ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 4.59
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.59.1
ततस्तदमृतास्वादं गृध्रराजेन भाषितम्।
निशम्य वदता हृष्टास्ते वचः प्लवगर्षभाः ॥ ४.५९.१ ॥
ਫਿਰ ਗ੍ਰਿਧਰਾਜ ਦੇ ਕਹੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਵਾਨਰ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ।
4.59.2
जाम्बवान् वानरश्रेष्ठः सह सर्वैः प्लवङ्गमैः।
भूतलात् सहसोत्थाय गृध्रराजानमब्रवीत् ॥ ४.५९.२ ॥
ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਜਾਮਵੰਤ ਸਭ ਵਾਨਰਾਂ ਸਮੇਤ ਅਚਾਨਕ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਉੱਠ ਕੇ ਗ੍ਰਿਧਰਾਜ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ।
4.59.3
क्व सीता केन वा दृष्टा को वा हरति मैथिलीम्।
तदाख्यातु भवान् सर्वं गतिर्भव वनौकसाम् ॥ ४.५९.३ ॥
ਸੀਤਾ ਕਿੱਥੇ ਹੈ? ਉਸਨੂੰ ਕਿਸਨੇ ਵੇਖਿਆ? ਜਾਂ ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ ਕੌਣ ਲੈ ਗਿਆ? ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸੋ, ਅਸੀਂ ਵਨਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਆਸਰੇ ਬਣੋ।
4.59.4
को दाशरथिबाणानां वज्रवेगनिपातिनाम्।
स्वयं लक्ष्मणमुक्तानां न चिन्तयति विक्रमम् ॥ ४.५९.४ ॥
ਵਜ੍ਰ ਵਰਗੇ ਵੇਗ ਨਾਲ ਡਿਗਣ ਵਾਲੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੁਆਰਾ ਆਪ ਛੱਡੇ ਦਾਸ਼ਰਥੀ ਦੇ ਬਾਣਾਂ ਦੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਨੂੰ ਕੌਣ ਨਹੀਂ ਸੋਚਦਾ?
4.59.5
स हरीन् प्रतिसम्मुक्तान् सीताश्रुतिसमाहितान्।
पुनराश्वासयन् प्रीत इदं वचनमब्रवीत् ॥ ४.५९.५ ॥
ਸੀਤਾ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦੇਂਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਹੌਸਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਉਸਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
4.59.6
श्रूयतामिह वैदेह्या यथा मे हरणं श्रुतम्।
येन चापि ममाख्यातं यत्र चायतलोचना ॥ ४.५९.६ ॥
ਇੱਥੇ ਸੁਣੋ: ਵੈਦੇਹੀ ਦਾ ਹਰਣ ਮੈਂ ਜਿਵੇਂ ਸੁਣਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਦੱਸਿਆ, ਅਤੇ ਉਹ ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਕਿੱਥੇ ਹੈ।
4.59.7
अहमस्मिन् गिरौ दुर्गे बहुयोजनमायते।
चिरान्निपतितो वृद्धः क्षीणप्राणपराक्रमः ॥ ४.५९.७ ॥
ਮੈਂ ਇਸ ਦੁਰਗਮ ਪਰਬਤ ਉੱਤੇ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਯੋਜਨਾਂ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਡਿੱਗਿਆ ਪਿਆ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਬੁੱਢਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਾਣ ਤੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਖੀਣ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।
4.59.8
तं मामेवंगतं पुत्रः सुपार्श्वो नाम नामतः।
आहारेण यथाकालं बिभर्ति पततां वरः ॥ ४.५९.८ ॥
ਇਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਪਏ ਮੈਨੂੰ, ਪੰਛੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਸੁਪਾਰਸ਼ਵ ਨਾਮ ਦਾ, ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਆਹਾਰ ਲਿਆ ਕੇ ਪਾਲਦਾ ਹੈ।
4.59.9
तीक्ष्णकामास्तु गन्धर्वास्तीक्ष्णकोपा भुजङ्गमाः।
मृगाणां तु भयं तीक्ष्णं ततस्तीक्ष्णक्षुधा वयम् ॥ ४.५९.९ ॥
ਗੰਧਰਵ ਤੀਬਰ ਕਾਮਨਾ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਸੱਪ ਤੀਬਰ ਕ੍ਰੋਧ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਹਿਰਨਾਂ ਨੂੰ ਤੀਬਰ ਡਰ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਅਸੀਂ ਤੀਬਰ ਭੁੱਖ ਵਾਲੇ ਹਾਂ।
4.59.10
स कदाचित् क्षुधार्तस्य ममाहाराभिकांक्षिणः।
गतसूर्येऽहनि प्राप्तो मम पुत्रो ह्यनामिषः ॥ ४.५९.१० ॥
ਇੱਕ ਵਾਰ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਣ ਮਗਰੋਂ, ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਤੜਫਦੇ ਅਤੇ ਆਹਾਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਬਿਨਾਂ ਮਾਸ ਦੇ ਆਇਆ।
4.59.11
स मयाऽऽहारसंरोधात् पीडितः प्रीतिवर्धनः।
अनुमान्य यथातत्त्वमिदं वचनमब्रवीत् ॥ ४.५९.११ ॥
ਮੇਰੇ ਆਹਾਰ ਰੋਕਣ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਹੋਇਆ, ਮੇਰੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਮੈਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕਰਕੇ ਇਹ ਬਚਨ ਬੋਲਿਆ।
4.59.12
अहं तात यथाकालमामिषार्थी खमाप्लुतः।
महेन्द्रस्य गिरेर्द्वारमावृत्य सुसमाश्रितः ॥ ४.५९.१२ ॥
ਹੇ ਪਿਤਾ ਜੀ! ਮੈਂ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਮਾਸ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿੱਚ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਉੱਡਿਆ; ਮਹੇਂਦਰ ਪਰਬਤ ਦਾ ਦੁਆਰ ਢਕ ਕੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਰਣ ਲਈ।
4.59.13
तत्र सत्त्वसहस्राणां सागरान्तरचारिणाम्।
पन्थानमेकोऽध्यवसं संनिरोद्धुमवाङ्मुखः ॥ ४.५९.१३ ॥
ਉੱਥੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵਿਚਰਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਰਾਹ ਰੋਕਣ ਲਈ ਮੈਂ ਇਕੱਲੇ ਨੇ, ਮੂੰਹ ਹੇਠਾਂ ਕਰਕੇ ਦ੍ਰਿੜ ਇਰਾਦਾ ਕੀਤਾ।
4.59.14
तत्र कश्चिन्मया दृष्टः सूर्योदयसमप्रभाम्।
स्त्रियमादाय गच्छन् वै भिन्नाञ्जनचयोपमः ॥ ४.५९.१४ ॥
ਉੱਥੇ ਮੈਂ ਉਗਦੇ ਸੂਰਜ ਵਰਗੀ ਕਾਂਤੀ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਇਸਤਰੀ ਵੇਖੀ; ਟੁੱਟੇ ਸੁਰਮੇ ਦੇ ਢੇਰ ਵਰਗੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਉਹ ਲੈ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ।
4.59.15
सोऽहमभ्यवहारार्थं तौ दृष्ट्वा कृतनिश्चयः।
तेन साम्ना विनीतेन पन्थानमनुयाचितः ॥ ४.५९.१५ ॥
ਉਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਭੋਜਨ ਲਈ ਇਰਾਦਾ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨਿਮਰ ਸਾਮ-ਬੋਲ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਰਾਹ ਮੰਗਿਆ ਗਿਆ।
4.59.16
नहि सामोपपन्नानां प्रहर्ता विद्यते भुवि।
नीचेष्वपि जनः कश्चित् किमङ्ग बत मद्विधः ॥ ४.५९.१६ ॥
ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਾਮ-ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਆਏ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ; ਨੀਚਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੋਈ ਐਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਮੇਰੇ ਵਰਗਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀ!
4.59.17
स यातस्तेजसा व्योम संक्षिपन्निव वेगितः।
अथाहं खेचरैर्भूतैरभिगम्य सभाजितः ॥ ४.५९.१७ ॥
ਉਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਤੇਜ ਨਾਲ ਅਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਸੁੰਗੇੜਦਾ ਹੋਇਆ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਦੇ ਜੀਵਾਂ ਨੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਮੇਰਾ ਸਨਮਾਨ ਕੀਤਾ।
4.59.18
दिष्ट्या जीवति सीतेति ह्यब्रुवन् मां महर्षयः।
कथंचित् सकलत्रोऽसौ गतस्ते स्वस्त्यसंशयम् ॥ ४.५९.१८ ॥
"ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ ਸੀਤਾ ਜਿਊਂਦੀ ਹੈ" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਂ-ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਖਿਆ। "ਉਹ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਲਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।"
4.59.19
एवमुक्तस्ततोऽहं तैः सिद्धैः परमशोभनैः।
स च मे रावणो राजा रक्षसां प्रतिवेदितः ॥ ४.५९.१९ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਰਮ ਸ਼ੋਭਨ ਸਿੱਧਾਂ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ ਉੱਤੇ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਰਾਵਣ ਬਾਰੇ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ।
4.59.20
पश्यन् दाशरथेर्भार्यां रामस्य जनकात्मजाम्।
भ्रष्टाभरणकौशेयां शोकवेगपराजिताम् ॥ ४.५९.२० ॥
ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਮੈਂ ਵੇਖਿਆ — ਗਹਿਣੇ ਅਤੇ ਰੇਸ਼ਮੀ ਕੱਪੜੇ ਡਿੱਗੇ ਹੋਏ, ਸ਼ੋਕ ਦੇ ਵੇਗ ਨਾਲ ਹਾਰੀ ਹੋਈ।
4.59.21
रामलक्ष्मणयोर्नाम क्रोशन्तीं मुक्तमूर्धजाम्।
एष कालात्ययस्तात इति वाक्यविदां वरः ॥ ४.५९.२१ ॥
ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਂ ਪੁਕਾਰਦੀ, ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲੀ — "ਹੇ ਤਾਤ, ਸਮਾਂ ਬੀਤ ਰਿਹਾ ਹੈ" ਕਹਿਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ…
4.59.22
एतदर्थं समग्रं मे सुपार्श्वः प्रत्यवेदयत् ।
तच्छ्रुत्वापि हि मे बुद्धिर्नासीत् काचित् पराक्रमे ॥ ४.५९.२२ ॥
ਇਸੇ ਲਈ ਸੁਪਾਰਸ਼ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਦੱਸੀ। ਉਹ ਸੁਣ ਕੇ ਵੀ ਮੇਰੀ ਬੁੱਧੀ ਨੂੰ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਰਾਹ ਨਾ ਸੁੱਝਿਆ।
4.59.23
अपक्षो हि कथं पक्षी कर्म किंचित् समारभेत्।
यत् तु शक्यं मया कर्तुं वाग्बुद्धिगुणवर्तिना ॥ ४.५९.२३ ॥
ਖੰਭਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਪੰਛੀ ਕਿਵੇਂ ਕੋਈ ਕਾਰਜ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਪਰ ਬੋਲ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਮੈਂ ਜੋ ਕਰ ਸਕਣਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਰਾਂਗਾ।
4.59.24
श्रूयतां तत्र वक्ष्यामि भवतां पौरुषाश्रयम्।
वाङ्मतिभ्यां हि सर्वेषां करिष्यामि प्रियं हि वः ॥ ४.५९.२४ ॥
ਉੱਥੇ ਤੁਹਾਡੇ ਸਭ ਦੇ ਪੌਰਸ਼ ਉੱਤੇ ਟਿਕਿਆ ਜੋ ਹੈ, ਉਹ ਮੈਂ ਕਹਾਂਗਾ — ਸੁਣੋ। ਬੋਲ ਅਤੇ ਮਨ ਨਾਲ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਸਭ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰਾਂਗਾ।
4.59.25
यद्धि दाशरथेः कार्यं मम तन्नात्र संशयः।
तद् भवन्तो मतिश्रेष्ठा बलवन्तो मनस्विनः ॥ ४.५९.२५ ॥
ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਦਾ ਜੋ ਕਾਰਜ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰਾ ਹੀ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ ਬੁੱਧੀ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਬਲਵਾਨ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਮਨ ਵਾਲੇ ਤੁਸੀਂ—
4.59.26
प्रहिताः कपिराजेन देवैरपि दुरासदाः।
रामलक्ष्मणबाणाश्च विहिताः कङ्कपत्रिणः ॥ ४.५९.२६ ॥
ਕਪੀਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਭੇਜੇ ਗਏ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਦੁਰਜੇਯ, ਕੰਕ ਪੰਛੀ ਦੇ ਖੰਭਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਰਾਮ-ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਬਾਣ—
4.59.27
त्रयाणामपि लोकानां पर्याप्तास्त्राणनिग्रहे।
कामं खलु दशग्रीवस्तेजोबलसमन्वितः।
भवतां तु समर्थानां न किंचिदपि दुष्करम् ॥ ४.५९.२७ ॥
ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਨਿਗ੍ਰਹ ਵਿੱਚ ਸਮਰੱਥ; ਦਸ਼ਗ੍ਰੀਵ ਤੇਜ ਅਤੇ ਬਲ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਜ਼ਰੂਰ ਹੈ; ਫਿਰ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਗੇ ਸਮਰੱਥਾਂ ਲਈ ਕੁਝ ਵੀ ਔਖਾ ਨਹੀਂ।
4.59.28
तदलं कालसङ्गेन क्रियतां बुद्धिनिश्चयः।
नहि कर्मसु सज्जन्ते बुद्धिमन्तो भवद्विधाः ॥ ४.५९.२८ ॥
ਇਸ ਲਈ ਸਮਾਂ ਗੁਆਉਣਾ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ; ਬੁੱਧੀ ਦਾ ਪੱਕਾ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕਰੋ। ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਗੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਅਟਕਦੇ ਨਹੀਂ।