ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣ · ಸರ್ಗ 4.52
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.52.1
अथ तानब्रवीत् सर्वान् विश्रान्तान् हरियूथपान्।
इदं वचनमेकाग्रा तापसी धर्मचारिणी ॥ ४.५२.१ ॥
ಆಗ ಧರ್ಮಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ನಿರತಳಾದ ಆ ತಾಪಸಿ ಏಕಾಗ್ರಚಿತ್ತದಿಂದ ವಿಶ್ರಮಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಎಲ್ಲ ವಾನರ ಯೂಥಪರಿಗೆ ಈ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಿದಳು.
4.52.2
वानरा यदि वः खेदः प्रणष्टः फलभक्षणात्।
यदि चैतन्मया श्राव्यं श्रोतुमिच्छामि तां कथाम् ॥ ४.५२.२ ॥
ವಾನರರೇ, ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ತಿಂದು ನಿಮ್ಮ ಆಯಾಸ ಕಳೆದಿದ್ದರೆ, ಇದು ನನಗೆ ಕೇಳಲು ಯೋಗ್ಯವಾಗಿದ್ದರೆ, ಆ ಕಥೆಯನ್ನು ನಾನು ಕೇಳಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ.
4.52.3
तस्यास्तद् वचनं श्रुत्वा हनूमान् मारुतात्मजः।
आर्जवेन यथातत्त्वमाख्यातुमुपचक्रमे ॥ ४.५२.३ ॥
ಆಕೆಯ ಆ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ ವಾಯುಪುತ್ರ ಹನುಮಂತನು ನೇರವಾಗಿ, ನಡೆದಂತೆಯೇ ಹೇಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು.
4.52.4
राजा सर्वस्य लोकस्य महेन्द्रवरुणोपमः।
रामो दाशरथिः श्रीमान् प्रविष्टो दण्डकावनम् ॥ ४.५२.४ ॥
ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳ ರಾಜನೂ, ಮಹೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ವರುಣನಿಗೆ ಸಮಾನನೂ ಆದ ದಶರಥನ ಪುತ್ರ ಶ್ರೀಮಂತ ರಾಮನು ದಂಡಕಾರಣ್ಯವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು.
4.52.5
लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा वैदेह्या सह भार्यया।
तस्य भार्या जनस्थानाद् रावणेन हृता बलात् ॥ ४.५२.५ ॥
ತಮ್ಮ ಲಕ್ಷ್ಮಣನೊಂದಿಗೆ, ಪತ್ನಿ ವೈದೇಹಿಯೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದಾಗ, ಅವನ ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಜನಸ್ಥಾನದಿಂದ ರಾವಣನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಅಪಹರಿಸಿದನು.
4.52.6
वीरस्तस्य सखा राज्ञः सुग्रीवो नाम वानरः।
राजा वानरमुख्यानां येन प्रस्थापिता वयम् ॥ ४.५२.६ ॥
ಆ ರಾಜನ ಮಿತ್ರನಾದ, ವೀರ ವಾನರ ಸುಗ್ರೀವನು ವಾನರಶ್ರೇಷ್ಠರ ರಾಜನು; ಅವನೇ ನಮ್ಮನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದ್ದಾನೆ.
4.52.7
अगस्त्यचरितामाशां दक्षिणां यमरक्षिताम्।
सहैभिर्वानरैर्मुख्यैरङ्गदप्रमुखैर्वयम् ॥ ४.५२.७ ॥
ಅಗಸ್ತ್ಯ ಸಂಚರಿಸಿದ, ಯಮನಿಂದ ರಕ್ಷಿತವಾದ ಆ ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ, ಅಂಗದನೇ ಮುಖ್ಯನಾದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಾನರರೊಂದಿಗೆ ನಾವು (ಹೊರಟೆವು).
4.52.8
रावणं सहिताः सर्वे राक्षसं कामरूपिणम्।
सीतया सह वैदेह्या मार्गध्वमिति चोदिताः ॥ ४.५२.८ ॥
ಇಚ್ಛಾರೂಪಿ ರಾಕ್ಷಸ ರಾವಣನನ್ನೂ, ವೈದೇಹಿ ಸೀತೆಯನ್ನೂ (ಹುಡುಕಿರಿ) ಎಂದು ಪ್ರೇರಿತರಾದ ನಾವೆಲ್ಲರೂ (ಹೊರಟೆವು).
4.52.9
विचित्य तु वनं सर्वं समुद्रं दक्षिणां दिशम्।
वयं बुभुक्षिताः सर्वे वृक्षमूलमुपाश्रिताः ॥ ४.५२.९ ॥
ಕಾಡನ್ನೆಲ್ಲಾ, ಸಮುದ್ರವನ್ನೂ, ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕನ್ನೂ ಹುಡುಕಿದ ಬಳಿಕ ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಹಸಿವಿನಿಂದ ಮರದ ಬೇರಿನ ಬಳಿ ಕುಳಿತೆವು.
4.52.10
विवर्णवदनाः सर्वे सर्वे ध्यानपरायणाः।
नाधिगच्छामहे पारं मग्नाश्चिन्तामहार्णवे ॥ ४.५२.१० ॥
ಎಲ್ಲರ ಮುಖಗಳು ಬಾಡಿದ್ದವು; ಎಲ್ಲರೂ ಚಿಂತೆಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ್ದೆವು. ಚಿಂತೆಯ ಮಹಾಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ ನಾವು ದಡವನ್ನು ಕಾಣಲಿಲ್ಲ.
4.52.11
चारयन्तस्ततश्चक्षुर्दृष्टवन्तो महद् बिलम्।
लतापादपसंछन्नं तिमिरेण समावृतम् ॥ ४.५२.११ ॥
ಅಲೆದಾಡುತ್ತಾ ನಾವು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಗುಹೆಯನ್ನು ಕಂಡೆವು; ಅದು ಬಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಮರಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿ ಕತ್ತಲಿನಿಂದ ಮುಚ್ಚಿತ್ತು.
4.52.12
अस्माद्धंसा जलक्लिन्नाः पक्षैः सलिलरेणुभिः।
कुरराः सारसाश्चैव निष्पतन्ति पतत्त्रिणः ॥ ४.५२.१२ ॥
ಇದರಿಂದ ನೀರಿನಿಂದ ಒದ್ದೆಯಾದ ರೆಕ್ಕೆಗಳ ಹಂಸಗಳು, ಕುರರ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಕೊಕ್ಕರೆಗಳು — ಪಕ್ಷಿಗಳು — ಹಾರಿ ಹೊರಬರುತ್ತಿದ್ದವು.
4.52.13
साध्वत्र प्रविशामेति मया तूक्ताः प्लवङ्गमाः।
तेषामपि हि सर्वेषामनुमानमुपागतम् ॥ ४.५२.१३ ॥
"ಒಳ್ಳೆಯದು, ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸೋಣ" ಎಂದು ನಾನು ಹೇಳಿದೆ; ಆ ವಾನರರೆಲ್ಲರೂ ಅದಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು.
4.52.14
अस्मिन् निपतिताः सर्वेऽप्यथ कार्यत्वरान्विताः।
ततो गाढं निपतिता गृह्य हस्तैः परस्परम् ॥ ४.५२.१४ ॥
ಕಾರ್ಯದ ಧಾವಂತದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಅದರೊಳಗೆ ಧುಮುಕಿದರು; ಬಳಿಕ ಕೈಗಳಿಂದ ಪರಸ್ಪರ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡರು.
4.52.15
इदं प्रविष्टाः सहसा बिलं तिमिरसंवृतम्।
एतन्नः कार्यमेतेन कृत्येन वयमागताः ॥ ४.५२.१५ ॥
ಕತ್ತಲೆಯಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ಗುಹೆಯನ್ನು ನಾವು ಸಹಸಾ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದೆವು; ಇದೇ ನಮ್ಮ ಕಾರ್ಯ, ಇದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ನಾವು ಬಂದಿದ್ದೇವೆ.
4.52.16
त्वां चैवोपगताः सर्वे परिद्यूना बुभुक्षिताः।
आतिथ्यधर्मदत्तानि मूलानि च फलानि च ॥ ४.५२.१६ ॥
ನಾವೆಲ್ಲರೂ ದಣಿದು ಹಸಿವಿನಿಂದ ನಿಮ್ಮ ಬಳಿಗೆ ಬಂದೆವು; ಆತಿಥ್ಯ ಧರ್ಮದಂತೆ ನೀವು ನಮಗೆ ಬೇರುಗಳನ್ನೂ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನೂ ನೀಡಿದಿರಿ.
4.52.17
अस्माभिरुपयुक्तानि बुभुक्षापरिपीडितैः।
यत् त्वया रक्षिताः सर्वे म्रियमाणा बुभुक्षया ॥ ४.५२.१७ ॥
ಹಸಿವಿನಿಂದ ಪೀಡಿತರಾದ ನಾವು ಅವನ್ನು ಉಂಡೆವು; ಹಸಿವಿನಿಂದ ಸಾಯುವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ನಮ್ಮೆಲ್ಲರನ್ನೂ ನೀವು ರಕ್ಷಿಸಿದಿರಿ.
4.52.18
ब्रूहि प्रत्युपकारार्थं किं ते कुर्वन्तु वानराः।
एवमुक्ता तु सर्वज्ञा वानरैस्तैः स्वयंप्रभा ॥ ४.५२.१८ ॥
"ಪ್ರತ್ಯುಪಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ವಾನರರು ನಿಮಗಾಗಿ ಏನು ಮಾಡಬೇಕು, ಹೇಳಿ" ಎಂದು ಆ ವಾನರರು ಹೀಗೆ ಹೇಳಲು, ಸರ್ವಜ್ಞೆಯಾದ ಸ್ವಯಂಪ್ರಭೆ...
4.52.19
प्रत्युवाच ततः सर्वानिदं वानरयूथपान्।
सर्वेषां परितुष्टास्मि वानराणां तरस्विनाम् ॥ ४.५२.१९ ॥
ಆಗ ಸ್ವಯಂಪ್ರಭೆ ಆ ವಾನರ ಯೂಥಪರೆಲ್ಲರಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಳು — "ವೇಗ ಮತ್ತು ಬಲವುಳ್ಳ ಈ ವಾನರರೆಲ್ಲರಿಂದ ನಾನು ಸಂತುಷ್ಟಳಾಗಿದ್ದೇನೆ."
4.52.20
चरन्त्या मम धर्मेण न कार्यमिह केनचित्।
एवमुक्तः शुभं वाक्यं तापस्या धर्मसंहितम् ॥ ४.५२.२० ॥
"ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಾನುಸಾರ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಾ ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದೇನೆ; ಇಲ್ಲಿ ಯಾರಿಂದಲೂ ನನಗೆ ಯಾವ ಕಾರ್ಯವೂ ಇಲ್ಲ." ಹೀಗೆ ಆ ತಪಸ್ವಿನಿ ಧರ್ಮಯುಕ್ತವಾದ ಶುಭ ವಚನಗಳನ್ನು ನುಡಿದಳು.
4.52.21
उवाच हनुमान् वाक्यं तामनिन्दितलोचनाम्।
शरणं त्वां प्रपन्नाः स्मः सर्वे वै धर्मचारिणीम् ॥ ४.५२.२१ ॥
ಹನುಮಂತನು ಆ ನಿರ್ದೋಷ ನೇತ್ರಗಳ ಆಕೆಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು — "ಧರ್ಮಾಚಾರಿಣಿಯೇ! ನಾವೆಲ್ಲರೂ ನಿನ್ನ ಶರಣು ಹೊಕ್ಕಿದ್ದೇವೆ."
4.52.22
यः कृतः समयोऽस्मासु सुग्रीवेण महात्मना।
स तु कालो व्यतिक्रान्तो बिले च परिवर्तताम् ॥ ४.५२.२२ ॥
ಮಹಾತ್ಮ ಸುಗ್ರೀವನು ನಮಗೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ಕಾಲಾವಧಿ ಮುಗಿದುಹೋಗಿದೆ; ನಾವು ಈ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ಅಲೆದಾಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆ.
4.52.23
सा त्वमस्माद् बिलादस्मानुत्तारयितुमर्हसि।
तस्मात् सुग्रीववचनादतिक्रान्तान् गतायुषः ॥ ४.५२.२३ ॥
ನೀನು ನಮ್ಮನ್ನು ಈ ಗುಹೆಯಿಂದ ಹೊರತರಬೇಕು; ಸುಗ್ರೀವನ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಮೀರಿ ನಾವು ಆಯುಷ್ಯ ಕಳೆದುಕೊಂಡವರಂತಾಗಿದ್ದೇವೆ.
4.52.24
त्रातुमर्हसि नः सर्वान् सुग्रीवभयशङ्कितान्।
महच्च कार्यमस्माभिः कर्तव्यं धर्मचारिणि ॥ ४.५२.२४ ॥
ಸುಗ್ರೀವನ ಭಯದಿಂದ ಶಂಕಿತರಾಗಿರುವ ನಮ್ಮೆಲ್ಲರನ್ನು ನೀನು ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು. ಧರ್ಮಾಚಾರಿಣಿಯೇ, ನಮಗೆ ಮಾಡಬೇಕಾದ ಮಹತ್ಕಾರ್ಯವೂ ಇದೆ.
4.52.25
तच्चापि न कृतं कार्यमस्माभिरिह वासिभिः।
एवमुक्ता हनुमता तापसी वाक्यमब्रवीत् ॥ ४.५२.२५ ॥
ಇಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ನಾವು ಅದನ್ನೂ ಇನ್ನೂ ಮಾಡಿಲ್ಲ. ಹನುಮಂತನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಲು ತಾಪಸಿ ಈ ಮಾತನ್ನಾಡಿದಳು.
4.52.26
जीवता दुष्करं मन्ये प्रविष्टेन निवर्तितुम्।
तपसः सुप्रभावेण नियमोपार्जितेन च ॥ ४.५२.२६ ॥
ಇದರೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಜೀವಿ ಹಿಂದಿರುಗುವುದು ಕಷ್ಟ ಎಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ. ತಪಸ್ಸಿನ ಮಹಾ ಪ್ರಭಾವ ಮತ್ತು ನಿಯಮಗಳಿಂದ ಗಳಿಸಿದ ಶಕ್ತಿಯಿಂದಲೇ ಇದು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು.
4.52.27
सर्वानेव बिलादस्मात् तारयिष्यामि वानरान्।
निमीलयत चक्षूंषि सर्वे वानरपुङ्गवाः ॥ ४.५२.२७ ॥
ಈ ಗುಹೆಯಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ವಾನರರನ್ನು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ದಾಟಿಸುತ್ತೇನೆ. ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಾನರರೇ, ಎಲ್ಲರೂ ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿ.
4.52.28
नहि निष्क्रमितुं शक्यमनिमीलितलोचनैः।
ततो निमीलिताः सर्वे सुकुमाराङ्गुलैः करैः ॥ ४.५२.२८ ॥
ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚದವರಿಗೆ ಹೊರಬರಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆಗ ಎಲ್ಲರೂ ಮೃದುವಾದ ಬೆರಳುಗಳ ಕೈಗಳಿಂದ ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡರು.
4.52.29
सहसा पिदधुर्दृष्टिं हृष्टा गमनकांक्षया।
वानरास्तु महात्मानो हस्तरुद्धमुखास्तदा ॥ ४.५२.२९ ॥
ಹೋಗುವ ಆಸೆಯಿಂದ ಸಂತೋಷಗೊಂಡು ಅವರು ತಕ್ಷಣ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡರು. ಆಗ ಮಹಾತ್ಮರಾದ ವಾನರರು ಕೈಗಳಿಂದ ತಮ್ಮ ಮುಖಗಳನ್ನೂ ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡರು.
4.52.30
निमेषान्तरमात्रेण बिलादुत्तारितास्तया।
उवाच सर्वांस्तांस्तत्र तापसी धर्मचारिणी ॥ ४.५२.३० ॥
ಒಂದು ಕಣ್ಣುರೆಪ್ಪೆ ಮಿಟುಕಿಸುವಷ್ಟು ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಅವಳು ಗುಹೆಯಿಂದ ಹೊರತಂದಳು. ಆಗ ಧರ್ಮಚಾರಿಣಿಯಾದ ತಾಪಸಿ ಅಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಹೇಳಿದಳು.
4.52.31
निःसृतान् विषमात् तस्मात् समाश्वास्येदमब्रवीत्।
एष विन्ध्यो गिरिः श्रीमान् नानाद्रुमलतायुतः ॥ ४.५२.३१ ॥
ಆ ಅಪಾಯಕರ ಬಿಲದಿಂದ ಹೊರಬಂದವರನ್ನು ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸಿ ಅವಳು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಳು—ಇದು ಶ್ರೀಮಂತ ವಿಂಧ್ಯ ಪರ್ವತ; ನಾನಾ ವೃಕ್ಷ ಮತ್ತು ಲತೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ.
4.52.32
एष प्रस्रवणः शैलः सागरोऽयं महोदधिः।
स्वस्ति वोऽस्तु गमिष्यामि भवनं वानरर्षभाः।
इत्युक्त्वा तद् बिलं श्रीमत् प्रविवेश स्वयंप्रभा ॥ ४.५२.३२ ॥
ಇದು ಪ್ರಸ್ರವಣ ಪರ್ವತ; ಇದೋ ಈ ಮಹಾಸಾಗರ. ವಾನರ ಶ್ರೇಷ್ಠರೇ, ನಿಮಗೆ ಕ್ಷೇಮವಾಗಲಿ; ನಾನು ನನ್ನ ನಿವಾಸಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತೇನೆ. ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಸ್ವಯಂಪ್ರಭೆ ಆ ಶ್ರೀಮಂತ ಬಿಲವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಳು.