ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 4.59
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.59.1
ततस्तदमृतास्वादं गृध्रराजेन भाषितम्।
निशम्य वदता हृष्टास्ते वचः प्लवगर्षभाः ॥ ४.५९.१ ॥
ତା'ପରେ ଗୃଧ୍ରରାଜଙ୍କ କଥିତ ଅମୃତ ସଦୃଶ ସେହି ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ସେ ବାନରଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ହର୍ଷିତ ହେଲେ।
4.59.2
जाम्बवान् वानरश्रेष्ठः सह सर्वैः प्लवङ्गमैः।
भूतलात् सहसोत्थाय गृध्रराजानमब्रवीत् ॥ ४.५९.२ ॥
ବାନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜାମ୍ବବାନ ସମସ୍ତ ବାନରଙ୍କ ସହିତ ସହସା ଭୂମିରୁ ଉଠି ଗୃଧ୍ରରାଜଙ୍କୁ କହିଲେ।
4.59.3
क्व सीता केन वा दृष्टा को वा हरति मैथिलीम्।
तदाख्यातु भवान् सर्वं गतिर्भव वनौकसाम् ॥ ४.५९.३ ॥
ସୀତା କେଉଁଠି? କିଏ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲା? ନା ମୈଥିଳୀଙ୍କୁ କିଏ ହରଣ କଲା? ଆପଣ ସବୁ କହନ୍ତୁ, ବନବାସୀ ଆମର ଆପଣ ଆଶ୍ରୟ ହୁଅନ୍ତୁ।
4.59.4
को दाशरथिबाणानां वज्रवेगनिपातिनाम्।
स्वयं लक्ष्मणमुक्तानां न चिन्तयति विक्रमम् ॥ ४.५९.४ ॥
ବଜ୍ରବେଗରେ ପଡ଼ୁଥିବା, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିଜେ ଛଡ଼ାଯାଇଥିବା ଦଶରଥିଙ୍କ ବାଣର ପରାକ୍ରମକୁ କିଏ ଚିନ୍ତା କରିବ ନାହିଁ?
4.59.5
स हरीन् प्रतिसम्मुक्तान् सीताश्रुतिसमाहितान्।
पुनराश्वासयन् प्रीत इदं वचनमब्रवीत् ॥ ४.५९.५ ॥
ସୀତାଙ୍କ ଖବରରେ ମନୋଯୋଗୀ ସେହି ବାନରମାନଙ୍କୁ ପୁଣି ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ, ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ସେ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
4.59.6
श्रूयतामिह वैदेह्या यथा मे हरणं श्रुतम्।
येन चापि ममाख्यातं यत्र चायतलोचना ॥ ४.५९.६ ॥
ଏଠାରେ ଶୁଣନ୍ତୁ: ବୈଦେହୀଙ୍କ ହରଣ ମୁଁ କିପରି ଶୁଣିଲି, କିଏ ମୋତେ କହିଲା, ଆଉ ସେଇ ଆୟତଲୋଚନା କେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି।
4.59.7
अहमस्मिन् गिरौ दुर्गे बहुयोजनमायते।
चिरान्निपतितो वृद्धः क्षीणप्राणपराक्रमः ॥ ४.५९.७ ॥
ମୁଁ ଏହି ଦୁର୍ଗମ ପର୍ବତରେ, ଯାହା ବହୁ ଯୋଜନ ବିସ୍ତୃତ, ବହୁ ଦିନରୁ ପଡ଼ି ରହିଛି; ମୁଁ ବୃଦ୍ଧ ହୋଇଛି ଏବଂ ମୋ ପ୍ରାଣ ଓ ପରାକ୍ରମ କ୍ଷୀଣ ହୋଇଯାଇଛି।
4.59.8
तं मामेवंगतं पुत्रः सुपार्श्वो नाम नामतः।
आहारेण यथाकालं बिभर्ति पततां वरः ॥ ४.५९.८ ॥
ଏପରି ପଡ଼ି ରହିଥିବା ମୋତେ, ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୋ ପୁତ୍ର ସୁପାର୍ଶ୍ୱ ନାମକ ଯଥାସମୟରେ ଆହାର ଆଣି ପୋଷଣ କରେ।
4.59.9
तीक्ष्णकामास्तु गन्धर्वास्तीक्ष्णकोपा भुजङ्गमाः।
मृगाणां तु भयं तीक्ष्णं ततस्तीक्ष्णक्षुधा वयम् ॥ ४.५९.९ ॥
ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ତୀବ୍ର କାମନାଯୁକ୍ତ, ସର୍ପମାନେ ତୀବ୍ର କ୍ରୋଧୀ, ଏବଂ ମୃଗମାନଙ୍କର ତୀବ୍ର ଭୟ; ତେଣୁ ଆମେ ତୀବ୍ର କ୍ଷୁଧାରେ ପୀଡିତ।
4.59.10
स कदाचित् क्षुधार्तस्य ममाहाराभिकांक्षिणः।
गतसूर्येऽहनि प्राप्तो मम पुत्रो ह्यनामिषः ॥ ४.५९.१० ॥
ଗୋଟିଏ ଦିନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ଗଲା ପରେ, କ୍ଷୁଧାରେ ପୀଡିତ ଓ ଆହାର ଇଚ୍ଛା କରୁଥିବା ମୋ ପାଖକୁ ମୋ ପୁତ୍ର ମାଂସବିହୀନ ହୋଇ ଆସିଲା।
4.59.11
स मयाऽऽहारसंरोधात् पीडितः प्रीतिवर्धनः।
अनुमान्य यथातत्त्वमिदं वचनमब्रवीत् ॥ ४.५९.११ ॥
ମୁଁ ଆହାର ରୋକିବାରୁ ପୀଡିତ, ମୋର ଆନନ୍ଦ ବଢ଼ାଉଥିବା ସେ ପୁତ୍ର ଯଥାର୍ଥରେ ମୋତେ ସମ୍ବୋଧନ କରି ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲା।
4.59.12
अहं तात यथाकालमामिषार्थी खमाप्लुतः।
महेन्द्रस्य गिरेर्द्वारमावृत्य सुसमाश्रितः ॥ ४.५९.१२ ॥
ହେ ତାତ! ମୁଁ ସମୟରେ ମାଂସ ଖୋଜିବାକୁ ଆକାଶରେ ଉଡ଼ିଲି; ମହେନ୍ଦ୍ର ପର୍ବତର ଦ୍ୱାର ଆବୃତ କରି ଭଲଭାବେ ଆଶ୍ରୟ ନେଲି।
4.59.13
तत्र सत्त्वसहस्राणां सागरान्तरचारिणाम्।
पन्थानमेकोऽध्यवसं संनिरोद्धुमवाङ्मुखः ॥ ४.५९.१३ ॥
ସେଠାରେ ସମୁଦ୍ର ଭିତରେ ବିଚରଣ କରୁଥିବା ହଜାର ହଜାର ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପଥ ରୋକିବାକୁ ମୁଁ ଏକାକୀ, ମୁଖ ତଳକୁ କରି ସଂକଳ୍ପ କଲି।
4.59.14
तत्र कश्चिन्मया दृष्टः सूर्योदयसमप्रभाम्।
स्त्रियमादाय गच्छन् वै भिन्नाञ्जनचयोपमः ॥ ४.५९.१४ ॥
ସେଠାରେ ଉଦୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ ପ୍ରଭାଯୁକ୍ତ ଏକ ସ୍ତ୍ରୀଲୋକଙ୍କୁ ମୁଁ ଦେଖିଲି; ଭାଙ୍ଗା କାଜଳ ରାଶି ପରି କାହାକୁ ସେ ନେଇ ଯାଉଥିଲା।
4.59.15
सोऽहमभ्यवहारार्थं तौ दृष्ट्वा कृतनिश्चयः।
तेन साम्ना विनीतेन पन्थानमनुयाचितः ॥ ४.५९.१५ ॥
ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଖି, ଭୋଜନ ପାଇଁ ସଂକଳ୍ପ କରି, ସେହି ବିନୀତ ସାମ ବଚନରେ ମୁଁ ପଥ ମାଗିଲି।
4.59.16
नहि सामोपपन्नानां प्रहर्ता विद्यते भुवि।
नीचेष्वपि जनः कश्चित् किमङ्ग बत मद्विधः ॥ ४.५९.१६ ॥
ପୃଥିବୀରେ ସାମବଚନଯୁକ୍ତ ଲୋକଙ୍କୁ ଆଘାତ କରିବା ଲୋକ ନାହାଁନ୍ତି; ନୀଚମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ କେହି ଏପରି କରନ୍ତି ନାହିଁ, ମୋ ପରି ଲୋକର କଥା କ'ଣ!
4.59.17
स यातस्तेजसा व्योम संक्षिपन्निव वेगितः।
अथाहं खेचरैर्भूतैरभिगम्य सभाजितः ॥ ४.५९.१७ ॥
ସେ ବେଗରେ ତେଜରେ ଆକାଶକୁ ଯେମିତି ସଂକୁଚିତ କରି ଚାଲିଗଲା। ପରେ ଆକାଶଚାରୀ ପ୍ରାଣୀମାନେ ମୋ ପାଖକୁ ଆସି ମୋତେ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ।
4.59.18
दिष्ट्या जीवति सीतेति ह्यब्रुवन् मां महर्षयः।
कथंचित् सकलत्रोऽसौ गतस्ते स्वस्त्यसंशयम् ॥ ४.५९.१८ ॥
"ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ସୀତା ଜୀବିତ ଅଛନ୍ତି" ଏହା ମହର୍ଷିମାନେ ମୋତେ କହିଲେ। "ସେ ପତ୍ନୀ ସହିତ କୌଣସିମତେ ଚାଲିଯାଇଛି; ତୁମର କଲ୍ୟାଣ ହେବ, ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।"
4.59.19
एवमुक्तस्ततोऽहं तैः सिद्धैः परमशोभनैः।
स च मे रावणो राजा रक्षसां प्रतिवेदितः ॥ ४.५९.१९ ॥
ସେହି ପରମ ଶୋଭନ ସିଦ୍ଧମାନେ ଏପରି କହିବାରୁ, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ରାଜା ରାବଣ ବିଷୟରେ ମୋତେ ଜଣାଯାଇଥିଲା।
4.59.20
पश्यन् दाशरथेर्भार्यां रामस्य जनकात्मजाम्।
भ्रष्टाभरणकौशेयां शोकवेगपराजिताम् ॥ ४.५९.२० ॥
ଦଶରଥ-ପୁତ୍ର ରାମଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା, ଜନକଙ୍କ କନ୍ୟାଙ୍କୁ ମୁଁ ଦେଖିଲି — ଅଳଙ୍କାର ଓ ରେଶମୀ ବସ୍ତ୍ର ଖସି ପଡ଼ିଥିବା, ଶୋକର ବେଗରେ ପରାଜିତା।
4.59.21
रामलक्ष्मणयोर्नाम क्रोशन्तीं मुक्तमूर्धजाम्।
एष कालात्ययस्तात इति वाक्यविदां वरः ॥ ४.५९.२१ ॥
ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ନାମ ଡାକି ରୋଦନ କରୁଥିବା, ଖୋଲା କେଶରେ — "ହେ ତାତ, ସମୟ ଚାଲିଯାଉଛି" ବୋଲି କହୁଥିବା ବକ୍ତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ…
4.59.22
एतदर्थं समग्रं मे सुपार्श्वः प्रत्यवेदयत् ।
तच्छ्रुत्वापि हि मे बुद्धिर्नासीत् काचित् पराक्रमे ॥ ४.५९.२२ ॥
ଏହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ସୁପାର୍ଶ୍ୱ ମୋତେ ସମସ୍ତ କଥା ଜଣାଇଥିଲେ। ତାହା ଶୁଣିବା ପରେ ମଧ୍ୟ ପରାକ୍ରମ ବିଷୟରେ ମୋ ବୁଦ୍ଧିରେ କିଛି ଉପାୟ ଉଦିତ ହେଲା ନାହିଁ।
4.59.23
अपक्षो हि कथं पक्षी कर्म किंचित् समारभेत्।
यत् तु शक्यं मया कर्तुं वाग्बुद्धिगुणवर्तिना ॥ ४.५९.२३ ॥
ପକ୍ଷବିହୀନ ପକ୍ଷୀ କିପରି କୌଣସି କର୍ମ ଆରମ୍ଭ କରିପାରିବ? କିନ୍ତୁ ବାକ୍ୟ ଓ ବୁଦ୍ଧିର ଗୁଣରେ ସ୍ଥିତ ମୁଁ ଯାହା କରିବା ସମ୍ଭବ, ତାହା କରିବି।
4.59.24
श्रूयतां तत्र वक्ष्यामि भवतां पौरुषाश्रयम्।
वाङ्मतिभ्यां हि सर्वेषां करिष्यामि प्रियं हि वः ॥ ४.५९.२४ ॥
ସେଠାରେ ଆପଣମାନଙ୍କ ସମସ୍ତଙ୍କ ପୌରୁଷ ଉପରେ ଆଧାରିତ ଯାହା, ତାହା ମୁଁ କହିବି — ଶୁଣନ୍ତୁ। ବାକ୍ୟ ଓ ମନ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଆପଣମାନଙ୍କ ସମସ୍ତଙ୍କ ପ୍ରିୟ ନିଶ୍ଚୟ କରିବି।
4.59.25
यद्धि दाशरथेः कार्यं मम तन्नात्र संशयः।
तद् भवन्तो मतिश्रेष्ठा बलवन्तो मनस्विनः ॥ ४.५९.२५ ॥
ଦଶରଥପୁତ୍ର ରାମଙ୍କ ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ, ତାହା ମୋର ହିଁ; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ତେଣୁ ବୁଦ୍ଧିରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବଳବାନ୍ ଓ ଦୃଢ଼ମନା ଆପଣମାନେ—
4.59.26
प्रहिताः कपिराजेन देवैरपि दुरासदाः।
रामलक्ष्मणबाणाश्च विहिताः कङ्कपत्रिणः ॥ ४.५९.२६ ॥
କପିରାଜଙ୍କ ପ୍ରେରିତ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଧର୍ଷ, କଙ୍କ ପକ୍ଷୀର ପାଖରେ ସଜ୍ଜିତ ରାମ-ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ବାଣ—
4.59.27
त्रयाणामपि लोकानां पर्याप्तास्त्राणनिग्रहे।
कामं खलु दशग्रीवस्तेजोबलसमन्वितः।
भवतां तु समर्थानां न किंचिदपि दुष्करम् ॥ ४.५९.२७ ॥
ତିନି ଲୋକଙ୍କୁ ରକ୍ଷା ଓ ନିଗ୍ରହ କରିବାରେ ସମର୍ଥ; ଦଶଗ୍ରୀବ ନିଶ୍ଚୟ ତେଜ ଓ ବଳରେ ଯୁକ୍ତ; ତଥାପି ଆପଣଙ୍କ ପରି ସମର୍ଥମାନଙ୍କ ପାଇଁ କିଛି ହେଲେ କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ ନୁହେଁ।
4.59.28
तदलं कालसङ्गेन क्रियतां बुद्धिनिश्चयः।
नहि कर्मसु सज्जन्ते बुद्धिमन्तो भवद्विधाः ॥ ४.५९.२८ ॥
ତେଣୁ କାଳହରଣ ଯଥେଷ୍ଟ; ବୁଦ୍ଧିର ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ କରନ୍ତୁ। ଆପଣଙ୍କ ପରି ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ କର୍ମରେ ଦ୍ୱିଧା କରନ୍ତି ନାହିଁ।