વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 4.64
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.64.1
आख्याता गृध्रराजेन समुत्प्लुत्य प्लवङ्गमाः।
संगताः प्रीतिसंयुक्ता विनेदुः सिंहविक्रमाः ॥ ४.६४.१ ॥
ગૃધ્રરાજે કહ્યું ત્યારે વાનરો કૂદીને એકત્ર થયા; આનંદથી ભરપૂર, સિંહ જેવા પરાક્રમી તેઓ ગર્જી ઊઠ્યા.
4.64.2
सम्पातेर्वचनं श्रुत्वा हरयो रावणक्षयम्।
हृष्टाः सागरमाजग्मुः सीतादर्शनकांक्षिणः ॥ ४.६४.२ ॥
સંપાતિના વચનો સાંભળીને, રાવણના વિનાશથી હર્ષિત વાનરો સીતાદર્શનની ઇચ્છાથી સાગરે આવ્યા.
4.64.3
अभिगम्य तु तं देशं ददृशुर्भीमविक्रमाः।
कृत्स्नं लोकस्य महतः प्रतिबिम्बमवस्थितम् ॥ ४.६४.३ ॥
તે સ્થળે પહોંચીને, ભયંકર પરાક્રમી વાનરોએ મહાન વિશ્વનું સમગ્ર પ્રતિબિંબ જાણે ત્યાં સ્થિત હોય તેવું જોયું.
4.64.4
दक्षिणस्य समुद्रस्य समासाद्योत्तरां दिशम्।
संनिवेशं ततश्चक्रुर्हरिवीरा महाबलाः ॥ ४.६४.४ ॥
દક્ષિણ સાગરની ઉત્તર દિશાએ પહોંચીને પછી તે મહાબલી હરિવીરોએ ત્યાં પડાવ નાખ્યો.
4.64.5
प्रसुप्तमिव चान्यत्र क्रीडन्तमिव चान्यतः।
क्वचित् पर्वतमात्रैश्च जलराशिभिरावृतम् ॥ ४.६४.५ ॥
ક્યાંક તે સૂતેલું, તો ક્યાંક રમતું હોય તેવું લાગતું હતું; ક્યાંક પર્વત જેવડા જળરાશિથી તે ઘેરાયેલું હતું.
4.64.6
संकुलं दानवेन्द्रैश्च पातालतलवासिभिः।
रोमहर्षकरं दृष्ट्वा विषेदुः कपिकुञ्जराः ॥ ४.६४.६ ॥
પાતાળતળના વાસી દાનવેન્દ્રોથી ભરેલું તે રોમાંચક દૃશ્ય જોઈને કપિશ્રેષ્ઠો ખિન્ન થઈ ગયા.
4.64.7
आकाशमिव दुष्पारं सागरं प्रेक्ष्य वानराः।
विषेदुः सहिताः सर्वे कथं कार्यमिति ब्रुवन् ॥ ४.६४.७ ॥
આકાશ જેવો દુસ્તર સાગર જોઈને બધા વાનરો સાથે મળીને વિષાદ પામ્યા અને બોલ્યા, "કાર્ય કેવી રીતે થશે?"
4.64.8
विषण्णां वाहिनीं दृष्ट्वा सागरस्य निरीक्षणात्।
आश्वासयामास हरीन् भयार्तान् हरिसत्तमः ॥ ४.६४.८ ॥
સાગરને જોઈને વિષાદમાં પડેલી વાનરસેનાને જોઈ, ભયથી પીડાતા વાનરોને હરિશ્રેષ્ઠે આશ્વાસન આપ્યું.
4.64.9
न विषादे मनः कार्यं विषादो दोषवत्तरः।
विषादो हन्ति पुरुषं बालं क्रुद्ध इवोरगः ॥ ४.६४.९ ॥
વિષાદમાં મન ન રાખવું; વિષાદ વધુ દોષકારક છે. ક્રોધિત સર્પ બાળકને મારે તેમ વિષાદ માણસને નષ્ટ કરે છે.
4.64.10
यो विषादं प्रसहते विक्रमे समुपस्थिते।
तेजसा तस्य हीनस्य पुरुषार्थो न सिद्ध्यति ॥ ४.६४.१० ॥
પરાક્રમનો સમય આવ્યો હોય ત્યારે જે વિષાદ સહન કરે છે, તેજહીન એવા તેનો પુરુષાર્થ સિદ્ધ થતો નથી.
4.64.11
तस्यां रात्र्यां व्यतीतायामङ्गदो वानरैः सह।
हरिवृद्धैः समागम्य पुनर्मन्त्रममन्त्रयत् ॥ ४.६४.११ ॥
તે રાત્રિ વીતી ગયા પછી, અંગદ વાનરો અને વૃદ્ધ વાનરો સાથે મળીને ફરી મંત્રણા કરવા લાગ્યો.
4.64.12
सा वानराणां ध्वजिनी परिवार्याङ्गदं बभौ।
वासवं परिवार्येव मरुतां वाहिनी स्थिता ॥ ४.६४.१२ ॥
વાનરોની તે સેના અંગદને ઘેરીને એવી શોભી, જેમ મરુતોની સેના ઇન્દ્રને ઘેરીને ઊભી રહે.
4.64.13
कोऽन्यस्तां वानरीं सेनां शक्तः स्तम्भयितुं भवेत् ।
अन्यत्र वालितनयादन्यत्र च हनूमतः ॥ ४.६४.१३ ॥
વાલિના પુત્ર અને હનુમાન સિવાય તે વાનરસેનાને રોકી શકે એવો બીજો કોણ છે?
4.64.14
ततस्तान् हरिवृद्धांश्च तच्च सैन्यमरिंदमः।
अनुमान्याङ्गदः श्रीमान् वाक्यमर्थवदब्रवीत् ॥ ४.६४.१४ ॥
ત્યારે શત્રુઓનું દમન કરનાર શ્રીમાન અંગદે એ વૃદ્ધ વાનર-નેતાઓ અને સમગ્ર સેનાને આદરપૂર્વક સંબોધીને અર્થસભર વચનો કહ્યાં.
4.64.15
क इदानीं महातेजा लङ्घयिष्यति सागरम्।
कः करिष्यति सुग्रीवं सत्यसंधमरिंदमम् ॥ ४.६४.१५ ॥
હવે મહાતેજસ્વી કોણ સમુદ્ર ઓળંગશે? સત્યપ્રતિજ્ઞ, શત્રુદમન સુગ્રીવનું કાર્ય કોણ કરશે?
4.64.16
को वीरो योजनशतं लङ्घयेत प्लवङ्गमः।
इमांश्च यूथपान् सर्वान् मोचयेत् को महाभयात् ॥ ४.६४.१६ ॥
સો યોજન ઓળંગી શકે એવો વીર વાનર કોણ છે? આ બધા યૂથપતિઓને આ મહાભયમાંથી કોણ છોડાવશે?
4.64.17
कस्य प्रसादाद् दारांश्च पुत्रांश्चैव गृहाणि च।
इतो निवृत्ताः पश्येम सिद्धार्थाः सुखिनो वयम् ॥ ४.६४.१७ ॥
કોની કૃપાથી અમે પત્નીઓ, પુત્રો અને ઘરોને ફરી જોઈશું? અહીંથી પાછા ફરીને, કાર્યસિદ્ધ થઈને, સુખી થઈને?
4.64.18
कस्य प्रसादाद् रामं च लक्ष्मणं च महाबलम्।
अभिगच्छेम संहृष्टाः सुग्रीवं च वनौकसम् ॥ ४.६४.१८ ॥
કોની કૃપાથી અમે હર્ષ સાથે મહાબલી રામ અને લક્ષ્મણ પાસે, અને વનવાસી સુગ્રીવ પાસે જઈશું?
4.64.19
यदि कश्चित् समर्थो वः सागरप्लवने हरिः।
स ददात्विह नः शीघ्रं पुण्यामभयदक्षिणाम् ॥ ४.६४.१९ ॥
જો તમારામાંથી કોઈ વાનર સમુદ્ર ઓળંગવા સમર્થ હોય, તો તેણે અહીં તરત જ અમને પુણ્યદાયી અભયદક્ષિણા આપવી.
4.64.20
अङ्गदस्य वचः श्रुत्वा न कश्चित् किंचिदब्रवीत्।
स्तिमितेवाभवत् सर्वा सा तत्र हरिवाहिनी ॥ ४.६४.२० ॥
અંગદનું વચન સાંભળીને કોઈએ કંઈ કહ્યું નહીં; એ આખી વાનરસેના જાણે સ્તબ્ધ થઈ ગઈ.
4.64.21
पुनरेवाङ्गदः प्राह तान् हरीन् हरिसत्तमः।
सर्वे बलवतां श्रेष्ठा भवन्तो दृढविक्रमाः।
व्यपदेशकुले जाताः पूजिताश्चाप्यभीक्ष्णशः ॥ ४.६४.२१ ॥
ત્યારે વાનરોમાં શ્રેષ્ઠ અંગદે તે વાનરોને ફરી કહ્યું — તમે સૌ બળવાનોમાં શ્રેષ્ઠ, દૃઢ પરાક્રમી, પ્રસિદ્ધ કુળમાં જન્મેલા અને વારંવાર સન્માનિત થયેલા છો.
4.64.22
नहि वो गमने भङ्गः कदाचित् कस्यचिद् भवेत्।
ब्रुवध्वं यस्य या शक्तिः प्लवने प्लवगर्षभाः ॥ ४.६४.२२ ॥
તમારામાંથી કોઈના પણ ગમનમાં ક્યારેય વિઘ્ન નહીં આવે. હે વાનરશ્રેષ્ઠો, જેની જેટલી શક્તિ હોય તે કહો.