વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 4.56
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.56.1
उपविष्टास्तु ते सर्वे यस्मिन् प्रायं गिरिस्थले।
हरयो गृध्रराजश्च तं देशमुपचक्रमे ॥ ४.५६.१ ॥
પર્વતભૂમિ પર જ્યાં સર્વ વાનરો બેઠા હતા, તે સ્થાન તરફ ગૃધ્રરાજ પણ લગભગ આવી પહોંચ્યો.
4.56.2
सम्पातिर्नाम नाम्ना तु चिरजीवी विहंगमः।
भ्राता जटायुषः श्रीमान् विख्यातबलपौरुषः ॥ ४.५६.२ ॥
સંપાતિ નામનો, ચિરંજીવી એ પક્ષી જટાયુનો ભાઈ હતો; તેજસ્વી અને પ્રખ્યાત બળ-પરાક્રમવાળો.
4.56.3
कन्दरादभिनिष्क्रम्य स विन्ध्यस्य महागिरेः।
उपविष्टान् हरीन् दृष्ट्वा हृष्टात्मा गिरमब्रवीत् ॥ ४.५६.३ ॥
વિંધ્ય મહાપર્વતની એ ગુફામાંથી બહાર નીકળીને, બેઠેલા વાનરોને જોઈને, હર્ષિત મનથી તેણે આ વચન કહ્યું.
4.56.4
विधिः किल नरं लोके विधानेनानुवर्तते।
यथायं विहितो भक्ष्यश्चिरान्मह्यमुपागतः ॥ ४.५६.४ ॥
જગતમાં વિધિ મનુષ્યને તેના વિધાન પ્રમાણે ચલાવે છે; મારા માટે નિર્ધારિત થયેલું આ ભક્ષ્ય લાંબા સમય પછી મારી પાસે આવ્યું છે.
4.56.5
परम्पराणां भक्षिष्ये वानराणां मृतं मृतम्।
उवाचैतद् वचः पक्षी तान् निरीक्ष्य प्लवंगमान् ॥ ४.५६.५ ॥
મરેલા વાનરોને એક પછી એક હું ખાઈશ; તે વાનરોને જોઈને તે પક્ષીએ આ વચન કહ્યું.
4.56.6
तस्य तद् वचनं श्रुत्वा भक्ष्यलुब्धस्य पक्षिणः।
अङ्गदः परमायस्तो हनूमन्तमथाब्रवीत् ॥ ४.५६.६ ॥
ભક્ષ્યના લોભી તે પક્ષીનું એ વચન સાંભળીને અંગદ અત્યંત વ્યથિત થઈને હનુમાનને બોલ્યો.
4.56.7
पश्य सीतापदेशेन साक्षाद् वैवस्वतो यमः।
इमं देशमनुप्राप्तो वानराणां विपत्तये ॥ ४.५६.७ ॥
જુઓ, સીતાના નિમિત્તે સાક્ષાત્ વૈવસ્વત યમ જ વાનરોના વિનાશ માટે આ સ્થળે આવી પહોંચ્યા છે.
4.56.8
रामस्य न कृतं कार्यं न कृतं राजशासनम्।
हरीणामियमज्ञाता विपत्तिः सहसाऽऽगता ॥ ४.५६.८ ॥
રામનું કાર્ય પૂરું થયું નહીં, રાજાની આજ્ઞાનું પાલન થયું નહીં; વાનરો પર આ આફત અચાનક, અણધારી રીતે આવી પડી છે.
4.56.9
वैदेह्याः प्रियकामेन कृतं कर्म जटायुषा।
गृध्रराजेन यत् तत्र श्रुतं वस्तदशेषतः ॥ ४.५६.९ ॥
વૈદેહી (સીતા)નું હિત ઇચ્છનાર ગૃધ્રરાજ જટાયુએ જે કાર્ય કર્યું હતું, તે તમે ત્યાં સંપૂર્ણપણે સાંભળ્યું છે.
4.56.10
तथा सर्वाणि भूतानि तिर्यग्योनिगतान्यपि।
प्रियं कुर्वन्ति रामस्य त्यक्त्वा प्राणान् यथा वयम् ॥ ४.५६.१० ॥
એ જ રીતે તિર્યગ્યોનિમાં જન્મેલાં સર્વ પ્રાણીઓ પણ, જેમ આપણે પ્રાણ ત્યજીને કરીએ છીએ તેમ, રામનું પ્રિય કરે છે.
4.56.11
अन्योन्यमुपकुर्वन्ति स्नेहकारुण्ययन्त्रिताः।
ततस्तस्योपकारार्थं त्यजतात्मानमात्मना ॥ ४.५६.११ ॥
સ્નેહ અને કરુણાથી બંધાયેલા તેઓ એકબીજાનો ઉપકાર કરે છે; તેથી તેમના ઉપકાર માટે તમે પોતે જ તમારો ત્યાગ કરો.
4.56.12
प्रियं कृतं हि रामस्य धर्मज्ञेन जटायुषा।
राघवार्थे परिश्रान्ता वयं संत्यक्तजीविताः ॥ ४.५६.१२ ॥
ધર્મજ્ઞ જટાયુએ રામનું પ્રિય કાર્ય કર્યું; રાઘવ માટે આપણે શ્રમિત થયા છીએ અને પ્રાણનો ત્યાગ કરી ચૂક્યા છીએ.
4.56.13
कान्ताराणि प्रपन्नाः स्म न च पश्याम मैथिलीम्।
स सुखी गृध्रराजस्तु रावणेन हतो रणे।
मुक्तश्च सुग्रीवभयाद् गतश्च परमां गतिम् ॥ ४.५६.१३ ॥
અમે ગાઢ વનોમાં પ્રવેશ્યા, પરંતુ મૈથિલીને જોઈ નહીં. તે ગૃધ્રરાજ સુખી છે; યુદ્ધમાં રાવણે તેને હણ્યો, અને સુગ્રીવના ભયથી મુક્ત થઈને તે પરમ ગતિ પામ્યો.
4.56.14
जटायुषो विनाशेन राज्ञो दशरथस्य च।
हरणेन च वैदेह्याः संशयं हरयो गताः ॥ ४.५६.१४ ॥
જટાયુના વિનાશથી, રાજા દશરથના (મૃત્યુથી) અને વૈદેહીના હરણથી વાનરો સંશયમાં પડ્યા છે.
4.56.15
रामलक्ष्मणयोर्वासमरण्ये सह सीतया।
राघवस्य च बाणेन वालिनश्च तथा वधः ॥ ४.५६.१५ ॥
રામ અને લક્ષ્મણનો સીતા સાથે વનમાં વાસ, અને રાઘવના બાણથી વાલીનો વધ (એ બધું તેણે કહ્યું).
4.56.16
रामकोपादशेषाणां रक्षसां च तथा वधम्।
कैकेय्या वरदानेन इदं च विकृतं कृतम् ॥ ४.५६.१६ ॥
રામના ક્રોધથી સર્વ રાક્ષસોનો વધ, અને કૈકેયીના વરદાનથી આ વિકૃતિ થઈ.
4.56.17
तदसुखमनुकीर्तितं वचो
भुवि पतितांश्च निरीक्ष्य वानरान्।
भृशचकितमतिर्महामतिः
कृपणमुदाहृतवान् स गृध्रराजः ॥ ४.५६.१७ ॥
વાનરોનું એ દુઃખદ વચન કહ્યા પછી, ભૂમિ પર પડેલા વાનરોને જોઈને, અત્યંત ભયભીત મનવાળો તે મહામતિ ગૃધ્રરાજ દીનતાથી બોલ્યો.
4.56.18
तत् तु श्रुत्वा तथा वाक्यमङ्गदस्य मुखोद्गतम्।
अब्रवीद् वचनं गृध्रस्तीक्ष्णतुण्डो महास्वनः ॥ ४.५६.१८ ॥
અંગદના મુખેથી નીકળેલું એ વચન સાંભળીને, તીક્ષ્ણ ચાંચ અને મોટા સ્વરવાળો ગીધ (આ પ્રમાણે) બોલ્યો.
4.56.19
कोऽयं गिरा घोषयति प्राणैः प्रियतरस्य मे।
जटायुषो वधं भ्रातुः कम्पयन्निव मे मनः ॥ ४.५६.१९ ॥
મારા પ્રાણ કરતાં પણ પ્રિય ભાઈ જટાયુના વધની જાહેરાત પોતાની વાણીથી કરનાર આ કોણ છે? તેણે મારું મન કંપાવી દીધું છે.
4.56.20
कथमासीज्जनस्थाने युद्धं राक्षसगृध्रयोः।
नामधेयमिदं भ्रातुश्चिरस्याद्य मया श्रुतम् ॥ ४.५६.२० ॥
જનસ્થાનમાં રાક્ષસ અને ગીધ વચ્ચે યુદ્ધ કેવી રીતે થયું? મારા ભાઈનું આ નામ લાંબા સમય પછી આજે મેં સાંભળ્યું.
4.56.21
इच्छेयं गिरिदुर्गाच्च भवद्भिरवतारितुम्।
यवीयसो गुणज्ञस्य श्लाघनीयस्य विक्रमैः ॥ ४.५६.२१ ॥
આ પર્વતદુર્ગમાંથી તમે મને ઉતારો એવી મારી ઇચ્છા છે; ગુણોને જાણનાર અને પરાક્રમથી પ્રશંસનીય નાના ભાઈને મળવા.
4.56.22
अतिदीर्घस्य कालस्य परितुष्टोऽस्मि कीर्तनात्।
तदिच्छेयमहं श्रोतुं विनाशं वानरर्षभाः ॥ ४.५६.२२ ॥
ઘણા લાંબા સમય પછી તેનું નામ ઉચ્ચારાતાં હું સંતુષ્ટ થયો છું. તેથી હે વાનરશ્રેષ્ઠો, તેનો વિનાશ સાંભળવાની મારી ઇચ્છા છે.
4.56.23
भ्रातुर्जटायुषस्तस्य जनस्थाननिवासिनः।
तस्यैव च मम भ्रातुः सखा दशरथः कथम् ॥ ४.५६.२३ ॥
જનસ્થાનમાં રહેતા મારા ભાઈ જટાયુનું શું થયું? મારા એ ભાઈના મિત્ર દશરથ કેવા છે?
4.56.24
यस्य रामः प्रियः पुत्रो ज्येष्ठो गुरुजनप्रियः।
सूर्यांशुदग्धपक्षत्वान्न शक्नोमि विसर्पितुम्।
इच्छेयं पर्वतादस्मादवतर्तुमरिंदमाः ॥ ४.५६.२४ ॥
જેમના પ્રિય જ્યેષ્ઠ પુત્ર રામ છે, જે વડીલોને પ્રિય છે. સૂર્યકિરણોથી મારી પાંખો બળી ગઈ હોવાથી હું ઊડી શકતો નથી. હે શત્રુદમનો, હું આ પર્વત પરથી ઉતરવા ઇચ્છું છું.