वाल्मीकि रामायण · सर्ग 4.57
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.57.1
शोकाद् भ्रष्टस्वरमपि श्रुत्वा वानरयूथपाः।
श्रद्दधुर्नैव तद्वाक्यं कर्मणा तस्य शङ्किताः ॥ ४.५७.१ ॥
शोकाने तुटलेल्या स्वरात बोललेले त्याचे शब्द ऐकूनही वानरयूथपती त्याच्या कृतीमुळे शंकित होऊन त्या वचनांवर विश्वास ठेवू शकले नाहीत.
4.57.2
ते प्रायमुपविष्टास्तु दृष्ट्वा गृध्रं प्लवंगमाः।
चक्रुर्बुद्धिं तदा रौद्रां सर्वान् नो भक्षयिष्यति ॥ ४.५७.२ ॥
ते प्रायोपवेशनात बसले होते; गृध्राला पाहून वानरांनी तेव्हा भयंकर विचार केला की तो आपणा सर्वांना खाऊन टाकील.
4.57.3
सर्वथा प्रायमासीनान् यदि नो भक्षयिष्यति।
कृतकृत्या भविष्यामः क्षिप्रं सिद्धिमितो गताः ॥ ४.५७.३ ॥
प्रायोपवेशनात बसलेल्या आपणा सर्वांना जर तो खाऊन टाकील, तर आपण कृतकृत्य होऊन येथूनच लवकर सिद्धी पावू.
4.57.4
एतां बुद्धिं ततश्चक्रुः सर्वे ते हरियूथपाः।
अवतार्य गिरेः शृङ्गाद् गृध्रमाहाङ्गदस्तदा ॥ ४.५७.४ ॥
तेव्हा सर्व वानरयूथपतींनी हाच निश्चय केला; पर्वतशिखरावरून खाली उतरवून अंगद तेव्हा गृध्राशी बोलला.
4.57.5
बभूवर्क्षरजो नाम वानरेन्द्रः प्रतापवान्।
ममार्यः पार्थिवः पक्षिन् धार्मिकौ तस्य चात्मजौ ॥ ४.५७.५ ॥
ऋक्षरजा नावाचा एक पराक्रमी वानरराजा होता; हे पक्ष्या, माझे आर्य पिता तो राजा मरण पावले, आणि त्यांना दोन धार्मिक पुत्र होते.
4.57.6
सुग्रीवश्चैव वाली च पुत्रौ घनबलावुभौ।
लोके विश्रुतकर्माभूद् राजा वाली पिता मम ॥ ४.५७.६ ॥
सुग्रीव आणि वाली हे दोघेही अत्यंत बलवान पुत्र होते; जगात प्रसिद्ध कर्मे केलेले राजा वाली माझे पिता होते.
4.57.7
राजा कृत्स्नस्य जगत इक्ष्वाकूणां महारथः।
रामो दाशरथिः श्रीमान् प्रविष्टो दण्डकावनम् ॥ ४.५७.७ ॥
सर्व जगाचा राजा, इक्ष्वाकु वंशातील महारथी, दशरथाचा तेजस्वी पुत्र राम दण्डकारण्यात प्रविष्ट झाला.
4.57.8
लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा वैदेह्या सह भार्यया।
पितुर्निदेशनिरतो धर्मं पन्थानमाश्रितः ॥ ४.५७.८ ॥
बंधू लक्ष्मण आणि पत्नी वैदेहीसह, पित्याच्या आज्ञेत रत होऊन, धर्ममार्गाचा आश्रय घेऊन (राम गेला).
4.57.9
तस्य भार्या जनस्थानाद् रावणेन हृता बलात्।
रामस्य तु पितुर्मित्रं जटायुर्नाम गृध्रराट् ॥ ४.५७.९ ॥
त्याची पत्नी जनस्थानातून रावणाने बळजबरीने हरण केली. रामाच्या पित्याचा मित्र, गृध्रराज जटायू नावाचा.
4.57.10
ददर्श सीतां वैदेहीं ह्रियमाणां विहायसा।
रावणं विरथं कृत्वा स्थापयित्वा च मैथिलीम्।
परिश्रान्तश्च वृद्धश्च रावणेन हतो रणे ॥ ४.५७.१० ॥
आकाशमार्गाने हरण नेली जाणारी वैदेही सीता त्याने पाहिली. रावणाला रथहीन करून, मैथिलीला खाली ठेवून, थकलेला व वृद्ध असूनही तो युद्धात रावणाकडून मारला गेला.
4.57.11
एवं गृध्रो हतस्तेन रावणेन बलीयसा।
संस्कृतश्चापि रामेण जगाम गतिमुत्तमाम् ॥ ४.५७.११ ॥
अशा प्रकारे त्या गृध्राला बलवान रावणाने ठार केले. रामानेही त्याचे अंत्यसंस्कार केले; तो उत्तम गती पावला.
4.57.12
ततो मम पितृव्येण सुग्रीवेण महात्मना।
चकार राघवः सख्यं सोऽवधीत् पितरं मम ॥ ४.५७.१२ ॥
नंतर राघवाने माझे चुलते, महात्मा सुग्रीव यांच्याशी मैत्री केली; त्याने माझ्या पित्याला ठार केले.
4.57.13
मम पित्रा निरुद्धो हि सुग्रीवः सचिवैः सह।
निहत्य वालिनं रामस्ततस्तमभिषेचयत् ॥ ४.५७.१३ ॥
माझ्या पित्याने सुग्रीवाला मंत्र्यांसह कैदेत ठेवले होते. मग रामाने वालीचा वध करून त्याचा राज्याभिषेक केला.
4.57.14
स राज्ये स्थापितस्तेन सुग्रीवो वानरेश्वरः।
राजा वानरमुख्यानां तेन प्रस्थापिता वयम् ॥ ४.५७.१४ ॥
रामाने राज्यावर स्थापन केलेला वानरेश्वर सुग्रीव हा श्रेष्ठ वानरांचा राजा आहे; त्यानेच आम्हांला पाठवले आहे.
4.57.15
एवं रामप्रयुक्तास्तु मार्गमाणास्ततस्ततः।
वैदेहीं नाधिगच्छामो रात्रौ सूर्यप्रभामिव ॥ ४.५७.१५ ॥
अशा प्रकारे रामाने पाठवलेले आम्ही इकडे तिकडे शोधले; रात्री सूर्यप्रकाश न मिळावा तसे वैदेहीला आम्हांला सापडले नाही.
4.57.16
ते वयं दण्डकारण्यं विचित्य सुसमाहिताः।
अज्ञानात् तु प्रविष्टाः स्म धरण्या विवृतं बिलम् ॥ ४.५७.१६ ॥
आम्ही एकाग्रतेने दंडकारण्य शोधले; अज्ञानामुळे भूमीने उघडलेल्या एका गुहेत आम्ही शिरलो.
4.57.17
मयस्य मायाविहितं तद् बिलं च विचिन्वताम्।
व्यतीतस्तत्र नो मासो यो राज्ञा समयः कृतः ॥ ४.५७.१७ ॥
मयाच्या मायेने निर्मिलेल्या त्या गुहेत शोधत असताना राजाने ठरवलेला तो मास तेथेच सरला.
4.57.18
ते वयं कपिराजस्य सर्वे वचनकारिणः।
कृतां संस्थामतिक्रान्ता भयात् प्रायमुपासिताः ॥ ४.५७.१८ ॥
आम्ही सर्व कपिराजाच्या आज्ञेत वागणारे आहोत; ठरलेला काळ उलटल्याच्या भीतीने आम्ही प्रायोपवेशन (मरेपर्यंत उपोषण) स्वीकारले.
4.57.19
क्रुद्धे तस्मिंस्तु काकुत्स्थे सुग्रीवे च सलक्ष्मणे।
गतानामपि सर्वेषां तत्र नो नास्ति जीवितम् ॥ ४.५७.१९ ॥
काकुत्स्थ राम, सुग्रीव आणि लक्ष्मण क्रुद्ध झाले तर तेथे गेलेल्या आपल्या सर्वांचे जीवन उरणार नाही.