ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 4.53
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.53.1
ततस्ते ददृशुर्घोरं सागरं वरुणालयम्।
अपारमभिगर्जन्तं घोरैरूर्मिभिराकुलम् ॥ ४.५३.१ ॥
ତା'ପରେ ସେମାନେ ଭୟଙ୍କର, ବରୁଣଙ୍କ ଆବାସ, ଅପାର ସମୁଦ୍ର ଦେଖିଲେ; ତାହା ଗର୍ଜନ କରୁଥିଲା ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ତରଙ୍ଗରେ ଉଦ୍ବେଳିତ ଥିଲା।
4.53.2
मयस्य मायाविहितं गिरिदुर्गं विचिन्वताम्।
तेषां मासो व्यतिक्रान्तो यो राज्ञा समयः कृतः ॥ ४.५३.२ ॥
ମୟଙ୍କ ମାୟାରେ ନିର୍ମିତ ପର୍ବତ ଦୁର୍ଗ ଖୋଜୁଥିବା ବେଳେ, ରାଜା ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିଥିବା ସେ ଏକ ମାସର ସମୟସୀମା ଗଡ଼ିଗଲା।
4.53.3
विन्ध्यस्य तु गिरेः पादे सम्प्रपुष्पितपादपे।
उपविश्य महात्मानश्चिन्तामापेदिरे तदा ॥ ४.५३.३ ॥
ସେତେବେଳେ ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତର ତଳେ, ଯେଉଁଠି ଗଛଗୁଡ଼ିକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଫୁଲିଥିଲେ, ସେଠାରେ ବସି ସେହି ମହାତ୍ମାମାନେ ଚିନ୍ତାରେ ପଡ଼ିଲେ।
4.53.4
ततः पुष्पातिभाराग्राँल्लताशतसमावृतान्।
द्रुमान् वासन्तिकान् दृष्ट्वा बभूवुर्भयशङ्किताः ॥ ४.५३.४ ॥
ତା'ପରେ ଶହ ଶହ ଲତାରେ ଆବୃତ, ଫୁଲର ଭାରରେ ଅଗ୍ରଭାଗ ନତ ହୋଇଥିବା ବସନ୍ତ ଗଛଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖି ସେମାନେ ଭୟରେ ଶଙ୍କିତ ହେଲେ।
4.53.5
ते वसन्तमनुप्राप्तं प्रतिवेद्य परस्परम्।
नष्टसंदेशकालार्था निपेतुर्धरणीतले ॥ ४.५३.५ ॥
ବସନ୍ତ ଆସିଛି ବୋଲି ପରସ୍ପରକୁ ଜଣାଇ, ସନ୍ଦେଶ, ସମୟ ଓ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହରାଇ ସେମାନେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
4.53.6
ततस्तान् कपिवृद्धांश्च शिष्टांश्चैव वनौकसः।
वाचा मधुरयाऽऽभाष्य यथावदनुमान्य च ॥ ४.५३.६ ॥
ତା'ପରେ ସେହି ବନବାସୀମାନେ ସେହି ବୃଦ୍ଧ ବାନରମାନଙ୍କୁ ଓ ସଜ୍ଜନମାନଙ୍କୁ ମଧୁର ବାକ୍ୟରେ ଯଥାବିଧି ସମ୍ବୋଧନ କରି ସମ୍ମାନ ଦେଲେ।
4.53.7
स तु सिंहवृषस्कन्धः पीनायतभुजः कपिः।
युवराजो महाप्राज्ञ अङ्गदो वाक्यमब्रवीत् ॥ ४.५३.७ ॥
ସିଂହ ଓ ବୃଷଭ ପରି କାନ୍ଧ ଓ ମୋଟା ଦୀର୍ଘ ବାହୁ ଥିବା ସେ ବାନର, ଯୁବରାଜ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ଅଙ୍ଗଦ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
4.53.8
शासनात् कपिराजस्य वयं सर्वे विनिर्गताः।
मासः पूर्णो बिलस्थानां हरयः किं न बुध्यत ॥ ४.५३.८ ॥
ବାନରରାଜଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଆମେ ସମସ୍ତେ ବାହାରିଛୁ। ହେ ବାନରଗଣ, ଗୁମ୍ଫାବାସୀଙ୍କ ମାସ ପୂରଣ ହୋଇଛି; ତୁମେମାନେ କଣ ବୁଝୁନାହଁ?
4.53.9
वयमाश्वयुजे मासि कालसंख्याव्यवस्थिताः।
प्रस्थिताः सोऽपि चातीतः किमतः कार्यमुत्तरम् ॥ ४.५३.९ ॥
ଆମେ ଆଶ୍ୱିନ ମାସରେ, କାଳଗଣନା ଅନୁସାରେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ହୋଇ ବାହାରିଥିଲୁ; ସେ ମାସ ମଧ୍ୟ ଅତୀତ ହୋଇଛି। ଏହାପରେ ଆମେ କଣ କରିବା?
4.53.10
भवन्तः प्रत्ययं प्राप्ता नीतिमार्गविशारदाः।
हितेष्वभिरता भर्तुर्निसृष्टाः सर्वकर्मसु ॥ ४.५३.१० ॥
ଆପଣମାନେ ସମସ୍ତେ ନୀତିପଥରେ ନିପୁଣ, ବିଶ୍ୱାସଭାଜନ; ପ୍ରଭୁଙ୍କ ହିତରେ ନିରତ, ସବୁ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ପ୍ରେରିତ।
4.53.11
कर्मस्वप्रतिमाः सर्वे दिक्षु विश्रुतपौरुषाः।
मां पुरस्कृत्य निर्याताः पिङ्गाक्षप्रतिचोदिताः ॥ ४.५३.११ ॥
କର୍ମରେ ଅତୁଳନୀୟ, ସବୁ ଦିଗରେ ପରାକ୍ରମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଆପଣମାନେ ସମସ୍ତେ ମୋତେ ଆଗରେ ରଖି ପିଙ୍ଗାକ୍ଷଙ୍କ (ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ) ପ୍ରେରଣାରେ ବାହାରିଥିଲେ।
4.53.12
इदानीमकृतार्थानां मर्तव्यं नात्र संशयः।
हरिराजस्य संदेशमकृत्वा कः सुखी भवेत् ॥ ४.५३.१२ ॥
ବର୍ତ୍ତମାନ ଯେଉଁମାନେ କାର୍ଯ୍ୟ ସାଧନ କରିପାରିନାହାଁନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ନିଶ୍ଚିତ; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ବାନରରାଜଙ୍କ ବାର୍ତ୍ତା ପୂରଣ ନ କରି କିଏ ସୁଖୀ ହୋଇପାରିବ?
4.53.13
अस्मिन्नतीते काले तु सुग्रीवेण कृते स्वयम्।
प्रायोपवेशनं युक्तं सर्वेषां च वनौकसाम् ॥ ४.५३.१३ ॥
ଏହି ସମୟ ବିତିଗଲେ ସୁଗ୍ରୀବ ନିଜେ କରାଇଥିବା ପରି, ସମସ୍ତ ବନବାସୀଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରାୟୋପବେଶନ ଉଚିତ।
4.53.14
तीक्ष्णः प्रकृत्या सुग्रीवः स्वामिभावे व्यवस्थितः।
न क्षमिष्यति नः सर्वानपराधकृतो गतान् ॥ ४.५३.१४ ॥
ସ୍ୱଭାବରେ କଠୋର ସୁଗ୍ରୀବ, ପ୍ରଭୁ ପଦରେ ସ୍ଥିତ ହୋଇ, ଅପରାଧୀ ହୋଇ ଯାଇଥିବା ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କୁ କ୍ଷମା କରିବେ ନାହିଁ।
4.53.15
अप्रवृत्तौ च सीतायाः पापमेव करिष्यति।
तस्मात् क्षममिहाद्यैव गन्तुं प्रायोपवेशनम् ॥ ४.५३.१५ ॥
ସୀତାଙ୍କ ସମ୍ବାଦ ନ ମିଳିଲେ ସେ ନିଶ୍ଚୟ ପାପ କରିବ। ତେଣୁ ଏଠାରେ ଆଜି ହିଁ ପ୍ରାୟୋପବେଶନ ପାଇଁ ଯିବା ଉଚିତ।
4.53.16
त्यक्त्वा पुत्रांश्च दारांश्च धनानि च गृहाणि च।
ध्रुवं नो हिंसते राजा सर्वान् प्रतिगतानितः ॥ ४.५३.१६ ॥
ପୁତ୍ର, ପତ୍ନୀ, ଧନ ଓ ଘରଦ୍ୱାର ଛାଡ଼ିଲେ ବି, ଏଠାରୁ ଫେରିଯାଇଥିବା ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ରାଜା ନିଶ୍ଚୟ ଆଘାତ କରିବେ।
4.53.17
वधेनाप्रतिरूपेण श्रेयान् मृत्युरिहैव नः।
न चाहं यौवराज्येन सुग्रीवेणाभिषेचितः ॥ ४.५३.१७ ॥
ଅନୁଚିତ ବଧ ଅପେକ୍ଷା ଏଠାରେ ମୃତ୍ୟୁ ଆମ ପାଇଁ ଶ୍ରେୟସ୍କର। ଆଉ ମୋତେ ସୁଗ୍ରୀବ ଯୁବରାଜ ପଦରେ ଅଭିଷେକ କରିନାହାଁନ୍ତି।
4.53.18
नरेन्द्रेणाभिषिक्तोऽस्मि रामेणाक्लिष्टकर्मणा।
स पूर्वं बद्धवैरो मां राजा दृष्ट्वा व्यतिक्रमम् ॥ ४.५३.१८ ॥
ମୁଁ ଅକ୍ଳିଷ୍ଟକର୍ମା ନରେନ୍ଦ୍ର ରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅଭିଷିକ୍ତ। ପୂର୍ବରୁ ମୋ ସହିତ ବୈର ଥିବା ସେହି ରାଜା, ମୋ ଅତିକ୍ରମ ଦେଖି—।
4.53.19
घातयिष्यति दण्डेन तीक्ष्णेन कृतनिश्चयः।
किं मे सुहृद्भिर्व्यसनं पश्यद्भिर्जीवितान्तरे।
इहैव प्रायमासिष्ये पुण्ये सागररोधसि ॥ ४.५३.१९ ॥
ସେ କଠୋର ଦଣ୍ଡରେ ମୋତେ ମାରିବାକୁ ନିଶ୍ଚୟ କରିଛନ୍ତି। ଜୀବନର ମଧ୍ୟରେ ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ସାମନାରେ ଏହି ବିପଦ ଦେଖିବାରେ ମୋର କଅଣ ଲାଭ? ଏଠାରେ ହିଁ, ଏହି ପବିତ୍ର ସାଗରତଟରେ, ମୁଁ ପ୍ରାୟୋପବେଶନ କରିବି।
4.53.20
एतच्छ्रुत्वा कुमारेण युवराजेन भाषितम्।
सर्वे ते वानरश्रेष्ठाः करुणं वाक्यमब्रुवन् ॥ ४.५३.२० ॥
ଯୁବରାଜ କୁମାରଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାନରମାନେ ସମସ୍ତେ କରୁଣ ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
4.53.21
तीक्ष्णः प्रकृत्या सुग्रीवः प्रियारक्तश्च राघवः।
समीक्ष्याकृतकार्यांस्तु तस्मिंश्च समये गते ॥ ४.५३.२१ ॥
ସୁଗ୍ରୀବ ସ୍ୱଭାବରେ କଠୋର; ରାଘବ ପ୍ରିୟାନୁରାଗୀ। ଅସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି ଏବଂ ସେ ସମୟ ଅତିକ୍ରାନ୍ତ ହେଲେ।
4.53.22
अदृष्टायां च वैदेह्यां दृष्ट्वा चैव समागतान्।
राघवप्रियकामाय घातयिष्यत्यसंशयम् ॥ ४.५३.२२ ॥
ବୈଦେହୀ ଦେଖାଯାଉନଥିବାରୁ, ଏବଂ ଆମେ ସମସ୍ତେ ଏକତ୍ର ଥିବା ଦେଖି, ରାଘବଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ଇଚ୍ଛାରେ ସେ ନିଃସନ୍ଦେହରେ ଆମକୁ ମାରିବେ।
4.53.23
न क्षमं चापराद्धानां गमनं स्वामिपार्श्वतः।
प्रधानभूताश्च वयं सुग्रीवस्य समागताः ॥ ४.५३.२३ ॥
ଅପରାଧୀମାନଙ୍କର ପ୍ରଭୁଙ୍କ ପାଖକୁ ଯିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଆମେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କର ପ୍ରଧାନ ସେବକ ଭାବେ ଏକତ୍ର ଆସିଛୁ।
4.53.24
इहैव सीतामन्वीक्ष्य प्रवृत्तिमुपलभ्य वा।
नो चेद् गच्छाम तं वीरं गमिष्यामो यमक्षयम् ॥ ४.५३.२४ ॥
ଏଠାରେ ହିଁ ସୀତାଙ୍କୁ ଖୋଜି, କିମ୍ବା ତାଙ୍କ ଖବର ପାଇ; ନହେଲେ ଆମେ ସେହି ବୀରଙ୍କ ପାଖକୁ ଯିବା, ଯମଲୋକକୁ।
4.53.25
प्लवङ्गमानां तु भयार्दितानां
श्रुत्वा वचस्तार इदं बभाषे।
अलं विषादेन बिलं प्रविश्य
वसाम सर्वे यदि रोचते वः ॥ ४.५३.२५ ॥
ଭୟରେ ପୀଡ଼ିତ ବାନରମାନଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ତାର ଏହା କହିଲେ: ବିଷାଦ ଯଥେଷ୍ଟ; ଯଦି ତୁମେ ସମସ୍ତେ ଇଚ୍ଛା କର, ଆମେ ସମସ୍ତେ ଏହି ଗୁମ୍ଫାରେ ପ୍ରବେଶ କରି ବାସ କରିବା।
4.53.26
इदं हि मायाविहितं सुदुर्गमं
प्रभूतपुष्पोदकभोज्यपेयम्।
इहास्ति नो नैव भयं पुरंदरा-
न्न राघवाद् वानरराजतोऽपि वा ॥ ४.५३.२६ ॥
ଏହି ଗୁମ୍ଫା ମାୟାରେ ନିର୍ମିତ, ପ୍ରବେଶ କରିବା ଅତି କଷ୍ଟକର; ଏଠାରେ ପ୍ରଚୁର ଫୁଲ, ଜଳ, ଭୋଜନ ଓ ପେୟ ଅଛି। ଏଠାରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କଠାରୁ, ରାଘବଙ୍କଠାରୁ କିମ୍ବା ବାନରରାଜଙ୍କଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଆମର ଭୟ ନାହିଁ।
4.53.27
श्रुत्वाङ्गदस्यापि वचोऽनुकूल-
मूचुश्च सर्वे हरयः प्रतीताः।
यथा न हन्येम तथा विधान-
मसक्तमद्यैव विधीयतां नः ॥ ४.५३.२७ ॥
ଅଙ୍ଗଦଙ୍କ ବଚନ ମଧ୍ୟ ଅନୁକୂଳ ବୋଲି ଶୁଣି ସମସ୍ତ ବାନର ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ କହିଲେ: ଆମେ ନ ମରିବା ପରି ବ୍ୟବସ୍ଥା କର; ଆଜି ହିଁ ବିଳମ୍ବ ନ କରି ଆମ ପାଇଁ ସେପରି ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଯାଉ।