Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 4.55
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.55.1
श्रुत्वा हनुमतो वाक्यं प्रश्रितं धर्मसंहितम्।
स्वामिसत्कारसंयुक्तमङ्गदो वाक्यमब्रवीत् ॥ ४.५५.१ ॥
Al oír las palabras humildes de Hanumān, llenas de dharma y de honor hacia su señor, Aṅgada habló así.
4.55.2
स्थैर्यमात्ममनःशौचमानृशंस्यमथार्जवम्।
विक्रमश्चैव धैर्यं च सुग्रीवे नोपपद्यते ॥ ४.५५.२ ॥
La firmeza, la pureza del ser y de la mente, la ausencia de crueldad, la rectitud, el valor y el coraje no se hallan en Sugrīva.
4.55.3
भ्रातुर्ज्येष्ठस्य यो भार्यां जीवतो महिषीं प्रियाम्।
धर्मेण मातरं यस्तु स्वीकरोति जुगुप्सितः ॥ ४.५५.३ ॥
Quien acepta, en nombre del dharma, como madre a la amada reina principal de su hermano mayor aún vivo, es despreciable.
4.55.4
कथं स धर्मं जानीते येन भ्रात्रा दुरात्मना।
युद्धायाभिनियुक्तेन बिलस्य पिहितं मुखम् ॥ ४.५५.४ ॥
¿Cómo puede conocer el dharma ese hermano de mente perversa que, enviado a la batalla, cerró la boca de la cueva?
4.55.5
सत्यात् पाणिगृहीतश्च कृतकर्मा महायशाः।
विस्मृतो राघवो येन स कस्य सुकृतं स्मरेत् ॥ ४.५५.५ ॥
Quien ha olvidado a Rāghava, de gran fama y obras cumplidas, cuya mano fue tomada por la verdad, ¿qué buen acto recordaría?
4.55.6
लक्ष्मणस्य भयेनेह नाधर्मभयभीरुणा।
आदिष्टा मार्गितुं सीता धर्मस्तस्मिन् कथं भवेत् ॥ ४.५५.६ ॥
Por temor a Lakṣmaṇa, y temeroso del terror de la injusticia, no ordenó buscar aquí a Sītā. ¿Cómo podría haber dharma en él?
4.55.7
तस्मिन् पापे कृतघ्ने तु स्मृतिभिन्ने चलात्मनि।
आर्यः को विश्वसेज्जातु तत्कुलीनो विशेषतः ॥ ४.५५.७ ॥
¿Cómo podría un noble confiar jamás en alguien nacido en el linaje de aquel pecador, ingrato, de mente voluble y transgresor de las normas, y más aún alguien así?
4.55.8
राज्ये पुत्रः प्रतिष्ठाप्यः सगुणो निर्गुणोऽपि वा।
कथं शत्रुकुलीनं मां सुग्रीवो जीवयिष्यति ॥ ४.५५.८ ॥
En un reino debe establecerse a un hijo, sea virtuoso o no. ¿Cómo permitirá Sugrīva que yo, nacido de la estirpe enemiga, siga viviendo?
4.55.9
भिन्नमन्त्रोऽपराद्धश्च भिन्नशक्तिः कथं ह्यहम्।
किष्किन्धां प्राप्य जीवेयमनाथ इव दुर्बलः ॥ ४.५५.९ ॥
Con mi consejo quebrado, mi fuerza destrozada y como culpable, ¿cómo viviré en Kiṣkindhā, débil y sin protector?
4.55.10
उपांशुदण्डेन हि मां बन्धनेनोपपादयेत्।
शठः क्रूरो नृशंसश्च सुग्रीवो राज्यकारणात् ॥ ४.५५.१० ॥
Mediante un castigo secreto y con ataduras, Sugrīva me llevará a la muerte. El astuto, cruel y despiadado Sugrīva lo hará por el reino.
4.55.11
बन्धनाच्चावसादान्मे श्रेयः प्रायोपवेशनम्।
अनुजानन्तु मां सर्वे गृहं गच्छन्तु वानराः ॥ ४.५५.११ ॥
Para mí es mejor, más que la ataduras y la desesperación, sentarme en prāyopaveśana, el ayuno hasta la muerte. Que todos los monos me den permiso y que vuelvan a sus casas.
4.55.12
अहं वः प्रतिजानामि न गमिष्याम्यहं पुरीम्।
इहैव प्रायमासिष्ये श्रेयो मरणमेव मे ॥ ४.५५.१२ ॥
Os hago este voto: no iré a la ciudad. Aquí mismo me sentaré en prāyopaveśana; para mí, la muerte es lo mejor.
4.55.13
अभिवादनपूर्वं तु राजा कुशलमेव च।
अभिवादनपूर्वं तु राघवौ बलशालिनौ ॥ ४.५५.१३ ॥
Primero saluda al rey e infórmate de su bienestar. Y saluda primero a aquellos dos poderosos descendientes de Raghu, Rāma y Lakṣmaṇa.
4.55.14
वाच्यस्तातो यवीयान् मे सुग्रीवो वानरेश्वरः।
आरोग्यपूर्वं कुशलं वाच्या माता रुमा च मे ॥ ४.५५.१४ ॥
Dile a Sugrīva, el hermano menor de mi padre y señor de los vānaras, que primero pregunte por su salud y bienestar. Y dile también a mi madre Rumā que estoy bien.
4.55.15
मातरं चैव मे तारामाश्वासयितुमर्हथ।
प्रकृत्या प्रियपुत्रा सा सानुक्रोशा तपस्विनी ॥ ४.५५.१५ ॥
También deberíais consolar a mi madre Tārā. Por naturaleza ama a su querido hijo; es compasiva y una asceta.
4.55.16
विनष्टमिह मां श्रुत्वा व्यक्तं हास्यति जीवितम्।
एतावदुक्त्वा वचनं वृद्धांस्तानभिवाद्य च ॥ ४.५५.१६ ॥
Al oír que he perecido aquí, ella sin duda abandonará la vida.» Tras decir estas palabras y saludar a los ancianos—
4.55.17
विवेश चाङ्गदो भूमौ रुदन् दर्भेषु दुर्मनाः।
तस्य संविशतस्तत्र रुदन्तो वानरर्षभाः ॥ ४.५५.१७ ॥
Aṅgada, afligido, llorando, se sentó en el suelo sobre la hierba darbha. Al sentarse allí, los mejores vānaras también comenzaron a llorar.
4.55.18
नयनेभ्यः प्रमुमुचुरुष्णं वै वारि दुःखिताः।
सुग्रीवं चैव निन्दन्तः प्रशंसन्तश्च वालिनम् ॥ ४.५५.१८ ॥
Afligidos, derramaron lágrimas ardientes de sus ojos, censurando a Sugrīva y alabando a Vāli.
4.55.19
परिवार्याङ्गदं सर्वे व्यवसन् प्रायमासितुम्।
तद् वाक्यं वालिपुत्रस्य विज्ञाय प्लवगर्षभाः ॥ ४.५५.१९ ॥
Rodeando a Aṅgada, los mejores de los monos, tras comprender las palabras del hijo de Vāli, resolvieron sentarse en el ayuno hasta la muerte.
4.55.20
उपस्पृश्योदकं सर्वे प्राङ्मुखाः समुपाविशन्।
दक्षिणाग्रेषु दर्भेषु उदक्तीरं समाश्रिताः ॥ ४.५५.२० ॥
Tras tomar agua de ācamana, todos se sentaron mirando al este, sobre la hierba kuśa de puntas hacia el sur, en la orilla norte.
4.55.21
मुमूर्षवो हरिश्रेष्ठा एतत् क्षममिति स्म ह।
रामस्य वनवासं च क्षयं दशरथस्य च ॥ ४.५५.२१ ॥
Los mejores de los monos, deseosos de morir, dijeron: "Esto es ciertamente apropiado": el exilio de Rāma en el bosque, la ruina de Daśaratha,
4.55.22
जनस्थानवधं चैव वधं चैव जटायुषः।
हरणं चैव वैदेह्या वालिनश्च वधं तथा।
रामकोपं च वदतां हरीणां भयमागतम् ॥ ४.५५.२२ ॥
Al hablar de la matanza en Janasthāna, la muerte de Jaṭāyu, el rapto de Vaidehī, la muerte de Vāli y la ira de Rāma, el temor se apoderó de los monos.
4.55.23
स संविशद्भिर्बहुभिर्महीधरो
महाद्रिकूटप्रतिमैः प्लवंगमैः।
बभूव संनादितनिर्दरान्तरो
भृशं नदद्भिर्जलदैरिवाम्बरम् ॥ ४.५५.२३ ॥
Cuando los muchos monos, semejantes a picos de grandes montañas, entraron en la montaña, sus cuevas y grietas resonaron, como el cielo resuena con nubes que truenan.