వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 4.56
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.56.1
उपविष्टास्तु ते सर्वे यस्मिन् प्रायं गिरिस्थले।
हरयो गृध्रराजश्च तं देशमुपचक्रमे ॥ ४.५६.१ ॥
పర్వత ప్రదేశంలో వానరులంతా కూర్చుని ఉన్న ఆ ప్రదేశం వైపు గృధ్రరాజు కూడా దాదాపు చేరుకున్నాడు.
4.56.2
सम्पातिर्नाम नाम्ना तु चिरजीवी विहंगमः।
भ्राता जटायुषः श्रीमान् विख्यातबलपौरुषः ॥ ४.५६.२ ॥
సంపాతి అనే పేరు గల, చిరకాలం జీవించే ఆ పక్షి, జటాయువుకు తమ్ముడు; తేజస్వి, ప్రసిద్ధ బలపరాక్రమాలు కలవాడు.
4.56.3
कन्दरादभिनिष्क्रम्य स विन्ध्यस्य महागिरेः।
उपविष्टान् हरीन् दृष्ट्वा हृष्टात्मा गिरमब्रवीत् ॥ ४.५६.३ ॥
వింధ్య మహాపర్వతంలోని ఆ గుహ నుండి బయటకు వచ్చి, కూర్చుని ఉన్న వానరులను చూసి, సంతోషించిన మనసుతో అతడు ఈ మాట పలికాడు.
4.56.4
विधिः किल नरं लोके विधानेनानुवर्तते।
यथायं विहितो भक्ष्यश्चिरान्मह्यमुपागतः ॥ ४.५६.४ ॥
నిజంగా లోకంలో విధి మనిషిని తన విధానం ప్రకారం నడిపిస్తుంది; నాకు ఆహారంగా నిర్ణయించబడినది ఇది, చాలా కాలం తర్వాత నా దగ్గరకు వచ్చింది.
4.56.5
परम्पराणां भक्षिष्ये वानराणां मृतं मृतम्।
उवाचैतद् वचः पक्षी तान् निरीक्ष्य प्लवंगमान् ॥ ४.५६.५ ॥
చనిపోయిన వానరులను ఒక్కొక్కరినీ నేను తింటాను; ఆ వానరులను చూసి ఆ పక్షి ఈ మాట అన్నది.
4.56.6
तस्य तद् वचनं श्रुत्वा भक्ष्यलुब्धस्य पक्षिणः।
अङ्गदः परमायस्तो हनूमन्तमथाब्रवीत् ॥ ४.५६.६ ॥
ఆహారాశతో ఉన్న ఆ పక్షి ఆ మాటలు విని అంగదుడు ఎంతో బాధపడి హనుమంతుడితో ఇలా అన్నాడు.
4.56.7
पश्य सीतापदेशेन साक्षाद् वैवस्वतो यमः।
इमं देशमनुप्राप्तो वानराणां विपत्तये ॥ ४.५६.७ ॥
చూడండి, సీత కారణంగా సాక్షాత్తు వైవస్వతుడైన యముడే వానరుల వినాశం కోసం ఈ ప్రదేశానికి వచ్చాడు.
4.56.8
रामस्य न कृतं कार्यं न कृतं राजशासनम्।
हरीणामियमज्ञाता विपत्तिः सहसाऽऽगता ॥ ४.५६.८ ॥
రాముని కార్యం పూర్తికాలేదు, రాజాజ్ఞ నెరవేరలేదు; వానరులకు ఈ విపత్తు అకస్మాత్తుగా, ఊహించని విధంగా వచ్చిపడింది.
4.56.9
वैदेह्याः प्रियकामेन कृतं कर्म जटायुषा।
गृध्रराजेन यत् तत्र श्रुतं वस्तदशेषतः ॥ ४.५६.९ ॥
వైదేహి (సీత) హితాన్ని కోరిన గృధ్రరాజు జటాయువు చేసిన కార్యాన్ని మీరు అక్కడ పూర్తిగా విన్నారు.
4.56.10
तथा सर्वाणि भूतानि तिर्यग्योनिगतान्यपि।
प्रियं कुर्वन्ति रामस्य त्यक्त्वा प्राणान् यथा वयम् ॥ ४.५६.१० ॥
అలాగే తిర్యగ్యోనిలో జన్మించిన సమస్త ప్రాణులు కూడా రాముని ప్రియం కోసం, మనం ప్రాణాలను త్యజించినట్లు, చేస్తున్నాయి.
4.56.11
अन्योन्यमुपकुर्वन्ति स्नेहकारुण्ययन्त्रिताः।
ततस्तस्योपकारार्थं त्यजतात्मानमात्मना ॥ ४.५६.११ ॥
స్నేహం, కారుణ్యం అనే బంధాలతో కట్టుబడి వారు ఒకరికొకరు ఉపకారం చేసుకుంటారు; కాబట్టి అతని ఉపకారం కోసం మీరే మిమ్మల్ని త్యజించండి.
4.56.12
प्रियं कृतं हि रामस्य धर्मज्ञेन जटायुषा।
राघवार्थे परिश्रान्ता वयं संत्यक्तजीविताः ॥ ४.५६.१२ ॥
ధర్మజ్ఞుడైన జటాయువు రాముని ప్రియాన్ని నెరవేర్చాడు; రాఘవుని కోసం మనం అలసిపోయి ప్రాణాలను త్యజించినవారమయ్యాం.
4.56.13
कान्ताराणि प्रपन्नाः स्म न च पश्याम मैथिलीम्।
स सुखी गृध्रराजस्तु रावणेन हतो रणे।
मुक्तश्च सुग्रीवभयाद् गतश्च परमां गतिम् ॥ ४.५६.१३ ॥
మేము దట్టమైన అడవులలో ప్రవేశించాము, కానీ మైథిలిని చూడలేదు. ఆ గృధ్రరాజు సుఖంగా ఉన్నాడు; యుద్ధంలో రావణునిచే చంపబడి, సుగ్రీవుని భయం నుండి విముక్తుడై పరమ గతిని పొందాడు.
4.56.14
जटायुषो विनाशेन राज्ञो दशरथस्य च।
हरणेन च वैदेह्याः संशयं हरयो गताः ॥ ४.५६.१४ ॥
జటాయువు వినాశంతో, రాజు దశరథుని (మరణంతో), వైదేహి అపహరణంతో, వానరులు సందేహంలో పడ్డారు.
4.56.15
रामलक्ष्मणयोर्वासमरण्ये सह सीतया।
राघवस्य च बाणेन वालिनश्च तथा वधः ॥ ४.५६.१५ ॥
రామలక్ష్మణులు సీతతో కలిసి అరణ్యంలో నివసించడం, రాఘవుని బాణంతో వాలి వధ కూడా (ఇవన్నీ అతడు చెప్పాడు).
4.56.16
रामकोपादशेषाणां रक्षसां च तथा वधम्।
कैकेय्या वरदानेन इदं च विकृतं कृतम् ॥ ४.५६.१६ ॥
రాముని కోపంతో రాక్షసులందరి వధ, కైకేయి వరదానంతో ఈ విపరీతం జరిగింది.
4.56.17
तदसुखमनुकीर्तितं वचो
भुवि पतितांश्च निरीक्ष्य वानरान्।
भृशचकितमतिर्महामतिः
कृपणमुदाहृतवान् स गृध्रराजः ॥ ४.५६.१७ ॥
వానరుల ఆ దుఃఖకరమైన మాటను చెప్పి, నేలపై పడిన వానరులను చూసి, మిక్కిలి భయకంపిత మనస్సు గల ఆ మహామతి గృధ్రరాజు దీనంగా పలికాడు.
4.56.18
तत् तु श्रुत्वा तथा वाक्यमङ्गदस्य मुखोद्गतम्।
अब्रवीद् वचनं गृध्रस्तीक्ष्णतुण्डो महास्वनः ॥ ४.५६.१८ ॥
అంగదుని నోటినుండి వెలువడిన ఆ మాటను విని, పదునైన ముక్కు, గంభీరమైన స్వరం గల గృధ్రం ఇలా పలికింది.
4.56.19
कोऽयं गिरा घोषयति प्राणैः प्रियतरस्य मे।
जटायुषो वधं भ्रातुः कम्पयन्निव मे मनः ॥ ४.५६.१९ ॥
నా ప్రాణాలకంటే ప్రియమైన సోదరుడు జటాయువు వధను తన గొంతుతో ప్రకటిస్తున్నది ఇతడెవరు? అతడు నా మనసును కంపింపజేస్తున్నాడు.
4.56.20
कथमासीज्जनस्थाने युद्धं राक्षसगृध्रयोः।
नामधेयमिदं भ्रातुश्चिरस्याद्य मया श्रुतम् ॥ ४.५६.२० ॥
జనస్థానంలో రాక్షసునికీ గృధ్రానికీ మధ్య యుద్ధం ఎలా జరిగింది? నా సోదరుని ఈ పేరును చాలా కాలం తర్వాత ఈ రోజు నేను విన్నాను.
4.56.21
इच्छेयं गिरिदुर्गाच्च भवद्भिरवतारितुम्।
यवीयसो गुणज्ञस्य श्लाघनीयस्य विक्रमैः ॥ ४.५६.२१ ॥
ఈ పర్వత దుర్గం నుండి మీరు నన్ను దింపాలని కోరుతున్నాను; గుణాలు తెలిసినవాడు, తన పరాక్రమంతో ప్రశంసనీయుడైన నా తమ్ముడిని చూడటానికి.
4.56.22
अतिदीर्घस्य कालस्य परितुष्टोऽस्मि कीर्तनात्।
तदिच्छेयमहं श्रोतुं विनाशं वानरर्षभाः ॥ ४.५६.२२ ॥
చాలా కాలం తర్వాత అతని పేరు కీర్తించబడినందుకు నేను సంతోషించాను. కాబట్టి ఓ వానర శ్రేష్ఠులారా, అతని వినాశాన్ని వినాలని కోరుతున్నాను.
4.56.23
भ्रातुर्जटायुषस्तस्य जनस्थाननिवासिनः।
तस्यैव च मम भ्रातुः सखा दशरथः कथम् ॥ ४.५६.२३ ॥
జనస్థానంలో నివసించిన నా సోదరుడు జటాయువుకు ఏమైంది? నా ఆ సోదరుని మిత్రుడు దశరథుడు ఎలా ఉన్నాడు?
4.56.24
यस्य रामः प्रियः पुत्रो ज्येष्ठो गुरुजनप्रियः।
सूर्यांशुदग्धपक्षत्वान्न शक्नोमि विसर्पितुम्।
इच्छेयं पर्वतादस्मादवतर्तुमरिंदमाः ॥ ४.५६.२४ ॥
ఎవరి ప్రియమైన జ్యేష్ఠ పుత్రుడు రాముడో, పెద్దలకు ప్రియుడైనవాడో. సూర్యకిరణాలచే నా రెక్కలు కాలిపోయినందున నేను ఎగరలేకున్నాను. ఓ శత్రునిగ్రహులారా, ఈ పర్వతం నుండి దిగాలని కోరుతున్నాను.