वाल्मीकि रामायण · सर्ग 4.63
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.63.1
एतैरन्यैश्च बहुभिर्वाक्यैर्वाक्यविशारदः।
मां प्रशस्याभ्यनुज्ञाप्य प्रविष्टः स स्वमालयम् ॥ ४.६३.१ ॥
ही आणि इतर अनेक वचनांनी वाक्यकुशल त्यांनी माझी प्रशंसा करून, निरोप घेऊन आपल्या आश्रमात प्रवेश केला.
4.63.2
कन्दरात् तु विसर्पित्वा पर्वतस्य शनैः शनैः।
अहं विन्ध्यं समारुह्य भवतः प्रतिपालये ॥ ४.६३.२ ॥
गुहेतून हळूहळू रांगत बाहेर येऊन, पर्वताच्या विंध्य शिखरावर चढून मी तुमची वाट पाहत आहे.
4.63.3
अद्य त्वेतस्य कालस्य वर्षं साग्रशतं गतम्।
देशकालप्रतीक्षोऽस्मि हृदि कृत्वा मुनेर्वचः ॥ ४.६३.३ ॥
आता या काळात शंभर अधिक एक वर्षे उलटली आहेत. मुनींचे वचन हृदयात ठेवून मी योग्य देश-काळाची प्रतीक्षा करत आहे.
4.63.4
महाप्रस्थानमासाद्य स्वर्गते तु निशाकरे।
मां निर्दहति संतापो वितर्कैर्बहुभिर्वृतम् ॥ ४.६३.४ ॥
महाप्रस्थानाला पोहोचून, चंद्र स्वर्गाला गेला असता, अनेक विचारांनी वेढलेल्या मला संताप जाळत आहे.
4.63.5
उदितां मरणे बुद्धिं मुनिवाक्यैर्निवर्तये।
बुद्धिर्या तेन मे दत्ता प्राणानां रक्षणे मम ॥ ४.६३.५ ॥
मरणाकडे उत्पन्न झालेली बुद्धी मी मुनींच्या वचनांनी परत फिरवतो; जी बुद्धी त्यांनी माझ्या प्राणरक्षणासाठी मला दिली होती.
4.63.6
सा मेऽपनयते दुःखं दीप्तेवाग्निशिखा तमः।
बुध्यता च मया वीर्यं रावणस्य दुरात्मनः ॥ ४.६३.६ ॥
ती बुद्धी माझे दुःख दूर करते, जसे पेटलेली अग्निज्वाला अंधार दूर करते; दुरात्मा रावणाचे पराक्रमही मी जाणले आहे.
4.63.7
पुत्रः संतर्जितो वाग्भिर्न त्राता मैथिली कथम्।
तस्या विलपितं श्रुत्वा तौ च सीतावियोजितौ ॥ ४.६३.७ ॥
पुत्र शब्दांनी धमकावला गेला; मैथिलीचे रक्षण कसे झाले नाही? तिचा विलाप ऐकून सीतेपासून विलग झालेले ते दोघे (व्याकुळ झाले).
4.63.8
न मे दशरथस्नेहात् पुत्रेणोत्पादितं प्रियम्।
तस्य त्वेवं ब्रुवाणस्य संहतैर्वानरैः सह ॥ ४.६३.८ ॥
दशरथाच्या स्नेहामुळे पुत्राने माझ्यासाठी कोणतेही प्रिय कृत्य केले नाही; पण तो असे बोलत असताना वानर एकत्र जमले होते.
4.63.9
उत्पेततुस्तदा पक्षौ समक्षं वनचारिणाम्।
स दृष्ट्वा स्वां तनुं पक्षैरुद्गतैररुणच्छदैः ॥ ४.६३.९ ॥
तेव्हा वनचरांसमोर त्याचे दोन पंख उगवले. लालसर पिसांचे उगवलेले पंख असलेले आपले शरीर त्याने पाहिले.
4.63.10
प्रहर्षमतुलं लेभे वानरांश्चेदमब्रवीत्।
निशाकरस्य राजर्षेः प्रसादादमितौजसः ॥ ४.६३.१० ॥
त्याला अतुलनीय हर्ष झाला, आणि तो वानरांना म्हणाला: "अमित तेजस्वी राजर्षी निशाकराच्या कृपेने (हे घडले)."
4.63.11
आदित्यरश्मिनिर्दग्धौ पक्षौ पुनरुपस्थितौ।
यौवने वर्तमानस्य ममासीद् यः पराक्रमः ॥ ४.६३.११ ॥
सूर्यकिरणांनी जळालेले दोन पंख पुन्हा उगवले. तारुण्यात माझा जो पराक्रम होता, (तोही परत आला).
4.63.12
तमेवाद्यावगच्छामि बलं पौरुषमेव च।
सर्वथा क्रियतां यत्नः सीतामधिगमिष्यथ ॥ ४.६३.१२ ॥
तेच बल आणि पौरुष मी आता जाणत आहे. सर्व प्रकारे प्रयत्न करा; तुम्हाला सीता सापडेल.
4.63.13
पक्षलाभो ममायं वः सिद्धिप्रत्ययकारकः।
इत्युक्त्वा तान् हरीन् सर्वान् सम्पातिः पतगोत्तमः ॥ ४.६३.१३ ॥
माझे पंख परत मिळणे हे तुम्हाला यशाची खात्री देणारे आहे. असे म्हणून पक्ष्यांमधील श्रेष्ठ सम्पाती त्या सर्व वानरांना म्हणाला.
4.63.14
उत्पपात गिरेः शृङ्गाज्जिज्ञासुः खगमो गतिम्।
तस्य तद् वचनं श्रुत्वा प्रतिसंहृष्टमानसाः।
बभूवुर्हरिशार्दूला विक्रमाभ्युदयोन्मुखाः ॥ ४.६३.१४ ॥
सीतेचा ठावठिकाणा जाणून घेण्याच्या इच्छेने तो पक्षी पर्वतशिखरावरून उडाला. त्याचे बोलणे ऐकून हर्षित मनाचे वानरसिंह पराक्रमाने उत्कर्ष मिळवण्यास उत्सुक झाले.
4.63.15
अथ पवनसमानविक्रमाः
प्लवगवराः प्रतिलब्धपौरुषाः।
अभिजिदभिमुखां दिशं ययु-
र्जनकसुतापरिमार्गणोन्मुखाः ॥ ४.६३.१५ ॥
मग वाऱ्याइतका पराक्रम असलेले श्रेष्ठ वानर, पुन्हा पौरुष मिळवून, जनककन्येचा शोध घेण्यास उत्सुक होऊन अभिजित नक्षत्राच्या दिशेने निघाले.