Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 4.59
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.59.1
ततस्तदमृतास्वादं गृध्रराजेन भाषितम्।
निशम्य वदता हृष्टास्ते वचः प्लवगर्षभाः ॥ ४.५९.१ ॥
Entonces, al escuchar las palabras del rey de los buitres, dulces como el néctar, aquellos toros entre los monos se regocijaron.
4.59.2
जाम्बवान् वानरश्रेष्ठः सह सर्वैः प्लवङ्गमैः।
भूतलात् सहसोत्थाय गृध्रराजानमब्रवीत् ॥ ४.५९.२ ॥
Jāmbavān, el más excelente de los monos, junto con todos los monos, se levantó de repente del suelo y habló al rey de los buitres.
4.59.3
क्व सीता केन वा दृष्टा को वा हरति मैथिलीम्।
तदाख्यातु भवान् सर्वं गतिर्भव वनौकसाम् ॥ ४.५९.३ ॥
¿Dónde está Sītā? ¿Quién la vio? ¿O quién se lleva a Maithilī? Cuéntenos todo; sea usted refugio para nosotros, los habitantes del bosque.
4.59.4
को दाशरथिबाणानां वज्रवेगनिपातिनाम्।
स्वयं लक्ष्मणमुक्तानां न चिन्तयति विक्रमम् ॥ ४.५९.४ ॥
¿Quién no consideraría el poder de las flechas de Dāśarathi, que caen con la velocidad del rayo, disparadas por el propio Lakṣmaṇa?
4.59.5
स हरीन् प्रतिसम्मुक्तान् सीताश्रुतिसमाहितान्।
पुनराश्वासयन् प्रीत इदं वचनमब्रवीत् ॥ ४.५९.५ ॥
Consolando de nuevo a los monos, que habían recobrado el ánimo y estaban atentos a la noticia de Sītā, habló con alegría estas palabras.
4.59.6
श्रूयतामिह वैदेह्या यथा मे हरणं श्रुतम्।
येन चापि ममाख्यातं यत्र चायतलोचना ॥ ४.५९.६ ॥
Escuchen aquí cómo supe del rapto de Vaidehī, quién me lo contó y dónde está la de ojos largos.
4.59.7
अहमस्मिन् गिरौ दुर्गे बहुयोजनमायते।
चिरान्निपतितो वृद्धः क्षीणप्राणपराक्रमः ॥ ४.५९.७ ॥
Yazgo desde hace mucho tiempo en esta inaccesible montaña, que se extiende por muchos yojanas; soy viejo, y mi vida y mi valor se han consumido.
4.59.8
तं मामेवंगतं पुत्रः सुपार्श्वो नाम नामतः।
आहारेण यथाकालं बिभर्ति पततां वरः ॥ ४.५९.८ ॥
Así caído, me sostiene a su debido tiempo con alimento mi hijo llamado Supārśva, el mejor de las aves.
4.59.9
तीक्ष्णकामास्तु गन्धर्वास्तीक्ष्णकोपा भुजङ्गमाः।
मृगाणां तु भयं तीक्ष्णं ततस्तीक्ष्णक्षुधा वयम् ॥ ४.५९.९ ॥
Los gandharvas son feroces en el deseo, las serpientes feroces en la ira, y los ciervos sienten un terror intenso; por eso nosotros sufrimos un hambre feroz.
4.59.10
स कदाचित् क्षुधार्तस्य ममाहाराभिकांक्षिणः।
गतसूर्येऽहनि प्राप्तो मम पुत्रो ह्यनामिषः ॥ ४.५९.१० ॥
Una vez, tras la puesta del sol, mi hijo llegó hacia mí, atormentado por el hambre y deseando alimento, pero sin carne alguna.
4.59.11
स मयाऽऽहारसंरोधात् पीडितः प्रीतिवर्धनः।
अनुमान्य यथातत्त्वमिदं वचनमब्रवीत् ॥ ४.५९.११ ॥
Aquel hijo mío, que aumenta mi alegría, afligido porque yo le negaba el alimento, se dirigió a mí conforme a la verdad y pronunció estas palabras.
4.59.12
अहं तात यथाकालमामिषार्थी खमाप्लुतः।
महेन्द्रस्य गिरेर्द्वारमावृत्य सुसमाश्रितः ॥ ४.५९.१२ ॥
Padre, a su debido tiempo, buscando carne, volé por el cielo, cubrí la puerta de la gran montaña Mahendra y me refugié bien.
4.59.13
तत्र सत्त्वसहस्राणां सागरान्तरचारिणाम्।
पन्थानमेकोऽध्यवसं संनिरोद्धुमवाङ्मुखः ॥ ४.५९.१३ ॥
Allí, para bloquear el camino de los miles de criaturas que se mueven dentro del océano, yo solo me decidí, con el rostro hacia abajo.
4.59.14
तत्र कश्चिन्मया दृष्टः सूर्योदयसमप्रभाम्।
स्त्रियमादाय गच्छन् वै भिन्नाञ्जनचयोपमः ॥ ४.५९.१४ ॥
Allí vi a una mujer resplandeciente como el sol naciente, que llevaba consigo a alguien semejante a un montón de kohl quebrado.
4.59.15
सोऽहमभ्यवहारार्थं तौ दृष्ट्वा कृतनिश्चयः।
तेन साम्ना विनीतेन पन्थानमनुयाचितः ॥ ४.५९.१५ ॥
Al ver a ambos, me decidí por el alimento; y con aquella palabra humilde y conciliadora se me pidió el paso.
4.59.16
नहि सामोपपन्नानां प्रहर्ता विद्यते भुवि।
नीचेष्वपि जनः कश्चित् किमङ्ग बत मद्विधः ॥ ४.५९.१६ ॥
En la tierra no hay nadie que hiera a quienes están dotados de conciliación; ni siquiera entre los viles hay alguien que lo haga, ¡cuánto menos alguien como yo!
4.59.17
स यातस्तेजसा व्योम संक्षिपन्निव वेगितः।
अथाहं खेचरैर्भूतैरभिगम्य सभाजितः ॥ ४.५९.१७ ॥
Se fue con rapidez, con su resplandor como si encogiera el cielo. Entonces los seres que vagan por el cielo se acercaron y me honraron.
4.59.18
दिष्ट्या जीवति सीतेति ह्यब्रुवन् मां महर्षयः।
कथंचित् सकलत्रोऽसौ गतस्ते स्वस्त्यसंशयम् ॥ ४.५९.१८ ॥
«Por fortuna, Sītā está viva», me dijeron los grandes sabios. «Él se ha ido de algún modo con su esposa; tu bienestar está asegurado, sin duda.»
4.59.19
एवमुक्तस्ततोऽहं तैः सिद्धैः परमशोभनैः।
स च मे रावणो राजा रक्षसां प्रतिवेदितः ॥ ४.५९.१९ ॥
Así hablado por aquellos siddhas sumamente resplandecientes, se me informó sobre Rāvaṇa, rey de los rākṣasas.
4.59.20
पश्यन् दाशरथेर्भार्यां रामस्य जनकात्मजाम्।
भ्रष्टाभरणकौशेयां शोकवेगपराजिताम् ॥ ४.५९.२० ॥
Vi a la esposa de Rāma, hijo de Daśaratha, la hija de Janaka, con sus adornos y su vestido de seda caídos, vencida por la fuerza del dolor.
4.59.21
रामलक्ष्मणयोर्नाम क्रोशन्तीं मुक्तमूर्धजाम्।
एष कालात्ययस्तात इति वाक्यविदां वरः ॥ ४.५९.२१ ॥
Clamando los nombres de Rāma y Lakṣmaṇa, con el cabello suelto. «Querido señor, el tiempo se agota» — así habló el mejor de los diestros en la palabra.
4.59.22
एतदर्थं समग्रं मे सुपार्श्वः प्रत्यवेदयत् ।
तच्छ्रुत्वापि हि मे बुद्धिर्नासीत् काचित् पराक्रमे ॥ ४.५९.२२ ॥
Con este propósito Supārśva me informó de todo el asunto. Aun habiéndolo oído, mi mente no encontró ninguna resolución en cuanto al valor.
4.59.23
अपक्षो हि कथं पक्षी कर्म किंचित् समारभेत्।
यत् तु शक्यं मया कर्तुं वाग्बुद्धिगुणवर्तिना ॥ ४.५९.२३ ॥
¿Cómo podría un pájaro sin alas emprender acción alguna? Pero lo que puede hacer yo, sostenido en las virtudes de la palabra y el intelecto, eso haré.
4.59.24
श्रूयतां तत्र वक्ष्यामि भवतां पौरुषाश्रयम्।
वाङ्मतिभ्यां हि सर्वेषां करिष्यामि प्रियं हि वः ॥ ४.५९.२४ ॥
Allí os diré lo que se apoya en vuestro esfuerzo viril — escuchad. Por la palabra y por el pensamiento haré ciertamente lo que os agrade a todos.
4.59.25
यद्धि दाशरथेः कार्यं मम तन्नात्र संशयः।
तद् भवन्तो मतिश्रेष्ठा बलवन्तो मनस्विनः ॥ ४.५९.२५ ॥
Lo que es tarea del hijo de Daśaratha es, en verdad, mía; no hay duda. Por eso ustedes, los más sabios en juicio, fuertes y resueltos—
4.59.26
प्रहिताः कपिराजेन देवैरपि दुरासदाः।
रामलक्ष्मणबाणाश्च विहिताः कङ्कपत्रिणः ॥ ४.५९.२६ ॥
las flechas de Rāma y Lakṣmaṇa, lanzadas por el rey de los monos, difíciles de resistir incluso para los dioses, provistas de plumas de garza kaṅka—
4.59.27
त्रयाणामपि लोकानां पर्याप्तास्त्राणनिग्रहे।
कामं खलु दशग्रीवस्तेजोबलसमन्वितः।
भवतां तु समर्थानां न किंचिदपि दुष्करम् ॥ ४.५९.२७ ॥
Ustedes son plenamente capaces de proteger y dominar los tres mundos. Ciertamente Daśagrīva está dotado de esplendor y poder; pero para quienes son capaces como ustedes, nada es difícil.
4.59.28
तदलं कालसङ्गेन क्रियतां बुद्धिनिश्चयः।
नहि कर्मसु सज्जन्ते बुद्धिमन्तो भवद्विधाः ॥ ४.५९.२८ ॥
Por tanto, basta de demora; que se tome la decisión de la mente. Los sabios como ustedes no se detienen en la acción.