ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 4.52
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.52.1
अथ तानब्रवीत् सर्वान् विश्रान्तान् हरियूथपान्।
इदं वचनमेकाग्रा तापसी धर्मचारिणी ॥ ४.५२.१ ॥
ଏବେ ଧର୍ମାଚରଣ କରୁଥିବା ସେ ତାପସୀ ଏକାଗ୍ର ଚିତ୍ତରେ ବିଶ୍ରାମ କରୁଥିବା ସମସ୍ତ ବାନର ଯୂଥପତିମାନଙ୍କୁ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
4.52.2
वानरा यदि वः खेदः प्रणष्टः फलभक्षणात्।
यदि चैतन्मया श्राव्यं श्रोतुमिच्छामि तां कथाम् ॥ ४.५२.२ ॥
ହେ ବାନରଗଣ, ଫଳ ଖାଇବା ଦ୍ୱାରା ଯଦି ତୁମମାନଙ୍କର କ୍ଲାନ୍ତି ଦୂର ହୋଇଛି, ଏବଂ ଯଦି ଏହା ମୋ ଶୁଣିବା ଯୋଗ୍ୟ, ତେବେ ମୁଁ ସେ କଥା ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ।
4.52.3
तस्यास्तद् वचनं श्रुत्वा हनूमान् मारुतात्मजः।
आर्जवेन यथातत्त्वमाख्यातुमुपचक्रमे ॥ ४.५२.३ ॥
ତାଙ୍କର ସେ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ପବନପୁତ୍ର ହନୁମାନ ସରଳଭାବେ, ଯେପରି ଘଟିଥିଲା ସେପରି ହିଁ କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
4.52.4
राजा सर्वस्य लोकस्य महेन्द्रवरुणोपमः।
रामो दाशरथिः श्रीमान् प्रविष्टो दण्डकावनम् ॥ ४.५२.४ ॥
ସମସ୍ତ ଲୋକର ରାଜା, ମହେନ୍ଦ୍ର ଓ ବରୁଣ ସଦୃଶ, ଦଶରଥ ପୁତ୍ର ଶ୍ରୀମାନ ରାମ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ।
4.52.5
लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा वैदेह्या सह भार्यया।
तस्य भार्या जनस्थानाद् रावणेन हृता बलात् ॥ ४.५२.५ ॥
ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ପତ୍ନୀ ବୈଦେହୀଙ୍କ ସହିତ ଥିବାବେଳେ, ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀଙ୍କୁ ଜନସ୍ଥାନରୁ ରାବଣ ବଳପୂର୍ବକ ହରଣ କଲା।
4.52.6
वीरस्तस्य सखा राज्ञः सुग्रीवो नाम वानरः।
राजा वानरमुख्यानां येन प्रस्थापिता वयम् ॥ ४.५२.६ ॥
ସେହି ରାଜାଙ୍କର ବୀର ସଖା ସୁଗ୍ରୀବ ନାମକ ବାନର, ବାନରଶ୍ରେଷ୍ଠମାନଙ୍କର ରାଜା; ଯେ ଆମକୁ ପଠାଇଛନ୍ତି।
4.52.7
अगस्त्यचरितामाशां दक्षिणां यमरक्षिताम्।
सहैभिर्वानरैर्मुख्यैरङ्गदप्रमुखैर्वयम् ॥ ४.५२.७ ॥
ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ, ଯମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ସେହି ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ, ଅଙ୍ଗଦ ଯେଉଁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରମୁଖ ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାନରମାନଙ୍କ ସହିତ ଆମେ (ଗଲୁ)।
4.52.8
रावणं सहिताः सर्वे राक्षसं कामरूपिणम्।
सीतया सह वैदेह्या मार्गध्वमिति चोदिताः ॥ ४.५२.८ ॥
କାମରୂପୀ ରାକ୍ଷସ ରାବଣ ଓ ବୈଦେହୀ ସୀତାଙ୍କୁ (ଖୋଜ) ବୋଲି ପ୍ରେରିତ ହୋଇ ଆମେ ସମସ୍ତେ (ଗଲୁ)।
4.52.9
विचित्य तु वनं सर्वं समुद्रं दक्षिणां दिशम्।
वयं बुभुक्षिताः सर्वे वृक्षमूलमुपाश्रिताः ॥ ४.५२.९ ॥
ସମଗ୍ର ବନ, ସମୁଦ୍ର ଓ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗ ଖୋଜିସାରିବା ପରେ ଆମେ ସମସ୍ତେ କ୍ଷୁଧାର୍ତ୍ତ ହୋଇ ଏକ ଗଛ ମୂଳେ ବସିଲୁ।
4.52.10
विवर्णवदनाः सर्वे सर्वे ध्यानपरायणाः।
नाधिगच्छामहे पारं मग्नाश्चिन्तामहार्णवे ॥ ४.५२.१० ॥
ସମସ୍ତଙ୍କ ମୁଖ ମଳିନ ଥିଲା; ସମସ୍ତେ ଚିନ୍ତାରେ ମଗ୍ନ ଥିଲୁ। ଚିନ୍ତାର ମହାସାଗରରେ ବୁଡ଼ି ଆମେ ପାରି ପାଇଲୁ ନାହିଁ।
4.52.11
चारयन्तस्ततश्चक्षुर्दृष्टवन्तो महद् बिलम्।
लतापादपसंछन्नं तिमिरेण समावृतम् ॥ ४.५२.११ ॥
ବୁଲି ବୁଲି ଆମେ ଏକ ବଡ଼ ଗୁମ୍ଫା ଦେଖିଲୁ; ତାହା ଲତା ଓ ଗଛରେ ଢଙ୍କା ଓ ଅନ୍ଧକାରରେ ଘେରା ଥିଲା।
4.52.12
अस्माद्धंसा जलक्लिन्नाः पक्षैः सलिलरेणुभिः।
कुरराः सारसाश्चैव निष्पतन्ति पतत्त्रिणः ॥ ४.५२.१२ ॥
ଏଥିରୁ ଜଳରେ ଭିଜିଥିବା ପକ୍ଷବିଶିଷ୍ଟ ହଂସ, କୁରର ଓ ସାରସ — ପକ୍ଷୀମାନେ — ଉଡ଼ି ବାହାରି ଆସୁଥିଲେ।
4.52.13
साध्वत्र प्रविशामेति मया तूक्ताः प्लवङ्गमाः।
तेषामपि हि सर्वेषामनुमानमुपागतम् ॥ ४.५२.१३ ॥
"ଭଲ, ଏଠାରେ ପ୍ରବେଶ କରିବା" ବୋଲି ମୁଁ କହିଲି; ସେହି ସମସ୍ତ ବାନରମାନେ ମଧ୍ୟ ତାହାରେ ସମ୍ମତି ଦେଲେ।
4.52.14
अस्मिन् निपतिताः सर्वेऽप्यथ कार्यत्वरान्विताः।
ततो गाढं निपतिता गृह्य हस्तैः परस्परम् ॥ ४.५२.१४ ॥
କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଉତ୍ସୁକ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ସେଥିରେ ଡେଇଁ ପଡ଼ିଲେ; ପରେ ହାତରେ ପରସ୍ପରକୁ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଧରି ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ।
4.52.15
इदं प्रविष्टाः सहसा बिलं तिमिरसंवृतम्।
एतन्नः कार्यमेतेन कृत्येन वयमागताः ॥ ४.५२.१५ ॥
ଅନ୍ଧକାରରେ ଆବୃତ ଏହି ଗୁମ୍ଫାରେ ଆମେ ହଠାତ୍ ପ୍ରବେଶ କଲୁ; ଏହା ହିଁ ଆମର କାର୍ଯ୍ୟ, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଆମେ ଆସିଛୁ।
4.52.16
त्वां चैवोपगताः सर्वे परिद्यूना बुभुक्षिताः।
आतिथ्यधर्मदत्तानि मूलानि च फलानि च ॥ ४.५२.१६ ॥
ଆମେ ସମସ୍ତେ କ୍ଲାନ୍ତ ଓ କ୍ଷୁଧାର୍ତ୍ତ ହୋଇ ଆପଣଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିଲୁ; ଅତିଥି ଧର୍ମାନୁସାରେ ଆପଣ ଆମକୁ ମୂଳ ଓ ଫଳ ଦେଲେ।
4.52.17
अस्माभिरुपयुक्तानि बुभुक्षापरिपीडितैः।
यत् त्वया रक्षिताः सर्वे म्रियमाणा बुभुक्षया ॥ ४.५२.१७ ॥
କ୍ଷୁଧାରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ ଆମେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଖାଇଲୁ; କ୍ଷୁଧାରେ ମରିବାକୁ ବସିଥିବା ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆପଣ ରକ୍ଷା କଲେ।
4.52.18
ब्रूहि प्रत्युपकारार्थं किं ते कुर्वन्तु वानराः।
एवमुक्ता तु सर्वज्ञा वानरैस्तैः स्वयंप्रभा ॥ ४.५२.१८ ॥
"ପ୍ରତ୍ୟୁପକାର ପାଇଁ ବାନରମାନେ ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ କ'ଣ କରିବେ, କୁହନ୍ତୁ" ବାନରମାନେ ଏହିପରି କହିବାରୁ ସର୍ବଜ୍ଞା ସ୍ୱୟଂପ୍ରଭା...
4.52.19
प्रत्युवाच ततः सर्वानिदं वानरयूथपान्।
सर्वेषां परितुष्टास्मि वानराणां तरस्विनाम् ॥ ४.५२.१९ ॥
ତା'ପରେ ସ୍ୱୟଂପ୍ରଭା ସେହି ବାନର-ଯୂଥପତିମାନଙ୍କୁ କହିଲା — "ବେଗବାନ ଓ ବଳବାନ ଏହି ସମସ୍ତ ବାନରଙ୍କ ପ୍ରତି ମୁଁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ।"
4.52.20
चरन्त्या मम धर्मेण न कार्यमिह केनचित्।
एवमुक्तः शुभं वाक्यं तापस्या धर्मसंहितम् ॥ ४.५२.२० ॥
"ମୁଁ ଏଠାରେ ଧର୍ମାନୁସାରେ ତପସ୍ୟା କରି ଜୀବନ ଧାରଣ କରେ; ଏଠାରେ କାହାଠାରୁ ମୋର କୌଣସି କାମ ନାହିଁ।" ଏହିପରି ସେହି ତପସ୍ବିନୀ ଧର୍ମଯୁକ୍ତ ଶୁଭ ବାକ୍ୟ କହିଲା।
4.52.21
उवाच हनुमान् वाक्यं तामनिन्दितलोचनाम्।
शरणं त्वां प्रपन्नाः स्मः सर्वे वै धर्मचारिणीम् ॥ ४.५२.२१ ॥
ହନୁମାନ ସେହି ନିର୍ଦୋଷ ନୟନା ନାରୀକୁ କହିଲେ — "ହେ ଧର୍ମାଚାରିଣୀ! ଆମେ ସମସ୍ତେ ତୁମର ଶରଣ ନେଇଛୁ।"
4.52.22
यः कृतः समयोऽस्मासु सुग्रीवेण महात्मना।
स तु कालो व्यतिक्रान्तो बिले च परिवर्तताम् ॥ ४.५२.२२ ॥
ମହାତ୍ମା ସୁଗ୍ରୀବ ଆମ ପାଇଁ ଯେଉଁ ସମୟସୀମା ଧାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ, ତାହା ଅତିକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇଛି; ଆମେ ଏହି ଗୁମ୍ଫାରେ ଘୂରୁଛୁ।
4.52.23
सा त्वमस्माद् बिलादस्मानुत्तारयितुमर्हसि।
तस्मात् सुग्रीववचनादतिक्रान्तान् गतायुषः ॥ ४.५२.२३ ॥
ତୁମେ ଆମକୁ ଏହି ଗୁମ୍ଫାରୁ ବାହାର କରିବା ଉଚିତ; ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅତିକ୍ରମ କରି ଆମେ ଆୟୁ ହରାଇଥିବା ଲୋକ ପରି ହୋଇଛୁ।
4.52.24
त्रातुमर्हसि नः सर्वान् सुग्रीवभयशङ्कितान्।
महच्च कार्यमस्माभिः कर्तव्यं धर्मचारिणि ॥ ४.५२.२४ ॥
ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଭୟରେ ଶଙ୍କିତ ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ତୁମେ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ। ହେ ଧର୍ମାଚାରିଣୀ, ଆମକୁ ଏକ ମହତ୍ କାର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ କରିବାକୁ ଅଛି।
4.52.25
तच्चापि न कृतं कार्यमस्माभिरिह वासिभिः।
एवमुक्ता हनुमता तापसी वाक्यमब्रवीत् ॥ ४.५२.२५ ॥
ଏଠାରେ ବାସ କରୁଥିବା ଆମେ ସେହି କାର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କରିନାହୁଁ। ହନୁମାନଙ୍କ ଏପରି କହିବାରୁ ସେହି ତାପସୀ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
4.52.26
जीवता दुष्करं मन्ये प्रविष्टेन निवर्तितुम्।
तपसः सुप्रभावेण नियमोपार्जितेन च ॥ ४.५२.२६ ॥
ଏଥିରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିବା ଜୀବିତ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଫେରିବା କଷ୍ଟକର ବୋଲି ମୁଁ ଭାବେ। ତପସ୍ୟାର ମହାନ ପ୍ରଭାବ ଓ ନିୟମରୁ ଅର୍ଜିତ ଶକ୍ତିରେ ହିଁ ଏହା ସମ୍ଭବ ହୋଇଛି।
4.52.27
सर्वानेव बिलादस्मात् तारयिष्यामि वानरान्।
निमीलयत चक्षूंषि सर्वे वानरपुङ्गवाः ॥ ४.५२.२७ ॥
ଏହି ଗୁମ୍ଫାରୁ ସବୁ ବାନରଙ୍କୁ ନିଶ୍ଚୟ ପାର କରାଇବି। ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାନରଗଣ, ସମସ୍ତେ ଆଖି ବନ୍ଦ କର।
4.52.28
नहि निष्क्रमितुं शक्यमनिमीलितलोचनैः।
ततो निमीलिताः सर्वे सुकुमाराङ्गुलैः करैः ॥ ४.५२.२८ ॥
ଯାହାଙ୍କର ଆଖି ବନ୍ଦ ନାହିଁ ସେମାନେ ବାହାରି ପାରିବେ ନାହିଁ। ସେତେବେଳେ ସମସ୍ତେ କୋମଳ ଆଙ୍ଗୁଳିଯୁକ୍ତ ହାତରେ ଆଖି ବନ୍ଦ କଲେ।
4.52.29
सहसा पिदधुर्दृष्टिं हृष्टा गमनकांक्षया।
वानरास्तु महात्मानो हस्तरुद्धमुखास्तदा ॥ ४.५२.२९ ॥
ଯିବାର ଇଚ୍ଛାରେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ସେମାନେ ସହସା ଦୃଷ୍ଟି ଆବୃତ କଲେ। ସେତେବେଳେ ମହାତ୍ମା ବାନରମାନେ ହାତରେ ମୁଖ ମଧ୍ୟ ଆବୃତ କଲେ।
4.52.30
निमेषान्तरमात्रेण बिलादुत्तारितास्तया।
उवाच सर्वांस्तांस्तत्र तापसी धर्मचारिणी ॥ ४.५२.३० ॥
ଗୋଟିଏ ପଲକ ପକାଇବା ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ସେ ସେମାନଙ୍କୁ ଗୁମ୍ଫାରୁ ବାହାର କରିଦେଲେ। ସେତେବେଳେ ଧର୍ମାଚାରିଣୀ ସେହି ତାପସୀ ସେଠାରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ କହିଲେ।
4.52.31
निःसृतान् विषमात् तस्मात् समाश्वास्येदमब्रवीत्।
एष विन्ध्यो गिरिः श्रीमान् नानाद्रुमलतायुतः ॥ ४.५२.३१ ॥
ସେ ବିଷମ ବିଳରୁ ବାହାରି ଆସିଥିବା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ ଏହା କହିଲା—ଏହା ଶ୍ରୀମାନ ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତ, ଯାହା ନାନା ପ୍ରକାର ବୃକ୍ଷ ଓ ଲତାରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ।
4.52.32
एष प्रस्रवणः शैलः सागरोऽयं महोदधिः।
स्वस्ति वोऽस्तु गमिष्यामि भवनं वानरर्षभाः।
इत्युक्त्वा तद् बिलं श्रीमत् प्रविवेश स्वयंप्रभा ॥ ४.५२.३२ ॥
ଏହା ପ୍ରସ୍ରବଣ ପର୍ବତ, ଏବଂ ଏହା ମହାସାଗର। ହେ ବାନରଶ୍ରେଷ୍ଠଗଣ, ଆପଣମାନଙ୍କର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ; ମୁଁ ମୋ ଗୃହକୁ ଯାଉଛି। ଏହା କହି ସ୍ୱୟଂପ୍ରଭା ସେହି ଶ୍ରୀମାନ ବିଳରେ ପ୍ରବେଶ କଲା।