas, iréis a aquella montaña llamada Kāla, de grandes cumbres.
4.43.15
महत्सु तस्य शैलेषु पर्वतेषु गुहासु च।
विचिन्वत महाभागां रामपत्नीमनिन्दिताम् ॥ ४.४३.१५ ॥
Entre sus grandes rocas, montañas y cuevas, buscad a la muy afortunada y sin reproche esposa de Rāma.
4.43.16
तमतिक्रम्य शैलेन्द्रं हेमगर्भं महागिरिम्।
ततः सुदर्शनं नाम पर्वतं गन्तुमर्हथ ॥ ४.४३.१६ ॥
Habiendo cruzado aquella montaña señora de las montañas, la gran montaña de corazón dorado, luego debéis ir a la montaña llamada Sudarśana.
4.43.17
ततो देवसखो नाम पर्वतः पतगालयः।
नानापक्षिसमाकीर्णो विविधद्रुमभूषितः ॥ ४.४३.१७ ॥
Luego la montaña llamada Devasakha, morada de aves, poblada de muchas clases de pájaros y adornada con diversos árboles.
4.43.18
तस्य काननषण्डेषु निर्झरेषु गुहासु च।
रावणः सह वैदेह्या मार्गितव्यस्ततस्ततः ॥ ४.४३.१८ ॥
Entre sus espesuras de bosque, cascadas y cuevas, debe buscarse aquí y allá a Rāvaṇa junto con Vaidehī.
4.43.19
तमतिक्रम्य चाकाशं सर्वतः शतयोजनम्।
अपर्वतनदीवृक्षं सर्वसत्त्वविवर्जितम् ॥ ४.४३.१९ ॥
Habiendo cruzado aquel cielo que se extiende cien yojanas en todas direcciones, sin montañas, ríos ni árboles, y carente de todo ser vivo.
4.43.20
तत्तु शीघ्रमतिक्रम्य कान्तारं रोमहर्षणम्।
कैलासं पाण्डुरं प्राप्य हृष्टा यूयं भविष्यथ ॥ ४.४३.२० ॥
Cruzando rápidamente aquel bosque que eriza los cabellos y llegando al blanco Kailāsa, os alegraréis.
4.43.21
तत्र पाण्डुरमेघाभं जाम्बूनदपरिष्कृतम्।
कुबेरभवनं रम्यं निर्मितं विश्वकर्मणा ॥ ४.४३.२१ ॥
Allí se encuentra la encantadora morada de Kubera, semejante a una nube blanca, adornada de oro, construida por Viśvakarman.
4.43.22
विशाला नलिनी यत्र प्रभूतकमलोत्पला।
हंसकारण्डवाकीर्णा अप्सरोगणसेविता ॥ ४.४३.२२ ॥
Allí hay un vasto estanque de loto, abundante en lotos y nenúfares azules, lleno de cisnes y patos, servido por grupos de apsarás.
4.43.23
तत्र वैश्रवणो राजा सर्वलोकनमस्कृतः।
धनदो रमते श्रीमान् गुह्यकैः सह यक्षराट् ॥ ४.४३.२३ ॥
Allí el rey Vaiśravaṇa, venerado por todos los mundos, dador de riquezas, glorioso soberano de los yakṣas, se deleita junto a los guhyakas.
4.43.24
तस्य चन्द्रनिकाशेषु पर्वतेषु गुहासु च।
रावणः सह वैदेह्या मार्गितव्यस्ततस्ततः ॥ ४.४३.२४ ॥
Entre sus montañas resplandecientes como la luna y sus cuevas, hay que buscar a Rāvaṇa junto con Vaidehī, aquí y allá.
4.43.25
क्रौञ्चं तु गिरिमासाद्य बिलं तस्य सुदुर्गमम्।
अप्रमत्तैः प्रवेष्टव्यं दुष्प्रवेशं हि तत् स्मृतम् ॥ ४.४३.२५ ॥
Habiendo llegado a la montaña Krauñca, hay que entrar con cuidado en su cueva, muy difícil de penetrar, pues se dice que es difícil de entrar.
4.43.26
वसन्ति हि महात्मानस्तत्र सूर्यसमप्रभाः।
देवैरभ्यर्थिताः सम्यग् देवरूपा महर्षयः ॥ ४.४३.२६ ॥
Allí habitan grandes almas, grandes sabios (maharṣis), resplandecientes como el sol, debidamente solicitados por los dioses, de forma divina.
4.43.27
क्रौञ्चस्य तु गुहाश्चान्याः सानूनि शिखराणि च।
निर्दराश्च नितम्बाश्च विचेतव्यास्ततस्ततः ॥ ४.४३.२७ ॥
Las otras cuevas del Krauñca, sus picos, laderas, barrancos y escarpes deben ser buscados por todas partes.
4.43.28
अवृक्षं कामशैलं च मानसं विहगालयम्।
न गतिस्तत्र भूतानां देवानां न च रक्षसाम् ॥ ४.४३.२८ ॥
Kāmaśaila, sin árboles, y Mānasa, morada de las aves: allí no hay paso para los seres, ni para los dioses, ni para los rākṣasas.
4.43.29
स च सर्वैर्विचेतव्यः ससानुप्रस्थभूधरः।
क्रौञ्चं गिरिमतिक्रम्य मैनाको नाम पर्वतः ॥ ४.४३.२९ ॥
Esa montaña, con sus laderas y mesetas, debe ser buscada por todos; más allá de la montaña Krauñca está la montaña llamada Mainaka.
4.43.30
मयस्य भवनं तत्र दानवस्य स्वयंकृतम्।
मैनाकस्तु विचेतव्यः ससानुप्रस्थकन्दरः ॥ ४.४३.३० ॥
Allí se encuentra el palacio construido por el propio dānava Maya; el Mainaka debe ser buscado con sus laderas, mesetas y cuevas.
4.43.31
स्त्रीणामश्वमुखीनां तु निकेतस्तत्र तत्र तु।
तं देशं समतिक्रम्य आश्रमं सिद्धसेवितम् ॥ ४.४३.३१ ॥
Aquí y allá hay moradas de las mujeres de rostro de caballo. Tras atravesar aquella región, llegad al ermitaño frecuentado por los siddhas.
4.43.32
सिद्धा वैखानसा यत्र वालखिल्याश्च तापसाः।
वन्दितव्यास्ततः सिद्धास्तपसा वीतकल्मषाः ॥ ४.४३.३२ ॥
Donde habitan los siddhas, los vaikhānasa, los vālakhilyas y los ascetas, allí deben ser venerados los siddhas; están libres de mancha por la austeridad.
4.43.33
प्रष्टव्या चापि सीतायाः प्रवृत्तिर्विनयान्वितैः।
हेमपुष्करसंछन्नं तत्र वैखानसं सरः ॥ ४.४३.३३ ॥
Con humildad, también debe preguntarse allí por las noticias de Sītā. Allí está el lago Vaikhānasa, cubierto de loto dorado.
4.43.34
तरुणादित्यसंकाशैर्हंसैर्विचरितं शुभैः।
औपवाह्यः कुबेरस्य सार्वभौम इति स्मृतः ॥ ४.४३.३४ ॥
Aquel lago es frecuentado por hermosos cisnes que relucen como el sol naciente. El elefante de montura de Kubera es recordado con el nombre de Sārvabhauma.
4.43.35
गजः पर्येति तं देशं सदा सह करेणुभिः।
तत् सरः समतिक्रम्य नष्टचन्द्रदिवाकरम्।
अनक्षत्रगणं व्योम निष्पयोदमनादितम् ॥ ४.४३.३५ ॥
Aquel elefante recorre siempre aquella región con sus elefantas. Tras pasar aquel lago, está el cielo donde el sol y la luna se han perdido, sin hueste de estrellas, sin nubes, sin sonido.
4.43.36
गभस्तिभिरिवार्कस्य स तु देशः प्रकाश्यते।
विश्राम्यद्भिस्तपःसिद्धैर्देवकल्पैः स्वयंप्रभैः ॥ ४.४३.३६ ॥
Aquella región resplandece como con los rayos del sol, por los siddhas en reposo: perfeccionados por la austeridad, semejantes a dioses, de luz propia.
4.43.37
तं तु देशमतिक्रम्य शैलोदा नाम निम्नगा।
उभयोस्तीरयोस्तस्याः कीचका नाम वेणवः ॥ ४.४३.३७ ॥
Tras cruzar aquella región, hay un río llamado Śailodā. En ambas orillas se alzan cañas de bambú llamadas Kīcakas.
4.43.38
ते नयन्ति परं तीरं सिद्धान् प्रत्यानयन्ति च।
उत्तराः कुरवस्तत्र कृतपुण्यप्रतिश्रयाः ॥ ४.४३.३८ ॥
Llevan a los siddhas a la orilla lejana y también los devuelven. Allí habitan los Kurus del Norte, moradas alcanzadas por quienes han hecho méritos.
4.43.39
ततः काञ्चनपद्माभिः पद्मिनीभिः कृतोदकाः।
नीलवैदूर्यपत्राढ्या नद्यस्तत्र सहस्रशः ॥ ४.४३.३९ ॥
Luego hay allí miles de ríos, llenos de agua de estanques de loto con lotos dorados, ricos en hojas de vaidūrya azul.
4.43.40
रक्तोत्पलवनैश्चात्र मण्डिताश्च हिरण्मयैः।
तरुणादित्यसंकाशा भान्ति तत्र जलाशयाः ॥ ४.४३.४० ॥
Aquí los estanques, adornados con bosques de lotos rojos y con ornamentos dorados, brillan como el sol naciente.
4.43.41
महार्हमणिपत्रैश्च काञ्चनप्रभकेसरैः।
नीलोत्पलवनैश्चित्रैः स देशः सर्वतो वृतः ॥ ४.४३.४१ ॥
Esa región está rodeada por todas partes de maravillosos bosques de lotos azules, con pétalos de gemas preciosas y estambres de brillo dorado.
4.43.42
निस्तुलाभिश्च मुक्ताभिर्मणिभिश्च महाधनैः।
उद्धूतपुलिनास्तत्र जातरूपैश्च निम्नगाः ॥ ४.४३.४२ ॥
Las orillas arenosas de los ríos de allí son agitadas por las olas y están llenas de perlas incomparables, joyas y oro de gran riqueza.
4.43.43
सर्वरत्नमयैश्चित्रैरवगाढा नगोत्तमैः।
जातरूपमयैश्चापि हुताशनसमप्रभैः ॥ ४.४३.४३ ॥
Estaba cubierto de excelsas montañas, maravillosas y hechas de toda clase de gemas, y también de otras de oro, con un brillo como el del fuego.
4.43.44
नित्यपुष्पफलास्तत्र नगाः पत्ररथाकुलाः।
दिव्यगन्धरसस्पर्शाः सर्वकामान् स्रवन्ति च ॥ ४.४३.४४ ॥
Allí los árboles siempre dan flores y frutos, llenos de aves; su aroma, sabor y tacto son divinos, y conceden todos los deseos.
4.43.45
नानाकाराणि वासांसि फलन्त्यन्ये नगोत्तमाः।
मुक्तावैदूर्यचित्राणि भूषणानि तथैव च।
स्त्रीणां यान्यनुरूपाणि पुरुषाणां तथैव च ॥ ४.४३.४५ ॥
Otros árboles excelsos dan vestidos de muchas formas; asimismo, ornamentos maravillosos de perlas y lapislázuli, y cuanto convenga a mujeres y también a hombres.
4.43.46
सर्वर्तुसुखसेव्यानि फलन्त्यन्ये नगोत्तमाः।
महार्हमणिचित्राणि फलन्त्यन्ये नगोत्तमाः ॥ ४.४३.४६ ॥
Otros árboles excelsos dan frutos agradables en todas las estaciones; otros árboles excelsos dan maravillas hechas de gemas preciosas.
4.43.47
शयनानि प्रसूयन्ते चित्रास्तरणवन्ति च।
मनःकान्तानि माल्यानि फलन्त्यत्रापरे द्रुमाः ॥ ४.४३.४७ ॥
Aquí otros árboles producen lechos con maravillosas colchas, y guirnaldas que deleitan la mente.
4.43.48
पानानि च महार्हाणि भक्ष्याणि विविधानि च।
स्त्रियश्च गुणसम्पन्ना रूपयौवनलक्षिताः ॥ ४.४३.४८ ॥
Hay bebidas costosas y manjares de diversas clases; y mujeres dotadas de virtudes, distinguidas por la belleza y la juventud.
4.43.49
गन्धर्वाः किन्नराः सिद्धा नागा विद्याधरास्तथा।
रमन्ते सततं तत्र नारीभिर्भास्वरप्रभाः ॥ ४.४३.४९ ॥
Los gandharvas, kinnaras, siddhas, nāgas y vidyādharas se deleitan allí constantemente con mujeres de resplandeciente brillo.
4.43.50
सर्वे सुकृतकर्माणः सर्वे रतिपरायणाः।
सर्वे कामार्थसहिता वसन्ति सह योषितः ॥ ४.४३.५० ॥
Todos han realizado buenas acciones, todos se entregan al placer, y todos, poseyendo deseo y riqueza, habitan junto a sus mujeres.
4.43.51
गीतवादित्रनिर्घोषः सोत्कृष्टहसितस्वनः।
श्रूयते सततं तत्र सर्वभूतमनोरमः ॥ ४.४३.५१ ॥
Allí se oye constantemente el sonido de cantos e instrumentos y el eco de risas fuertes, que deleitan la mente de todos los seres.
4.43.52
तत्र नामुदितः कश्चिन्नात्र कश्चिदसत्प्रियः।
अहन्यहनि वर्धन्ते गुणास्तत्र मनोरमाः ॥ ४.४३.५२ ॥
Allí nadie está descontento, y aquí nadie ama lo malo; allí las virtudes encantadoras crecen día tras día.
4.43.53
समतिक्रम्य तं देशमुत्तरः पयसां निधिः।
तत्र सोमगिरिर्नाम मध्ये हेममयो महान् ॥ ४.४३.५३ ॥
Tras atravesar aquella región, al norte del océano, se alza en medio una gran montaña dorada llamada Somagiri.
4.43.54
इन्द्रलोकगता ये च ब्रह्मलोकगताश्च ये।
देवास्तं समवेक्षन्ते गिरिराजं दिवं गताः ॥ ४.४३.५४ ॥
Los dioses que han ido al mundo de Indra y al mundo de Brahmā, al llegar al cielo, contemplan a aquel rey de las montañas.
4.43.55
स तु देशो विसूर्योऽपि तस्य भासा प्रकाशते।
सूर्यलक्ष्म्याभिविज्ञेयस्तपतेव विवस्वता ॥ ४.४३.५५ ॥
Esa región, aunque sin sol, resplandece con su propia luz, como reconocible por el esplendor del ardiente Vivasvān (el sol).
4.43.56
भगवांस्तत्र विश्वात्मा शम्भुरेकादशात्मकः।
ब्रह्मा वसति देवेशो ब्रह्मर्षिपरिवारितः ॥ ४.४३.५६ ॥
Allí habita el bienaventurado Śambhu, alma del universo, que tiene once formas; y Brahmā, señor de los dioses, mora rodeado de los sabios brahmarṣi.
4.43.57
न कथंचन गन्तव्यं कुरूणामुत्तरेण वः।
अन्येषामपि भूतानां नानुक्रामति वै गतिः ॥ ४.४३.५७ ॥
De ningún modo debéis ir al norte de los Kurus; el camino de otros seres tampoco llega allí.
4.43.58
स हि सोमगिरिर्नाम देवानामपि दुर्गमः।
तमालोक्य ततः क्षिप्रमुपावर्तितुमर्हथ ॥ ४.४३.५८ ॥
Esa montaña llamada Somagiri es inaccesible incluso para los dioses; habiéndola visto, debéis regresar de inmediato.
4.43.59
एतावद् वानरैः शक्यं गन्तुं वानरपुंगवाः।
अभास्करममर्यादं न जानीमस्ततः परम् ॥ ४.४३.५९ ॥
Oh, lo mejor de los vānaras, hasta aquí solo pueden llegar los vānaras; más allá, donde no hay sol y no hay límite, no lo conocemos.
4.43.60
सर्वमेतद् विचेतव्यं यन्मया परिकीर्तितम्।
यदन्यदपि नोक्तं च तत्रापि क्रियतां मतिः ॥ ४.४३.६० ॥
Todo lo que he declarado debe considerarse con cuidado; y en lo que no he dicho, que vuestro propio juicio actúe.
4.43.61
ततः कृतं दाशरथेर्महत्प्रियं
महत्प्रियं चापि ततो मम प्रियम्।
कृतं भविष्यत्यनिलानलोपमा
विदेहजादर्शनजेन कर्मणा ॥ ४.४३.६१ ॥
Entonces se cumplió el gran favor de amor para el hijo de Daśaratha, y después también se cumplió para mí una gran alegría. Esta hazaña, semejante al viento y al fuego, se ha logrado gracias a la visión de la hija de Videha.
4.43.62
ततः कृतार्थाः सहिताः सबान्धवा
मयार्चिताः सर्वगुणैर्मनोरमैः।
चरिष्यथोर्वीं प्रति शान्तशत्रवः
सहप्रिया भूतधराः प्लवंगमाः ॥ ४.४३.६२ ॥
Entonces, cumplidos vuestros propósitos, reunidos con vuestros parientes, honrados por mí con todas las gracias deleitosas, con vuestros enemigos apaciguados, recorreréis la tierra junto a vuestros seres queridos, oh monos saltarines que sostenéis la tierra.