వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 4.55
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.55.1
श्रुत्वा हनुमतो वाक्यं प्रश्रितं धर्मसंहितम्।
स्वामिसत्कारसंयुक्तमङ्गदो वाक्यमब्रवीत् ॥ ४.५५.१ ॥
హనుమంతుని వినయపూర్వకమైన, ధర్మయుక్తమైన, స్వామిపై గౌరవంతో కూడిన మాటలు విని అంగదుడు ఇలా పలికాడు.
4.55.2
स्थैर्यमात्ममनःशौचमानृशंस्यमथार्जवम्।
विक्रमश्चैव धैर्यं च सुग्रीवे नोपपद्यते ॥ ४.५५.२ ॥
స్థైర్యం, ఆత్మమనశ్శుద్ధి, దయ, ఋజుత్వం, పరాక్రమం, ధైర్యం — ఇవి సుగ్రీవునిలో కనిపించడం లేదు.
4.55.3
भ्रातुर्ज्येष्ठस्य यो भार्यां जीवतो महिषीं प्रियाम्।
धर्मेण मातरं यस्तु स्वीकरोति जुगुप्सितः ॥ ४.५५.३ ॥
జీవించి ఉన్న అన్నగారి ప్రియమైన ప్రధాన భార్యను ధర్మం పేరిట తల్లిగా స్వీకరించేవాడు నిందార్హుడు.
4.55.4
कथं स धर्मं जानीते येन भ्रात्रा दुरात्मना।
युद्धायाभिनियुक्तेन बिलस्य पिहितं मुखम् ॥ ४.५५.४ ॥
యుద్ధానికి పంపబడినప్పుడు గుహ ముఖాన్ని మూసివేసిన ఆ దురాత్ముడైన అన్న ధర్మాన్ని ఎలా తెలుసుకుంటాడు?
4.55.5
सत्यात् पाणिगृहीतश्च कृतकर्मा महायशाः।
विस्मृतो राघवो येन स कस्य सुकृतं स्मरेत् ॥ ४.५५.५ ॥
సత్యంవల్ల పాణిగ్రహణం చేయబడినవాడు, మహాయశస్వి, కృతకర్ముడు అయిన రాఘవుని మరచినవాడు ఎవరి మేలును గుర్తుంచుకుంటాడు?
4.55.6
लक्ष्मणस्य भयेनेह नाधर्मभयभीरुणा।
आदिष्टा मार्गितुं सीता धर्मस्तस्मिन् कथं भवेत् ॥ ४.५५.६ ॥
లక్ష్మణుని భయంవల్ల, అధర్మ భయానికి భీతిల్లేవాడు ఇక్కడ సీతను వెదకమని ఆదేశించలేదు. అలాంటప్పుడు అతనిలో ధర్మం ఎలా ఉంటుంది?
4.55.7
तस्मिन् पापे कृतघ्ने तु स्मृतिभिन्ने चलात्मनि।
आर्यः को विश्वसेज्जातु तत्कुलीनो विशेषतः ॥ ४.५५.७ ॥
ఆ పాపిష్ఠుడు, కృతఘ్నుడు, ధర్మమర్యాదను మీరినవాడు, చంచల మనస్కుడు అయినవాడి వంశంలో పుట్టినవాడిని, ఆర్యుడు ప్రత్యేకించి ఎలా నమ్ముతాడు?
4.55.8
राज्ये पुत्रः प्रतिष्ठाप्यः सगुणो निर्गुणोऽपि वा।
कथं शत्रुकुलीनं मां सुग्रीवो जीवयिष्यति ॥ ४.५५.८ ॥
రాజ్యంలో కుమారుడే స్థాపించబడతాడు, అతడు గుణవంతుడైనా గుణహీనుడైనా సరే. శత్రుకులంలో పుట్టిన నన్ను సుగ్రీవుడు ఎలా బతకనిస్తాడు?
4.55.9
भिन्नमन्त्रोऽपराद्धश्च भिन्नशक्तिः कथं ह्यहम्।
किष्किन्धां प्राप्य जीवेयमनाथ इव दुर्बलः ॥ ४.५५.९ ॥
మంత్రాంగం భగ్నమై, అపరాధిగా, శక్తి భగ్నమై ఉన్న నేను కిష్కింధకు చేరి, అనాథుడిలా బలహీనుడిగా ఎలా బతకగలను?
4.55.10
उपांशुदण्डेन हि मां बन्धनेनोपपादयेत्।
शठः क्रूरो नृशंसश्च सुग्रीवो राज्यकारणात् ॥ ४.५५.१० ॥
రహస్య దండనతో, బంధనలతో సుగ్రీవుడు నన్ను అంతం చేస్తాడు. మోసగాడు, క్రూరుడు, నిర్దయుడైన అతడు రాజ్యం కోసం అలా చేస్తాడు.
4.55.11
बन्धनाच्चावसादान्मे श्रेयः प्रायोपवेशनम्।
अनुजानन्तु मां सर्वे गृहं गच्छन्तु वानराः ॥ ४.५५.११ ॥
బంధనం, దుఃఖం కంటే నాకు ప్రాయోపవేశనం (ఉపవాసంతో మరణం) మేలు. వానరులందరూ నాకు అనుమతినిచ్చి తమ ఇళ్లకు వెళ్లండి.
4.55.12
अहं वः प्रतिजानामि न गमिष्याम्यहं पुरीम्।
इहैव प्रायमासिष्ये श्रेयो मरणमेव मे ॥ ४.५५.१२ ॥
మీకు నేను ప్రతిజ్ఞ చేస్తున్నాను: నేను నగరానికి వెళ్లను. ఇక్కడే ప్రాయోపవేశనంగా కూర్చుంటాను; నాకు మరణమే మేలు.
4.55.13
अभिवादनपूर्वं तु राजा कुशलमेव च।
अभिवादनपूर्वं तु राघवौ बलशालिनौ ॥ ४.५५.१३ ॥
రాజుకు ముందుగా అభివాదం చేసి ఆయన క్షేమాన్ని అడగండి. మరియు బలశాలులైన ఆ ఇద్దరు రాఘవులకు ముందుగా అభివాదం చేయండి.
4.55.14
वाच्यस्तातो यवीयान् मे सुग्रीवो वानरेश्वरः।
आरोग्यपूर्वं कुशलं वाच्या माता रुमा च मे ॥ ४.५५.१४ ॥
నా తండ్రి తమ్ముడు, వానరేశ్వరుడు సుగ్రీవుడికి ఆరోగ్యం, కుశలం ముందుగా అడిగి చెప్పండి. నా తల్లి రుమకు కూడా కుశలం చెప్పండి.
4.55.15
मातरं चैव मे तारामाश्वासयितुमर्हथ।
प्रकृत्या प्रियपुत्रा सा सानुक्रोशा तपस्विनी ॥ ४.५५.१५ ॥
నా తల్లి తారను కూడా ఓదార్చాలి. ఆమె స్వభావంగానే కుమారుని ప్రేమించేది, దయామయి, తపస్విని.
4.55.16
विनष्टमिह मां श्रुत्वा व्यक्तं हास्यति जीवितम्।
एतावदुक्त्वा वचनं वृद्धांस्तानभिवाद्य च ॥ ४.५५.१६ ॥
ఇక్కడ నేను నశించానని విని ఆమె ఖచ్చితంగా ప్రాణం విడుస్తుంది.
4.55.17
विवेश चाङ्गदो भूमौ रुदन् दर्भेषु दुर्मनाः।
तस्य संविशतस्तत्र रुदन्तो वानरर्षभाः ॥ ४.५५.१७ ॥
అంగదుడు దుఃఖితమనస్కుడై ఏడుస్తూ దర్భలపై నేలపై కూర్చున్నాడు. అతడు అక్కడ కూర్చోగానే, వానర శ్రేష్ఠులు కూడా ఏడ్చారు.
4.55.18
नयनेभ्यः प्रमुमुचुरुष्णं वै वारि दुःखिताः।
सुग्रीवं चैव निन्दन्तः प्रशंसन्तश्च वालिनम् ॥ ४.५५.१८ ॥
దుఃఖితులై వారు కళ్ళ నుండి వేడి కన్నీళ్ళను కార్చారు. సుగ్రీవుని నిందిస్తూ, వాలిని ప్రశంసిస్తూ ఉన్నారు.
4.55.19
परिवार्याङ्गदं सर्वे व्यवसन् प्रायमासितुम्।
तद् वाक्यं वालिपुत्रस्य विज्ञाय प्लवगर्षभाः ॥ ४.५५.१९ ॥
వాలి కుమారుని ఆ మాటను అర్థం చేసుకున్న శ్రేష్ఠ వానరులు అందరూ అంగదుని చుట్టుముట్టి ప్రాయోపవేశం చేయాలని నిశ్చయించుకున్నారు.
4.55.20
उपस्पृश्योदकं सर्वे प्राङ्मुखाः समुपाविशन्।
दक्षिणाग्रेषु दर्भेषु उदक्तीरं समाश्रिताः ॥ ४.५५.२० ॥
అందరూ నీటితో ఆచమనం చేసి, తూర్పు ముఖంగా కూర్చున్నారు; ఉత్తర తీరంలో దక్షిణాగ్ర దర్భల మీద ఆశ్రయించారు.
4.55.21
मुमूर्षवो हरिश्रेष्ठा एतत् क्षममिति स्म ह।
रामस्य वनवासं च क्षयं दशरथस्य च ॥ ४.५५.२१ ॥
మరణించాలని కోరిన శ్రేష్ఠ వానరులు "ఇదే సరైనది" అని అన్నారు; రాముని వనవాసాన్ని, దశరథుని క్షయాన్ని,
4.55.22
जनस्थानवधं चैव वधं चैव जटायुषः।
हरणं चैव वैदेह्या वालिनश्च वधं तथा।
रामकोपं च वदतां हरीणां भयमागतम् ॥ ४.५५.२२ ॥
జనస్థాన వధ, జటాయువు వధ, వైదేహి అపహరణ, వాలి వధ, రాముని కోపం గురించి మాట్లాడుతున్న వానరులకు భయం కలిగింది.
4.55.23
स संविशद्भिर्बहुभिर्महीधरो
महाद्रिकूटप्रतिमैः प्लवंगमैः।
बभूव संनादितनिर्दरान्तरो
भृशं नदद्भिर्जलदैरिवाम्बरम् ॥ ४.५५.२३ ॥
పెద్ద పర్వత శిఖరాల్లా ఉన్న అనేక వానరులు ఆ పర్వతంలో ప్రవేశించినప్పుడు, గుహలు, పగుళ్లు ప్రతిధ్వనించగా, గర్జించే మేఘాలతో ఆకాశం మోగినట్లు అది మోగింది.