ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 4.9
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.9.1
वाली नाम मम भ्राता ज्येष्ठः शत्रुनिषूदनः।
पितुर्बहुमतो नित्यं मम चापि तथा पुरा ॥ ४.९.१ ॥
ਵਾਲੀ ਨਾਮ ਦਾ ਮੇਰਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਪਿਤਾ ਦੇ ਕੋਲ ਉਹ ਸਦਾ ਬਹੁਤ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਵੀ ਉਹ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੀ।
4.9.2
पितर्युपरते तस्मिन् ज्येष्ठोऽयमिति मन्त्रिभिः।
कपीनामीश्वरो राज्ये कृतः परमसम्मतः ॥ ४.९.२ ॥
ਪਿਤਾ ਦੇ ਦੇਹਾਂਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ 'ਇਹ ਵੱਡਾ ਹੈ' ਐਸਾ ਸਮਝ ਕੇ ਉਸੇ ਨੂੰ ਬਾਂਦਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜ ਦਾ ਸਵਾਮੀ ਬਣਾਇਆ, ਸਭ ਦੀ ਵੱਡੀ ਸਹਿਮਤੀ ਨਾਲ।
4.9.3
राज्यं प्रशासतस्तस्य पितृपैतामहं महत्।
अहं सर्वेषु कालेषु प्रणतः प्रेष्यवत् स्थितः ॥ ४.९.३ ॥
ਉਹ ਪਿਤਾ-ਦਾਦੇ ਦਾ ਵੱਡਾ ਰਾਜ ਚਲਾਉਂਦਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਹਰ ਸਮੇਂ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਸੇਵਕ ਵਾਂਗ ਉਸ ਦੇ ਅਧੀਨ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।
4.9.4
मायावी नाम तेजस्वी पूर्वजो दुन्दुभेः सुतः।
तेन तस्य महद्वैरं वालिनः स्त्रीकृतं पुरा ॥ ४.९.४ ॥
ਦੁੰਦੁਭੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮਾਇਆਵੀ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਤੇਜਸਵੀ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਸੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਔਰਤ ਕਰਕੇ ਉਸਦਾ ਵਾਲੀ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਵੈਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।
4.9.5
स तु सुप्ते जने रात्रौ किष्किन्धाद्वारमागतः।
नर्दति स्म सुसंरब्धो वालिनं चाह्वयद् रणे ॥ ४.९.५ ॥
ਰਾਤ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਲੋਕ ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਹ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੇ ਆਇਆ, ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਗਰਜਿਆ ਅਤੇ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਲਈ ਲਲਕਾਰਿਆ।
4.9.6
प्रसुप्तस्तु मम भ्राता नर्दतो भैरवस्वनम्।
श्रुत्वा न ममृषे वाली निष्पपात जवात् तदा ॥ ४.९.६ ॥
ਗੂੜ੍ਹੀ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਸੁੱਤਾ ਮੇਰਾ ਭਰਾ ਵਾਲੀ, ਉਸ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਗਰਜ ਸੁਣ ਕੇ ਸਹਿ ਨਾ ਸਕਿਆ, ਅਤੇ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਛਲ ਕੇ ਉੱਠ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ।
4.9.7
स तु वै निःसृतः क्रोधात् तं हन्तुमसुरोत्तमम्।
वार्यमाणस्ततः स्त्रीभिर्मया च प्रणतात्मना ॥ ४.९.७ ॥
ਉਹ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਉਸ ਅਸੁਰ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਗਿਆ; ਇਸਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਮੈਂ ਨਿਮਰ ਮਨ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਰੋਕ ਰਹੇ ਸੀ।
4.9.8
स तु निर्धूय सर्वान् नो निर्जगाम महाबलः।
ततोऽहमपि सौहार्दान्निःसृतो वालिना सह ॥ ४.९.८ ॥
ਉਹ ਮਹਾਬਲੀ ਸਾਨੂੰ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਝਟਕ ਕੇ ਬਾਹਰ ਚਲਾ ਗਿਆ; ਤਦ ਮੈਂ ਵੀ ਸਨੇਹ ਨਾਲ ਵਾਲੀ ਦੇ ਨਾਲ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਪਿਆ।
4.9.9
स तु मे भ्रातरं दृष्ट्वा मां च दूरादवस्थितम्।
असुरो जातसंत्रासः प्रदुद्राव तदा भृशम् ॥ ४.९.९ ॥
ਉਹ ਅਸੁਰ ਮੇਰੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਅਤੇ ਦੂਰ ਖੜ੍ਹੇ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਡਰ ਨਾਲ ਕੰਬਦਾ ਹੋਇਆ ਉਸ ਵੇਲੇ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਭੱਜ ਗਿਆ।
4.9.10
तस्मिन् द्रवति संत्रस्ते ह्यावां द्रुततरं गतौ।
प्रकाशोऽपि कृतो मार्गश्चन्द्रेणोद्गच्छता तदा ॥ ४.९.१० ॥
ਜਦੋਂ ਉਹ ਡਰ ਕੇ ਭੱਜ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਦ ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਹੋਰ ਵੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਗਏ; ਉਦੋਂ ਉਗਦੇ ਚੰਦਰਮਾ ਨੇ ਰਸਤਾ ਰੌਸ਼ਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
4.9.11
स तृणैरावृतं दुर्गं धरण्या विवरं महत्।
प्रविवेशासुरो वेगादावामासाद्य विष्ठितौ ॥ ४.९.११ ॥
ਉਹ ਅਸੁਰ ਘਾਹ ਨਾਲ ਢੱਕੀ, ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਔਖੀ ਉਸ ਵੱਡੀ ਧਰਤੀ ਦੀ ਦਰਾੜ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੜ ਗਿਆ; ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਖੜ੍ਹ ਗਏ।
4.9.12
तं प्रविष्टं रिपुं दृष्ट्वा बिलं रोषवशं गतः।
मामुवाच ततो वाली वचनं क्षुभितेन्द्रियः ॥ ४.९.१२ ॥
ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਬਿਲ ਵਿੱਚ ਵੜਿਆ ਵੇਖ ਕੇ ਵਾਲੀ ਕ੍ਰੋਧ ਦੇ ਵੱਸ ਹੋ ਗਿਆ; ਵਿਆਕੁਲ ਇੰਦਰੀਆਂ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਬੋਲ ਕਹੇ।
4.9.13
इह तिष्ठाद्य सुग्रीव बिलद्वारि समाहितः।
यावदत्र प्रविश्याहं निहन्मि समरे रिपुम् ॥ ४.९.१३ ॥
ਹੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ, ਹੁਣ ਇੱਥੇ ਗੁਫ਼ਾ ਦੇ ਦਵਾਰ ਤੇ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹਾ ਰਹਿ, ਜਦ ਤੱਕ ਮੈਂ ਅੰਦਰ ਜਾ ਕੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਨਾ ਦਿਆਂ।
4.9.14
मया त्वेतद् वचः श्रुत्वा याचितः स परंतपः।
शापयित्वा च मां पद्भ्यां प्रविवेश बिलं ततः ॥ ४.९.१४ ॥
ਮੇਰੇ ਇਹ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਉਸ ਵੀਰ ਨੇ ਮੇਰੇ ਅੱਗੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, ਮੇਰੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਸਹੁੰ ਚੁਕਾ ਕੇ ਫਿਰ ਉਹ ਗੁਫ਼ਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਗਿਆ।
4.9.15
तस्य प्रविष्टस्य बिलं साग्रः संवत्सरो गतः।
स्थितस्य च बिलद्वारि स कालो व्यत्यवर्तत ॥ ४.९.१५ ॥
ਉਸਦੇ ਗੁਫ਼ਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੂਰਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਬੀਤ ਗਿਆ; ਗੁਫ਼ਾ ਦੇ ਦਵਾਰ ਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਮੇਰਾ ਉਹ ਸਮਾਂ ਵੀ ਬੀਤ ਗਿਆ।
4.9.16
अहं तु नष्टं तं ज्ञात्वा स्नेहादागतसम्भ्रमः।
भ्रातरं न प्रपश्यामि पापशङ्कि च मे मनः ॥ ४.९.१६ ॥
ਉਹ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਮੈਂ ਸਨੇਹ ਕਾਰਨ ਘਬਰਾ ਗਿਆ। ਭਰਾ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ, ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਮਨ ਬੁਰਾਈ ਦਾ ਸ਼ੱਕ ਕਰਦਾ ਹੈ।
4.9.17
अथ दीर्घस्य कालस्य बिलात् तस्माद् विनिःसृतम्।
सफेनं रुधिरं दृष्ट्वा ततोऽहं भृशदुःखितः ॥ ४.९.१७ ॥
ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਬੀਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਗੁਫ਼ਾ ਵਿੱਚੋਂ ਝੱਗ ਸਮੇਤ ਲਹੂ ਨਿਕਲਦਾ ਵੇਖ ਕੇ ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ।
4.9.18
नर्दतामसुराणां च ध्वनिर्मे श्रोत्रमागतः।
न रतस्य च संग्रामे क्रोशतोऽपि स्वनो गुरोः ॥ ४.९.१८ ॥
ਗਰਜਦੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਮੇਰੇ ਕੰਨਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੀ; ਪਰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਚੀਕਦੇ ਮੇਰੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵੀ ਨਾ ਸੁਣੀ।
4.9.19
अहं त्ववगतो बुद्ध्या चिह्नैस्तैर्भ्रातरं हतम्।
पिधाय च बिलद्वारं शिलया गिरिमात्रया ॥ ४.९.१९ ॥
ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਤੋਂ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਮੈਂ ਸਮਝ ਲਿਆ ਕਿ ਮੇਰਾ ਭਰਾ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਅਤੇ ਪਹਾੜ ਜਿੱਡੀ ਇੱਕ ਚੱਟਾਨ ਨਾਲ ਗੁਫਾ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
4.9.20
शोकार्तश्चोदकं कृत्वा किष्किन्धामागतः सखे।
गूहमानस्य मे तत् त्वं यत्नतो मन्त्रिभिः श्रुतम् ॥ ४.९.२० ॥
ਹੇ ਮਿੱਤਰ, ਸੋਗ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਜਲ-ਤਰਪਣ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਵਾਪਸ ਆਇਆ; ਮੇਰੇ ਲੁਕਾਉਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਤੂੰ ਮੰਤਰੀਆਂ ਤੋਂ ਇਹ ਯਤਨ ਨਾਲ ਸੁਣਿਆ ਹੈ।
4.9.21
ततोऽहं तैः समागम्य समेतैरभिषेचितः।
राज्यं प्रशासतस्तस्य न्यायतो मम राघव ॥ ४.९.२१ ॥
ਫਿਰ ਉਹ ਸਾਰੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਮੇਰਾ ਰਾਜ-ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ; ਹੇ ਰਾਘਵ, ਉਹ ਨਿਆਂ ਨਾਲ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਮੈਂ ਵੀ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।
4.9.22
आजगाम रिपुं हत्वा दानवं स तु वानरः।
अभिषिक्तं तु मां दृष्ट्वा क्रोधात् संरक्तलोचनः ॥ ४.९.२२ ॥
ਉਹ ਵਾਨਰ ਵੈਰੀ ਦਾਨਵ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਵਾਪਸ ਆਇਆ; ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਰਾਜ-ਅਭਿਸ਼ਿਕਤ ਵੇਖ ਕੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਲਾਲ ਹੋ ਗਈਆਂ।
4.9.23
मदीयान् मन्त्रिणो बद्ध्वा परुषं वाक्यमब्रवीत्।
निग्रहे च समर्थस्य तं पापं प्रति राघव ॥ ४.९.२३ ॥
ਮੇਰੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਕਠੋਰ ਬੋਲ ਬੋਲੇ; ਹੇ ਰਾਘਵ, ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਸ ਪਾਪੀ ਨੇ ਇਹ ਕੀਤਾ।
4.9.24
न प्रावर्तत मे बुद्धिर्भ्रातृगौरवयन्त्रिता।
हत्वा शत्रुं स मे भ्राता प्रविवेश पुरं तदा ॥ ४.९.२४ ॥
ਭਰਾ ਲਈ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਬੱਝੀ ਮੇਰੀ ਬੁੱਧੀ (ਉਸ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਵੱਲ) ਪ੍ਰਵਿਰਤ ਨਾ ਹੋਈ; ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਤਦ ਮੇਰਾ ਭਰਾ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ।
4.9.25
मानयंस्तं महात्मानं यथावच्चाभिवादयम्।
उक्ताश्च नाशिषस्तेन प्रहृष्टेनान्तरात्मना ॥ ४.९.२५ ॥
ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਦਾ ਯਥਾਯੋਗ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ; ਪਰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਮਨ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ।
4.9.26
नत्वा पादावहं तस्य मुकुटेनास्पृशं प्रभो।
अपि वाली मम क्रोधान्न प्रसादं चकार सः ॥ ४.९.२६ ॥
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਉਸਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਝੁਕ ਕੇ ਆਪਣੇ ਮੁਕੁਟ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹਿਆ; ਫਿਰ ਵੀ ਵਾਲੀ ਨੇ ਕ੍ਰੋਧ ਕਾਰਨ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਮਿਹਰ ਨਾ ਕੀਤੀ।