ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 4.56
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.56.1
उपविष्टास्तु ते सर्वे यस्मिन् प्रायं गिरिस्थले।
हरयो गृध्रराजश्च तं देशमुपचक्रमे ॥ ४.५६.१ ॥
ਪਰਬਤ ਦੀ ਉਸ ਭੂਮੀ ਉੱਤੇ ਜਿੱਥੇ ਸਾਰੇ ਬਾਂਦਰ ਬੈਠੇ ਸਨ, ਉਸ ਥਾਂ ਵੱਲ ਗਿਰਝਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਵੀ ਲਗਭਗ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।
4.56.2
सम्पातिर्नाम नाम्ना तु चिरजीवी विहंगमः।
भ्राता जटायुषः श्रीमान् विख्यातबलपौरुषः ॥ ४.५६.२ ॥
ਸੰਪਾਤੀ ਨਾਮ ਦਾ, ਚਿਰਜੀਵੀ ਉਹ ਪੰਛੀ ਜਟਾਯੂ ਦਾ ਭਰਾ ਸੀ; ਸ਼ੋਭਾਵਾਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬਲ-ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਵਾਲਾ।
4.56.3
कन्दरादभिनिष्क्रम्य स विन्ध्यस्य महागिरेः।
उपविष्टान् हरीन् दृष्ट्वा हृष्टात्मा गिरमब्रवीत् ॥ ४.५६.३ ॥
ਵਿੰਧਯ ਮਹਾਪਰਬਤ ਦੀ ਉਸ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ, ਬੈਠੇ ਬਾਂਦਰਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਖੁਸ਼ ਮਨ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਆਖੇ।
4.56.4
विधिः किल नरं लोके विधानेनानुवर्तते।
यथायं विहितो भक्ष्यश्चिरान्मह्यमुपागतः ॥ ४.५६.४ ॥
ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਵਿਧੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ; ਮੇਰੇ ਲਈ ਠਹਿਰਾਇਆ ਇਹ ਭੋਜਨ ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆ ਗਿਆ ਹੈ।
4.56.5
परम्पराणां भक्षिष्ये वानराणां मृतं मृतम्।
उवाचैतद् वचः पक्षी तान् निरीक्ष्य प्लवंगमान् ॥ ४.५६.५ ॥
ਮਰੇ ਹੋਏ ਬਾਂਦਰਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਖਾਵਾਂਗਾ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਂਦਰਾਂ ਵੱਲ ਵੇਖ ਕੇ ਪੰਛੀ ਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
4.56.6
तस्य तद् वचनं श्रुत्वा भक्ष्यलुब्धस्य पक्षिणः।
अङ्गदः परमायस्तो हनूमन्तमथाब्रवीत् ॥ ४.५६.६ ॥
ਭੋਜਨ ਦੇ ਲਾਲਚੀ ਉਸ ਪੰਛੀ ਦੇ ਉਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਅੰਗਦ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਹਨੂਮਾਨ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ।
4.56.7
पश्य सीतापदेशेन साक्षाद् वैवस्वतो यमः।
इमं देशमनुप्राप्तो वानराणां विपत्तये ॥ ४.५६.७ ॥
ਵੇਖੋ, ਸੀਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸਾਕਸ਼ਾਤ ਵੈਵਸਵਤ ਯਮ ਹੀ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਲਈ ਇਸ ਥਾਂ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੈ।
4.56.8
रामस्य न कृतं कार्यं न कृतं राजशासनम्।
हरीणामियमज्ञाता विपत्तिः सहसाऽऽगता ॥ ४.५६.८ ॥
ਰਾਮ ਦਾ ਕਾਰਜ ਪੂਰਾ ਨਾ ਹੋਇਆ, ਰਾਜੇ ਦਾ ਹੁਕਮ ਨਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ; ਵਾਨਰਾਂ ਉੱਤੇ ਇਹ ਮੁਸੀਬਤ ਅਚਾਨਕ ਆ ਪਈ ਹੈ।
4.56.9
वैदेह्याः प्रियकामेन कृतं कर्म जटायुषा।
गृध्रराजेन यत् तत्र श्रुतं वस्तदशेषतः ॥ ४.५६.९ ॥
ਵੈਦੇਹੀ (ਸੀਤਾ) ਦਾ ਭਲਾ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੇ ਗਿੱਧਰਾਜ ਜਟਾਯੂ ਨੇ ਜੋ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਤੁਸੀਂ ਉੱਥੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ।
4.56.10
तथा सर्वाणि भूतानि तिर्यग्योनिगतान्यपि।
प्रियं कुर्वन्ति रामस्य त्यक्त्वा प्राणान् यथा वयम् ॥ ४.५६.१० ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਸ਼ੂ-ਜੂਨ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਾਣੀ ਵੀ ਰਾਮ ਦਾ ਭਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਅਸੀਂ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗ ਕੇ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।
4.56.11
अन्योन्यमुपकुर्वन्ति स्नेहकारुण्ययन्त्रिताः।
ततस्तस्योपकारार्थं त्यजतात्मानमात्मना ॥ ४.५६.११ ॥
ਸਨੇਹ ਅਤੇ ਕਰੁਣਾ ਨਾਲ ਬੱਝੇ ਉਹ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦਾ ਉਪਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਦੇ ਉਪਕਾਰ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿਓ।
4.56.12
प्रियं कृतं हि रामस्य धर्मज्ञेन जटायुषा।
राघवार्थे परिश्रान्ता वयं संत्यक्तजीविताः ॥ ४.५६.१२ ॥
ਧਰਮ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਜਟਾਯੂ ਨੇ ਰਾਮ ਦਾ ਭਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ; ਰਾਘਵ ਲਈ ਅਸੀਂ ਥੱਕ ਗਏ ਹਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗ ਚੁੱਕੇ ਹਾਂ।
4.56.13
कान्ताराणि प्रपन्नाः स्म न च पश्याम मैथिलीम्।
स सुखी गृध्रराजस्तु रावणेन हतो रणे।
मुक्तश्च सुग्रीवभयाद् गतश्च परमां गतिम् ॥ ४.५६.१३ ॥
ਅਸੀਂ ਸੰਘਣੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖਿਆ। ਉਹ ਗ੍ਰਿਧਰਾਜ ਸੁਖੀ ਹੈ; ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਰਾਵਣ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਮਾਰਿਆ, ਅਤੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੇ ਭੈ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਪਰਮ ਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ।
4.56.14
जटायुषो विनाशेन राज्ञो दशरथस्य च।
हरणेन च वैदेह्याः संशयं हरयो गताः ॥ ४.५६.१४ ॥
ਜਟਾਯੂ ਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਨਾਲ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ (ਮੌਤ ਨਾਲ) ਅਤੇ ਵੈਦੇਹੀ ਦੇ ਹਰਣ ਨਾਲ ਵਾਨਰ ਸੰਦੇਹ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਏ ਹਨ।
4.56.15
रामलक्ष्मणयोर्वासमरण्ये सह सीतया।
राघवस्य च बाणेन वालिनश्च तथा वधः ॥ ४.५६.१५ ॥
ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕ੍ਸ਼ਮਣ ਦਾ ਸੀਤਾ ਸਮੇਤ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵਾਸ, ਅਤੇ ਰਾਘਵ ਦੇ ਬਾਣ ਨਾਲ ਵਾਲੀ ਦਾ ਵਧ (ਇਹ ਸਭ ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ)।
4.56.16
रामकोपादशेषाणां रक्षसां च तथा वधम्।
कैकेय्या वरदानेन इदं च विकृतं कृतम् ॥ ४.५६.१६ ॥
ਰਾਮ ਦੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਵਧ, ਅਤੇ ਕੈਕੇਈ ਦੇ ਵਰਦਾਨ ਨਾਲ ਇਹ ਵਿਗਾੜ ਹੋਇਆ।
4.56.17
तदसुखमनुकीर्तितं वचो
भुवि पतितांश्च निरीक्ष्य वानरान्।
भृशचकितमतिर्महामतिः
कृपणमुदाहृतवान् स गृध्रराजः ॥ ४.५६.१७ ॥
ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਉਸ ਦੁਖਦਾਈ ਬਚਨ ਨੂੰ ਦੋਹਰਾਉਣ ਮਗਰੋਂ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਬਹੁਤ ਭੈਭੀਤ ਮਨ ਵਾਲਾ ਉਹ ਮਹਾਮਤੀ ਗ੍ਰਿਧਰਾਜ ਦੀਨਤਾ ਨਾਲ ਬੋਲਿਆ।
4.56.18
तत् तु श्रुत्वा तथा वाक्यमङ्गदस्य मुखोद्गतम्।
अब्रवीद् वचनं गृध्रस्तीक्ष्णतुण्डो महास्वनः ॥ ४.५६.१८ ॥
ਅੰਗਦ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਨਿਕਲੇ ਉਸ ਬਚਨ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਤਿੱਖੀ ਚੁੰਝ ਤੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਾਲਾ ਗਿੱਧ (ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ) ਬੋਲਿਆ।
4.56.19
कोऽयं गिरा घोषयति प्राणैः प्रियतरस्य मे।
जटायुषो वधं भ्रातुः कम्पयन्निव मे मनः ॥ ४.५६.१९ ॥
ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਪਿਆਰੇ ਭਰਾ ਜਟਾਯੂ ਦੇ ਵਧ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇਹ ਕੌਣ ਹੈ? ਉਸਨੇ ਮੇਰਾ ਮਨ ਕੰਬਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
4.56.20
कथमासीज्जनस्थाने युद्धं राक्षसगृध्रयोः।
नामधेयमिदं भ्रातुश्चिरस्याद्य मया श्रुतम् ॥ ४.५६.२० ॥
ਜਨਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਰਾਕਸ਼ਸ ਅਤੇ ਗਿਰਝ ਵਿਚਕਾਰ ਯੁੱਧ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ? ਮੇਰੇ ਭਰਾ ਦਾ ਇਹ ਨਾਮ ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਅੱਜ ਮੈਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ।
4.56.21
इच्छेयं गिरिदुर्गाच्च भवद्भिरवतारितुम्।
यवीयसो गुणज्ञस्य श्लाघनीयस्य विक्रमैः ॥ ४.५६.२१ ॥
ਇਸ ਪਰਬਤ-ਕਿਲ੍ਹੇ ਤੋਂ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਉਤਾਰੋ, ਇਹ ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਹੈ; ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਬਹਾਦਰੀ ਨਾਲ ਸਲਾਹੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ।
4.56.22
अतिदीर्घस्य कालस्य परितुष्टोऽस्मि कीर्तनात्।
तदिच्छेयमहं श्रोतुं विनाशं वानरर्षभाः ॥ ४.५६.२२ ॥
ਬਹੁਤ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਉਚਾਰਨ ਸੁਣ ਕੇ ਮੈਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ ਹਾਂ। ਇਸ ਲਈ ਹੇ ਵਾਨਰ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ, ਉਸਦਾ ਵਿਨਾਸ਼ ਸੁਣਨ ਦੀ ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਹੈ।
4.56.23
भ्रातुर्जटायुषस्तस्य जनस्थाननिवासिनः।
तस्यैव च मम भ्रातुः सखा दशरथः कथम् ॥ ४.५६.२३ ॥
ਜਨਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਮੇਰੇ ਭਰਾ ਜਟਾਯੂ ਦਾ ਕੀ ਹੋਇਆ? ਮੇਰੇ ਉਸ ਭਰਾ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਦਸ਼ਰਥ ਕਿਵੇਂ ਹੈ?
4.56.24
यस्य रामः प्रियः पुत्रो ज्येष्ठो गुरुजनप्रियः।
सूर्यांशुदग्धपक्षत्वान्न शक्नोमि विसर्पितुम्।
इच्छेयं पर्वतादस्मादवतर्तुमरिंदमाः ॥ ४.५६.२४ ॥
ਜਿਸਦਾ ਪਿਆਰਾ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਹੈ, ਜੋ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਹੈ। ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਖੰਭ ਸੜ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਮੈਂ ਉੱਡ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਹੇ ਸ਼ਤਰੂਆਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਵਾਲਿਓ, ਮੈਂ ਇਸ ਪਰਬਤ ਤੋਂ ਉਤਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।