वाल्मीकि रामायण · सर्ग 4.64
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.64.1
आख्याता गृध्रराजेन समुत्प्लुत्य प्लवङ्गमाः।
संगताः प्रीतिसंयुक्ता विनेदुः सिंहविक्रमाः ॥ ४.६४.१ ॥
गृध्रराजाने सांगितल्यावर वानर उड्या मारून एकत्र जमले; आनंदाने भरून सिंहासारखे पराक्रमी ते गर्जना करू लागले.
4.64.2
सम्पातेर्वचनं श्रुत्वा हरयो रावणक्षयम्।
हृष्टाः सागरमाजग्मुः सीतादर्शनकांक्षिणः ॥ ४.६४.२ ॥
संपातीचे शब्द ऐकून, रावणाच्या नाशाने आनंदित झालेले वानर सीतादर्शनाच्या इच्छेने समुद्रावर आले.
4.64.3
अभिगम्य तु तं देशं ददृशुर्भीमविक्रमाः।
कृत्स्नं लोकस्य महतः प्रतिबिम्बमवस्थितम् ॥ ४.६४.३ ॥
त्या ठिकाणी पोहोचून, भीम पराक्रमी वानरांनी महान विश्वाचे संपूर्ण प्रतिबिंब जणू तेथे स्थित असलेले पाहिले.
4.64.4
दक्षिणस्य समुद्रस्य समासाद्योत्तरां दिशम्।
संनिवेशं ततश्चक्रुर्हरिवीरा महाबलाः ॥ ४.६४.४ ॥
दक्षिण समुद्राच्या उत्तर दिशेला पोहोचून मग त्या महाबल हरिवीरांनी तेथे तळ ठोकला.
4.64.5
प्रसुप्तमिव चान्यत्र क्रीडन्तमिव चान्यतः।
क्वचित् पर्वतमात्रैश्च जलराशिभिरावृतम् ॥ ४.६४.५ ॥
कुठे ते झोपलेले, तर कुठे खेळत असल्यासारखे दिसत होते; कुठे पर्वताएवढ्या जलराशींनी ते वेढलेले होते.
4.64.6
संकुलं दानवेन्द्रैश्च पातालतलवासिभिः।
रोमहर्षकरं दृष्ट्वा विषेदुः कपिकुञ्जराः ॥ ४.६४.६ ॥
पाताळतळात राहणाऱ्या दानवेंद्रांनी भरलेले ते रोमांचकारी दृश्य पाहून कपिश्रेष्ठ खिन्न झाले.
4.64.7
आकाशमिव दुष्पारं सागरं प्रेक्ष्य वानराः।
विषेदुः सहिताः सर्वे कथं कार्यमिति ब्रुवन् ॥ ४.६४.७ ॥
आकाशासारखा दुस्तर सागर पाहून सर्व वानर एकत्र विषादले आणि म्हणाले, "कार्य कसे होणार?"
4.64.8
विषण्णां वाहिनीं दृष्ट्वा सागरस्य निरीक्षणात्।
आश्वासयामास हरीन् भयार्तान् हरिसत्तमः ॥ ४.६४.८ ॥
सागर पाहून विषण्ण झालेले वानरसैन्य पाहून, भयाने त्रस्त वानरांना हरिश्रेष्ठाने धीर दिला.
4.64.9
न विषादे मनः कार्यं विषादो दोषवत्तरः।
विषादो हन्ति पुरुषं बालं क्रुद्ध इवोरगः ॥ ४.६४.९ ॥
विषादात मन लावू नये; विषाद अधिक दोषपूर्ण आहे. क्रुद्ध सर्प बालकाला मारतो तसा विषाद मनुष्याला नष्ट करतो.
4.64.10
यो विषादं प्रसहते विक्रमे समुपस्थिते।
तेजसा तस्य हीनस्य पुरुषार्थो न सिद्ध्यति ॥ ४.६४.१० ॥
पराक्रमाची वेळ आली असताना जो विषाद सहन करतो, तेजहीन अशा त्याचा पुरुषार्थ सिद्ध होत नाही.
4.64.11
तस्यां रात्र्यां व्यतीतायामङ्गदो वानरैः सह।
हरिवृद्धैः समागम्य पुनर्मन्त्रममन्त्रयत् ॥ ४.६४.११ ॥
ती रात्र संपल्यावर अंगद वानरांसह आणि वृद्ध वानरांसह एकत्र येऊन पुन्हा मंत्रणा करू लागला.
4.64.12
सा वानराणां ध्वजिनी परिवार्याङ्गदं बभौ।
वासवं परिवार्येव मरुतां वाहिनी स्थिता ॥ ४.६४.१२ ॥
वानरांची ती सेना अंगदाला वेढून असे शोभली, जसे मरुतांचे सैन्य इंद्राला वेढून उभे राहते.
4.64.13
कोऽन्यस्तां वानरीं सेनां शक्तः स्तम्भयितुं भवेत् ।
अन्यत्र वालितनयादन्यत्र च हनूमतः ॥ ४.६४.१३ ॥
वालीचा पुत्र आणि हनुमान यांच्याशिवाय त्या वानरसेनेला थांबवू शकेल असा दुसरा कोण आहे?
4.64.14
ततस्तान् हरिवृद्धांश्च तच्च सैन्यमरिंदमः।
अनुमान्याङ्गदः श्रीमान् वाक्यमर्थवदब्रवीत् ॥ ४.६४.१४ ॥
तेव्हा शत्रूंचे दमन करणारा श्रीमान अंगद त्या वृद्ध वानरनेत्यांना आणि त्या सेनेला आदराने संबोधून अर्थपूर्ण शब्द बोलला.
4.64.15
क इदानीं महातेजा लङ्घयिष्यति सागरम्।
कः करिष्यति सुग्रीवं सत्यसंधमरिंदमम् ॥ ४.६४.१५ ॥
आता महातेजस्वी कोण समुद्र ओलांडेल? सत्यसंध, शत्रुदमन सुग्रीवाचे कार्य कोण करील?
4.64.16
को वीरो योजनशतं लङ्घयेत प्लवङ्गमः।
इमांश्च यूथपान् सर्वान् मोचयेत् को महाभयात् ॥ ४.६४.१६ ॥
शंभर योजने ओलांडू शकेल असा वीर वानर कोण? या सर्व यूथपतींना या महाभयातून कोण सोडवील?
4.64.17
कस्य प्रसादाद् दारांश्च पुत्रांश्चैव गृहाणि च।
इतो निवृत्ताः पश्येम सिद्धार्थाः सुखिनो वयम् ॥ ४.६४.१७ ॥
कोणाच्या कृपेने आम्ही पत्नी, पुत्र आणि घरे पुन्हा पाहू? येथून परत जाऊन, कार्यसिद्धी साधून, सुखी होऊन?
4.64.18
कस्य प्रसादाद् रामं च लक्ष्मणं च महाबलम्।
अभिगच्छेम संहृष्टाः सुग्रीवं च वनौकसम् ॥ ४.६४.१८ ॥
कोणाच्या कृपेने आम्ही आनंदाने महाबल राम आणि लक्ष्मण यांच्याकडे, आणि वनवासी सुग्रीवाकडे जाऊ?
4.64.19
यदि कश्चित् समर्थो वः सागरप्लवने हरिः।
स ददात्विह नः शीघ्रं पुण्यामभयदक्षिणाम् ॥ ४.६४.१९ ॥
समुद्र ओलांडण्यास तुमच्यापैकी कोणी वानर समर्थ असेल, तर त्याने येथे लवकर आम्हाला पुण्यदायी अभयदक्षिणा द्यावी.
4.64.20
अङ्गदस्य वचः श्रुत्वा न कश्चित् किंचिदब्रवीत्।
स्तिमितेवाभवत् सर्वा सा तत्र हरिवाहिनी ॥ ४.६४.२० ॥
अंगदाचे बोल ऐकून कोणीही काही बोलला नाही; ती सर्व वानरसेना जणू स्तब्ध झाली.
4.64.21
पुनरेवाङ्गदः प्राह तान् हरीन् हरिसत्तमः।
सर्वे बलवतां श्रेष्ठा भवन्तो दृढविक्रमाः।
व्यपदेशकुले जाताः पूजिताश्चाप्यभीक्ष्णशः ॥ ४.६४.२१ ॥
मग वानरश्रेष्ठ अंगद त्या वानरांना पुन्हा म्हणाला — तुम्ही सर्व बलवानांत श्रेष्ठ, दृढ पराक्रमी, प्रसिद्ध कुलात जन्मलेले आणि वारंवार सन्मानित झालेले आहात.
4.64.22
नहि वो गमने भङ्गः कदाचित् कस्यचिद् भवेत्।
ब्रुवध्वं यस्य या शक्तिः प्लवने प्लवगर्षभाः ॥ ४.६४.२२ ॥
तुमच्यापैकी कुणाच्याही प्रवासात कधीही अडथळा येणार नाही. हे वानरश्रेष्ठांनो, ज्याची जितकी शक्ती आहे ती सांगा.