వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 4.67
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.67.1
तं दृष्ट्वा जृम्भमाणं ते क्रमितुं शतयोजनम्।
वेगेनापूर्यमाणं च सहसा वानरोत्तमम् ॥ ४.६७.१ ॥
నూరు యోజనాలు దాటడానికి శరీరాన్ని విస్తరిస్తూ, వేగంతో నిండిపోతున్న ఆ శ్రేష్ఠ వానరుడిని వారు అకస్మాత్తుగా చూశారు.
4.67.2
सहसा शोकमुत्सृज्य प्रहर्षेण समन्विताः।
विनेदुस्तुष्टुवुश्चापि हनूमन्तं महाबलम् ॥ ४.६७.२ ॥
అకస్మాత్తుగా శోకాన్ని విడిచి ఆనందంతో నిండిన వారు గర్జించి, మహాబలుడైన హనుమంతుడిని స్తుతించారు.
4.67.3
प्रहृष्टा विस्मिताश्चापि ते वीक्षन्ते समन्ततः।
त्रिविक्रमं कृतोत्साहं नारायणमिव प्रजाः ॥ ४.६७.३ ॥
ఆనందించి, ఆశ్చర్యపడి వారు నలువైపులా చూస్తున్నారు; ఉత్సాహంతో నిండిన త్రివిక్రముడైన నారాయణుడిని ప్రజలు చూసినట్లుగా.
4.67.4
संस्तूयमानो हनुमान् व्यवर्धत महाबलः।
समाविद्ध्य च लाङ्गूलं हर्षाद् बलमुपेयिवान् ॥ ४.६७.४ ॥
స్తుతించబడుతున్న మహాబలుడైన హనుమంతుడు పెరిగాడు; తోకను ఊపి ఆనందంతో బలాన్ని పొందాడు.
4.67.5
तस्य संस्तूयमानस्य वृद्धैर्वानरपुङ्गवैः।
तेजसाऽऽपूर्यमाणस्य रूपमासीदनुत्तमम् ॥ ४.६७.५ ॥
వృద్ధులైన శ్రేష్ఠ వానరులచే స్తుతించబడుతూ, తేజంతో నిండుతున్న ఆయన రూపం అసమానమైంది.
4.67.6
यथा विजृम्भते सिंहो विवृते गिरिगह्वरे।
मारुतस्यौरसः पुत्रस्तथा सम्प्रति जृम्भते ॥ ४.६७.६ ॥
తెరిచి ఉన్న కొండగుహలో సింహం ఒళ్ళు విరుచుకున్నట్లు, వాయుదేవుని ఔరస పుత్రుడు ఇప్పుడు శరీరాన్ని విరుస్తున్నాడు.
4.67.7
अशोभत मुखं तस्य जृम्भमाणस्य धीमतः।
अम्बरीषोपमं दीप्तं विधूम इव पावकः ॥ ४.६७.७ ॥
ఆవులిస్తున్న ఆ ధీమంతుని ముఖం పొగలేని ప్రజ్వలిస్తున్న అగ్నిలా, అంబరీష (సూర్యమండల)ంలా ప్రకాశించింది.
4.67.8
हरीणामुत्थितो मध्यात् सम्प्रहृष्टतनूरुहः।
अभिवाद्य हरीन् वृद्धान् हनूमानिदमब्रवीत् ॥ ४.६७.८ ॥
వానరుల మధ్య నుండి లేచి, ఆనందంతో రోమాంచితుడైన హనుమంతుడు పెద్ద వానరులకు నమస్కరించి ఇలా అన్నాడు.
4.67.9
आरुजन् पर्वताग्राणि हुताशनसखोऽनिलः।
बलवानप्रमेयश्च वायुराकाशगोचरः ॥ ४.६७.९ ॥
పర్వత శిఖరాలను కూల్చే, అగ్నికి మిత్రుడైన, బలవంతుడు, అప్రమేయుడు, ఆకాశంలో సంచరించే వాయువు.
4.67.10
तस्याहं शीघ्रवेगस्य शीघ्रगस्य महात्मनः।
मारुतस्यौरसः पुत्रः प्लवनेनास्मि तत्समः ॥ ४.६७.१० ॥
ఆ శీఘ్రవేగుడు, శీఘ్రగమనుడైన మహాత్ముడైన మారుతుని ఔరస పుత్రుడను నేను; దూకడంలో ఆయనతో సమానుడను.
4.67.11
उत्सहेयं हि विस्तीर्णमालिखन्तमिवाम्बरम्।
मेरुं गिरिमसङ्गेन परिगन्तुं सहस्रशः ॥ ४.६७.११ ॥
ఆకాశాన్ని గోకుతున్నట్లున్న విశాలమైన మేరు పర్వతాన్ని నేను ఆగకుండా వేలసార్లు చుట్టిరాగలను.
4.67.12
बाहुवेगप्रणुन्नेन सागरेणाहमुत्सहे।
समाप्लावयितुं लोकं सपर्वतनदीह्रदम् ॥ ४.६७.१२ ॥
నా బాహువుల వేగంతో కదిలించబడిన సముద్రంతో, పర్వతాలు, నదులు, సరస్సులతో సహా లోకాన్ని పూర్తిగా ముంచెత్తగలను.
4.67.13
ममोरुजङ्घावेगेन भविष्यति समुत्थितः।
समुत्थितमहाग्राहः समुद्रो वरुणालयः ॥ ४.६७.१३ ॥
నా తొడల వేగంతో వరుణుని నివాసమైన సముద్రం లేచి నిలుస్తుంది; దానిలో మహా మకరాలు పైకి ఎగసి వస్తాయి.
4.67.14
पन्नगाशनमाकाशे पतन्तं पक्षिसेवितम्।
वैनतेयमहं शक्तः परिगन्तुं सहस्रशः ॥ ४.६७.१४ ॥
ఆకాశంలో ఎగురుతూ, సర్పాలను భక్షించే, పక్షులు చుట్టుముట్టిన వైనతేయుడు (గరుత్మంతుడు)ని కూడా నేను వేలసార్లు చుట్టి దాటగలను.
4.67.15
उदयात् प्रस्थितं वापि ज्वलन्तं रश्मिमालिनम्।
अनस्तमितमादित्यमहं गन्तुं समुत्सहे ॥ ४.६७.१५ ॥
ఉదయం నుండి బయలుదేరి ప్రకాశించే, కిరణమాలలు ధరించిన, అస్తమించని ఆదిత్యుని వద్దకు కూడా వెళ్ళగలను అని నేను ఉత్సాహపడుతున్నాను.
4.67.16
ततो भूमिमसंस्पृष्ट्वा पुनरागन्तुमुत्सहे।
प्रवेगेनैव महता भीमेन प्लवगर्षभाः ॥ ४.६७.१६ ॥
తరువాత భూమిని తాకకుండానే మళ్ళీ తిరిగి రాగలను, గొప్ప భయంకరమైన వేగంతోనే, ఓ వానర శ్రేష్ఠులారా!
4.67.17
उत्सहेयमतिक्रान्तुं सर्वानाकाशगोचरान्।
सागरान् शोषयिष्यामि दारयिष्यामि मेदिनीम् ॥ ४.६७.१७ ॥
ఆకాశంలో సంచరించే వారందరినీ దాటగలను; సముద్రాలను ఎండింపజేస్తాను, భూమిని చీల్చివేస్తాను.
4.67.18
पर्वतांश्चूर्णयिष्यामि प्लवमानः प्लवङ्गमः।
हरिष्याम्युरुवेगेन प्लवमानो महार्णवम् ॥ ४.६७.१८ ॥
పర్వతాలను చూర్ణం చేస్తాను; దూకుతూ ఉన్న వానరుడనైన నేను గొప్ప వేగంతో, దూకుతూనే మహాసముద్రాన్ని దాటుతాను.
4.67.19
लतानां विविधं पुष्पं पादपानां च सर्वशः।
अनुयास्यति मामद्य प्लवमानं विहायसा ॥ ४.६७.१९ ॥
ఈ రోజు లతల, చెట్ల వివిధ పుష్పాలు అన్ని వైపుల నుండి ఆకాశంలో ఎగురుతున్న నన్ను అనుసరిస్తాయి.
4.67.20
भविष्यति हि मे पन्थाः स्वातेः पन्था इवाम्बरे।
चरन्तं घोरमाकाशमुत्पतिष्यन्तमेव च ॥ ४.६७.२० ॥
నేను భయంకర ఆకాశంలో సంచరిస్తూ పైకి ఎగిరేటప్పుడు, నా మార్గం ఆకాశంలో స్వాతి నక్షత్రపు మార్గంలా ఉంటుంది.
4.67.21
द्रक्ष्यन्ति निपतन्तं च सर्वभूतानि वानराः।
महामेरुप्रतीकाशं मां द्रक्ष्यध्वं प्लवङ्गमाः ॥ ४.६७.२१ ॥
వానరులారా, అన్ని ప్రాణులు నేను దిగుతుండగా చూస్తాయి; దూకే వానరులారా, మీరు నన్ను మహామేరువులా చూస్తారు.
4.67.22
दिवमावृत्य गच्छन्तं ग्रसमानमिवाम्बरम्।
विधमिष्यामि जीमूतान् कम्पयिष्यामि पर्वतान्।
सागरं शोषयिष्यामि प्लवमानः समाहितः ॥ ४.६७.२२ ॥
ఆకాశాన్ని కప్పుతూ, ఆకాశాన్నే మింగుతున్నట్లు వెళ్తాను; మేఘాలను చెదరగొడతాను, పర్వతాలను కదిలిస్తాను, సముద్రాన్ని ఎండింపజేస్తాను; ఏకాగ్రంగా ఎగురుతాను.
4.67.23
वैनतेयस्य वा शक्तिर्मम वा मारुतस्य वा।
ऋते सुपर्णराजानं मारुतं वा महाबलम्।
न तद् भूतं प्रपश्यामि यन्मां प्लुतमनुव्रजेत् ॥ ४.६७.२३ ॥
వైనతేయుడు (గరుత్మంతుడు) లేదా నా లేదా వాయుదేవుని శక్తి తప్ప, ఎగురుతున్న నన్ను అనుసరించగల ఏ ప్రాణినీ నేను చూడను.
4.67.24
निमेषान्तरमात्रेण निरालम्बनमम्बरम्।
सहसा निपतिष्यामि घनाद् विद्युदिवोत्थिता ॥ ४.६७.२४ ॥
కనురెప్పపాటు కాలంలో, ఆధారం లేకుండా ఆకాశం నుండి అకస్మాత్తుగా దిగుతాను; మేఘం నుండి మెరుపు లేచినట్లు.
4.67.25
भविष्यति हि मे रूपं प्लवमानस्य सागरम्।
विष्णोः प्रक्रममाणस्य तदा त्रीन् विक्रमानिव ॥ ४.६७.२५ ॥
సముద్రాన్ని దాటుతూ దూకేటప్పుడు నా రూపం అప్పుడు విష్ణువు మూడు అడుగులు వేసినట్లుగా ఉంటుంది.
4.67.26
बुद्ध्या चाहं प्रपश्यामि मनश्चेष्टा च मे तथा।
अहं द्रक्ष्यामि वैदेहीं प्रमोदध्वं प्लवङ्गमाः ॥ ४.६७.२६ ॥
బుద్ధితో నేను స్పష్టంగా చూస్తున్నాను; నా మనసు కదలిక కూడా అలాగే ఉంది. నేను వైదేహిని చూస్తాను. వానరులారా, ఆనందించండి.
4.67.27
मारुतस्य समो वेगे गरुडस्य समो जवे।
अयुतं योजनानां तु गमिष्यामीति मे मतिः ॥ ४.६७.२७ ॥
వేగంలో నేను వాయువుతో సమానం; వేగంలో గరుత్మంతునితో సమానం. పదివేల యోజనాలు వెళ్తాను అనేది నా నిశ్చయం.
4.67.28
वासवस्य सवज्रस्य ब्रह्मणो वा स्वयम्भुवः।
विक्रम्य सहसा हस्तादमृतं तदिहानये ॥ ४.६७.२८ ॥
వజ్రాయుధంతో ఉన్న ఇంద్రుని చేతి నుండైనా, స్వయంభువు బ్రహ్మ చేతి నుండైనా బలవంతంగా ఒక్కసారిగా ఆ అమృతాన్ని లాక్కొని ఇక్కడికి తెస్తాను.
4.67.29
लङ्कां वापि समुत्क्षिप्य गच्छेयमिति मे मतिः।
तमेवं वानरश्रेष्ठं गर्जन्तममितप्रभम् ॥ ४.६७.२९ ॥
లేదా లంకనే పెకిలించి తీసుకువెళ్తాను అనేది నా నిశ్చయం.
4.67.30
प्रहृष्टा हरयस्तत्र समुदैक्षन्त विस्मिताः।
तच्चास्य वचनं श्रुत्वा ज्ञातीनां शोकनाशनम् ॥ ४.६७.३० ॥
అక్కడ సంతోషించిన, ఆశ్చర్యపోయిన వానరులు అతనిని తదేకంగా చూశారు. బంధువుల శోకాన్ని పోగొట్టే అతని ఆ మాటలను విని—
4.67.31
उवाच परिसंहृष्टो जाम्बवान् प्लवगेश्वरः।
वीर केसरिणः पुत्र वेगवन् मारुतात्मज ॥ ४.६७.३१ ॥
అత్యంత సంతోషించిన వానరరాజు జాంబవంతుడు ఇలా అన్నాడు - ఓ వీరా, కేసరి కుమారా, వేగవంతుడా, వాయుపుత్రా!
4.67.32
ज्ञातीनां विपुलः शोकस्त्वया तात प्रणाशितः।
तव कल्याणरुचयः कपिमुख्याः समागताः ॥ ४.६७.३२ ॥
ఓ తాతా, బంధువుల మహా శోకాన్ని నీవు తొలగించావు. నీ శ్రేయస్సును కోరే ప్రధాన వానరులు ఇక్కడ సమకూడారు.
4.67.33
मङ्गलान्यर्थसिद्ध्यर्थं करिष्यन्ति समाहिताः।
ऋषीणां च प्रसादेन कपिवृद्धमतेन च ॥ ४.६७.३३ ॥
ఏకాగ్రచిత్తులై వారు కార్యసిద్ధి కోసం మంగళ కార్యాలు చేస్తారు - ఋషుల అనుగ్రహంతో, వృద్ధ వానరుల అభిప్రాయంతో.
4.67.34
गुरूणां च प्रसादेन सम्प्लव त्वं महार्णवम्।
स्थास्यामश्चैकपादेन यावदागमनं तव ॥ ४.६७.३४ ॥
పెద్దల అనుగ్రహంతో నీవు మహాసముద్రాన్ని లంఘించు. నీవు తిరిగివచ్చేవరకు మేము ఒంటికాలిపై నిలబడి ఉంటాము.
4.67.35
त्वद्गतानि च सर्वेषां जीवनानि वनौकसाम्।
ततश्च हरिशार्दूलस्तानुवाच वनौकसः ॥ ४.६७.३५ ॥
అరణ్యవాసులైన వారందరి ప్రాణాలు నీపైనే ఆధారపడి ఉన్నాయి. అప్పుడు వానరులలో పులి వంటి హనుమంతుడు ఆ వనవాసులతో ఇలా అన్నాడు.
4.67.36
कोऽपि लोके न मे वेगं प्लवने धारयिष्यति।
एतानीह नगस्यास्य शिलासंकटशालिनः ॥ ४.६७.३६ ॥
లోకంలో ఎవ్వరూ నా లంఘన వేగాన్ని భరించలేరు. ఈ రాళ్లతో నిండిన పర్వతం యొక్క ఇవి...
4.67.37
शिखराणि महेन्द्रस्य स्थिराणि च महान्ति च।
येषु वेगं गमिष्यामि महेन्द्रशिखरेष्वहम् ॥ ४.६७.३७ ॥
మహేంద్రుని శిఖరాలు స్థిరమైనవి, విశాలమైనవి; ఆ మహేంద్ర శిఖరాలపైనే నేను నా వేగాన్ని ప్రయోగిస్తాను.
4.67.38
नानाद्रुमविकीर्णेषु धातुनिष्पन्दशोभिषु।
एतानि मम वेगं हि शिखराणि महान्ति च ॥ ४.६७.३८ ॥
అనేక వృక్షాలతో వ్యాపించి, ధాతువుల ప్రవహించే రసాలతో శోభించే ఈ విశాల శిఖరాలు నా వేగాన్ని నిజంగా భరిస్తాయి.
4.67.39
प्लवतो धारयिष्यन्ति योजनानामितः शतम्।
ततस्तु मारुतप्रख्यः स हरिर्मारुतात्मजः।
आरुरोह नगश्रेष्ठं महेन्द्रमरिमर्दनः ॥ ४.६७.३९ ॥
ఇక్కడి నుండి నూరు యోజనాల దూరం వరకు ఇవి అతని దూకుడును మోస్తాయి. అప్పుడు వాయువువలె వేగమైనవాడు, వాయుపుత్రుడు, శత్రుసంహారకుడు ఆ హరి పర్వత శ్రేష్ఠుడైన మహేంద్రుని ఎక్కాడు.
4.67.40
वृतं नानाविधैः पुष्पैर्मृगसेवितशाद्वलम्।
लताकुसुमसम्बाधं नित्यपुष्पफलद्रुमम् ॥ ४.६७.४० ॥
అనేక రకాల పుష్పాలతో కప్పబడి ఉంది; లేళ్ళు విహరించే పచ్చిక మైదానాలు గలది; తీగల పువ్వులతో నిండినది; ఎల్లప్పుడూ పూలు, పండ్లు ఇచ్చే చెట్లు గలది.
4.67.41
सिंहशार्दूलसहितं मत्तमातङ्गसेवितम्।
मत्तद्विजगणोद्घुष्टं सलिलोत्पीडसंकुलम् ॥ ४.६७.४१ ॥
సింహాలు, పులులతో కూడినది; మదించిన ఏనుగులు సంచరించేది; మత్తెక్కిన పక్షుల గుంపుల ధ్వనులతో మారుమోగేది; జలప్రవాహాల తాకిడితో నిండినది.
4.67.42
महद्भिरुच्छ्रितं शृङ्गैर्महेन्द्रं स महाबलः।
विचचार हरिश्रेष्ठो महेन्द्रसमविक्रमः ॥ ४.६७.४२ ॥
పెద్ద శిఖరాలతో ఎత్తుగా నిలిచిన మహేంద్రంపై ఆ మహాబలుడు, మహేంద్రునితో సమానమైన పరాక్రమం గల వానరశ్రేష్ఠుడు సంచరించాడు.
4.67.43
पादाभ्यां पीडितस्तेन महाशैलो महात्मना।
ररास सिंहाभिहतो महान् मत्त इव द्विपः ॥ ४.६७.४३ ॥
ఆ మహాత్ముని పాదాలతో అణచివేయబడిన ఆ మహాపర్వతం, సింహంచే దెబ్బతిన్న మదించిన గొప్ప ఏనుగువలె గర్జించింది.
4.67.44
मुमोच सलिलोत्पीडान् विप्रकीर्णशिलोच्चयः।
वित्रस्तमृगमातङ्गः प्रकम्पितमहाद्रुमः ॥ ४.६७.४४ ॥
జలప్రవాహపు ఒత్తిడిని విడిచిపెట్టినది; దాని రాశులైన శిలలు చెల్లాచెదరయ్యాయి; మృగాలు, ఏనుగులు భయపడ్డాయి; మహావృక్షాలు కంపించాయి.
4.67.45
नानागन्धर्वमिथुनैः पानसंसर्गकर्कशैः।
उत्पतद्भिर्विहंगैश्च विद्याधरगणैरपि ॥ ४.६७.४५ ॥
మద్యపాన సంసర్గంతో కఠినులైన అనేక గంధర్వ జంటలతో, ఎగురుతున్న పక్షులతో, విద్యాధర గణాలతో కూడా (ఆ పర్వతం నిండింది).
4.67.46
त्यज्यमानमहासानुः संनिलीनमहोरगः।
शैलशृङ्गशिलोत्पातस्तदाभूत् स महागिरिः ॥ ४.६७.४६ ॥
అప్పుడా మహాగిరి, విడిచిపెట్టబడుతున్న మహాశిఖరాలతో, దాగి ఉన్న మహాసర్పాలతో, శిఖరశిలలు ఊడిపోయిన స్థితితో ఉండిపోయింది.
4.67.47
निःश्वसद्भिस्तदा तैस्तु भुजगैरर्धनिःसृतैः।
सपताक इवाभाति स तदा धरणीधरः ॥ ४.६७.४७ ॥
అప్పుడు ఊపిరిపీల్చుతున్న, సగం బయటకు వచ్చిన ఆ సర్పాలతో ఆ ధరణీధరం ధ్వజాలతో కూడినట్లు కనిపించింది.
4.67.48
ऋषिभिस्त्राससम्भ्रान्तैस्त्यज्यमानः शिलोच्चयः।
सीदन् महति कान्तारे सार्थहीन इवाध्वगः ॥ ४.६७.४८ ॥
భయంతో కలవరపడిన ఋషులచే విడువబడిన ఆ శిలారాశి పర్వతం, మహారణ్యంలో సార్థం నుండి వేరైన బాటసారిలా కుంగిపోయినట్లు కనిపించింది.
4.67.49
स वेगवान् वेगसमाहितात्मा
हरिप्रवीरः परवीरहन्ता।
मनः समाधाय महानुभावो
जगाम लङ्कां मनसा मनस्वी ॥ ४.६७.४९ ॥
వేగవంతుడూ, వేగంపైనే మనసు నిలిపినవాడూ, వానరవీరులలో శ్రేష్ఠుడూ, శత్రువీరులను సంహరించువాడూ, మహాప్రభావశాలీ, దృఢచిత్తుడూ అయిన ఆ హనుమంతుడు మనసును నిలిపి, మనసుతోనే లంక వైపు వెళ్లాడు.