ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 4.55
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.55.1
श्रुत्वा हनुमतो वाक्यं प्रश्रितं धर्मसंहितम्।
स्वामिसत्कारसंयुक्तमङ्गदो वाक्यमब्रवीत् ॥ ४.५५.१ ॥
ହନୁମାନଙ୍କର ବିନୟପୂର୍ଣ୍ଣ, ଧର୍ମଯୁକ୍ତ ଏବଂ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ପ୍ରତି ସମ୍ମାନରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ଅଙ୍ଗଦ ଏହା କହିଲେ।
4.55.2
स्थैर्यमात्ममनःशौचमानृशंस्यमथार्जवम्।
विक्रमश्चैव धैर्यं च सुग्रीवे नोपपद्यते ॥ ४.५५.२ ॥
ସ୍ଥିରତା, ଆତ୍ମା ଓ ମନର ଶୁଦ୍ଧି, ନିଷ୍ଠୁରତାହୀନତା, ସରଳତା, ପରାକ୍ରମ ଓ ଧୈର୍ଯ୍ୟ — ଏହି ଗୁଣଗୁଡ଼ିକ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କଠାରେ ମିଳୁନାହିଁ।
4.55.3
भ्रातुर्ज्येष्ठस्य यो भार्यां जीवतो महिषीं प्रियाम्।
धर्मेण मातरं यस्तु स्वीकरोति जुगुप्सितः ॥ ४.५५.३ ॥
ଜୀବିତ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଭାଇଙ୍କ ପ୍ରିୟ ପଟ୍ଟରାଣୀକୁ ଧର୍ମର ନାମରେ ମାତା ଭାବି ଯିଏ ଗ୍ରହଣ କରେ, ସେ ନିନ୍ଦନୀୟ।
4.55.4
कथं स धर्मं जानीते येन भ्रात्रा दुरात्मना।
युद्धायाभिनियुक्तेन बिलस्य पिहितं मुखम् ॥ ४.५५.४ ॥
ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପଠାଯାଇ ଗୁମ୍ଫାର ମୁଖ ବନ୍ଦ କରିଥିବା ସେହି ଦୁରାତ୍ମା ଭାଇ କିପରି ଧର୍ମ ଜାଣେ?
4.55.5
सत्यात् पाणिगृहीतश्च कृतकर्मा महायशाः।
विस्मृतो राघवो येन स कस्य सुकृतं स्मरेत् ॥ ४.५५.५ ॥
ସତ୍ୟବଳରେ ଯାହାର ହାତ ଧରାଯାଇଥିଲା, ମହାଯଶସ୍ୱୀ ଓ କର୍ମସାଧକ ରାଘବଙ୍କୁ ଯିଏ ଭୁଲିଗଲା, ସେ କାହାର ଉପକାର ସ୍ମରଣ କରିବ?
4.55.6
लक्ष्मणस्य भयेनेह नाधर्मभयभीरुणा।
आदिष्टा मार्गितुं सीता धर्मस्तस्मिन् कथं भवेत् ॥ ४.५५.६ ॥
ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଭୟରେ, ଅଧର୍ମର ଭୟରେ ଭୀତ ଏ ଏଠାରେ ସୀତାଙ୍କୁ ଖୋଜିବାକୁ ଆଦେଶ ଦେଇନାହିଁ। ତେବେ ତାଙ୍କଠାରେ ଧର୍ମ କିପରି ରହିବ?
4.55.7
तस्मिन् पापे कृतघ्ने तु स्मृतिभिन्ने चलात्मनि।
आर्यः को विश्वसेज्जातु तत्कुलीनो विशेषतः ॥ ४.५५.७ ॥
ସେହି ପାପୀ, କୃତଘ୍ନ, ସ୍ମୃତିମର୍ଯ୍ୟାଦା ଭଙ୍ଗକାରୀ, ଚଞ୍ଚଳ ମନର ବଂଶଜାତ ଜଣଙ୍କ ଉପରେ କୌଣସି ଆର୍ଯ୍ୟ, ବିଶେଷତଃ, କେମିତି ବିଶ୍ୱାସ କରିବ?
4.55.8
राज्ये पुत्रः प्रतिष्ठाप्यः सगुणो निर्गुणोऽपि वा।
कथं शत्रुकुलीनं मां सुग्रीवो जीवयिष्यति ॥ ४.५५.८ ॥
ରାଜ୍ୟରେ ପୁତ୍ରକୁ ହିଁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରାଯିବା ଉଚିତ, ସେ ଗୁଣବାନ ହେଉ କି ଗୁଣହୀନ। ଶତ୍ରୁକୁଳଜାତ ମୋତେ ସୁଗ୍ରୀବ କେମିତି ବଞ୍ଚିବାକୁ ଦେବ?
4.55.9
भिन्नमन्त्रोऽपराद्धश्च भिन्नशक्तिः कथं ह्यहम्।
किष्किन्धां प्राप्य जीवेयमनाथ इव दुर्बलः ॥ ४.५५.९ ॥
ମନ୍ତ୍ରଣା ଭଗ୍ନ, ଅପରାଧୀ ଓ ଶକ୍ତି ଭଗ୍ନ ମୁଁ କିଷ୍କିନ୍ଧାରେ ପହଞ୍ଚି ଅନାଥ ପରି ଦୁର୍ବଳ ହୋଇ କେମିତି ବଞ୍ଚିବି?
4.55.10
उपांशुदण्डेन हि मां बन्धनेनोपपादयेत्।
शठः क्रूरो नृशंसश्च सुग्रीवो राज्यकारणात् ॥ ४.५५.१० ॥
ଗୁପ୍ତ ଦଣ୍ଡ ଓ ବନ୍ଧନ ଦ୍ୱାରା ସୁଗ୍ରୀବ ମୋତେ ନଷ୍ଟ କରିବ। ଶଠ, କ୍ରୂର ଓ ନିର୍ଦୟ ସୁଗ୍ରୀବ ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ ତାହା କରିବ।
4.55.11
बन्धनाच्चावसादान्मे श्रेयः प्रायोपवेशनम्।
अनुजानन्तु मां सर्वे गृहं गच्छन्तु वानराः ॥ ४.५५.११ ॥
ବନ୍ଧନ ଓ ଦୁଃଖ ଅପେକ୍ଷା ମୋ ପାଇଁ ପ୍ରାୟୋପବେଶନ (ଉପବାସରେ ମୃତ୍ୟୁ) ଶ୍ରେୟସ୍କର। ସମସ୍ତ ବାନର ମୋତେ ଅନୁମତି ଦେଇ ଘରକୁ ଯାଆନ୍ତୁ।
4.55.12
अहं वः प्रतिजानामि न गमिष्याम्यहं पुरीम्।
इहैव प्रायमासिष्ये श्रेयो मरणमेव मे ॥ ४.५५.१२ ॥
ମୁଁ ଆପଣମାନଙ୍କୁ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରୁଛି: ମୁଁ ନଗରୀକୁ ଯିବି ନାହିଁ। ଏଠାରେ ହିଁ ପ୍ରାୟୋପବେଶନରେ ବସିବି; ମୋ ପାଇଁ ମରଣ ହିଁ ଶ୍ରେୟସ୍କର।
4.55.13
अभिवादनपूर्वं तु राजा कुशलमेव च।
अभिवादनपूर्वं तु राघवौ बलशालिनौ ॥ ४.५५.१३ ॥
ପ୍ରଥମେ ରାଜାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ ଜଣାଇ ତାଙ୍କ କୁଶଳ ପଚାରନ୍ତୁ। ଏବଂ ବଳଶାଳୀ ସେହି ଦୁଇ ରାଘବଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଥମେ ପ୍ରଣାମ କରନ୍ତୁ।
4.55.14
वाच्यस्तातो यवीयान् मे सुग्रीवो वानरेश्वरः।
आरोग्यपूर्वं कुशलं वाच्या माता रुमा च मे ॥ ४.५५.१४ ॥
ମୋ ପିତାଙ୍କ କନିଷ୍ଠ ଭ୍ରାତା ବାନରେଶ୍ୱର ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ପ୍ରଥମେ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଓ କୁଶଳ ପଚାରି କହିବେ। ମୋ ମାତା ରୁମାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ କୁଶଳ କହିବେ।
4.55.15
मातरं चैव मे तारामाश्वासयितुमर्हथ।
प्रकृत्या प्रियपुत्रा सा सानुक्रोशा तपस्विनी ॥ ४.५५.१५ ॥
ମୋ ମାତା ତାରାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେବା ଉଚିତ। ସେ ସ୍ୱଭାବତଃ ପୁତ୍ରପ୍ରିୟା, କରୁଣାମୟୀ ଓ ତପସ୍ୱିନୀ।
4.55.16
विनष्टमिह मां श्रुत्वा व्यक्तं हास्यति जीवितम्।
एतावदुक्त्वा वचनं वृद्धांस्तानभिवाद्य च ॥ ४.५५.१६ ॥
ଏଠାରେ ମୁଁ ନଷ୍ଟ ହୋଇଛି ବୋଲି ଶୁଣି ସେ ନିଶ୍ଚୟ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରିବେ।
4.55.17
विवेश चाङ्गदो भूमौ रुदन् दर्भेषु दुर्मनाः।
तस्य संविशतस्तत्र रुदन्तो वानरर्षभाः ॥ ४.५५.१७ ॥
ଅଙ୍ଗଦ ଦୁଃଖିତ ମନରେ କାନ୍ଦି କାନ୍ଦି ଦର୍ଭ ଘାସ ଉପରେ ଭୂମିରେ ବସିଲେ। ସେ ସେଠାରେ ବସିବାମାତ୍ରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାନରମାନେ ମଧ୍ୟ କାନ୍ଦିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
4.55.18
नयनेभ्यः प्रमुमुचुरुष्णं वै वारि दुःखिताः।
सुग्रीवं चैव निन्दन्तः प्रशंसन्तश्च वालिनम् ॥ ४.५५.१८ ॥
ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ସେମାନେ ଆଖିରୁ ଗରମ ଲୁହ ଝରାଇଲେ। ସେମାନେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରୁଥିଲେ ଏବଂ ବାଳିଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିଲେ।
4.55.19
परिवार्याङ्गदं सर्वे व्यवसन् प्रायमासितुम्।
तद् वाक्यं वालिपुत्रस्य विज्ञाय प्लवगर्षभाः ॥ ४.५५.१९ ॥
ବାଳିପୁତ୍ରଙ୍କ ସେହି ବାକ୍ୟ ବୁଝି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାନରମାନେ ଅଙ୍ଗଦଙ୍କୁ ଘେରି ପ୍ରାୟୋପବେଶନ କରିବାକୁ ସ୍ଥିର କଲେ।
4.55.20
उपस्पृश्योदकं सर्वे प्राङ्मुखाः समुपाविशन्।
दक्षिणाग्रेषु दर्भेषु उदक्तीरं समाश्रिताः ॥ ४.५५.२० ॥
ସମସ୍ତେ ଜଳରେ ଆଚମନ କରି ପୂର୍ବମୁଖୀ ହୋଇ ବସିଲେ; ଉତ୍ତର କୂଳରେ ଦକ୍ଷିଣାଗ୍ର ଦର୍ଭ ଉପରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଲେ।
4.55.21
मुमूर्षवो हरिश्रेष्ठा एतत् क्षममिति स्म ह।
रामस्य वनवासं च क्षयं दशरथस्य च ॥ ४.५५.२१ ॥
ମରିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାନରମାନେ କହିଲେ, "ଏହା ହିଁ ଉଚିତ"; ରାମଙ୍କ ବନବାସ ଓ ଦଶରଥଙ୍କ ବିନାଶ,
4.55.22
जनस्थानवधं चैव वधं चैव जटायुषः।
हरणं चैव वैदेह्या वालिनश्च वधं तथा।
रामकोपं च वदतां हरीणां भयमागतम् ॥ ४.५५.२२ ॥
ଜନସ୍ଥାନ ବିନାଶ, ଜଟାୟୁ ବଧ, ବୈଦେହୀ ହରଣ, ବାଳି ବଧ ଓ ରାମଙ୍କ କ୍ରୋଧ ବିଷୟରେ କହୁଥିବା ବାନରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୟ ଉପୁଜିଲା।
4.55.23
स संविशद्भिर्बहुभिर्महीधरो
महाद्रिकूटप्रतिमैः प्लवंगमैः।
बभूव संनादितनिर्दरान्तरो
भृशं नदद्भिर्जलदैरिवाम्बरम् ॥ ४.५५.२३ ॥
ବଡ଼ ପର୍ବତ ଶିଖର ପରି ଅନେକ ବାନର ସେହି ପର୍ବତରେ ପ୍ରବେଶ କରିବାରୁ ଗୁମ୍ଫା ଓ ଫାଟ ପ୍ରତିଧ୍ୱନିତ ହେଲା; ଗର୍ଜନକାରୀ ମେଘରେ ଆକାଶ ଯେପରି ଗୁଞ୍ଜରିତ ହୁଏ, ସେପରି ପର୍ବତ ଗୁଞ୍ଜରିଲା।