વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 4.53
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.53.1
ततस्ते ददृशुर्घोरं सागरं वरुणालयम्।
अपारमभिगर्जन्तं घोरैरूर्मिभिराकुलम् ॥ ४.५३.१ ॥
પછી તેમણે ભયંકર, વરુણનું નિવાસસ્થાન, અપાર સમુદ્ર જોયો; તે ગર્જના કરતો હતો અને ભયાનક મોજાંથી ઉછળતો હતો.
4.53.2
मयस्य मायाविहितं गिरिदुर्गं विचिन्वताम्।
तेषां मासो व्यतिक्रान्तो यो राज्ञा समयः कृतः ॥ ४.५३.२ ॥
મયની માયાથી રચાયેલા પર્વતી દુર્ગને શોધતાં, રાજાએ નક્કી કરેલી તે એક માસની મુદત વીતી ગઈ.
4.53.3
विन्ध्यस्य तु गिरेः पादे सम्प्रपुष्पितपादपे।
उपविश्य महात्मानश्चिन्तामापेदिरे तदा ॥ ४.५३.३ ॥
ત્યારે વિંધ્ય પર્વતની તળેટીમાં, જ્યાં વૃક્ષો પૂરેપૂરાં ખીલેલાં હતાં, ત્યાં બેસીને તે મહાત્માઓ ચિંતામાં પડ્યા.
4.53.4
ततः पुष्पातिभाराग्राँल्लताशतसमावृतान्।
द्रुमान् वासन्तिकान् दृष्ट्वा बभूवुर्भयशङ्किताः ॥ ४.५३.४ ॥
પછી સેંકડો વેલાઓથી વીંટળાયેલાં, ફૂલોના ભારથી ટોચ નમી ગયેલાં વસંતઋતુનાં વૃક્ષો જોઈને તેઓ ભયશંકિત થયા.
4.53.5
ते वसन्तमनुप्राप्तं प्रतिवेद्य परस्परम्।
नष्टसंदेशकालार्था निपेतुर्धरणीतले ॥ ४.५३.५ ॥
વસંત આવી ગઈ છે એ એકબીજાને જણાવીને, સંદેશ, સમય અને ઉદ્દેશ ગુમાવીને તેઓ ધરતી પર પડ્યા.
4.53.6
ततस्तान् कपिवृद्धांश्च शिष्टांश्चैव वनौकसः।
वाचा मधुरयाऽऽभाष्य यथावदनुमान्य च ॥ ४.५३.६ ॥
પછી તે વનવાસીઓએ તે વૃદ્ધ વાનરોને અને સજ્જનોને મધુર વાણીથી યથોચિત સંબોધીને, તેમનું સન્માન કર્યું.
4.53.7
स तु सिंहवृषस्कन्धः पीनायतभुजः कपिः।
युवराजो महाप्राज्ञ अङ्गदो वाक्यमब्रवीत् ॥ ४.५३.७ ॥
સિંહ અને વૃષભ જેવા ખભા તથા જાડી અને લાંબી ભુજાઓવાળો તે વાનર, યુવરાજ, મહાપ્રાજ્ઞ અંગદ આ વચન બોલ્યો.
4.53.8
शासनात् कपिराजस्य वयं सर्वे विनिर्गताः।
मासः पूर्णो बिलस्थानां हरयः किं न बुध्यत ॥ ४.५३.८ ॥
વાનરરાજાના આદેશથી આપણે બધા નીકળ્યા છીએ. હે વાનરો, ગુફામાં રહેલાઓનો મહિનો પૂરો થયો છે; શું તમને સમજાતું નથી?
4.53.9
वयमाश्वयुजे मासि कालसंख्याव्यवस्थिताः।
प्रस्थिताः सोऽपि चातीतः किमतः कार्यमुत्तरम् ॥ ४.५३.९ ॥
આપણે આસો મહિનામાં, કાળગણના પ્રમાણે નક્કી થઈને નીકળ્યા હતા; તે મહિનો પણ વીતી ગયો છે. હવે પછી શું કરવાનું?
4.53.10
भवन्तः प्रत्ययं प्राप्ता नीतिमार्गविशारदाः।
हितेष्वभिरता भर्तुर्निसृष्टाः सर्वकर्मसु ॥ ४.५३.१० ॥
તમે બધા નીતિમાર્ગમાં કુશળ, વિશ્વાસપાત્ર છો; સ્વામીના હિતમાં રત, સર્વ કાર્યો માટે મોકલાયેલા છો.
4.53.11
कर्मस्वप्रतिमाः सर्वे दिक्षु विश्रुतपौरुषाः।
मां पुरस्कृत्य निर्याताः पिङ्गाक्षप्रतिचोदिताः ॥ ४.५३.११ ॥
કાર્યોમાં અજોડ, સર્વ દિશાઓમાં પરાક્રમથી પ્રસિદ્ધ એવા તમે બધાએ મને આગળ કરીને પિંગાક્ષ (સુગ્રીવ) દ્વારા પ્રેરિત થઈને પ્રસ્થાન કર્યું.
4.53.12
इदानीमकृतार्थानां मर्तव्यं नात्र संशयः।
हरिराजस्य संदेशमकृत्वा कः सुखी भवेत् ॥ ४.५३.१२ ॥
હવે જેઓ ઉદ્દેશ પૂરો ન કરી શક્યા તેમનું મરણ નિશ્ચિત છે; આમાં શંકા નથી. વાનરરાજનો સંદેશ પૂરો કર્યા વિના કોણ સુખી થઈ શકે?
4.53.13
अस्मिन्नतीते काले तु सुग्रीवेण कृते स्वयम्।
प्रायोपवेशनं युक्तं सर्वेषां च वनौकसाम् ॥ ४.५३.१३ ॥
આ સમય વીત્યા પછી સુગ્રીવે પોતે કરાવેલું, સર્વ વનવાસીઓ માટે પ્રાયોપવેશન યોગ્ય છે.
4.53.14
तीक्ष्णः प्रकृत्या सुग्रीवः स्वामिभावे व्यवस्थितः।
न क्षमिष्यति नः सर्वानपराधकृतो गतान् ॥ ४.५३.१४ ॥
સ્વભાવે કઠોર સુગ્રીવ, સ્વામીપદે સ્થિત થઈને, અપરાધી બનીને ગયેલા આપણા સૌને ક્ષમા નહીં કરે.
4.53.15
अप्रवृत्तौ च सीतायाः पापमेव करिष्यति।
तस्मात् क्षममिहाद्यैव गन्तुं प्रायोपवेशनम् ॥ ४.५३.१५ ॥
સીતાના સમાચાર ન મળવાથી તે ચોક્કસ પાપ કરશે. તેથી અહીં જ આજે જ પ્રાયોપવેશન માટે જવું યોગ્ય છે.
4.53.16
त्यक्त्वा पुत्रांश्च दारांश्च धनानि च गृहाणि च।
ध्रुवं नो हिंसते राजा सर्वान् प्रतिगतानितः ॥ ४.५३.१६ ॥
પુત્રો, પત્નીઓ, ધન અને ઘરો ત્યજીને પણ, અહીંથી પાછા ગયેલા આપણા સૌને રાજા ચોક્કસ હાનિ પહોંચાડશે.
4.53.17
वधेनाप्रतिरूपेण श्रेयान् मृत्युरिहैव नः।
न चाहं यौवराज्येन सुग्रीवेणाभिषेचितः ॥ ४.५३.१७ ॥
અયોગ્ય વધ કરતાં અહીં જ મૃત્યુ આપણા માટે શ્રેષ્ઠ છે. અને મને સુગ્રીવે યુવરાજપદે અભિષિક્ત કર્યો નથી.
4.53.18
नरेन्द्रेणाभिषिक्तोऽस्मि रामेणाक्लिष्टकर्मणा।
स पूर्वं बद्धवैरो मां राजा दृष्ट्वा व्यतिक्रमम् ॥ ४.५३.१८ ॥
હું અક્લિષ્ટકર્મા નરેન્દ્ર રામ દ્વારા અભિષિક્ત થયો છું. પૂર્વે મારી સાથે વેર ધરાવનાર તે રાજા, મારું ઉલ્લંઘન જોઈને—.
4.53.19
घातयिष्यति दण्डेन तीक्ष्णेन कृतनिश्चयः।
किं मे सुहृद्भिर्व्यसनं पश्यद्भिर्जीवितान्तरे।
इहैव प्रायमासिष्ये पुण्ये सागररोधसि ॥ ४.५३.१९ ॥
તેમણે કઠોર દંડથી મને મારવાનો નિશ્ચય કર્યો છે. જીવનના મધ્યમાં મિત્રોની સામે આ વિપત્તિ જોવાથી મને શું લાભ? અહીં જ, આ પવિત્ર સાગરકિનારે, હું પ્રાયોપવેશન કરીશ.
4.53.20
एतच्छ्रुत्वा कुमारेण युवराजेन भाषितम्।
सर्वे ते वानरश्रेष्ठाः करुणं वाक्यमब्रुवन् ॥ ४.५३.२० ॥
યુવરાજ કુમારનું આ કથન સાંભળીને તે સર્વ શ્રેષ્ઠ વાનરો કરુણ વચનો બોલ્યા.
4.53.21
तीक्ष्णः प्रकृत्या सुग्रीवः प्रियारक्तश्च राघवः।
समीक्ष्याकृतकार्यांस्तु तस्मिंश्च समये गते ॥ ४.५३.२१ ॥
સુગ્રીવ સ્વભાવે કઠોર છે; રાઘવ પ્રિયાનુરાગી છે. અધૂરાં કાર્યો જોઈને અને તે સમય વીત્યે.
4.53.22
अदृष्टायां च वैदेह्यां दृष्ट्वा चैव समागतान्।
राघवप्रियकामाय घातयिष्यत्यसंशयम् ॥ ४.५३.२२ ॥
વૈદેહી ન મળવાથી, અને આપણે સૌ એકત્ર થયેલા જોઈને, રાઘવને પ્રસન્ન કરવાની ઇચ્છાથી તે નિઃસંદેહ આપણને મરાવશે.
4.53.23
न क्षमं चापराद्धानां गमनं स्वामिपार्श्वतः।
प्रधानभूताश्च वयं सुग्रीवस्य समागताः ॥ ४.५३.२३ ॥
અપરાધ કરનારાઓનું સ્વામી પાસે જવું યોગ્ય નથી. અને આપણે સુગ્રીવના મુખ્ય સેવકો તરીકે એકત્ર થયા છીએ.
4.53.24
इहैव सीतामन्वीक्ष्य प्रवृत्तिमुपलभ्य वा।
नो चेद् गच्छाम तं वीरं गमिष्यामो यमक्षयम् ॥ ४.५३.२४ ॥
અહીં જ સીતાને શોધીને, અથવા તેની વાર્તા મેળવીને; નહીંતર આપણે તે વીર પાસે જઈશું, યમલોકમાં.
4.53.25
प्लवङ्गमानां तु भयार्दितानां
श्रुत्वा वचस्तार इदं बभाषे।
अलं विषादेन बिलं प्रविश्य
वसाम सर्वे यदि रोचते वः ॥ ४.५३.२५ ॥
ભયથી પીડાયેલા વાનરોનાં વચન સાંભળીને તાર બોલ્યો: વિષાદ બસ કરો; જો તમને ગમે તો આપણે સૌ આ ગુફામાં પ્રવેશીને રહીએ.
4.53.26
इदं हि मायाविहितं सुदुर्गमं
प्रभूतपुष्पोदकभोज्यपेयम्।
इहास्ति नो नैव भयं पुरंदरा-
न्न राघवाद् वानरराजतोऽपि वा ॥ ४.५३.२६ ॥
આ ગુફા માયાથી રચાયેલી છે, તેમાં પ્રવેશ અતિ દુર્ગમ છે; અહીં ફૂલ, પાણી, ભોજન અને પીણું પુષ્કળ છે. અહીં ઇન્દ્રથી, રાઘવથી કે વાનરરાજથી પણ આપણને ભય નથી.
4.53.27
श्रुत्वाङ्गदस्यापि वचोऽनुकूल-
मूचुश्च सर्वे हरयः प्रतीताः।
यथा न हन्येम तथा विधान-
मसक्तमद्यैव विधीयतां नः ॥ ४.५३.२७ ॥
અંગદનાં વચન પણ અનુકૂળ છે એમ સાંભળીને સર્વ વાનરો પ્રસન્ન થઈને બોલ્યા: અમે ન મરીએ એવી વ્યવસ્થા કરો; આજે જ વિલંબ વિના અમારા માટે તેવી યોજના કરવામાં આવે.