વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 4.9
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.9.1
वाली नाम मम भ्राता ज्येष्ठः शत्रुनिषूदनः।
पितुर्बहुमतो नित्यं मम चापि तथा पुरा ॥ ४.९.१ ॥
વાલી નામે મારો મોટો ભાઈ શત્રુઓનો સંહાર કરનાર હતો. પિતાને તે સદા અત્યંત માન્ય હતો, અને પહેલાં મારા માટે પણ તે એવો જ હતો.
4.9.2
पितर्युपरते तस्मिन् ज्येष्ठोऽयमिति मन्त्रिभिः।
कपीनामीश्वरो राज्ये कृतः परमसम्मतः ॥ ४.९.२ ॥
પિતાના અવસાન પછી મંત્રીઓએ 'આ જ્યેષ્ઠ છે' એમ માનીને તેને જ વાનરોના રાજ્યનો અધિપતિ બનાવ્યો, સૌની અત્યંત સંમતિથી.
4.9.3
राज्यं प्रशासतस्तस्य पितृपैतामहं महत्।
अहं सर्वेषु कालेषु प्रणतः प्रेष्यवत् स्थितः ॥ ४.९.३ ॥
તે પિતા-પિતામહનું વિશાળ રાજ્ય ચલાવતો ત્યારે હું હંમેશાં નમ્રતાથી સેવકની જેમ ઊભો રહેતો.
4.9.4
मायावी नाम तेजस्वी पूर्वजो दुन्दुभेः सुतः।
तेन तस्य महद्वैरं वालिनः स्त्रीकृतं पुरा ॥ ४.९.४ ॥
દુંદુભિનો પુત્ર માયાવી નામે એક તેજસ્વી મોટો ભાઈ હતો. પહેલાં એક સ્ત્રીને કારણે તેને વાલી સાથે મોટું વૈર થયું હતું.
4.9.5
स तु सुप्ते जने रात्रौ किष्किन्धाद्वारमागतः।
नर्दति स्म सुसंरब्धो वालिनं चाह्वयद् रणे ॥ ४.९.५ ॥
લોકો સૂતા હતા ત્યારે રાત્રે તે કિષ્કિંધાના દ્વારે આવ્યો, અત્યંત ક્રોધે ગર્જ્યો અને યુદ્ધ માટે વાલીને પડકાર્યો.
4.9.6
प्रसुप्तस्तु मम भ्राता नर्दतो भैरवस्वनम्।
श्रुत्वा न ममृषे वाली निष्पपात जवात् तदा ॥ ४.९.६ ॥
ગાઢ ઊંઘમાં સૂતેલો મારો ભાઈ વાલી તેની ભયાનક ગર્જના સાંભળીને સહન ન કરી શક્યો અને તરત વેગથી કૂદીને ઊભો થયો.
4.9.7
स तु वै निःसृतः क्रोधात् तं हन्तुमसुरोत्तमम्।
वार्यमाणस्ततः स्त्रीभिर्मया च प्रणतात्मना ॥ ४.९.७ ॥
તે ક્રોધથી તે અસુરશ્રેષ્ઠને મારવા બહાર નીકળ્યો; સ્ત્રીઓ અને હું નમ્ર મનથી તેને રોકતા હતા.
4.9.8
स तु निर्धूय सर्वान् नो निर्जगाम महाबलः।
ततोऽहमपि सौहार्दान्निःसृतो वालिना सह ॥ ४.९.८ ॥
તે મહાબળવાન અમને બધાને ઝટકીને બહાર નીકળી ગયો; ત્યારે હું પણ સ્નેહથી વાલી સાથે બહાર નીકળ્યો.
4.9.9
स तु मे भ्रातरं दृष्ट्वा मां च दूरादवस्थितम्।
असुरो जातसंत्रासः प्रदुद्राव तदा भृशम् ॥ ४.९.९ ॥
તે અસુર મારા ભાઈને અને દૂર ઊભેલા મને જોઈને ભયભીત થઈ ત્યારે ખૂબ જ ઝડપથી ભાગી ગયો.
4.9.10
तस्मिन् द्रवति संत्रस्ते ह्यावां द्रुततरं गतौ।
प्रकाशोऽपि कृतो मार्गश्चन्द्रेणोद्गच्छता तदा ॥ ४.९.१० ॥
તે ભયભીત થઈને ભાગતો હતો ત્યારે અમે બંને વધુ ઝડપથી ગયા; ત્યારે ઉગતા ચંદ્રે માર્ગ પ્રકાશિત કર્યો.
4.9.11
स तृणैरावृतं दुर्गं धरण्या विवरं महत्।
प्रविवेशासुरो वेगादावामासाद्य विष्ठितौ ॥ ४.९.११ ॥
તે અસુર ઘાસથી ઢંકાયેલા, પ્રવેશવા મુશ્કેલ એવા તે મોટા ભૂમિ-વિવરમાં ઝડપથી પ્રવેશ્યો; અમે બંને ત્યાં પહોંચીને ઊભા રહ્યા.
4.9.12
तं प्रविष्टं रिपुं दृष्ट्वा बिलं रोषवशं गतः।
मामुवाच ततो वाली वचनं क्षुभितेन्द्रियः ॥ ४.९.१२ ॥
શત્રુને બિલમાં પ્રવેશેલો જોઈને વાલી ક્રોધને વશ થયો; વિચલિત ઇન્દ્રિયો સાથે તેણે મને આ શબ્દો કહ્યા.
4.9.13
इह तिष्ठाद्य सुग्रीव बिलद्वारि समाहितः।
यावदत्र प्रविश्याहं निहन्मि समरे रिपुम् ॥ ४.९.१३ ॥
હે સુગ્રીવ, હવે અહીં ગુફાના દ્વાર પાસે સાવધાનીથી ઊભો રહે, જ્યાં સુધી હું અંદર જઈને યુદ્ધમાં શત્રુનો વધ ન કરું.
4.9.14
मया त्वेतद् वचः श्रुत्वा याचितः स परंतपः।
शापयित्वा च मां पद्भ्यां प्रविवेश बिलं ततः ॥ ४.९.१४ ॥
મારા આ વચનો સાંભળીને શત્રુઓને તપાવનાર તે વીરે મને વિનંતી કરી, મારા પગના સોગંદ લેવડાવીને પછી ગુફામાં પ્રવેશ કર્યો.
4.9.15
तस्य प्रविष्टस्य बिलं साग्रः संवत्सरो गतः।
स्थितस्य च बिलद्वारि स कालो व्यत्यवर्तत ॥ ४.९.१५ ॥
તે ગુફામાં પ્રવેશ્યા પછી પૂરું એક વર્ષ વીતી ગયું; ગુફાના દ્વાર પાસે ઊભેલા મારો એ સમય પણ વીતી ગયો.
4.9.16
अहं तु नष्टं तं ज्ञात्वा स्नेहादागतसम्भ्रमः।
भ्रातरं न प्रपश्यामि पापशङ्कि च मे मनः ॥ ४.९.१६ ॥
તે નષ્ટ થયો છે એમ જાણીને સ્નેહથી હું વ્યાકુળ થયો. ભાઈને હું જોઈ શકતો નથી, અને મારું મન અનિષ્ટની શંકા કરે છે.
4.9.17
अथ दीर्घस्य कालस्य बिलात् तस्माद् विनिःसृतम्।
सफेनं रुधिरं दृष्ट्वा ततोऽहं भृशदुःखितः ॥ ४.९.१७ ॥
ઘણા સમય પછી તે ગુફામાંથી ફીણ સહિત લોહી બહાર આવતું જોઈને હું અત્યંત દુઃખી થયો.
4.9.18
नर्दतामसुराणां च ध्वनिर्मे श्रोत्रमागतः।
न रतस्य च संग्रामे क्रोशतोऽपि स्वनो गुरोः ॥ ४.९.१८ ॥
ગર્જના કરતા અસુરોનો અવાજ મારા કાને પડ્યો; પરંતુ યુદ્ધમાં બૂમો પાડતા મારા મોટા ભાઈનો અવાજ પણ સંભળાયો નહીં.
4.9.19
अहं त्ववगतो बुद्ध्या चिह्नैस्तैर्भ्रातरं हतम्।
पिधाय च बिलद्वारं शिलया गिरिमात्रया ॥ ४.९.१९ ॥
પણ તે ચિહ્નોથી બુદ્ધિ વડે મેં જાણ્યું કે મારો ભાઈ મરાયો છે; અને પર્વત જેટલી મોટી શિલાથી ગુફાનું દ્વાર બંધ કર્યું.
4.9.20
शोकार्तश्चोदकं कृत्वा किष्किन्धामागतः सखे।
गूहमानस्य मे तत् त्वं यत्नतो मन्त्रिभिः श्रुतम् ॥ ४.९.२० ॥
હે મિત્ર, શોકથી પીડિત થઈ ઉદકક્રિયા કરીને હું કિષ્કિંધા પાછો ફર્યો; મેં છુપાવ્યા છતાં મંત્રીઓ પાસેથી તેં તે યત્નપૂર્વક સાંભળ્યું છે.
4.9.21
ततोऽहं तैः समागम्य समेतैरभिषेचितः।
राज्यं प्रशासतस्तस्य न्यायतो मम राघव ॥ ४.९.२१ ॥
ત્યારે તેઓ બધા ભેગા થઈને મારો રાજ્યાભિષેક કર્યો; હે રાઘવ, તે ન્યાયપૂર્વક રાજ્ય કરતો હતો તેમ હું પણ રાજ્ય ચલાવતો રહ્યો.
4.9.22
आजगाम रिपुं हत्वा दानवं स तु वानरः।
अभिषिक्तं तु मां दृष्ट्वा क्रोधात् संरक्तलोचनः ॥ ४.९.२२ ॥
તે વાનર શત્રુ દાનવને મારીને પાછો આવ્યો; અને મને અભિષિક્ત જોઈને ક્રોધથી તેની આંખો લાલ થઈ ગઈ.
4.9.23
मदीयान् मन्त्रिणो बद्ध्वा परुषं वाक्यमब्रवीत्।
निग्रहे च समर्थस्य तं पापं प्रति राघव ॥ ४.९.२३ ॥
મારા મંત્રીઓને બાંધીને તેણે કઠોર વચનો કહ્યાં; હે રાઘવ, દંડ આપવા સમર્થ હોવા છતાં તે પાપીએ આમ કર્યું.
4.9.24
न प्रावर्तत मे बुद्धिर्भ्रातृगौरवयन्त्रिता।
हत्वा शत्रुं स मे भ्राता प्रविवेश पुरं तदा ॥ ४.९.२४ ॥
ભાઈ પ્રત્યેના આદરથી બંધાયેલી મારી બુદ્ધિ (તેને દંડ આપવા તરફ) પ્રવૃત્ત ન થઈ; શત્રુને મારીને ત્યારે મારો ભાઈ નગરમાં પ્રવેશ્યો.
4.9.25
मानयंस्तं महात्मानं यथावच्चाभिवादयम्।
उक्ताश्च नाशिषस्तेन प्रहृष्टेनान्तरात्मना ॥ ४.९.२५ ॥
તે મહાત્માને યથોચિત માન આપીને મેં પ્રણામ કર્યા; પરંતુ પ્રસન્ન હૃદયે તેમણે મને આશીર્વાદ આપ્યા નહીં.
4.9.26
नत्वा पादावहं तस्य मुकुटेनास्पृशं प्रभो।
अपि वाली मम क्रोधान्न प्रसादं चकार सः ॥ ४.९.२६ ॥
પ્રભો, મેં તેમના ચરણોમાં નમીને મારા મુકુટથી તેમને સ્પર્શ કર્યો; છતાં વાલીએ ક્રોધને કારણે મારા પર કૃપા ન કરી.