Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 4.52
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.52.1
अथ तानब्रवीत् सर्वान् विश्रान्तान् हरियूथपान्।
इदं वचनमेकाग्रा तापसी धर्मचारिणी ॥ ४.५२.१ ॥
Entonces la asceta, que practicaba el dharma, con la mente concentrada, dijo estas palabras a todos los jefes de las tropas de monos que descansaban.
4.52.2
वानरा यदि वः खेदः प्रणष्टः फलभक्षणात्।
यदि चैतन्मया श्राव्यं श्रोतुमिच्छामि तां कथाम् ॥ ४.५२.२ ॥
Monos, si con comer los frutos se ha disipado vuestro cansancio, y si esto puede ser escuchado por mí, deseo oír aquella historia.
4.52.3
तस्यास्तद् वचनं श्रुत्वा हनूमान् मारुतात्मजः।
आर्जवेन यथातत्त्वमाख्यातुमुपचक्रमे ॥ ४.५२.३ ॥
Al oír sus palabras, Hanumān, hijo del Viento, comenzó a contar con sinceridad, tal como había sucedido.
4.52.4
राजा सर्वस्य लोकस्य महेन्द्रवरुणोपमः।
रामो दाशरथिः श्रीमान् प्रविष्टो दण्डकावनम् ॥ ४.५२.४ ॥
Rāma, hijo de Daśaratha, glorioso rey de todos los mundos, semejante a Mahendra y Varuṇa, entró en el bosque de Daṇḍaka.
4.52.5
लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा वैदेह्या सह भार्यया।
तस्य भार्या जनस्थानाद् रावणेन हृता बलात् ॥ ४.५२.५ ॥
Junto a su hermano Lakṣmaṇa y con su esposa Vaidehī, Rāvaṇa arrebató por la fuerza a su esposa de Janasthāna.
4.52.6
वीरस्तस्य सखा राज्ञः सुग्रीवो नाम वानरः।
राजा वानरमुख्यानां येन प्रस्थापिता वयम् ॥ ४.५२.६ ॥
Sugrīva, el héroe, amigo de aquel rey, un mono y rey de los principales monos, por quien fuimos enviados.
4.52.7
अगस्त्यचरितामाशां दक्षिणां यमरक्षिताम्।
सहैभिर्वानरैर्मुख्यैरङ्गदप्रमुखैर्वयम् ॥ ४.५२.७ ॥
Fuimos, junto a los principales monos encabezados por Aṅgada, hacia aquella región del sur frecuentada por Agastya y protegida por Yama.
4.52.8
रावणं सहिताः सर्वे राक्षसं कामरूपिणम्।
सीतया सह वैदेह्या मार्गध्वमिति चोदिताः ॥ ४.५२.८ ॥
Impulsados con la orden: "Buscad al demonio Rāvaṇa, que toma la forma que quiere, y a Sītā, princesa de Videha", todos partimos.
4.52.9
विचित्य तु वनं सर्वं समुद्रं दक्षिणां दिशम्।
वयं बुभुक्षिताः सर्वे वृक्षमूलमुपाश्रिताः ॥ ४.५२.९ ॥
Tras buscar en todo el bosque, el mar y la región del sur, todos nos sentamos hambrientos al pie de un árbol.
4.52.10
विवर्णवदनाः सर्वे सर्वे ध्यानपरायणाः।
नाधिगच्छामहे पारं मग्नाश्चिन्तामहार्णवे ॥ ४.५२.१० ॥
Todos teníamos el rostro pálido, todos absortos en pensamientos; hundidos en el gran océano de la angustia, no hallábamos la orilla.
4.52.11
चारयन्तस्ततश्चक्षुर्दृष्टवन्तो महद् बिलम्।
लतापादपसंछन्नं तिमिरेण समावृतम् ॥ ४.५२.११ ॥
Vagando por allí, vimos una gran cueva, cubierta de enredaderas y árboles y envuelta en oscuridad.
4.52.12
अस्माद्धंसा जलक्लिन्नाः पक्षैः सलिलरेणुभिः।
कुरराः सारसाश्चैव निष्पतन्ति पतत्त्रिणः ॥ ४.५२.१२ ॥
De ella salían volando cisnes empapados de agua, cernícalos marinos y grullas — aves — con las alas mojadas de agua.
4.52.13
साध्वत्र प्रविशामेति मया तूक्ताः प्लवङ्गमाः।
तेषामपि हि सर्वेषामनुमानमुपागतम् ॥ ४.५२.१३ ॥
Yo dije: «Bien, entremos aquí», y todos aquellos monos estuvieron de acuerdo.
4.52.14
अस्मिन् निपतिताः सर्वेऽप्यथ कार्यत्वरान्विताः।
ततो गाढं निपतिता गृह्य हस्तैः परस्परम् ॥ ४.५२.१४ ॥
Todos ellos, ansiosos por la tarea, se precipitaron en ella; luego, asiéndose firmemente de las manos unos a otros, avanzaron.
4.52.15
इदं प्रविष्टाः सहसा बिलं तिमिरसंवृतम्।
एतन्नः कार्यमेतेन कृत्येन वयमागताः ॥ ४.५२.१५ ॥
Hemos entrado de repente en esta cueva envuelta en tinieblas; esta es nuestra tarea, y para ella hemos venido.
4.52.16
त्वां चैवोपगताः सर्वे परिद्यूना बुभुक्षिताः।
आतिथ्यधर्मदत्तानि मूलानि च फलानि च ॥ ४.५२.१६ ॥
Todos nosotros llegamos a ti exhaustos y hambrientos, y conforme al deber de la hospitalidad nos diste raíces y frutos.
4.52.17
अस्माभिरुपयुक्तानि बुभुक्षापरिपीडितैः।
यत् त्वया रक्षिताः सर्वे म्रियमाणा बुभुक्षया ॥ ४.५२.१७ ॥
Atormentados por el hambre, los consumimos; tú nos salvaste a todos, que estábamos a punto de morir de hambre.
4.52.18
ब्रूहि प्रत्युपकारार्थं किं ते कुर्वन्तु वानराः।
एवमुक्ता तु सर्वज्ञा वानरैस्तैः स्वयंप्रभा ॥ ४.५२.१८ ॥
«Dinos, ¿qué podemos hacer los monos por ti a cambio?». Así interpelada por aquellos monos, Svayaṃprabhā, la omnisciente, [respondió].
4.52.19
प्रत्युवाच ततः सर्वानिदं वानरयूथपान्।
सर्वेषां परितुष्टास्मि वानराणां तरस्विनाम् ॥ ४.५२.१९ ॥
Entonces Svayamprabhā dijo a todos los jefes de las tropas de monos: "Estoy complacida con todos vosotros, veloces y valientes monos."
4.52.20
चरन्त्या मम धर्मेण न कार्यमिह केनचित्।
एवमुक्तः शुभं वाक्यं तापस्या धर्मसंहितम् ॥ ४.५२.२० ॥
"Vivo aquí practicando la austeridad conforme al dharma; no tengo necesidad de nada de nadie aquí." Así, siendo interpelada, la asceta pronunció estas palabras auspiciosas, llenas de dharma.
4.52.21
उवाच हनुमान् वाक्यं तामनिन्दितलोचनाम्।
शरणं त्वां प्रपन्नाः स्मः सर्वे वै धर्मचारिणीम् ॥ ४.५२.२१ ॥
Hanumān le dijo estas palabras a aquella de ojos sin mácula: "Oh, mujer que sigues el dharma, todos nosotros nos hemos acogido a tu protección."
4.52.22
यः कृतः समयोऽस्मासु सुग्रीवेण महात्मना।
स तु कालो व्यतिक्रान्तो बिले च परिवर्तताम् ॥ ४.५२.२२ ॥
El plazo que el magnánimo Sugrīva nos fijó ha expirado, y nosotros seguimos vagando en esta cueva.
4.52.23
सा त्वमस्माद् बिलादस्मानुत्तारयितुमर्हसि।
तस्मात् सुग्रीववचनादतिक्रान्तान् गतायुषः ॥ ४.५२.२३ ॥
Deberías sacarnos de esta cueva, pues al haber transgredido la orden de Sugrīva estamos casi perdidos como muertos.
4.52.24
त्रातुमर्हसि नः सर्वान् सुग्रीवभयशङ्कितान्।
महच्च कार्यमस्माभिः कर्तव्यं धर्मचारिणि ॥ ४.५२.२४ ॥
Deberías salvar a todos nosotros, que tememos la ira de Sugrīva. Y también tenemos una gran tarea que cumplir, oh mujer que sigues el dharma.
4.52.25
तच्चापि न कृतं कार्यमस्माभिरिह वासिभिः।
एवमुक्ता हनुमता तापसी वाक्यमब्रवीत् ॥ ४.५२.२५ ॥
Y tampoco hemos realizado esa tarea nosotros, que habitamos aquí. Así interpelada por Hanumān, la tapasvinī pronunció estas palabras.
4.52.26
जीवता दुष्करं मन्ये प्रविष्टेन निवर्तितुम्।
तपसः सुप्रभावेण नियमोपार्जितेन च ॥ ४.५२.२६ ॥
Creo que es difícil que un ser vivo que ha entrado vuelva, pero esto fue posible por el gran poder de la penitencia y por la fuerza adquirida mediante la disciplina.
4.52.27
सर्वानेव बिलादस्मात् तारयिष्यामि वानरान्।
निमीलयत चक्षूंषि सर्वे वानरपुङ्गवाः ॥ ४.५२.२७ ॥
Sin duda sacaré a todos los monos de esta cueva. ¡Oh, mejores de los monos, cerrad todos los ojos!
4.52.28
नहि निष्क्रमितुं शक्यमनिमीलितलोचनैः।
ततो निमीलिताः सर्वे सुकुमाराङ्गुलैः करैः ॥ ४.५२.२८ ॥
Quienes no tengan los ojos cerrados no pueden salir. Entonces todos se cubrieron los ojos con sus manos de dedos delicados.
4.52.29
सहसा पिदधुर्दृष्टिं हृष्टा गमनकांक्षया।
वानरास्तु महात्मानो हस्तरुद्धमुखास्तदा ॥ ४.५२.२९ ॥
Llenos de alegría por el deseo de partir, de repente se cubrieron la vista; y entonces los monos magnánimos se cubrieron el rostro con las manos.
4.52.30
निमेषान्तरमात्रेण बिलादुत्तारितास्तया।
उवाच सर्वांस्तांस्तत्र तापसी धर्मचारिणी ॥ ४.५२.३० ॥
En el tiempo de un parpadeo fueron sacados de la cueva por ella; entonces la tapasvinī, que seguía el dharma, les habló a todos allí.
4.52.31
निःसृतान् विषमात् तस्मात् समाश्वास्येदमब्रवीत्।
एष विन्ध्यो गिरिः श्रीमान् नानाद्रुमलतायुतः ॥ ४.५२.३१ ॥
Tras consolar a quienes habían salido de aquella cueva peligrosa, ella dijo: Este es el glorioso monte Vindhya, rico en muchas clases de árboles y enredaderas.
4.52.32
एष प्रस्रवणः शैलः सागरोऽयं महोदधिः।
स्वस्ति वोऽस्तु गमिष्यामि भवनं वानरर्षभाः।
इत्युक्त्वा तद् बिलं श्रीमत् प्रविवेश स्वयंप्रभा ॥ ४.५२.३२ ॥
Este es el monte Prasravaṇa, y este es el gran océano. Que os vaya bien, mejores de los vānaras; iré a mi morada. Dicho esto, Svayaṃprabhā entró en aquella gloriosa cueva.