ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 4.53
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.53.1
ततस्ते ददृशुर्घोरं सागरं वरुणालयम्।
अपारमभिगर्जन्तं घोरैरूर्मिभिराकुलम् ॥ ४.५३.१ ॥
ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਿਆਨਕ, ਵਰੁਣ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਵਾਲਾ, ਅਪਾਰ ਸਮੁੰਦਰ ਵੇਖਿਆ; ਉਹ ਗਰਜ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਉਬਲ ਰਿਹਾ ਸੀ।
4.53.2
मयस्य मायाविहितं गिरिदुर्गं विचिन्वताम्।
तेषां मासो व्यतिक्रान्तो यो राज्ञा समयः कृतः ॥ ४.५३.२ ॥
ਮਯ ਦੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਰਚੇ ਗਏ ਪਹਾੜੀ ਕਿਲ੍ਹੇ ਨੂੰ ਲੱਭਦਿਆਂ, ਰਾਜੇ ਵੱਲੋਂ ਤੈਅ ਕੀਤਾ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਸਮਾਂ ਬੀਤ ਗਿਆ।
4.53.3
विन्ध्यस्य तु गिरेः पादे सम्प्रपुष्पितपादपे।
उपविश्य महात्मानश्चिन्तामापेदिरे तदा ॥ ४.५३.३ ॥
ਫਿਰ ਵਿੰਧਯ ਪਰਬਤ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਰੁੱਖ ਪੂਰੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਲੱਦੇ ਸਨ, ਬੈਠ ਕੇ ਉਹ ਮਹਾਤਮਾ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਏ।
4.53.4
ततः पुष्पातिभाराग्राँल्लताशतसमावृतान्।
द्रुमान् वासन्तिकान् दृष्ट्वा बभूवुर्भयशङ्किताः ॥ ४.५३.४ ॥
ਫਿਰ ਸੈਂਕੜੇ ਵੇਲਾਂ ਨਾਲ ਢਕੇ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਭਾਰ ਨਾਲ ਸਿਰੇ ਝੁਕੇ ਹੋਏ ਬਸੰਤ ਦੇ ਰੁੱਖ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਡਰ ਨਾਲ ਸਹਿਮ ਗਏ।
4.53.5
ते वसन्तमनुप्राप्तं प्रतिवेद्य परस्परम्।
नष्टसंदेशकालार्था निपेतुर्धरणीतले ॥ ४.५३.५ ॥
ਬਸੰਤ ਆ ਗਈ ਹੈ, ਇਹ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਦੱਸ ਕੇ, ਸੰਦੇਸ਼, ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਮਕਸਦ ਗੁਆ ਕੇ ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ।
4.53.6
ततस्तान् कपिवृद्धांश्च शिष्टांश्चैव वनौकसः।
वाचा मधुरयाऽऽभाष्य यथावदनुमान्य च ॥ ४.५३.६ ॥
ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਨਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਜ਼ੁਰਗ ਬਾਂਦਰਾਂ ਅਤੇ ਸਜਣਾਂ ਨੂੰ ਮਿੱਠੀ ਬੋਲੀ ਨਾਲ ਯੋਗ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕਰਕੇ, ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ।
4.53.7
स तु सिंहवृषस्कन्धः पीनायतभुजः कपिः।
युवराजो महाप्राज्ञ अङ्गदो वाक्यमब्रवीत् ॥ ४.५३.७ ॥
ਸ਼ੇਰ ਅਤੇ ਬਲਦ ਵਰਗੇ ਮੋਢਿਆਂ ਅਤੇ ਮੋਟੀਆਂ ਲੰਮੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲਾ ਉਹ ਵਾਨਰ, ਯੁਵਰਾਜ, ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞ ਅੰਗਦ ਇਹ ਬਚਨ ਬੋਲਿਆ।
4.53.8
शासनात् कपिराजस्य वयं सर्वे विनिर्गताः।
मासः पूर्णो बिलस्थानां हरयः किं न बुध्यत ॥ ४.५३.८ ॥
ਵਾਨਰਰਾਜ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਸਭ ਨਿਕਲੇ ਸੀ। ਹੇ ਵਾਨਰੋ, ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਮਹੀਨਾ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ; ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਸਮਝਦੇ ਨਹੀਂ?
4.53.9
वयमाश्वयुजे मासि कालसंख्याव्यवस्थिताः।
प्रस्थिताः सोऽपि चातीतः किमतः कार्यमुत्तरम् ॥ ४.५३.९ ॥
ਅਸੀਂ ਅੱਸੂ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਸਮੇਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਠਹਿਰਾਏ ਹੋਏ ਤੁਰੇ ਸੀ; ਉਹ ਮਹੀਨਾ ਵੀ ਬੀਤ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੀ ਕਰਨਾ ਹੈ?
4.53.10
भवन्तः प्रत्ययं प्राप्ता नीतिमार्गविशारदाः।
हितेष्वभिरता भर्तुर्निसृष्टाः सर्वकर्मसु ॥ ४.५३.१० ॥
ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਨੀਤੀ-ਮਾਰਗ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਹੋ; ਸੁਆਮੀ ਦੇ ਹਿਤ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ, ਹਰ ਕੰਮ ਲਈ ਭੇਜੇ ਗਏ ਹੋ।
4.53.11
कर्मस्वप्रतिमाः सर्वे दिक्षु विश्रुतपौरुषाः।
मां पुरस्कृत्य निर्याताः पिङ्गाक्षप्रतिचोदिताः ॥ ४.५३.११ ॥
ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਬੇਮਿਸਾਲ, ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਮੈਨੂੰ ਅੱਗੇ ਕਰਕੇ ਪਿੰਗਾਖ (ਸੁਗਰੀਵ) ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਨਾਲ ਤੁਰੇ ਸੀ।
4.53.12
इदानीमकृतार्थानां मर्तव्यं नात्र संशयः।
हरिराजस्य संदेशमकृत्वा कः सुखी भवेत् ॥ ४.५३.१२ ॥
ਹੁਣ ਜਿਹੜੇ ਆਪਣਾ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਰਨਾ ਯਕੀਨੀ ਹੈ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ। ਵਾਨਰਰਾਜ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਪੂਰਾ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਕੌਣ ਸੁਖੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
4.53.13
अस्मिन्नतीते काले तु सुग्रीवेण कृते स्वयम्।
प्रायोपवेशनं युक्तं सर्वेषां च वनौकसाम् ॥ ४.५३.१३ ॥
ਇਹ ਸਮਾਂ ਬੀਤਣ ਤੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਵੱਲੋਂ ਆਪ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਨਾਲ, ਸਾਰੇ ਵਨਵਾਸੀਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰਾਯੋਪਵੇਸ਼ਨ ਯੋਗ ਹੈ।
4.53.14
तीक्ष्णः प्रकृत्या सुग्रीवः स्वामिभावे व्यवस्थितः।
न क्षमिष्यति नः सर्वानपराधकृतो गतान् ॥ ४.५३.१४ ॥
ਸੁਭਾਅ ਤੋਂ ਕਠੋਰ ਸੁਗ੍ਰੀਵ, ਸੁਆਮੀ ਦੇ ਪਦ ਤੇ ਟਿਕ ਕੇ, ਦੋਸ਼ੀ ਬਣ ਕੇ ਗਏ ਸਾਡੇ ਸਭਨਾਂ ਨੂੰ ਮੁਆਫ਼ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ।
4.53.15
अप्रवृत्तौ च सीतायाः पापमेव करिष्यति।
तस्मात् क्षममिहाद्यैव गन्तुं प्रायोपवेशनम् ॥ ४.५३.१५ ॥
ਸੀਤਾ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਨਾ ਮਿਲਣ ਕਰਕੇ ਉਹ ਜ਼ਰੂਰ ਪਾਪ ਹੀ ਕਰੇਗਾ। ਇਸ ਲਈ ਇੱਥੇ ਹੀ ਅੱਜ ਹੀ ਪ੍ਰਾਯੋਪਵੇਸ਼ਨ ਲਈ ਜਾਣਾ ਠੀਕ ਹੈ।
4.53.16
त्यक्त्वा पुत्रांश्च दारांश्च धनानि च गृहाणि च।
ध्रुवं नो हिंसते राजा सर्वान् प्रतिगतानितः ॥ ४.५३.१६ ॥
ਪੁੱਤਰਾਂ, ਪਤਨੀਆਂ, ਧਨ ਅਤੇ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਵੀ, ਇੱਥੋਂ ਵਾਪਸ ਗਏ ਸਾਡੇ ਸਭਨਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਜ਼ਰੂਰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਏਗਾ।
4.53.17
वधेनाप्रतिरूपेण श्रेयान् मृत्युरिहैव नः।
न चाहं यौवराज्येन सुग्रीवेणाभिषेचितः ॥ ४.५३.१७ ॥
ਅਣਉਚਿਤ ਵਧ ਨਾਲੋਂ ਇੱਥੇ ਹੀ ਮੌਤ ਸਾਡੇ ਲਈ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਯੁਵਰਾਜ ਪਦ ਤੇ ਅਭਿਸ਼ਿਕਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।
4.53.18
नरेन्द्रेणाभिषिक्तोऽस्मि रामेणाक्लिष्टकर्मणा।
स पूर्वं बद्धवैरो मां राजा दृष्ट्वा व्यतिक्रमम् ॥ ४.५३.१८ ॥
ਮੈਂ ਅਕਲਿਸ਼ਟ ਕਰਮ ਵਾਲੇ ਨਰੇਂਦਰ ਰਾਮ ਦੁਆਰਾ ਅਭਿਸ਼ਿਕਤ ਹਾਂ। ਪਹਿਲਾਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਵੈਰ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਉਹ ਰਾਜਾ, ਮੇਰਾ ਉਲੰਘਣ ਵੇਖ ਕੇ—।
4.53.19
घातयिष्यति दण्डेन तीक्ष्णेन कृतनिश्चयः।
किं मे सुहृद्भिर्व्यसनं पश्यद्भिर्जीवितान्तरे।
इहैव प्रायमासिष्ये पुण्ये सागररोधसि ॥ ४.५३.१९ ॥
ਉਹ ਕਠੋਰ ਦੰਡ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਮਰਵਾਉਣ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚੈ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਜੀਵਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮਿੱਤਰਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਇਹ ਬਿਪਤਾ ਵੇਖਣ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਕੀ ਲਾਭ? ਇੱਥੇ ਹੀ, ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸਾਗਰ-ਤਟ ਉੱਤੇ, ਮੈਂ ਪ੍ਰਾਯੋਪਵੇਸ਼ਨ ਕਰਾਂਗਾ।
4.53.20
एतच्छ्रुत्वा कुमारेण युवराजेन भाषितम्।
सर्वे ते वानरश्रेष्ठाः करुणं वाक्यमब्रुवन् ॥ ४.५३.२० ॥
ਯੁਵਰਾਜ ਕੁਮਾਰ ਦੇ ਇਹ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਵਾਨਰ ਕਰੁਣਾ ਭਰੇ ਬੋਲ ਬੋਲੇ।
4.53.21
तीक्ष्णः प्रकृत्या सुग्रीवः प्रियारक्तश्च राघवः।
समीक्ष्याकृतकार्यांस्तु तस्मिंश्च समये गते ॥ ४.५३.२१ ॥
ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਸੁਭਾਅ ਤੋਂ ਕਠੋਰ ਹੈ; ਰਾਘਵ ਪ੍ਰਿਯਾਨੁਰਾਗੀ ਹੈ। ਅਧੂਰੇ ਕੰਮ ਵੇਖ ਕੇ ਅਤੇ ਉਹ ਮਿਆਦ ਬੀਤਣ ਤੇ।
4.53.22
अदृष्टायां च वैदेह्यां दृष्ट्वा चैव समागतान्।
राघवप्रियकामाय घातयिष्यत्यसंशयम् ॥ ४.५३.२२ ॥
ਵੈਦੇਹੀ ਨਾ ਲੱਭਣ ਤੇ, ਅਤੇ ਸਾਨੂੰ ਸਭ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਖ਼ੁਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉਹ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੱਕ ਸਾਨੂੰ ਮਰਵਾ ਦੇਵੇਗਾ।
4.53.23
न क्षमं चापराद्धानां गमनं स्वामिपार्श्वतः।
प्रधानभूताश्च वयं सुग्रीवस्य समागताः ॥ ४.५३.२३ ॥
ਅਪਰਾਧੀਆਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਕੋਲ ਜਾਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ। ਅਸੀਂ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸੇਵਕ ਬਣ ਕੇ ਇਕੱਠੇ ਆਏ ਹਾਂ।
4.53.24
इहैव सीतामन्वीक्ष्य प्रवृत्तिमुपलभ्य वा।
नो चेद् गच्छाम तं वीरं गमिष्यामो यमक्षयम् ॥ ४.५३.२४ ॥
ਇੱਥੇ ਹੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਲੱਭ ਕੇ, ਜਾਂ ਉਸ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਉਸ ਵੀਰ ਕੋਲ ਜਾਵਾਂਗੇ, ਯਮਲੋਕ ਨੂੰ।
4.53.25
प्लवङ्गमानां तु भयार्दितानां
श्रुत्वा वचस्तार इदं बभाषे।
अलं विषादेन बिलं प्रविश्य
वसाम सर्वे यदि रोचते वः ॥ ४.५३.२५ ॥
ਡਰ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਤਾਰ ਨੇ ਇਹ ਕਿਹਾ: ਵਿਸ਼ਾਦ ਬਸ ਕਰੋ; ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਸੰਦ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਇਸ ਗੁਫ਼ਾ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਰਹੀਏ।
4.53.26
इदं हि मायाविहितं सुदुर्गमं
प्रभूतपुष्पोदकभोज्यपेयम्।
इहास्ति नो नैव भयं पुरंदरा-
न्न राघवाद् वानरराजतोऽपि वा ॥ ४.५३.२६ ॥
ਇਹ ਗੁਫ਼ਾ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਰਚੀ ਗਈ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਣਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਫੁੱਲ, ਪਾਣੀ, ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਪੀਣ ਭਰਪੂਰ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਸਾਨੂੰ ਇੰਦਰ ਤੋਂ, ਰਾਘਵ ਤੋਂ ਜਾਂ ਵਾਨਰਰਾਜ ਤੋਂ ਵੀ ਡਰ ਨਹੀਂ।
4.53.27
श्रुत्वाङ्गदस्यापि वचोऽनुकूल-
मूचुश्च सर्वे हरयः प्रतीताः।
यथा न हन्येम तथा विधान-
मसक्तमद्यैव विधीयतां नः ॥ ४.५३.२७ ॥
ਅੰਗਦ ਦੇ ਬੋਲ ਵੀ ਅਨੁਕੂਲ ਸੁਣ ਕੇ ਸਾਰੇ ਵਾਨਰ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਬੋਲੇ: ਅਜਿਹਾ ਉਪਾਅ ਕਰੋ ਕਿ ਅਸੀਂ ਮਾਰੇ ਨਾ ਜਾਈਏ; ਅੱਜ ਹੀ ਬਿਨਾਂ ਦੇਰ ਕੀਤੇ ਸਾਡੇ ਲਈ ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।