వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 4.52
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.52.1
अथ तानब्रवीत् सर्वान् विश्रान्तान् हरियूथपान्।
इदं वचनमेकाग्रा तापसी धर्मचारिणी ॥ ४.५२.१ ॥
అప్పుడు ధర్మాచరణ చేస్తున్న ఆ తాపసి ఏకాగ్రచిత్తంతో విశ్రాంతి తీసుకుంటున్న వానర యూథపతులందరితో ఈ మాట చెప్పింది.
4.52.2
वानरा यदि वः खेदः प्रणष्टः फलभक्षणात्।
यदि चैतन्मया श्राव्यं श्रोतुमिच्छामि तां कथाम् ॥ ४.५२.२ ॥
వానరులారా, పండ్లు తినడం వల్ల మీ అలసట తొలగిపోయి ఉంటే, ఇది నేను వినదగినదైతే, ఆ కథను వినాలనుకుంటున్నాను.
4.52.3
तस्यास्तद् वचनं श्रुत्वा हनूमान् मारुतात्मजः।
आर्जवेन यथातत्त्वमाख्यातुमुपचक्रमे ॥ ४.५२.३ ॥
ఆమె ఆ మాటను విని వాయుపుత్రుడైన హనుమంతుడు ఋజువుగా, జరిగింది జరిగినట్లు చెప్పడం మొదలుపెట్టాడు.
4.52.4
राजा सर्वस्य लोकस्य महेन्द्रवरुणोपमः।
रामो दाशरथिः श्रीमान् प्रविष्टो दण्डकावनम् ॥ ४.५२.४ ॥
సర్వ లోకాలకు రాజు, మహేంద్రుడు మరియు వరుణుడితో సమానుడు, దశరథుని కుమారుడు శ్రీమంతుడైన రాముడు దండకారణ్యంలో ప్రవేశించాడు.
4.52.5
लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा वैदेह्या सह भार्यया।
तस्य भार्या जनस्थानाद् रावणेन हृता बलात् ॥ ४.५२.५ ॥
తమ్ముడు లక్ష్మణునితో, భార్య వైదేహితో కూడి ఉన్నప్పుడు, ఆయన భార్యను జనస్థానం నుండి రావణుడు బలాత్కారంగా అపహరించాడు.
4.52.6
वीरस्तस्य सखा राज्ञः सुग्रीवो नाम वानरः।
राजा वानरमुख्यानां येन प्रस्थापिता वयम् ॥ ४.५२.६ ॥
ఆ రాజుకు మిత్రుడైన, వీరుడైన సుగ్రీవుడనే వానరుడు, వానరశ్రేష్ఠులకు రాజు; ఆయనే మమ్మల్ని పంపాడు.
4.52.7
अगस्त्यचरितामाशां दक्षिणां यमरक्षिताम्।
सहैभिर्वानरैर्मुख्यैरङ्गदप्रमुखैर्वयम् ॥ ४.५२.७ ॥
అగస్త్యుడు సంచరించిన, యముడు రక్షించే ఆ దక్షిణ దిక్కులో, అంగదుడు ప్రముఖులుగా గల శ్రేష్ఠ వానరులతో మేము (వెళ్ళాము).
4.52.8
रावणं सहिताः सर्वे राक्षसं कामरूपिणम्।
सीतया सह वैदेह्या मार्गध्वमिति चोदिताः ॥ ४.५२.८ ॥
కామరూపుడైన రాక్షసుడు రావణుడినీ, విదేహ రాజకుమారి సీతనూ (వెతకండి) అని ఆజ్ఞాపించబడిన మేమంతా (వెళ్ళాము).
4.52.9
विचित्य तु वनं सर्वं समुद्रं दक्षिणां दिशम्।
वयं बुभुक्षिताः सर्वे वृक्षमूलमुपाश्रिताः ॥ ४.५२.९ ॥
అడవినంతా, సముద్రాన్ని, దక్షిణ దిక్కును వెతికిన తర్వాత, మేమంతా ఆకలితో ఒక చెట్టు వేరు దగ్గర కూర్చున్నాము.
4.52.10
विवर्णवदनाः सर्वे सर्वे ध्यानपरायणाः।
नाधिगच्छामहे पारं मग्नाश्चिन्तामहार्णवे ॥ ४.५२.१० ॥
అందరి ముఖాలు వివర్ణమై ఉన్నాయి; అందరూ ధ్యానంలో మునిగి ఉన్నారు. చింతా మహాసముద్రంలో మునిగి మేము తీరాన్ని కనుగొనలేకపోయాము.
4.52.11
चारयन्तस्ततश्चक्षुर्दृष्टवन्तो महद् बिलम्।
लतापादपसंछन्नं तिमिरेण समावृतम् ॥ ४.५२.११ ॥
తిరుగుతూ చూసినప్పుడు మేము ఒక పెద్ద గుహను చూశాము; అది లతలు, చెట్లతో కప్పబడి చీకటితో కమ్ముకుని ఉంది.
4.52.12
अस्माद्धंसा जलक्लिन्नाः पक्षैः सलिलरेणुभिः।
कुरराः सारसाश्चैव निष्पतन्ति पतत्त्रिणः ॥ ४.५२.१२ ॥
దీనినుండి నీటితో తడిసిన రెక్కలతో హంసలు, కురరాలు, కొంగలు — పక్షులు — ఎగిరి బయటకు వస్తున్నాయి.
4.52.13
साध्वत्र प्रविशामेति मया तूक्ताः प्लवङ्गमाः।
तेषामपि हि सर्वेषामनुमानमुपागतम् ॥ ४.५२.१३ ॥
"మంచిది, ఇక్కడ ప్రవేశిద్దాం" అని నేను చెప్పాను; ఆ వానరులందరూ దానికి అంగీకరించారు.
4.52.14
अस्मिन् निपतिताः सर्वेऽप्यथ कार्यत्वरान्विताः।
ततो गाढं निपतिता गृह्य हस्तैः परस्परम् ॥ ४.५२.१४ ॥
కార్యసాధనలో త్వరపడిన వారందరూ దానిలోకి దూకారు; తరువాత చేతులతో ఒకరినొకరు గట్టిగా పట్టుకుని ముందుకు సాగారు.
4.52.15
इदं प्रविष्टाः सहसा बिलं तिमिरसंवृतम्।
एतन्नः कार्यमेतेन कृत्येन वयमागताः ॥ ४.५२.१५ ॥
చీకటితో కప్పబడిన ఈ గుహలో మేము అకస్మాత్తుగా ప్రవేశించాము; ఇదే మా కార్యం, ఈ పని కోసమే మేము వచ్చాము.
4.52.16
त्वां चैवोपगताः सर्वे परिद्यूना बुभुक्षिताः।
आतिथ्यधर्मदत्तानि मूलानि च फलानि च ॥ ४.५२.१६ ॥
మేమందరం అలసి ఆకలితో మీ వద్దకు వచ్చాము; ఆతిథ్య ధర్మం ప్రకారం మీరు మాకు వేళ్లను, పండ్లను ఇచ్చారు.
4.52.17
अस्माभिरुपयुक्तानि बुभुक्षापरिपीडितैः।
यत् त्वया रक्षिताः सर्वे म्रियमाणा बुभुक्षया ॥ ४.५२.१७ ॥
ఆకలితో బాధపడిన మేము వాటిని తిన్నాము; ఆకలితో మరణించబోతున్న మా అందరినీ మీరు రక్షించారు.
4.52.18
ब्रूहि प्रत्युपकारार्थं किं ते कुर्वन्तु वानराः।
एवमुक्ता तु सर्वज्ञा वानरैस्तैः स्वयंप्रभा ॥ ४.५२.१८ ॥
"ప్రత్యుపకారంగా మేము మీకు ఏమి చేయాలో చెప్పండి" అని ఆ వానరులు ఇలా అనగా, సర్వజ్ఞురాలైన స్వయంప్రభ...
4.52.19
प्रत्युवाच ततः सर्वानिदं वानरयूथपान्।
सर्वेषां परितुष्टास्मि वानराणां तरस्विनाम् ॥ ४.५२.१९ ॥
అప్పుడు స్వయంప్రభ ఆ వానర యూథపతులందరితో ఇలా అన్నది — "వేగవంతులు, బలవంతులైన ఈ వానరులందరితో నేను సంతృప్తి చెందాను."
4.52.20
चरन्त्या मम धर्मेण न कार्यमिह केनचित्।
एवमुक्तः शुभं वाक्यं तापस्या धर्मसंहितम् ॥ ४.५२.२० ॥
"నేను ఇక్కడ ధర్మబద్ధంగా తపస్సు చేస్తూ జీవిస్తున్నాను; ఇక్కడ ఎవరివల్లా నాకు ఏ పనీ లేదు." ఇలా ఆ తాపసి ధర్మయుక్తమైన శుభ వాక్యాలు పలికింది.
4.52.21
उवाच हनुमान् वाक्यं तामनिन्दितलोचनाम्।
शरणं त्वां प्रपन्नाः स्मः सर्वे वै धर्मचारिणीम् ॥ ४.५२.२१ ॥
హనుమంతుడు ఆ నిర్దోష నేత్రాలు గల ఆమెతో ఇలా అన్నాడు — "ధర్మాచరణ కలదానా! మేమందరం నీ శరణు పొందాము."
4.52.22
यः कृतः समयोऽस्मासु सुग्रीवेण महात्मना।
स तु कालो व्यतिक्रान्तो बिले च परिवर्तताम् ॥ ४.५२.२२ ॥
మహాత్ముడైన సుగ్రీవుడు మాకు విధించిన గడువు ముగిసిపోయింది; ఈ గుహలో మేము తిరుగుతూ ఉన్నాము.
4.52.23
सा त्वमस्माद् बिलादस्मानुत्तारयितुमर्हसि।
तस्मात् सुग्रीववचनादतिक्रान्तान् गतायुषः ॥ ४.५२.२३ ॥
నువ్వు మమ్మల్ని ఈ గుహ నుండి బయటకు తీసుకురావాలి; సుగ్రీవుని ఆజ్ఞను అతిక్రమించి మేము ప్రాణాలు కోల్పోయినవారిలా ఉన్నాము.
4.52.24
त्रातुमर्हसि नः सर्वान् सुग्रीवभयशङ्कितान्।
महच्च कार्यमस्माभिः कर्तव्यं धर्मचारिणि ॥ ४.५२.२४ ॥
సుగ్రీవుని భయంతో శంకించిన మా అందరినీ నువ్వు రక్షించాలి. ధర్మాచరణ కలదానా, మాకు ఒక గొప్ప కార్యం కూడా చేయాలి.
4.52.25
तच्चापि न कृतं कार्यमस्माभिरिह वासिभिः।
एवमुक्ता हनुमता तापसी वाक्यमब्रवीत् ॥ ४.५२.२५ ॥
ఇక్కడ నివసించే మేము ఆ పనిని కూడా ఇంకా చేయలేదు. హనుమంతుడు ఇలా చెప్పగా, ఆ తాపసి ఈ మాటలు పలికింది.
4.52.26
जीवता दुष्करं मन्ये प्रविष्टेन निवर्तितुम्।
तपसः सुप्रभावेण नियमोपार्जितेन च ॥ ४.५२.२६ ॥
ఇందులో ప్రవేశించిన జీవి తిరిగి రావడం కష్టమని నేను భావిస్తున్నాను. తపస్సు యొక్క గొప్ప ప్రభావం, నియమాలతో సంపాదించిన శక్తి వల్లనే ఇది సాధ్యమైంది.
4.52.27
सर्वानेव बिलादस्मात् तारयिष्यामि वानरान्।
निमीलयत चक्षूंषि सर्वे वानरपुङ्गवाः ॥ ४.५२.२७ ॥
ఈ గుహ నుండి వానరులందరినీ తప్పకుండా దాటిస్తాను. శ్రేష్ఠులైన వానరులారా, అందరూ కళ్ళు మూసుకోండి.
4.52.28
नहि निष्क्रमितुं शक्यमनिमीलितलोचनैः।
ततो निमीलिताः सर्वे सुकुमाराङ्गुलैः करैः ॥ ४.५२.२८ ॥
కళ్ళు మూసుకోకుండా ఉన్నవారు బయటకు వెళ్లలేరు. అప్పుడు అందరూ సుకుమారమైన వేళ్ళ చేతులతో కళ్ళు మూసుకున్నారు.
4.52.29
सहसा पिदधुर्दृष्टिं हृष्टा गमनकांक्षया।
वानरास्तु महात्मानो हस्तरुद्धमुखास्तदा ॥ ४.५२.२९ ॥
వెళ్లాలనే కోరికతో సంతోషించి వారు వెంటనే చూపును మూసుకున్నారు. ఆ సమయంలో మహాత్ములైన వానరులు చేతులతో ముఖాలను కూడా కప్పుకున్నారు.
4.52.30
निमेषान्तरमात्रेण बिलादुत्तारितास्तया।
उवाच सर्वांस्तांस्तत्र तापसी धर्मचारिणी ॥ ४.५२.३० ॥
ఒక్క కనురెప్ప పాటులోనే వారు ఆమె ద్వారా గుహ నుండి బయటకు తేబడ్డారు. అప్పుడు ధర్మాన్ని అనుసరించే ఆ తాపసి అక్కడ వారందరితో ఇలా అంది.
4.52.31
निःसृतान् विषमात् तस्मात् समाश्वास्येदमब्रवीत्।
एष विन्ध्यो गिरिः श्रीमान् नानाद्रुमलतायुतः ॥ ४.५२.३१ ॥
ఆ ప్రమాదకరమైన బిలం నుండి బయటకు వచ్చినవారిని ఓదార్చి ఆమె ఇలా అన్నది—ఇది శ్రీమంతమైన వింధ్య పర్వతం; అనేక రకాల వృక్షాలు, లతలతో నిండినది.
4.52.32
एष प्रस्रवणः शैलः सागरोऽयं महोदधिः।
स्वस्ति वोऽस्तु गमिष्यामि भवनं वानरर्षभाः।
इत्युक्त्वा तद् बिलं श्रीमत् प्रविवेश स्वयंप्रभा ॥ ४.५२.३२ ॥
ఇది ప్రస్రవణ పర్వతం; ఇదిగో ఇది మహాసముద్రం. వానరశ్రేష్ఠులారా, మీకు క్షేమం కలుగుగాక; నేను నా నివాసానికి వెళ్తాను. ఇలా చెప్పి స్వయంప్రభ ఆ శ్రీమంతమైన బిలంలో ప్రవేశించింది.