వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 4.59
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.59.1
ततस्तदमृतास्वादं गृध्रराजेन भाषितम्।
निशम्य वदता हृष्टास्ते वचः प्लवगर्षभाः ॥ ४.५९.१ ॥
అప్పుడు గృధ్రరాజు పలికిన అమృతమధురమైన ఆ మాటలు విని ఆ వానర ప్రముఖులు సంతోషించారు.
4.59.2
जाम्बवान् वानरश्रेष्ठः सह सर्वैः प्लवङ्गमैः।
भूतलात् सहसोत्थाय गृध्रराजानमब्रवीत् ॥ ४.५९.२ ॥
వానరశ్రేష్ఠుడైన జాంబవంతుడు అందరు వానరులతో కలిసి భూమి నుండి వెంటనే లేచి గృధ్రరాజుతో ఇలా అన్నాడు.
4.59.3
क्व सीता केन वा दृष्टा को वा हरति मैथिलीम्।
तदाख्यातु भवान् सर्वं गतिर्भव वनौकसाम् ॥ ४.५९.३ ॥
సీత ఎక్కడ? ఆమెను ఎవరు చూశారు? లేక మైథిలిని ఎవరు అపహరించారు? మీరు అంతా చెప్పండి, వనవాసులైన మాకు మీరే ఆధారం కండి.
4.59.4
को दाशरथिबाणानां वज्रवेगनिपातिनाम्।
स्वयं लक्ष्मणमुक्तानां न चिन्तयति विक्रमम् ॥ ४.५९.४ ॥
వజ్రవేగంతో పడే, లక్ష్మణుడు స్వయంగా విడిచిన దాశరథి బాణాల పరాక్రమాన్ని ఎవరు ఆలోచించరు?
4.59.5
स हरीन् प्रतिसम्मुक्तान् सीताश्रुतिसमाहितान्।
पुनराश्वासयन् प्रीत इदं वचनमब्रवीत् ॥ ४.५९.५ ॥
సీత వార్త వినడానికి శ్రద్ధగా నిలిచిన ఆ వానరులను మళ్లీ ఓదారుస్తూ, సంతోషంతో ఆయన ఈ మాటలు పలికాడు.
4.59.6
श्रूयतामिह वैदेह्या यथा मे हरणं श्रुतम्।
येन चापि ममाख्यातं यत्र चायतलोचना ॥ ४.५९.६ ॥
ఇక్కడ వినండి: వైదేహి అపహరణను నేను ఎలా విన్నానో, ఎవరు నాకు చెప్పారో, ఆ విశాలనేత్ర ఎక్కడ ఉన్నదో.
4.59.7
अहमस्मिन् गिरौ दुर्गे बहुयोजनमायते।
चिरान्निपतितो वृद्धः क्षीणप्राणपराक्रमः ॥ ४.५९.७ ॥
నేను ఈ దుర్గమమైన పర్వతంపై, అనేక యోజనాలు విస్తరించి ఉన్న దీనిపై, చాలా కాలంగా పడిపోయి ఉన్నాను; నేను వృద్ధుడనయ్యాను, నా ప్రాణమూ పరాక్రమమూ క్షీణించాయి.
4.59.8
तं मामेवंगतं पुत्रः सुपार्श्वो नाम नामतः।
आहारेण यथाकालं बिभर्ति पततां वरः ॥ ४.५९.८ ॥
ఇలా పడి ఉన్న నన్ను, పక్షులలో శ్రేష్ఠుడైన నా కుమారుడు సుపార్శ్వుడు అనే పేరుగలవాడు, సమయానికి ఆహారం తెచ్చి పోషిస్తున్నాడు.
4.59.9
तीक्ष्णकामास्तु गन्धर्वास्तीक्ष्णकोपा भुजङ्गमाः।
मृगाणां तु भयं तीक्ष्णं ततस्तीक्ष्णक्षुधा वयम् ॥ ४.५९.९ ॥
గంధర్వులు తీవ్ర కామం కలవారు, సర్పాలు తీవ్ర కోపం కలవి, జింకలకు తీవ్ర భయం ఉంటుంది; కాబట్టి మేము తీవ్ర ఆకలితో ఉన్నాము.
4.59.10
स कदाचित् क्षुधार्तस्य ममाहाराभिकांक्षिणः।
गतसूर्येऽहनि प्राप्तो मम पुत्रो ह्यनामिषः ॥ ४.५९.१० ॥
ఒకసారి సూర్యుడు అస్తమించిన తర్వాత, ఆకలితో బాధపడుతూ ఆహారం కోరుకుంటున్న నా వద్దకు, నా కుమారుడు మాంసం లేకుండానే వచ్చాడు.
4.59.11
स मयाऽऽहारसंरोधात् पीडितः प्रीतिवर्धनः।
अनुमान्य यथातत्त्वमिदं वचनमब्रवीत् ॥ ४.५९.११ ॥
నేను ఆహారం ఇవ్వకుండా ఆపడంతో బాధపడిన, నా ఆనందాన్ని పెంచే ఆ కుమారుడు, యథార్థంగా నన్ను సంబోధించి ఈ మాటలు పలికాడు.
4.59.12
अहं तात यथाकालमामिषार्थी खमाप्लुतः।
महेन्द्रस्य गिरेर्द्वारमावृत्य सुसमाश्रितः ॥ ४.५९.१२ ॥
తండ్రీ! నేను సమయానికి మాంసాన్ని వెతుకుతూ ఆకాశంలో ఎగిరాను; మహేంద్ర పర్వత ద్వారాన్ని కప్పి, చక్కగా ఆశ్రయం పొందాను.
4.59.13
तत्र सत्त्वसहस्राणां सागरान्तरचारिणाम्।
पन्थानमेकोऽध्यवसं संनिरोद्धुमवाङ्मुखः ॥ ४.५९.१३ ॥
అక్కడ సముద్రం లోపల సంచరించే వేలాది ప్రాణుల మార్గాన్ని అడ్డగించడానికి, నేనొక్కడినే ముఖం క్రిందికి వంచి నిశ్చయించుకున్నాను.
4.59.14
तत्र कश्चिन्मया दृष्टः सूर्योदयसमप्रभाम्।
स्त्रियमादाय गच्छन् वै भिन्नाञ्जनचयोपमः ॥ ४.५९.१४ ॥
అక్కడ ఉదయ సూర్యుని కాంతితో ప్రకాశించే ఒక స్త్రీని నేను చూశాను; పగిలిన కాటుక రాశిలా కనిపిస్తూ ఆమె ఎవరినో తీసుకెళ్తూ ఉంది.
4.59.15
सोऽहमभ्यवहारार्थं तौ दृष्ट्वा कृतनिश्चयः।
तेन साम्ना विनीतेन पन्थानमनुयाचितः ॥ ४.५९.१५ ॥
ఆ ఇద్దరినీ చూసి, ఆహారం కోసం నిశ్చయించి, ఆ వినయమైన సామ వచనాలతో దారి అడగబడ్డాను.
4.59.16
नहि सामोपपन्नानां प्रहर्ता विद्यते भुवि।
नीचेष्वपि जनः कश्चित् किमङ्ग बत मद्विधः ॥ ४.५९.१६ ॥
భూమిపై సామవచనాలతో వచ్చిన వారిని కొట్టేవారు ఎవరూ ఉండరు; నీచులలో కూడా ఎవరూ అలా చేయరు, నా వంటివారి గురించి చెప్పేదేముంది!
4.59.17
स यातस्तेजसा व्योम संक्षिपन्निव वेगितः।
अथाहं खेचरैर्भूतैरभिगम्य सभाजितः ॥ ४.५९.१७ ॥
అతడు వేగంగా తేజస్సుతో ఆకాశాన్ని కుదించినట్లుగా వెళ్ళిపోయాడు. అప్పుడు ఆకాశచారులైన ప్రాణులు నన్ను సమీపించి సత్కరించాయి.
4.59.18
दिष्ट्या जीवति सीतेति ह्यब्रुवन् मां महर्षयः।
कथंचित् सकलत्रोऽसौ गतस्ते स्वस्त्यसंशयम् ॥ ४.५९.१८ ॥
"అదృష్టవశాత్తు సీత బ్రతికే ఉంది" అని మహర్షులు నాతో అన్నారు. "అతడు భార్యతో సహా ఏదోవిధంగా వెళ్ళిపోయాడు; నీకు శుభం కలుగుతుంది, సందేహం లేదు."
4.59.19
एवमुक्तस्ततोऽहं तैः सिद्धैः परमशोभनैः।
स च मे रावणो राजा रक्षसां प्रतिवेदितः ॥ ४.५९.१९ ॥
ఆ పరమ శోభనులైన సిద్ధులు ఇలా చెప్పగా, రాక్షసుల రాజు రావణుడి గురించి నాకు తెలియజేయబడింది.
4.59.20
पश्यन् दाशरथेर्भार्यां रामस्य जनकात्मजाम्।
भ्रष्टाभरणकौशेयां शोकवेगपराजिताम् ॥ ४.५९.२० ॥
దశరథ కుమారుడు రాముని భార్య, జనకుని కుమార్తెను చూశాను — ఆభరణాలు, పట్టువస్త్రాలు జారిపోయి, శోక వేగంతో అణగారినదిగా.
4.59.21
रामलक्ष्मणयोर्नाम क्रोशन्तीं मुक्तमूर्धजाम्।
एष कालात्ययस्तात इति वाक्यविदां वरः ॥ ४.५९.२१ ॥
రాముడు, లక్ష్మణుడు అనే పేర్లను పిలుస్తూ, విరిసిన జుట్టుతో ఏడుస్తున్నదిగా — "అయ్యా, కాలం గడిచిపోతోంది" అని మాట్లాడేవారిలో శ్రేష్ఠుడు…
4.59.22
एतदर्थं समग्रं मे सुपार्श्वः प्रत्यवेदयत् ।
तच्छ्रुत्वापि हि मे बुद्धिर्नासीत् काचित् पराक्रमे ॥ ४.५९.२२ ॥
దీనికోసమే సుపార్శ్వుడు పూర్తి వివరాన్ని నాకు తెలియజేశాడు. అది విన్నప్పటికీ, పరాక్రమం గురించి నా బుద్ధికి ఏ మార్గమూ తోచలేదు.
4.59.23
अपक्षो हि कथं पक्षी कर्म किंचित् समारभेत्।
यत् तु शक्यं मया कर्तुं वाग्बुद्धिगुणवर्तिना ॥ ४.५९.२३ ॥
రెక్కలు లేని పక్షి ఏ కార్యాన్నైనా ఎలా ఆరంభించగలదు? అయినా వాక్కు, బుద్ధి గుణాలలో నిలిచిన నేను చేయగలిగినదాన్ని చేస్తాను.
4.59.24
श्रूयतां तत्र वक्ष्यामि भवतां पौरुषाश्रयम्।
वाङ्मतिभ्यां हि सर्वेषां करिष्यामि प्रियं हि वः ॥ ४.५९.२४ ॥
అక్కడ మీ అందరి పౌరుషాన్ని ఆధారంగా చేసుకున్నదాన్ని నేను చెబుతాను — వినండి. వాక్కుతో, మనస్సుతో మీ అందరికీ ప్రియాన్ని నేను తప్పక చేస్తాను.
4.59.25
यद्धि दाशरथेः कार्यं मम तन्नात्र संशयः।
तद् भवन्तो मतिश्रेष्ठा बलवन्तो मनस्विनः ॥ ४.५९.२५ ॥
దశరథుని కుమారుడైన రాముని కార్యం నాదే; ఇందులో సందేహం లేదు. కాబట్టి బుద్ధిలో శ్రేష్ఠులు, బలవంతులు, మనస్వులైన మీరు—
4.59.26
प्रहिताः कपिराजेन देवैरपि दुरासदाः।
रामलक्ष्मणबाणाश्च विहिताः कङ्कपत्रिणः ॥ ४.५९.२६ ॥
వానరరాజు ప్రయోగించినవి, దేవతలకు కూడా ఎదుర్కొనరానివి; కంక పక్షి రెక్కలతో కూర్చబడిన రాముడు, లక్ష్మణుల బాణాలు—
4.59.27
त्रयाणामपि लोकानां पर्याप्तास्त्राणनिग्रहे।
कामं खलु दशग्रीवस्तेजोबलसमन्वितः।
भवतां तु समर्थानां न किंचिदपि दुष्करम् ॥ ४.५९.२७ ॥
మూడు లోకాలను రక్షించి నిగ్రహించడంలో సమర్థులైన; దశగ్రీవుడు తేజస్సు, బలంతో కూడినవాడే; అయినా మీలాంటి సమర్థులకు ఏదీ కష్టం కాదు.
4.59.28
तदलं कालसङ्गेन क्रियतां बुद्धिनिश्चयः।
नहि कर्मसु सज्जन्ते बुद्धिमन्तो भवद्विधाः ॥ ४.५९.२८ ॥
కాబట్టి కాలయాపన చాలు; బుద్ధి నిశ్చయాన్ని చేసుకోండి. మీలాంటి బుద్ధిమంతులు కార్యంలో ఆలస్యం చేయరు.