ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣ · ಸರ್ಗ 5.1
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.1.1
ततो रावणनीतायाः सीतायाः शत्रुकर्षणः।
इयेष पदमन्वेष्टुं चारणाचरिते पथि ॥ ५.१.१ ॥
ಆಗ ರಾವಣನಿಂದ ಅಪಹರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸೀತೆಯ ಹೆಜ್ಜೆಗುರುತನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ದಮನಿಸುವ ಹನುಮಂತನು ಚಾರಣರು ಸಂಚರಿಸುವ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಹೋಗಲು ಇಚ್ಛಿಸಿದನು.
5.1.2
दुष्करं निष्प्रतिद्वन्द्वं चिकीर्षन् कर्म वानरः।
समुदग्रशिरोग्रीवो गवां पतिरिवाबभौ ॥ ५.१.२ ॥
ದುಷ್ಕರವಾದ, ಸಮಾನರಿಲ್ಲದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಲು ಇಚ್ಛಿಸಿದ ಆ ವಾನರನು, ತಲೆ ಕತ್ತು ಎತ್ತರಿಸಿ, ಗೋಗಳ ಒಡೆಯನಾದ ಎತ್ತಿನಂತೆ ಶೋಭಿಸಿದನು.
5.1.3
अथ वैदूर्यवर्णेषु शाद्वलेषु महाबलः।
धीरः सलिलकल्पेषु विचचार यथासुखम् ॥ ५.१.३ ॥
ಆಗ ಆ ಮಹಾಬಲಶಾಲಿ, ಧೀರನು ವೈಡೂರ್ಯ ವರ್ಣದ, ನೀರಿನಂತೆ ತೋರುವ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳಲ್ಲಿ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಸಂಚರಿಸಿದನು.
5.1.4
द्विजान् वित्रासयन् धीमानुरसा पादपान् हरन्।
मृगांश्च सुबहून् निघ्नन् प्रवृद्ध इव केसरी ॥ ५.१.४ ॥
ಪಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ಬೆದರಿಸುತ್ತ, ಎದೆಯಿಂದ ಮರಗಳನ್ನು ಕೀಳುತ್ತ, ಅನೇಕ ಮೃಗಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತ, ಬೆಳೆದ ಸಿಂಹದಂತೆ ಆ ಬುದ್ಧಿವಂತನು ಸಂಚರಿಸಿದನು.
5.1.5
नीललोहितमाञ्जिष्ठपद्मवर्णैः सितासितैः।
स्वभावसिद्धैर्विमलैर्धातुभिः समलंकृतम् ॥ ५.१.५ ॥
ನೀಲಿ, ಕೆಂಪು, ಮಂಜಿಷ್ಠ ಮತ್ತು ಕಮಲ ವರ್ಣಗಳ, ಬಿಳಿ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ, ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಉಂಟಾದ ನಿರ್ಮಲ ಧಾತುಗಳಿಂದ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅಲಂಕೃತವಾದ (ಪರ್ವತ).
5.1.6
कामरूपिभिराविष्टमभीक्ष्णं सपरिच्छदैः।
यक्षकिंनरगन्धर्वैर्देवकल्पैः सपन्नगैः ॥ ५.१.६ ॥
ಇಚ್ಛಾನುಸಾರ ರೂಪ ಧರಿಸಬಲ್ಲ, ಪರಿವಾರದೊಡನೆ ಕೂಡಿದ, ದೇವತೆಗಳಂತಿರುವ ಯಕ್ಷರು, ಕಿನ್ನರರು, ಗಂಧರ್ವರು ಮತ್ತು ನಾಗರಿಂದ ಸದಾ ತುಂಬಿದ (ಪರ್ವತ).
5.1.7
स तस्य गिरिवर्यस्य तले नागवरायुते।
तिष्ठन् कपिवरस्तत्र ह्रदे नाग इवाबभौ ॥ ५.१.७ ॥
ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪರ್ವತದ ತಳದಲ್ಲಿ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ನಾಗಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದ ಆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನಿಂತ ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಾನರನು, ಅಲ್ಲಿನ ಸರೋವರದಲ್ಲಿನ ನಾಗದಂತೆ ಹೊಳೆದನು.
5.1.8
स सूर्याय महेन्द्राय पवनाय स्वयम्भुवे।
भूतेभ्यश्चाञ्जलिं कृत्वा चकार गमने मतिम् ॥ ५.१.८ ॥
ಅವನು ಸೂರ್ಯನಿಗೆ, ಮಹೇಂದ್ರನಿಗೆ, ವಾಯುವಿಗೆ, ಸ್ವಯಂಭುವಿಗೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಅಂಜಲಿ ಸಮರ್ಪಿಸಿ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದನು.
5.1.9
अञ्जलिं प्राङ्मुखं कुर्वन् पवनायात्मयोनये।
ततो हि ववृधे गन्तुं दक्षिणो दक्षिणां दिशम् ॥ ५.१.९ ॥
ಪೂರ್ವಾಭಿಮುಖನಾಗಿ ವಾಯುವಿಗೆ ಮತ್ತು ಆತ್ಮಯೋನಿಗೆ ಅಂಜಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಿ, ಅವನು ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿನ ಕಡೆಗೆ ಹೋಗಲು ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ಬೆಳೆದನು.
5.1.10
प्लवगप्रवरैर्दृष्टः प्लवने कृतनिश्चयः।
ववृधे रामवृद्ध्यर्थं समुद्र इव पर्वसु ॥ ५.१.१० ॥
ವಾನರ ಶ್ರೇಷ್ಠರಿಂದ ನೋಡಲ್ಪಟ್ಟು, ಹಾರಲು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದ ಅವನು, ರಾಮನ ಶುಭಕ್ಕಾಗಿ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯಂದು ಸಮುದ್ರ ಉಕ್ಕುವಂತೆ ಬೆಳೆದನು.
5.1.11
निष्प्रमाणशरीरः सँल्लिलङ्घयिषुरर्णवम्।
बाहुभ्यां पीडयामास चरणाभ्यां च पर्वतम् ॥ ५.१.११ ॥
ಅಪರಿಮಿತ ದೇಹವುಳ್ಳ ಅವನು, ಸಮುದ್ರವನ್ನು ದಾಟಲು ಬಯಸಿ, ತನ್ನ ತೋಳುಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಪಾದಗಳಿಂದ ಪರ್ವತವನ್ನು ಒತ್ತಿದನು.
5.1.12
स चचालाचलश्चाशु मुहूर्तं कपिपीडितः।
तरूणां पुष्पिताग्राणां सर्वं पुष्पमशातयत् ॥ ५.१.१२ ॥
ವಾನರನ ಒತ್ತಡದಿಂದ ಆ ಅಚಲ ಪರ್ವತ ಕ್ಷಣಮಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಡುಗಿತು; ಹೂವು ಬಿಟ್ಟ ಮರಗಳ ತುದಿಗಳ ಎಲ್ಲ ಹೂವುಗಳನ್ನು ಉದುರಿಸಿತು.
5.1.13
तेन पादपमुक्तेन पुष्पौघेण सुगन्धिना।
सर्वतः संवृतः शैलो बभौ पुष्पमयो यथा ॥ ५.१.१३ ॥
ಮರಗಳಿಂದ ಉದುರಿದ ಸುಗಂಧಭರಿತ ಹೂವಿನ ರಾಶಿಯಿಂದ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಆವೃತವಾದ ಆ ಪರ್ವತ ಹೂವಿನಿಂದಾದಂತೆ ಹೊಳೆಯಿತು.
5.1.14
तेन चोत्तमवीर्येण पीड्यमानः स पर्वतः।
सलिलं सम्प्रसुस्राव मदमत्त इव द्विपः ॥ ५.१.१४ ॥
ಆ ಮಹಾಪರಾಕ್ರಮಿಯ ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿದ ಆ ಪರ್ವತ ಮದಿಸಿದ ಆನೆಯಂತೆ ನೀರನ್ನು ಸುರಿಸಿತು.
5.1.15
पीड्यमानस्तु बलिना महेन्द्रस्तेन पर्वतः।
रीतीर्निर्वर्तयामास काञ्चनाञ्जनराजतीः ॥ ५.१.१५ ॥
ಆ ಬಲಶಾಲಿಯ ಒತ್ತಡದಿಂದ ಪೀಡಿತವಾದ ಮಹೇಂದ್ರ ಪರ್ವತ ಚಿನ್ನ, ಕಪ್ಪು ಅಂಜನ ಮತ್ತು ಬೆಳ್ಳಿಯ ಬಣ್ಣದ ಗೆರೆಗಳನ್ನು ಮೂಡಿಸಿತು.
5.1.16
मुमोच च शिलाः शैलो विशालाः समनःशिलाः।
मध्यमेनार्चिषा जुष्टो धूमराजीरिवानलः ॥ ५.१.१६ ॥
ಪರ್ವತ ಮನಃಶಿಲೆಯೊಂದಿಗೆ ವಿಶಾಲವಾದ ಬಂಡೆಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟಿತು; ಮಧ್ಯಮ ಜ್ವಾಲೆಯ ಬೆಂಕಿ ಹೊಗೆಯ ಸಾಲುಗಳನ್ನು ಹೊರಸೂಸಿದಂತೆ ಇತ್ತು.
5.1.17
हरिणा पीड्यमानेन पीड्यमानानि सर्वतः।
गुहाविष्टानि सत्त्वानि विनेदुर्विकृतैः स्वरैः ॥ ५.१.१७ ॥
ಹರಿಯ (ಹನುಮಂತನ) ಒತ್ತಡದಿಂದ ಪೀಡಿತವಾದಾಗ, ಸುತ್ತಲೂ ಗುಹೆಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ವಿಕೃತ ಸ್ವರಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಗಿದವು.
5.1.18
स महान् सत्त्वसन्नादः शैलपीडानिमित्तजः।
पृथिवीं पूरयामास दिशश्चोपवनानि च ॥ ५.१.१८ ॥
ಪರ್ವತದ ಸಂಕಟದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಆ ಮಹಾ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಕೋಲಾಹಲ ಭೂಮಿಯನ್ನು, ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಉಪವನಗಳನ್ನು ತುಂಬಿತು.
5.1.19
शिरोभिः पृथुभिर्नागा व्यक्तस्वस्तिकलक्षणैः।
वमन्तः पावकं घोरं ददंशुर्दशनैः शिलाः ॥ ५.१.१९ ॥
ಸ್ಪಷ್ಟ ಸ್ವಸ್ತಿಕ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ತಮ್ಮ ಅಗಲವಾದ ತಲೆಗಳಿಂದ, ಭಯಂಕರ ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ಉಗುಳುತ್ತಾ ನಾಗಗಳು ತಮ್ಮ ಕೋರೆಗಳಿಂದ ಬಂಡೆಗಳನ್ನು ಕಚ್ಚಿದವು.
5.1.20
तास्तदा सविषैर्दष्टाः कुपितैस्तैर्महाशिलाः।
जज्वलुः पावकोद्दीप्ता बिभिदुश्च सहस्रधा ॥ ५.१.२० ॥
ಆಗ ಆ ಕೋಪಗೊಂಡ ನಾಗಗಳ ವಿಷಕಾರಿ ಕಡಿತದಿಂದ ಆ ಮಹಾಶಿಲೆಗಳು ಬೆಂಕಿಯಿಂದ ಉರಿದು, ಸಾವಿರ ತುಂಡುಗಳಾಗಿ ಒಡೆದವು.
5.1.21
यानि त्वौषधजालानि तस्मिञ्जातानि पर्वते।
विषघ्नान्यपि नागानां न शेकुः शमितुं विषम् ॥ ५.१.२१ ॥
ಆ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದಿದ್ದ, ನಾಗಗಳ ವಿಷವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವ ಔಷಧಿ ಗಿಡಗಳ ಸಮೂಹಗಳೂ ಆ ವಿಷವನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸಲಾರದೆ ಹೋದವು.
5.1.22
भिद्यतेऽयं गिरिर्भूतैरिति मत्वा तपस्विनः।
त्रस्ता विद्याधरास्तस्मादुत्पेतुः स्त्रीगणैः सह ॥ ५.१.२२ ॥
'ಈ ಪರ್ವತವನ್ನು ಭೂತಗಳು ಸೀಳುತ್ತಿವೆ' ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ, ಭಯಭೀತರಾದ ತಪಸ್ವಿಗಳೂ ವಿದ್ಯಾಧರರೂ ತಮ್ಮ ಸ್ತ್ರೀಗಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಲ್ಲಿಂದ ಹಾರಿ ಹೋದರು.
5.1.23
पानभूमिगतं हित्वा हैममासवभाजनम्।
पात्राणि च महार्हाणि करकांश्च हिरण्मयान् ॥ ५.१.२३ ॥
ಪಾನಭೂಮಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಚಿನ್ನದ ಮದ್ಯಪಾತ್ರೆಯನ್ನು, ಅಮೂಲ್ಯ ಪಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಚಿನ್ನದ ಕೊಡಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು.
5.1.24
लेह्यानुच्चावचान् भक्ष्यान् मांसानि विविधानि च।
आर्षभाणि च चर्माणि खड्गांश्च कनकत्सरून् ॥ ५.१.२४ ॥
ನೆಕ್ಕಿ ತಿನ್ನುವ ಬಗೆಬಗೆಯ ತಿಂಡಿಗಳು, ವಿವಿಧ ಮಾಂಸಗಳು, ಎತ್ತಿನ ಚರ್ಮದ ಚೀಲಗಳು, ಚಿನ್ನದ ಒರೆಗಳ ಖಡ್ಗಗಳು.
5.1.25
कृतकण्ठगुणाः क्षीबा रक्तमाल्यानुलेपनाः।
रक्ताक्षाः पुष्कराक्षाश्च गगनं प्रतिपेदिरे ॥ ५.१.२५ ॥
ಕೊರಳಿನಲ್ಲಿ ಮಾಲೆ ಧರಿಸಿ, ಮತ್ತರಾಗಿ, ಕೆಂಪು ಮಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಲೇಪನಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಕೆಂಪು ಕಣ್ಣಿನವರೂ ಕಮಲನೇತ್ರರೂ ಆದ ಸ್ತ್ರೀಯರು ಆಕಾಶದತ್ತ ಏರಿದರು.
5.1.26
हारनूपुरकेयूरपारिहार्यधराः स्त्रियः।
विस्मिताः सस्मितास्तस्थुराकाशे रमणौः सह ॥ ५.१.२६ ॥
ಹಾರ, ನೂಪುರ, ಕೇಯೂರ ಮುಂತಾದ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದ ಸ್ತ್ರೀಯರು, ವಿಸ್ಮಿತರಾಗಿ ಮುಗುಳ್ನಗುತ್ತಾ ತಮ್ಮ ಪ್ರಿಯರೊಂದಿಗೆ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ನಿಂತರು.
5.1.27
दर्शयन्तो महाविद्यां विद्याधरमहर्षयः।
सहितास्तस्थुराकाशे वीक्षांचक्रुश्च पर्वतम् ॥ ५.१.२७ ॥
ಮಹಾ ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಾ ವಿದ್ಯಾಧರ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಪರ್ವತವನ್ನು ನೋಡಿದರು.
5.1.28
शुश्रुवुश्च तदा शब्दमृषीणां भावितात्मनाम्।
चारणानां च सिद्धानां स्थितानां विमलेऽम्बरे ॥ ५.१.२८ ॥
ಆಗ ನಿರ್ಮಲ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದ ಶುದ್ಧಾತ್ಮರಾದ ಋಷಿಗಳ, ಚಾರಣರ ಮತ್ತು ಸಿದ್ಧರ ಶಬ್ದವನ್ನು ಕೇಳಿದರು.
5.1.29
एष पर्वतसंकाशो हनुमान् मारुतात्मजः।
तितीर्षति महावेगः समुद्रं वरुणालयम् ॥ ५.१.२९ ॥
ಪರ್ವತದಂತೆ ಇರುವ ಈ ವಾಯುಪುತ್ರ ಹನುಮಂತನು, ಮಹಾ ವೇಗದಿಂದ ವರುಣನ ನೆಲೆಯಾದ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ದಾಟಲು ಬಯಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.
5.1.30
रामार्थं वानरार्थं च चिकीर्षन् कर्म दुष्करम्।
समुद्रस्य परं पारं दुष्प्रापं प्राप्तुमिच्छति ॥ ५.१.३० ॥
ರಾಮನಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ವಾನರರಿಗಾಗಿ ದುಷ್ಕರ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಲು ಬಯಸಿ, ಸಮುದ್ರದ ಆಚೆಯ ತೀರವನ್ನು ತಲುಪಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ — ತಲುಪಲು ಕಷ್ಟವಾದ ಆ ತೀರವನ್ನು.
5.1.31
तमप्रमेयं ददृशुः पर्वते वानरर्षभम् ॥ ५.१.३१ ॥
ಪರ್ವತದ ಮೇಲೆ ಅವರು ಆ ಅಪ್ರಮೇಯ ವಾನರ-ಶ್ರೇಷ್ಠನನ್ನು ಕಂಡರು.
5.1.32
दुधुवे च स रोमाणि चकम्पे चानलोपमः।
ननाद च महानादं सुमहानिव तोयदः ॥ ५.१.३२ ॥
ಅವನು ತನ್ನ ರೋಮಗಳನ್ನು ಕೊಡವಿ, ಅಗ್ನಿಯಂತೆ ನಡುಗಿ, ಮೇಘದಂತೆ ಮಹಾ ಗರ್ಜನೆ ಮಾಡಿದನು.
5.1.33
आनुपूर्व्या च वृत्तं तल्लाङ्गूलं रोमभिश्चितम्।
उत्पतिष्यन् विचिक्षेप पक्षिराज इवोरगम् ॥ ५.१.३३ ॥
ಕ್ರಮವಾಗಿ ದುಂಡಗಿನ, ರೋಮಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾದ ಆ ಬಾಲವನ್ನು, ಹಾರಲು ಸಿದ್ಧನಾಗಿ, ಪಕ್ಷಿರಾಜ ಹಾವನ್ನು ಎಸೆದಂತೆ ಎಸೆದನು.
5.1.34
तस्य लाङ्गूलमाविद्धमतिवेगस्य पृष्ठतः।
ददृशे गरुडेनेव ह्रियमाणो महोरगः ॥ ५.१.३४ ॥
ಆ ಅತಿವೇಗಿಯ ಹಿಂದೆ ಚಾಚಿದ ಅವನ ಬಾಲ, ಗರುಡನಿಂದ ಹೊತ್ತೊಯ್ಯಲ್ಪಡುವ ಮಹಾಸರ್ಪದಂತೆ ಕಂಡಿತು.
5.1.35
बाहू संस्तम्भयामास महापरिघसंनिभौ।
आससाद कपिः कट्यां चरणौ संचुकोच च ॥ ५.१.३५ ॥
ಆ ಕಪಿ ಮಹಾ ಪರಿಘದಂತಿದ್ದ ತನ್ನ ಎರಡು ಬಾಹುಗಳನ್ನು ಬಿಗಿಗೊಳಿಸಿದನು; ಸೊಂಟವನ್ನು ಒತ್ತಿ, ಪಾದಗಳನ್ನು ಮಡಚಿದನು.
5.1.36
संहृत्य च भुजौ श्रीमांस्तथैव च शिरोधराम्।
तेजः सत्त्वं तथा वीर्यमाविवेश स वीर्यवान् ॥ ५.१.३६ ॥
ತೋಳುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಕತ್ತನ್ನೂ ಸಂಕೋಚಿಸಿ, ಆ ತೇಜಸ್ವಿ, ಪರಾಕ್ರಮಿ ತೇಜಸ್ಸು, ಸತ್ತ್ವ ಮತ್ತು ವೀರ್ಯವನ್ನು ತುಂಬಿಕೊಂಡನು.
5.1.37
मार्गमालोकयन् दूरादूर्ध्वप्रणिहितेक्षणः।
रुरोध हृदये प्राणानाकाशमवलोकयन् ॥ ५.१.३७ ॥
ದೂರದಿಂದ ದಾರಿಯನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ, ಮೇಲೆ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿ, ಆಕಾಶವನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ ಅವನು ತನ್ನ ಪ್ರಾಣಗಳನ್ನು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ತಡೆಹಿಡಿದನು.
5.1.38
पद्भ्यां दृढमवस्थानं कृत्वा स कपिकुञ्जरः।
निकुच्य कर्णौ हनुमानुत्पतिष्यन् महाबलः ॥ ५.१.३८ ॥
ಕಾಲುಗಳಿಂದ ದೃಢವಾಗಿ ನಿಂತು, ಆ ಕಪಿಕುಂಜರ ಮಹಾಬಲ ಹನುಮಂತನು ಕಿವಿಗಳನ್ನು ಮಡಚಿ ಮೇಲಕ್ಕೆ ನೆಗೆಯಲು ಸಿದ್ಧನಾದನು.
5.1.39
वानरान् वानरश्रेष्ठ इदं वचनमब्रवीत्।
यथा राघवनिर्मुक्तः शरः श्वसनविक्रमः ॥ ५.१.३९ ॥
ವಾನರರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಅವನು ವಾನರರಿಗೆ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು—ರಾಘವನು ಬಿಟ್ಟ ಬಾಣ ಗಾಳಿಯ ವೇಗದಂತೆ ಹೋಗುವಂತೆ.
5.1.40
गच्छेत् तद्वद् गमिष्यामि लंकां रावणपालिताम्।
नहि द्रक्ष्यामि यदि तां लंकायां जनकात्मजाम् ॥ ५.१.४० ॥
ಹಾಗೆಯೇ ನಾನು ರಾವಣನಿಂದ ಆಳಲ್ಪಡುವ ಲಂಕೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತೇನೆ; ಲಂಕೆಯಲ್ಲಿ ಜನಕನ ಮಗಳನ್ನು ನಾನು ನೋಡದಿದ್ದರೆ—
5.1.41
अनेनैव हि वेगेन गमिष्यामि सुरालयम्।
यदि वा त्रिदिवे सीतां न द्रक्ष्यामि कृतश्रमः ॥ ५.१.४१ ॥
ಇದೇ ವೇಗದಿಂದ ನಾನು ದೇವಲೋಕಕ್ಕೂ ಹೋಗುತ್ತೇನೆ; ಶ್ರಮಪಟ್ಟರೂ ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸೀತೆಯನ್ನು ನೋಡದಿದ್ದರೆ—
5.1.42
बद्ध्वा राक्षसराजानमानयिष्यामि रावणम्।
सर्वथा कृतकार्योऽहमेष्यामि सह सीतया ॥ ५.१.४२ ॥
ರಾಕ್ಷಸರಾಜ ರಾವಣನನ್ನು ಬಂಧಿಸಿ ನಾನು ಅವನನ್ನು ತರುತ್ತೇನೆ; ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿ ನಾನು ಸೀತೆಯೊಂದಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗುತ್ತೇನೆ.
5.1.43
आनयिष्यामि वा लंकां समुत्पाट्य सरावणाम्।
एवमुक्त्वा तु हनुमान् वानरो वानरोत्तमः ॥ ५.१.४३ ॥
ಲಂಕೆಯನ್ನು ರಾವಣನೊಂದಿಗೆ ಕಿತ್ತು ತರುವೆನು, ಅಥವಾ... ಎಂದು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ವಾನರೋತ್ತಮ ಹನುಮಂತನು...
5.1.44
उत्पपाताथ वेगेन वेगवानविचारयन्।
सुपर्णमिव चात्मानं मेने स कपिकुञ्जरः ॥ ५.१.४४ ॥
ವೇಗವಂತ ಹನುಮಂತನು ಯೋಚಿಸದೆ ವೇಗದಿಂದ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹಾರಿದನು; ಆ ಕಪಿಕುಂಜರನು ತನ್ನನ್ನು ಗರುಡನಂತೆ ಭಾವಿಸಿದನು.
5.1.45
समुत्पतति वेगात् तु वेगात् ते नगरोहिणः।
संहृत्य विटपान् सर्वान् समुत्पेतुः समन्ततः ॥ ५.१.४५ ॥
ಅವನ ವೇಗದಿಂದ ಮೇಲೇರಿದಾಗ, ಬೆಟ್ಟಗಳ ಮೇಲೆ ಬೆಳೆದ ಆ ಮರಗಳು ತಮ್ಮ ಎಲ್ಲಾ ಕೊಂಬೆಗಳನ್ನು ಕೂಡಿಸಿಕೊಂಡು ಎಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದ ಮೇಲೆದ್ದವು.
5.1.46
स मत्तकोयष्टिभकान् पादपान् पुष्पशालिनः।
उद्वहन्नुरुवेगेन जगाम विमलेऽम्बरे ॥ ५.१.४६ ॥
ಅವನು ಹೂವುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ, ಮತ್ತ ಕೋಗಿಲೆಗಳಿರುವ ಆ ಮರಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತು ಅತಿ ವೇಗದಿಂದ ನಿರ್ಮಲ ಆಕಾಶಕ್ಕೆ ಹಾರಿದನು.
5.1.47
ऊरुवेगोत्थिता वृक्षा मुहूर्तं कपिमन्वयुः।
प्रस्थितं दीर्घमध्वानं स्वबन्धुमिव बान्धवाः ॥ ५.१.४७ ॥
ಅವನ ತೊಡೆಗಳ ವೇಗದಿಂದ ಮೇಲೆದ್ದ ಮರಗಳು ಕ್ಷಣಕಾಲ ಆ ವಾನರನನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿದವು; ದೀರ್ಘ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಹೊರಟ ತಮ್ಮ ಬಂಧುವನ್ನು ಬಂಧುಗಳು ಹಿಂಬಾಲಿಸುವಂತೆ.
5.1.48
तमूरुवेगोन्मथिताः सालाश्चान्ये नगोत्तमाः।
अनुजग्मुर्हनूमन्तं सैन्या इव महीपतिम् ॥ ५.१.४८ ॥
ಅವನ ತೊಡೆಗಳ ವೇಗದಿಂದ ಕಿತ್ತುಹೋದ ಸಾಲ ಮರಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪರ್ವತ ವೃಕ್ಷಗಳೂ ಹನುಮಂತನನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿದವು; ಸೈನ್ಯಗಳು ರಾಜನನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವಂತೆ.
5.1.49
सुपुष्पिताग्रैर्बहुभिः पादपैरन्वितः कपिः।
हनूमान् पर्वताकारो बभूवाद्भुतदर्शनः ॥ ५.१.४९ ॥
ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅರಳಿದ ತುದಿಗಳುಳ್ಳ ಅನೇಕ ಮರಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಹನುಮಂತನು ಪರ್ವತಾಕಾರನಾಗಿ ಅದ್ಭುತ ರೂಪದಿಂದ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡನು.
5.1.50
सारवन्तोऽथ ये वृक्षा न्यमज्जँल्लवणाम्भसि।
भयादिव महेन्द्रस्य पर्वता वरुणालये ॥ ५.१.५० ॥
ಬಲಿಷ್ಠವಾದ ಮರಗಳೂ ಉಪ್ಪುನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದವು; ಮಹೇಂದ್ರನ ಭಯದಿಂದ ವರುಣನ ಆಲಯದಲ್ಲಿ ಪರ್ವತಗಳು ಮುಳುಗಿದಂತೆ.
5.1.51
स नानाकुसुमैः कीर्णः कपिः साङ्कुरकोरकैः।
शुशुभे मेघसंकाशः खद्योतैरिव पर्वतः ॥ ५.१.५१ ॥
ನಾನಾ ಬಗೆಯ ಹೂಗಳು, ಚಿಗುರು ಮತ್ತು ಮೊಗ್ಗುಗಳಿಂದ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ವಾನರನು ಮೇಘದಂತೆ ಶೋಭಿಸಿದನು; ಮಿಂಚುಹುಳುಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತ ಪರ್ವತದಂತೆ.
5.1.52
विमुक्तास्तस्य वेगेन मुक्त्वा पुष्पाणि ते द्रुमाः।
व्यवशीर्यन्त सलिले निवृत्ताः सुहृदो यथा ॥ ५.१.५२ ॥
ಅವನ ವೇಗದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡ ಆ ಮರಗಳು ತಮ್ಮ ಹೂಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಉದುರಿದವು, ಹಿಂತಿರುಗಿದ ಗೆಳೆಯರು ಬಿಟ್ಟುಹೋಗುವಂತೆ.
5.1.53
लघुत्वेनोपपन्नं तद् विचित्रं सागरेऽपतत्।
द्रुमाणां विविधं पुष्पं कपिवायुसमीरितम्।
ताराचितमिवाकाशं प्रबभौ स महार्णवः ॥ ५.१.५३ ॥
ಹಗುರವಾದ್ದರಿಂದ ಆ ವಿಚಿತ್ರವಾದ, ವಾನರ ಮತ್ತು ವಾಯುವಿನಿಂದ ಕದಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವಿವಿಧ ಮರದ ಹೂಗಳು ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದವು; ನಕ್ಷತ್ರಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಆಕಾಶದಂತೆ ಆ ಮಹಾಸಾಗರ ಹೊಳೆಯಿತು.
5.1.54
पुष्पौघेण सुगन्धेन नानावर्णेन वानरः।
बभौ मेघ इवोद्यन् वै विद्युद्गणविभूषितः ॥ ५.१.५४ ॥
ಸುಗಂಧಭರಿತ, ನಾನಾ ಬಣ್ಣದ ಹೂಗಳ ರಾಶಿಯಿಂದ ಆ ವಾನರನು, ಮಿಂಚಿನ ಸಮೂಹಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾಗಿ ಏರುವ ಮೇಘದಂತೆ ಶೋಭಿಸಿದನು.
5.1.55
तस्य वेगसमुद्भूतैः पुष्पैस्तोयमदृश्यत।
ताराभिरिव रामाभिरुदिताभिरिवाम्बरम् ॥ ५.१.५५ ॥
ಅವನ ವೇಗದಿಂದ ಎದ್ದ ಹೂವುಗಳಿಂದ ನೀರು ಕಾಣಿಸಿತು; ಉದಯಿಸಿದ ತಾರೆಗಳು ಮತ್ತು ಸುಂದರಿಯರಿಂದ ಆಕಾಶ ಕಾಣುವಂತೆ.
5.1.56
तस्याम्बरगतौ बाहू ददृशाते प्रसारितौ।
पर्वताग्राद् विनिष्क्रान्तौ पञ्चास्याविव पन्नगौ ॥ ५.१.५६ ॥
ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಚಾಚಿದ ಅವನ ಎರಡು ಬಾಹುಗಳು ಪರ್ವತ ಶಿಖರದಿಂದ ಹೊರಬಂದ ಐದು ತಲೆಯ ಎರಡು ಸರ್ಪಗಳಂತೆ ಕಾಣಿಸಿದವು.
5.1.57
पिबन्निव बभौ चापि सोर्मिजालं महार्णवम्।
पिपासुरिव चाकाशं ददृशे स महाकपिः ॥ ५.१.५७ ॥
ಅಲೆಗಳ ಜಾಲದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಮಹಾಸಾಗರ ಕುಡಿಯುತ್ತಿರುವಂತೆ ಕಾಣಿಸಿತು; ಆ ಮಹಾಕಪಿ ಆಕಾಶವನ್ನು ಕುಡಿಯಲು ಬಯಸುವ ದಾಹಿಯಂತೆ ಕಾಣಿಸಿದ.
5.1.58
तस्य विद्युत्प्रभाकारे वायुमार्गानुसारिणः।
नयने विप्रकाशेते पर्वतस्थाविवानलौ ॥ ५.१.५८ ॥
ವಾಯುಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸಾಗುವ ಅವನ ಕಣ್ಣುಗಳು ಮಿಂಚಿನ ಪ್ರಭೆಯಂತಿದ್ದು, ಪರ್ವತಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಂತ ಎರಡು ಅಗ್ನಿಗಳಂತೆ ಬೆಳಗಿದವು.
5.1.59
पिङ्गे पिङ्गाक्षमुख्यस्य बृहती परिमण्डले।
चक्षुषी सम्प्रकाशेते चन्द्रसूर्याविव स्थितौ ॥ ५.१.५९ ॥
ಪಿಂಗಳ ಕಣ್ಣಿನವರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯನ ದೊಡ್ಡ, ಪಿಂಗಳವರ್ಣದ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಕಣ್ಣುಗಳು ನೆಲೆಗೊಂಡ ಚಂದ್ರ ಸೂರ್ಯರಂತೆ ಹೊಳೆದವು.
5.1.60
मुखं नासिकया तस्य ताम्रया ताम्रमाबभौ।
संध्यया समभिस्पृष्टं यथा स्यात् सूर्यमण्डलम् ॥ ५.१.६० ॥
ಅವನ ಮುಖ, ಕೆಂಪು ಮೂಗಿನಿಂದ ಕೆಂಪಾಗಿ, ಸಂಧ್ಯಾಕಾಲದಿಂದ ಸ್ಪರ್ಶಿತ ಸೂರ್ಯಮಂಡಲದಂತೆ ಹೊಳೆಯಿತು.
5.1.61
लाङ्गूलं च समाविद्धं प्लवमानस्य शोभते।
अम्बरे वायुपुत्रस्य शक्रध्वज इवोच्छ्रितम् ॥ ५.१.६१ ॥
ಹಾರುತ್ತಿದ್ದ ವಾಯುಪುತ್ರನ ಬಾಲವು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರಧ್ವಜದಂತೆ ಎತ್ತರವಾಗಿ ಶೋಭಿಸಿತು.
5.1.62
लाङ्गूलचक्रो हनुमान् शुक्लदंष्ट्रोऽनिलात्मजः।
व्यरोचत महाप्राज्ञः परिवेषीव भास्करः ॥ ५.१.६२ ॥
ಬಾಲವನ್ನು ಚಕ್ರಾಕಾರವಾಗಿ ತಿರುಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ, ಬಿಳಿಯ ಹಲ್ಲುಗಳ, ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞ ವಾಯುಪುತ್ರ ಹನುಮಂತ ಸೂರ್ಯನ ಪರಿವೇಷದಂತೆ ಹೊಳೆದನು.
5.1.63
स्फिग्देशेनातिताम्रेण रराज स महाकपिः।
महता दारितेनेव गिरिर्गैरिकधातुना ॥ ५.१.६३ ॥
ಅತಿ ಕೆಂಪಾದ ಹಿಂಭಾಗದಿಂದ ಆ ಮಹಾಕಪಿ, ಗೈರಿಕ ಧಾತುವಿನಿಂದ ಸೀಳಲ್ಪಟ್ಟ ಮಹಾ ಪರ್ವತದಂತೆ ಶೋಭಿಸಿದನು.
5.1.64
तस्य वानरसिंहस्य प्लवमानस्य सागरम्।
कक्षान्तरगतो वायुर्जीमूत इव गर्जति ॥ ५.१.६४ ॥
ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಜಿಗಿದು ದಾಟುತ್ತಿದ್ದ ಆ ವಾನರಸಿಂಹನ ಕಂಕುಳ ಸಂದಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿದ ಗಾಳಿ ಮೇಘದಂತೆ ಗರ್ಜಿಸಿತು.
5.1.65
खे यथा निपतत्युल्का उत्तरान्ताद् विनिःसृता।
दृश्यते सानुबन्धा च तथा स कपिकुञ्जरः ॥ ५.१.६५ ॥
ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನ ತುದಿಯಿಂದ ಬಿದ್ದ ಉಲ್ಕೆ ತನ್ನ ಬಾಲದೊಂದಿಗೆ ಕಾಣುವಂತೆ, ಆ ಕಪಿಕುಂಜರ ಕಾಣಿಸಿದನು.
5.1.66
पतत्पतङ्गसंकाशो व्यायतः शुशुभे कपिः।
प्रवृद्ध इव मातङ्गः कक्ष्यया बध्यमानया ॥ ५.१.६६ ॥
ಹಾರುವ ಪಕ್ಷಿಯಂತೆ ಚಾಚಿ ಹರಡಿದ ಆ ಕಪಿ, ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟ ಬೆಳೆದ ಮತಂಗ ಆನೆಯಂತೆ ಶೋಭಿಸಿದನು.
5.1.67
उपरिष्टाच्छरीरेण च्छायया चावगाढया।
सागरे मारुताविष्टा नौरिवासीत् तदा कपिः ॥ ५.१.६७ ॥
ಆಗ ಆ ಕಪಿ, ದೇಹದಿಂದಲೂ ನೆರಳಿನಿಂದಲೂ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ, ಗಾಳಿಯಿಂದ ಆವೃತವಾದ ಹಡಗಿನಂತಾಗಿದ್ದನು.
5.1.68
यं यं देशं समुद्रस्य जगाम स महाकपिः।
स तु तस्याङ्गवेगेन सोन्माद इव लक्ष्यते ॥ ५.१.६८ ॥
ಸಮುದ್ರದ ಯಾವ ಯಾವ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಆ ಮಹಾಕಪಿ ಹೋದನೋ, ಅಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಅಂಗಗಳ ವೇಗದಿಂದ ಅವನು ಹುಚ್ಚನಂತೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.
5.1.69
सागरस्योर्मिजालानामुरसा शैलवर्ष्मणाम्।
अभिध्नंस्तु महावेगः पुप्लुवे स महाकपिः ॥ ५.१.६९ ॥
ಪರ್ವತದಂತಹ ಸಮುದ್ರದ ಅಲೆಗಳ ಜಾಲಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಎದೆಯಿಂದ ಹೊಡೆಯುತ್ತಾ, ಮಹಾವೇಗದ ಆ ಮಹಾಕಪಿ ಜಿಗಿದನು.
5.1.70
कपिवातश्च बलवान् मेघवातश्च निर्गतः।
सागरं भीमनिर्ह्रादं कम्पयामासतुर्भृशम् ॥ ५.१.७० ॥
ಕಪಿಯ ಬಲವಾದ ಗಾಳಿಯೂ, ಮೇಘಗಳಿಂದ ಹೊರಟ ಗಾಳಿಯೂ ಭಯಂಕರ ಗರ್ಜನೆಯ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ನಡುಗಿಸಿದವು.
5.1.71
विकर्षन्नूर्मिजालानि बृहन्ति लवणाम्भसि।
पुप्लुवे कपिशार्दूलो विकिरन्निव रोदसी ॥ ५.१.७१ ॥
ಉಪ್ಪುನೀರಿನಲ್ಲಿ ವಿಶಾಲ ಅಲೆಗಳ ಜಾಲಗಳನ್ನು ಸರಿಸುತ್ತಾ, ಆಕಾಶ-ಭೂಮಿಯನ್ನು ಚದುರಿಸುವಂತೆ ಕಪಿಶಾರ್ದೂಲನು ಜಿಗಿದನು.
5.1.72
मेरुमन्दरसंकाशानुद्गतान् सुमहार्णवे।
अत्यक्रामन्महावेगस्तरङ्गान् गणयन्निव ॥ ५.१.७२ ॥
ಮಹಾಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಮೇರು ಮತ್ತು ಮಂದರದಂತೆ ಎದ್ದಿದ್ದ ಅಲೆಗಳನ್ನು ಎಣಿಸುವಂತೆ, ಮಹಾವೇಗದಿಂದ ಅವನು ಅವುಗಳನ್ನು ದಾಟಿದನು.
5.1.73
तस्य वेगसमुद्घुष्टं जलं सजलदं तदा।
अम्बरस्थं विबभ्राजे शरदभ्रमिवाततम् ॥ ५.१.७३ ॥
ಅವನ ವೇಗದಿಂದ ಘರ್ಜಿಸಿದ ಆ ನೀರು, ಆಗ ಮೋಡಗಳೊಂದಿಗೆ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಹರಡಿದ ಶರತ್ಕಾಲದ ಮೇಘದಂತೆ ಹೊಳೆಯಿತು.
5.1.74
तिमिनक्रझषाः कूर्मा दृश्यन्ते विवृतास्तदा।
वस्त्रापकर्षणेनेव शरीराणि शरीरिणाम् ॥ ५.१.७४ ॥
ಆಗ ಮೀನುಗಳು, ಮೊಸಳೆಗಳು, ಮಕರಗಳು ಮತ್ತು ಆಮೆಗಳು ಕಾಣಿಸಿದವು; ಬಟ್ಟೆ ಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಂತೆ ದೇಹಧಾರಿಗಳ ದೇಹಗಳು ಬಯಲಾದಂತೆ.
5.1.75
क्रममाणं समीक्ष्याथ भुजगाः सागरंगमाः।
व्योम्नि तं कपिशार्दूलं सुपर्णमिव मेनिरे ॥ ५.१.७५ ॥
ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಸರ್ಪಗಳು, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಮುನ್ನುಗ್ಗುತ್ತಿರುವ ಆ ಕಪಿಶಾರ್ದೂಲನನ್ನು ನೋಡಿ ಅವನನ್ನು ಗರುಡನೆಂದು ಭಾವಿಸಿದವು.
5.1.76
दशयोजनविस्तीर्णा त्रिंशद्योजनमायता।
छाया वानरसिंहस्य जवे चारुतराभवत् ॥ ५.१.७६ ॥
ಹತ್ತು ಯೋಜನ ಅಗಲ, ಮೂವತ್ತು ಯೋಜನ ಉದ್ದದ ವಾನರಸಿಂಹನ ನೆರಳು, ಅವನ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ಸುಂದರವಾಯಿತು.
5.1.77
श्वेताभ्रघनराजीव वायुपुत्रानुगामिनी।
तस्य सा शुशुभे छाया पतिता लवणाम्भसि ॥ ५.१.७७ ॥
ಬಿಳಿ ಮೋಡ ಮತ್ತು ದಟ್ಟ ಮೇಘಸಾಲಿನಂತೆ, ವಾಯುಪುತ್ರನನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದ ಅವನ ಆ ನೆರಳು ಲವಣಸಾಗರದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದು ಹೊಳೆಯಿತು.
5.1.78
शुशुभे स महातेजा महाकायो महाकपिः।
वायुमार्गे निरालम्बे पक्षवानिव पर्वतः ॥ ५.१.७८ ॥
ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ, ಮಹಾಕಾಯನಾದ ಆ ಮಹಾಕಪಿ, ವಾಯುಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಆಧಾರವಿಲ್ಲದೆ ರೆಕ್ಕೆಗಳುಳ್ಳ ಪರ್ವತದಂತೆ ಹೊಳೆದನು.
5.1.79
येनासौ याति बलवान् वेगेन कपिकुञ्जरः।
तेन मार्गेण सहसा द्रोणीकृत इवार्णवः ॥ ५.१.७९ ॥
ಬಲಿಷ್ಠನಾದ ಆ ಕಪಿಕುಂಜರನು ವೇಗವಾಗಿ ಹೋದ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ, ಸಮುದ್ರವು ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ದ್ರೋಣಿಯಾಗಿ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಂತೆ ತೋರಿತು.
5.1.80
आपाते पक्षिसङ्घानां पक्षिराज इव व्रजन्।
हनुमान् मेघजालानि प्रकर्षन् मारुतो यथा ॥ ५.१.८० ॥
ಪಕ್ಷಿಸಮೂಹಗಳ ಮೇಲೆ ಎರಗುವ ಪಕ್ಷಿರಾಜನಂತೆ ಹೋಗುತ್ತಾ, ಗಾಳಿ ಮೇಘಜಾಲಗಳನ್ನು ಎಳೆದೊಯ್ಯುವಂತೆ ಹನುಮಂತನು ಮೇಘಜಾಲಗಳನ್ನು ಎಳೆಯುತ್ತಾ ಸಾಗಿದನು.
5.1.81
पाण्डुरारुणवर्णानि नीलमञ्जिष्ठकानि च।
कपिनाऽऽकृष्यमाणानि महाभ्राणि चकाशिरे ॥ ५.१.८१ ॥
ಬಿಳಿ-ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ, ನೀಲಿ-ಮಂಜಿಷ್ಠ ಬಣ್ಣದ ದೊಡ್ಡ ಮೇಘಗಳು ಆ ಕಪಿಯಿಂದ ಎಳೆಯಲ್ಪಟ್ಟು ಹೊಳೆದವು.
5.1.82
प्रविशन्नभ्रजालानि निष्पतंश्च पुनः पुनः।
प्रच्छन्नश्च प्रकाशश्च चन्द्रमा इव दृश्यते ॥ ५.१.८२ ॥
ಮೇಘಜಾಲಗಳಲ್ಲಿ ಪದೇ ಪದೇ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾ ಮತ್ತೆ ಹೊರಬರುತ್ತಾ, ಚಂದ್ರನು ಮರೆಯಾಗಿಯೂ ಪ್ರಕಟವಾಗಿಯೂ ಕಾಣುವಂತೆ ಅವನು ಕಾಣಿಸಿದನು.
5.1.83
प्लवमानं तु तं दृष्ट्वा प्लवगं त्वरितं तदा।
ववृषुस्तत्र पुष्पाणि देवगन्धर्वचारणाः ॥ ५.१.८३ ॥
ಆಗ ವೇಗವಾಗಿ ಹಾರುತ್ತಿದ್ದ ಆ ವಾನರನನ್ನು ನೋಡಿ ದೇವತೆಗಳು, ಗಂಧರ್ವರು ಮತ್ತು ಚಾರಣರು ಅಲ್ಲಿ ಪುಷ್ಪವೃಷ್ಟಿ ಸುರಿಸಿದರು.
5.1.84
तताप नहि तं सूर्यः प्लवन्तं वानरेश्वरम्।
सिषेवे च तदा वायू रामकार्यार्थसिद्धये ॥ ५.१.८४ ॥
ಹಾರುತ್ತಿದ್ದ ಆ ವಾನರೇಶ್ವರನನ್ನು ಸೂರ್ಯನು ಸುಡಲಿಲ್ಲ; ಆಗ ರಾಮನ ಕಾರ್ಯಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ ವಾಯುವು ಅವನ ಸೇವೆ ಮಾಡಿತು.
5.1.85
ऋषयस्तुष्टुवुश्चैनं प्लवमानं विहायसा।
जगुश्च देवगन्धर्वाः प्रशंसन्तो वनौकसम् ॥ ५.१.८५ ॥
ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಹಾರುತ್ತಿದ್ದ ಅವನನ್ನು ಋಷಿಗಳು ಸ್ತುತಿಸಿದರು; ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಗಂಧರ್ವರು ಆ ವನವಾಸಿಯನ್ನು ಹೊಗಳುತ್ತಾ ಹಾಡಿದರು.
5.1.86
नागाश्च तुष्टुवुर्यक्षा रक्षांसि विविधानि च।
प्रेक्ष्य सर्वे कपिवरं सहसा विगतक्लमम् ॥ ५.१.८६ ॥
ನಾಗರು, ಯಕ್ಷರು, ವಿವಿಧ ರಾಕ್ಷಸರು ಎಲ್ಲರೂ ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಾನರನನ್ನು ಆಯಾಸವಿಲ್ಲದವನಾಗಿ ಕಂಡು ಸ್ತುತಿಸಿದರು.
5.1.87
तस्मिन् प्लवगशार्दूले प्लवमाने हनूमति।
इक्ष्वाकुकुलमानार्थी चिन्तयामास सागरः ॥ ५.१.८७ ॥
ಆ ವಾನರ-ಶಾರ್ದೂಲ ಹನುಮಂತನು ಹಾರುತ್ತಿರುವಾಗ, ಇಕ್ಷ್ವಾಕು ಕುಲದ ಮಾನವನ್ನು ಬಯಸಿ ಸಾಗರನು ಯೋಚಿಸಿದನು.
5.1.88
साहाय्यं वानरेन्द्रस्य यदि नाहं हनूमतः।
करिष्यामि भविष्यामि सर्ववाच्यो विवक्षताम् ॥ ५.१.८८ ॥
ವಾನರೇಂದ್ರ ಹನುಮಂತನಿಗೆ ನಾನು ಸಹಾಯ ಮಾಡದಿದ್ದರೆ, ಮಾತನಾಡುವ ಎಲ್ಲರಿಂದಲೂ ನಾನು ದೂಷಣೆಗೊಳಗಾಗುತ್ತೇನೆ.
5.1.89
अहमिक्ष्वाकुनाथेन सगरेण विवर्धितः।
इक्ष्वाकुसचिवश्चायं तन्नार्हत्यवसादितुम् ॥ ५.१.८९ ॥
ಇಕ್ಷ್ವಾಕು ನಾಥ ಸಗರನಿಂದ ನಾನು ಬೆಳೆಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ; ಇವನು ಇಕ್ಷ್ವಾಕು ವಂಶದ ಮಂತ್ರಿ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇವನನ್ನು ದುಃಖಕ್ಕೀಡು ಮಾಡುವುದು ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲ.
5.1.90
तथा मया विधातव्यं विश्रमेत यथा कपिः।
शेषं च मयि विश्रान्तः सुखी सोऽतितरिष्यति ॥ ५.१.९० ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ವಾನರನು ವಿಶ್ರಮಿಸುವಂತೆ ನಾನು ಮಾಡಬೇಕು; ನನ್ನ ಮೇಲೆ ವಿಶ್ರಮಿಸಿ ಅವನು ಸುಖದಿಂದ ಉಳಿದ ದಾರಿಯನ್ನು ದಾಟುವನು.
5.1.91
हिरण्यनाभं मैनाकमुवाच गिरिसत्तमम् ॥ ५.१.९१ ॥
ಚಿನ್ನದ ಶಿಖರದ ಮೈನಾಕನಿಗೆ, ಪರ್ವತಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದವನಿಗೆ, ಅವನು ಹೇಳಿದನು.
5.1.92
त्वमिहासुरसङ्घानां देवराज्ञा महात्मना।
पातालनिलयानां हि परिघः संनिवेशितः ॥ ५.१.९२ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಪಾತಾಳವಾಸಿ ಅಸುರ ಸಮೂಹಗಳಿಗೆ ಮಹಾತ್ಮ ದೇವರಾಜನು ನಿನ್ನನ್ನು ಅಡ್ಡಗಂಬಿಯಾಗಿ ಇರಿಸಿದ್ದಾನೆ.
5.1.93
त्वमेषां ज्ञातवीर्याणां पुनरेवोत्पतिष्यताम्।
पातालस्याप्रमेयस्य द्वारमावृत्य तिष्ठसि ॥ ५.१.९३ ॥
ಪಾತಾಳದ ಅಪರಿಮಿತ ದ್ವಾರವನ್ನು ತಡೆದು, ಮತ್ತೆ ಮೇಲೇರಲಿರುವ ಶೌರ್ಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಇವರನ್ನು ನೀನು ತಡೆದು ನಿಂತಿದ್ದೀಯೆ.
5.1.94
तिर्यगूर्ध्वमधश्चैव शक्तिस्ते शैल वर्धितुम्।
तस्मात् संचोदयामि त्वामुत्तिष्ठ गिरिसत्तम ॥ ५.१.९४ ॥
ಓ ಪರ್ವತವೇ, ನಿನ್ನ ಶಕ್ತಿ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ, ಮೇಲಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಕೆಳಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಯುವುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ನಿನ್ನನ್ನು ಪ್ರೇರಿಸುತ್ತೇನೆ—ಏಳು, ಪರ್ವತಶ್ರೇಷ್ಠನೇ.
5.1.95
स एष कपिशार्दूलस्त्वामुपर्येति वीर्यवान्।
हनूमान् रामकार्यार्थी भीमकर्मा खमाप्लुतः ॥ ५.१.९५ ॥
ರಾಮನ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಬಯಸಿ, ಭೀಕರ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡುವ ಈ ವೀರ ಕಪಿಶ್ರೇಷ್ಠ ಹನುಮಂತನು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಹಾರುತ್ತ ನಿನ್ನ ಮೇಲೆ ಹಾದು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.
5.1.96
अस्य साह्यं मया कार्यमिक्ष्वाकुकुलवर्तिनः।
मम इक्ष्वाकवः पूज्याः परं पूज्यतमास्तव ॥ ५.१.९६ ॥
ಇಕ್ಷ್ವಾಕು ಕುಲದವನಿಗೆ ನಾನು ಸಹಾಯ ಮಾಡಬೇಕು. ನನಗೆ ಇಕ್ಷ್ವಾಕುಗಳು ಪೂಜ್ಯರು; ನಿನಗೆ ಅವರು ಅತ್ಯಂತ ಪೂಜ್ಯರು.
5.1.97
कुरु साचिव्यमस्माकं न नः कार्यमतिक्रमेत्।
कर्तव्यमकृतं कार्यं सतां मन्युमुदीरयेत् ॥ ५.१.९७ ॥
ನಮಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡು; ನಮ್ಮ ಕಾರ್ಯ ತಪ್ಪಬಾರದು. ಮಾಡಬೇಕಾದ ಕಾರ್ಯ ಮಾಡದೆ ಬಿಟ್ಟರೆ ಅದು ಸಜ್ಜನರಲ್ಲಿ ಕೋಪವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.
5.1.98
सलिलादूर्ध्वमुत्तिष्ठ तिष्ठत्वेष कपिस्त्वयि।
अस्माकमतिथिश्चैव पूज्यश्च प्लवतां वरः ॥ ५.१.९८ ॥
ನೀರಿನಿಂದ ಮೇಲೇಳು; ಈ ಕಪಿ ನಿನ್ನ ಮೇಲೆ ವಿಶ್ರಮಿಸಲಿ. ಇವನು ನಮ್ಮ ಅತಿಥಿ, ಗೌರವಕ್ಕೆ ಅರ್ಹ, ಜಿಗಿಯುವವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ.
5.1.99
चामीकरमहानाभ देवगन्धर्वसेवित।
हनूमाँस्त्वयि विश्रान्तस्ततः शेषं गमिष्यति ॥ ५.१.९९ ॥
ಚಿನ್ನದ ನಾಭಿಯುಳ್ಳವನೇ, ದೇವ-ಗಂಧರ್ವರಿಂದ ಸೇವಿತನಾದವನೇ! ಹನುಮಂತನು ನಿನ್ನ ಮೇಲೆ ವಿಶ್ರಮಿಸಿ ನಂತರ ಉಳಿದ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಾನೆ.
5.1.100
काकुत्स्थस्यानृशंस्यं च मैथिल्याश्च विवासनम्।
श्रमं च प्लवगेन्द्रस्य समीक्ष्योत्थातुमर्हसि ॥ ५.१.१०० ॥
ರಾಮನ ಕರುಣೆಯನ್ನೂ, ಮೈಥಿಲಿಯ (ಸೀತೆಯ) ವನವಾಸವನ್ನೂ, ವಾನರರಾಜನ ಆಯಾಸವನ್ನೂ ಪರಿಗಣಿಸಿ ನೀನು ಏಳಬೇಕು.
5.1.101
हिरण्यगर्भो मैनाको निशम्य लवणाम्भसः।
उत्पपात जलात् तूर्णं महाद्रुमलतावृतः ॥ ५.१.१०१ ॥
ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭನಾದ ಮೈನಾಕನು ಲವಣಸಮುದ್ರದ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ, ದೊಡ್ಡ ಮರಗಳು ಮತ್ತು ಬಳ್ಳಿಗಳಿಂದ ಆವೃತನಾಗಿ ತಕ್ಷಣ ನೀರಿನಿಂದ ಮೇಲೆದ್ದನು.
5.1.102
स सागरजलं भित्त्वा बभूवात्युच्छ्रितस्तदा।
यथा जलधरं भित्त्वा दीप्तरश्मिर्दिवाकरः ॥ ५.१.१०२ ॥
ಅವನು ಸಮುದ್ರದ ನೀರನ್ನು ಸೀಳಿ ಆಗ ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರವಾಗಿ ನಿಂತನು; ಮೋಡವನ್ನು ಸೀಳಿ ಹೊಳೆಯುವ ಕಿರಣಗಳ ಸೂರ್ಯನಂತೆ.
5.1.103
स महात्मा मुहूर्तेन पर्वतः सलिलावृतः।
दर्शयामास शृङ्गाणि सागरेण नियोजितः ॥ ५.१.१०३ ॥
ಆ ಮಹಾತ್ಮ ಪರ್ವತವು ಕ್ಷಣಮಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನೀರಿನಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿ, ಸಾಗರನಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿ ತನ್ನ ಶಿಖರಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿತು.
5.1.104
शातकुम्भमयैः शृङ्गैः सकिंनरमहोरगैः।
आदित्योदयसंकाशैरुल्लिखद्भिरिवाम्बरम् ॥ ५.१.१०४ ॥
ಚಿನ್ನದಿಂದ ಮಾಡಿದ, ಕಿನ್ನರರು ಮತ್ತು ಮಹಾಸರ್ಪಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಉದಯಿಸುವ ಸೂರ್ಯನಂತಿರುವ ಶಿಖರಗಳಿಂದ, ಆಕಾಶವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವಂತೆ.
5.1.105
तस्य जाम्बूनदैः शृङ्गैः पर्वतस्य समुत्थितैः।
आकाशं शस्त्रसंकाशमभवत् काञ्चनप्रभम् ॥ ५.१.१०५ ॥
ಆ ಪರ್ವತದ ಮೇಲೆದ್ದ ಜಾಂಬೂನದ ಚಿನ್ನದ ಶಿಖರಗಳಿಂದ ಆಕಾಶವು ಆಯುಧದಂತೆ, ಚಿನ್ನದ ಕಾಂತಿಯಿಂದ ಕೂಡಿತು.
5.1.106
जातरूपमयैः शृङ्गैर्भ्राजमानैर्महाप्रभैः।
आदित्यशतसंकाशः सोऽभवद् गिरिसत्तमः ॥ ५.१.१०६ ॥
ಚಿನ್ನದಿಂದ ಮಾಡಿದ, ಹೊಳೆಯುವ, ಮಹಾಕಾಂತಿಯ ಶಿಖರಗಳಿಂದ ಆ ಗಿರಿಶ್ರೇಷ್ಠವು ನೂರು ಸೂರ್ಯರಂತಾಯಿತು.
5.1.107
समुत्थितमसङ्गेन हनूमानग्रतः स्थितम्।
मध्ये लवणतोयस्य विघ्नोऽयमिति निश्चितः ॥ ५.१.१०७ ॥
ಎದ್ದುನಿಂತು ಅಡ್ಡಿಯಿಲ್ಲದೆ ಮುಂದೆ ನಿಂತ ಆ ಪರ್ವತವನ್ನು, ಉಪ್ಪು ನೀರಿನ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಇದು ಒಂದು ವಿಘ್ನ ಎಂದು ಹನುಮಂತ ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದನು.
5.1.108
स तमुच्छ्रितमत्यर्थं महावेगो महाकपिः।
उरसा पातयामास जीमूतमिव मारुतः ॥ ५.१.१०८ ॥
ಮಹಾವೇಗದ ಆ ಮಹಾಕಪಿ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಆ ಪರ್ವತವನ್ನು ತನ್ನ ಎದೆಯಿಂದ, ಗಾಳಿ ಮೋಡವನ್ನು ಉರುಳಿಸುವಂತೆ, ಉರುಳಿಸಿದನು.
5.1.109
स तदासादितस्तेन कपिना पर्वतोत्तमः।
बुद्ध्वा तस्य हरेर्वेगं जहर्ष च ननाद च ॥ ५.१.१०९ ॥
ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪರ್ವತವು ಆ ಕಪಿಯಿಂದ ಸ್ಪರ್ಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಅವನ ವೇಗವನ್ನು ಅರಿತು ಹರ್ಷಗೊಂಡು ಗರ್ಜಿಸಿತು.
5.1.110
तमाकाशगतं वीरमाकाशे समुपस्थितः।
प्रीतो हृष्टमना वाक्यमब्रवीत् पर्वतः कपिम् ॥ ५.१.११० ॥
ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಆ ವೀರನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು, ಸಂತೋಷದ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಪರ್ವತವು ಆ ಕಪಿಗೆ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿತು.
5.1.111
मानुषं धारयन् रूपमात्मनः शिखरे स्थितः।
दुष्करं कृतवान् कर्म त्वमिदं वानरोत्तम ॥ ५.१.१११ ॥
ತನ್ನ ಮಾನವ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಶಿಖರದ ಮೇಲೆ ನಿಂತು, ಓ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಾನರನೇ, ನೀನು ಈ ದುಷ್ಕರ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದೀಯ.
5.1.112
निपत्य मम शृङ्गेषु सुखं विश्रम्य गम्यताम्।
राघवस्य कुले जातैरुदधिः परिवर्धितः ॥ ५.१.११२ ॥
ನನ್ನ ಶಿಖರಗಳ ಮೇಲೆ ಇಳಿದು ಸುಖವಾಗಿ ವಿಶ್ರಮಿಸಿ ನಂತರ ಹೋಗು; ರಾಘವ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವರಿಂದ ಸಮುದ್ರವು ಬೆಳೆಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
5.1.113
स त्वां रामहिते युक्तं प्रत्यर्चयति सागरः।
कृते च प्रतिकर्तव्यमेष धर्मः सनातनः ॥ ५.१.११३ ॥
ರಾಮನ ಹಿತದಲ್ಲಿ ನಿರತನಾದ ನಿನ್ನನ್ನು ಸಾಗರವು ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಗೌರವಿಸುತ್ತದೆ; ಮಾಡಿದ ಉಪಕಾರಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಫಲ ನೀಡಬೇಕು — ಇದೇ ಸನಾತನ ಧರ್ಮ.
5.1.114
सोऽयं तत्प्रतिकारार्थी त्वत्तः सम्मानमर्हति।
त्वन्निमित्तमनेनाहं बहुमानात् प्रचोदितः ॥ ५.१.११४ ॥
ಆ ಸಾಗರವು ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಬಯಸುತ್ತದೆ; ನಿನ್ನಿಂದ ಗೌರವಕ್ಕೆ ಅರ್ಹವಾಗಿದೆ; ನಿನ್ನ ಕಾರಣದಿಂದ, ಅತ್ಯಧಿಕ ಗೌರವದಿಂದ ನಾನು ಇದರಿಂದ ಪ್ರೇರಿತನಾಗಿದ್ದೇನೆ.
5.1.115
योजनानां शतं चापि कपिरेष खमाप्लुतः।
तव सानुषु विश्रान्तः शेषं प्रक्रमतामिति ॥ ५.१.११५ ॥
ಈ ಕಪಿ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಹಾರಿ ನೂರು ಯೋಜನ ದೂರ ಬಂದಿದ್ದಾನೆ. ನಿನ್ನ ಶಿಖರಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಮಿಸಿ ಉಳಿದ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿಯಲಿ.
5.1.116
तिष्ठ त्वं हरिशार्दूल मयि विश्रम्य गम्यताम्।
तदिदं गन्धवत् स्वादु कन्दमूलफलं बहु ॥ ५.१.११६ ॥
ಹರಿಶಾರ್ದೂಲನೇ, ನೀನು ಇಲ್ಲಿ ನಿಂತು ನನ್ನಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಮಿಸಿ ಹೋಗು. ಇಗೋ ಸುಗಂಧಭರಿತ, ರುಚಿಯಾದ ಗೆಡ್ಡೆ, ಬೇರು, ಹಣ್ಣುಗಳು ಹೇರಳವಾಗಿವೆ.
5.1.117
तदास्वाद्य हरिश्रेष्ठ विश्रान्तोऽथ गमिष्यसि।
अस्माकमपि सम्बन्धः कपिमुख्य त्वयास्ति वै।
प्रख्यातस्त्रिषु लोकेषु महागुणपरिग्रहः ॥ ५.१.११७ ॥
ಹರಿಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಇವುಗಳನ್ನು ರುಚಿ ನೋಡಿ ವಿಶ್ರಮಿಸಿದ ಬಳಿಕ ನೀನು ಹೋಗುವೆ. ಕಪಿಮುಖ್ಯನೇ, ನಿನ್ನೊಂದಿಗೆ ನಮಗೂ ಸಂಬಂಧವಿದೆ; ನೀನು ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧನು, ಮಹಾಗುಣಗಳ ಆಗರ.
5.1.118
वेगवन्तः प्लवन्तो ये प्लवगा मारुतात्मज।
तेषां मुख्यतमं मन्ये त्वामहं कपिकुञ्जर ॥ ५.१.११८ ॥
ಮಾರುತಪುತ್ರನೇ, ವೇಗವಂತರೂ ಹಾರುವವರೂ ಆದ ವಾನರರಲ್ಲಿ, ಕಪಿಕುಂಜರನೇ, ಅವರಲ್ಲಿ ನಿನ್ನನ್ನೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮನೆಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ.
5.1.119
अतिथिः किल पूजार्हः प्राकृतोऽपि विजानता।
धर्मं जिज्ञासमानेन किं पुनर्यादृशो भवान् ॥ ५.१.११९ ॥
ಧರ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿದವನು ಅತಿಥಿಯನ್ನು, ಸಾಮಾನ್ಯನಾದರೂ ಗೌರವಿಸಬೇಕು. ನಿನ್ನಂಥವರ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಬೇಕೇ!
5.1.120
त्वं हि देववरिष्ठस्य मारुतस्य महात्मनः।
पुत्रस्तस्यैव वेगेन सदृशः कपिकुञ्जर ॥ ५.१.१२० ॥
ನೀನು ದೇವಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಮಹಾತ್ಮ ಮಾರುತನ ಮಗ. ಕಪಿಕುಂಜರನೇ, ವೇಗದಲ್ಲಿ ನೀನು ಅವನಿಗೆ ಸಮಾನನು.
5.1.121
पूजिते त्वयि धर्मज्ञे पूजां प्राप्नोति मारुतः।
तस्मात् त्वं पूजनीयो मे शृणु चाप्यत्र कारणम् ॥ ५.१.१२१ ॥
ಧರ್ಮಜ್ಞನೇ, ನಿನ್ನನ್ನು ಗೌರವಿಸಿದಾಗ ಮಾರುತನೂ ಗೌರವ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ನೀನು ನನಗೆ ಪೂಜನೀಯನು. ಇದರ ಕಾರಣವನ್ನೂ ಕೇಳು.
5.1.122
पूर्वं कृतयुगे तात पर्वताः पक्षिणोऽभवन्।
तेऽपि जग्मुर्दिशः सर्वा गरुडा इव वेगिनः ॥ ५.१.१२२ ॥
ಹಿಂದೆ ಕೃತಯುಗದಲ್ಲಿ, ಅಪ್ಪಾ, ಪರ್ವತಗಳು ಪಕ್ಷಿಗಳಾದವು. ಅವೂ ಗರುಡರಂತೆ ವೇಗವಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಹಾರಿದವು.
5.1.123
ततस्तेषु प्रयातेषु देवसङ्घाः सहर्षिभिः।
भूतानि च भयं जग्मुस्तेषां पतनशङ्कया ॥ ५.१.१२३ ॥
ಅವು ಹಾರಿ ಹೋದಾಗ, ಋಷಿಗಳೊಂದಿಗೆ ದೇವತಾ ಗುಂಪುಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಅವು ಬೀಳುವೆವೆಂಬ ಶಂಕೆಯಿಂದ ಭಯಗೊಂಡವು.
5.1.124
ततः क्रुद्धः सहस्राक्षः पर्वतानां शतक्रतुः।
पक्षांश्चिच्छेद वज्रेण ततः शतसहस्रशः ॥ ५.१.१२४ ॥
ಆಗ ಕೋಪಗೊಂಡ ಸಹಸ್ರಾಕ್ಷನಾದ ಶತಕ್ರತು ಇಂದ್ರನು ವಜ್ರದಿಂದ ಪರ್ವತಗಳ ರೆಕ್ಕೆಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿದನು, ನಂತರ ನೂರಾರು ಸಾವಿರ ಬಾರಿ ಕತ್ತರಿಸಿದನು.
5.1.125
स मामुपगतः क्रुद्धो वज्रमुद्यम्य देवराट्।
ततोऽहं सहसा क्षिप्तः श्वसनेन महात्मना ॥ ५.१.१२५ ॥
ಆ ಕ್ರುದ್ಧ ದೇವರಾಜನು ವಜ್ರವನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡು ನನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದನು. ಆಗ ಮಹಾತ್ಮನಾದ ವಾಯುವಿನಿಂದ ನಾನು ಸಹಸಾ ಎಸೆಯಲ್ಪಟ್ಟೆ.
5.1.126
अस्मिँल्लवणतोये च प्रक्षिप्तः प्लवगोत्तम।
गुप्तपक्षः समग्रश्च तव पित्राभिरक्षितः ॥ ५.१.१२६ ॥
ಓ ವಾನರೋತ್ತಮನೇ, ನಾನು ಈ ಉಪ್ಪು ನೀರಿನ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಎಸೆಯಲ್ಪಟ್ಟೆ. ಆದರೆ ನಿನ್ನ ತಂದೆಯಿಂದ ನನ್ನ ರೆಕ್ಕೆಗಳು ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು; ನಾನು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಉಳಿದೆ.
5.1.127
ततोऽहं मानयामि त्वां मान्योऽसि मम मारुते।
त्वया ममैष सम्बन्धः कपिमुख्य महागुणः ॥ ५.१.१२७ ॥
ಆಗ ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಗೌರವಿಸುತ್ತೇನೆ; ಮಾರುತಿ, ನೀನು ನನಗೆ ಮಾನ್ಯನು. ಕಪಿಮುಖ್ಯ, ನಿನ್ನೊಡನೆ ಈ ಸಂಬಂಧ ಮಹಾಗುಣಗಳುಳ್ಳದ್ದು.
5.1.128
अस्मिन् नेवंगते कार्ये सागरस्य ममैव च।
प्रीतिं प्रीतमनाः कर्तुं त्वमर्हसि महामते ॥ ५.१.१२८ ॥
ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ, ಸಾಗರಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ನನಗಾಗಿಯೂ, ಮಹಾಮತಿ, ನೀನು ಸಂತೋಷದ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಪ್ರೀತಿ ತೋರಿಸಲು ಅರ್ಹನು.
5.1.129
श्रमं मोक्षय पूजां च गृहाण हरिसत्तम।
प्रीतिं च मम मान्यस्य प्रीतोऽस्मि तव दर्शनात् ॥ ५.१.१२९ ॥
ಹರಿಸತ್ತಮ, ಆಯಾಸವನ್ನು ಕಳೆದು ನನ್ನ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸು; ಮಾನ್ಯನಾದ ನನ್ನ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನೂ ಸ್ವೀಕರಿಸು. ನಿನ್ನ ದರ್ಶನದಿಂದ ನಾನು ಸಂತೋಷಗೊಂಡಿದ್ದೇನೆ.
5.1.130
एवमुक्तः कपिश्रेष्ठस्तं नगोत्तममब्रवीत्।
प्रीतोऽस्मि कृतमातिथ्यं मन्युरेषोऽपनीयताम् ॥ ५.१.१३० ॥
ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಕಪಿಶ್ರೇಷ್ಠನು ಆ ಪರ್ವತೋತ್ತಮನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: "ನಾನು ಸಂತೋಷಗೊಂಡಿದ್ದೇನೆ; ಆತಿಥ್ಯವಾಯಿತು. ಈ ಕೋಪ ದೂರವಾಗಲಿ."
5.1.131
त्वरते कार्यकालो मे अहश्चाप्यतिवर्तते।
प्रतिज्ञा च मया दत्ता न स्थातव्यमिहान्तरा ॥ ५.१.१३१ ॥
ನನ್ನ ಕಾರ್ಯಕಾಲ ತ್ವರೆ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ; ಹಗಲೂ ಕಳೆದು ಹೋಗುತ್ತಿದೆ. ನಾನು ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಬಾರದು.
5.1.132
इत्युक्त्वा पाणिना शैलमालभ्य हरिपुङ्गवः।
जगामाकाशमाविश्य वीर्यवान् प्रहसन्निव ॥ ५.१.१३२ ॥
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಕೈಯಿಂದ ಆ ಪರ್ವತವನ್ನು ಮುಟ್ಟಿ, ವೀರ್ಯವಂತನಾದ ಆ ವಾನರಶ್ರೇಷ್ಠನು ನಗುತ್ತಿರುವಂತೆ ಆಕಾಶಕ್ಕೆ ಹಾರಿ ಹೋದನು.
5.1.133
स पर्वतसमुद्राभ्यां बहुमानादवेक्षितः।
पूजितश्चोपपन्नाभिराशीर्भिरभिनन्दितः ॥ ५.१.१३३ ॥
ಪರ್ವತ ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರ ಇಬ್ಬರೂ ಅವನನ್ನು ಬಹಳ ಗೌರವದಿಂದ ನೋಡಿದರು; ಯೋಗ್ಯ ಆಶೀರ್ವಾದಗಳಿಂದ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಅಭಿನಂದಿತನಾದನು.
5.1.134
अथोर्ध्वं दूरमागत्य हित्वा शैलमहार्णवौ।
पितुः पन्थानमासाद्य जगाम विमलेऽम्बरे ॥ ५.१.१३४ ॥
ನಂತರ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಬಹಳ ದೂರ ಹೋಗಿ, ಪರ್ವತ ಮತ್ತು ಮಹಾಸಾಗರವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ತಂದೆಯ ದಾರಿಯನ್ನು ತಲುಪಿ ನಿರ್ಮಲ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿದನು.
5.1.135
भूयश्चोर्ध्वं गतिं प्राप्य गिरिं तमवलोकयन्।
वायुसूनुर्निरालम्बो जगाम कपिकुञ्जरः ॥ ५.१.१३५ ॥
ಮತ್ತೆ ಮೇಲಕ್ಕೆ ವೇಗ ಪಡೆದು, ಆ ಪರ್ವತವನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ, ವಾಯುಪುತ್ರನು, ಆಧಾರವಿಲ್ಲದೆ, ಕಪಿಕುಂಜರನು ಸಾಗಿದನು.
5.1.136
तद् द्वितीयं हनुमतो दृष्ट्वा कर्म सुदुष्करम्।
प्रशशंसुः सुराः सर्वे सिद्धाश्च परमर्षयः ॥ ५.१.१३६ ॥
ಹನುಮಂತನ ಆ ಎರಡನೆಯ ಅತಿ ಕಷ್ಟಕರ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನೋಡಿ, ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳೂ, ಸಿದ್ಧರೂ, ಪರಮ ಋಷಿಗಳೂ ಹೊಗಳಿದರು.
5.1.137
देवताश्चाभवन् हृष्टास्तत्रस्थास्तस्य कर्मणा।
काञ्चनस्य सुनाभस्य सहस्राक्षश्च वासवः ॥ ५.१.१३७ ॥
ಅಲ್ಲಿದ್ದ ದೇವತೆಗಳು ಅವನ ಕಾರ್ಯದಿಂದ ಹರ್ಷಗೊಂಡರು; ಕಾಂಚನ, ಸುನಾಭ ಮತ್ತು ಸಹಸ್ರಾಕ್ಷ ವಾಸವನೂ ಹರ್ಷಗೊಂಡನು.
5.1.138
उवाच वचनं धीमान् परितोषात् सगद्गदम्।
सुनाभं पर्वतश्रेष्ठं स्वयमेव शचीपतिः ॥ ५.१.१३८ ॥
ಬುದ್ಧಿವಂತ ಶಚೀಪತಿ (ಇಂದ್ರ) ಸಂತೋಷದಿಂದ ಗದ್ಗದಿತನಾಗಿ, ಪರ್ವತಶ್ರೇಷ್ಠ ಸುನಾಭನಿಗೆ ತಾನೇ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
5.1.139
हिरण्यनाभ शैलेन्द्र परितुष्टोऽस्मि ते भृशम्।
अभयं ते प्रयच्छामि गच्छ सौम्य यथासुखम् ॥ ५.१.१३९ ॥
ಓ ಹಿರಣ್ಯನಾಭ, ಪರ್ವತಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ನಿನ್ನಿಂದ ನಾನು ಅತ್ಯಂತ ಸಂತುಷ್ಟನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ನಿನಗೆ ಅಭಯವನ್ನು ನೀಡುತ್ತೇನೆ. ಓ ಸೌಮ್ಯನೇ, ಸುಖವಾಗಿ ಹೋಗು.
5.1.140
साह्यं कृतं ते सुमहद् विश्रान्तस्य हनूमतः।
क्रमतो योजनशतं निर्भयस्य भये सति ॥ ५.१.१४० ॥
ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆದ ಹನುಮಂತನಿಗೆ ನೀನು ಮಾಡಿದ ಮಹಾ ಸಹಾಯ ಇದು. ಭಯವಿದ್ದರೂ ನಿರ್ಭಯನಾಗಿ ಅವನು ನೂರು ಯೋಜನ ದೂರ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.
5.1.141
रामस्यैष हितायैव याति दाशरथेः कपिः।
सत्क्रियां कुर्वता शक्त्या तोषितोऽस्मि दृढं त्वया ॥ ५.१.१४१ ॥
ಈ ಕಪಿ ದಶರಥನ ಪುತ್ರ ರಾಮನ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ನಿನ್ನ ಶಕ್ತಿಗನುಸಾರ ಸತ್ಕಾರ ಮಾಡಿದ ನಿನ್ನಿಂದ ನಾನು ದೃಢವಾಗಿ ಸಂತುಷ್ಟನಾಗಿದ್ದೇನೆ.
5.1.142
स तत् प्रहर्षमलभद् विपुलं पर्वतोत्तमः।
देवतानां पतिं दृष्ट्वा परितुष्टं शतक्रतुम् ॥ ५.१.१४२ ॥
ದೇವತೆಗಳ ಒಡೆಯ ಶತಕ್ರತುವನ್ನು (ಇಂದ್ರನನ್ನು) ಅತ್ಯಂತ ಸಂತುಷ್ಟನಾಗಿ ನೋಡಿ ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪರ್ವತ ಅಪಾರ ಸಂತೋಷ ಹೊಂದಿತು.
5.1.143
स वै दत्तवरः शैलो बभूवावस्थितस्तदा।
हनूमांश्च मुहूर्तेन व्यतिचक्राम सागरम् ॥ ५.१.१४३ ॥
ವರ ಪಡೆದ ಆ ಪರ್ವತ ಆಗ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿಂತಿತು. ಹನುಮಂತ ಒಂದೇ ಮುಹೂರ್ತದಲ್ಲಿ ಸಾಗರವನ್ನು ದಾಟಿದನು.
5.1.144
ततो देवाः सगन्धर्वाः सिद्धाश्च परमर्षयः।
अब्रुवन् सूर्यसंकाशां सुरसां नागमातरम् ॥ ५.१.१४४ ॥
ನಂತರ ದೇವತೆಗಳು, ಗಂಧರ್ವರು, ಸಿದ್ಧರು ಮತ್ತು ಪರಮ ಋಷಿಗಳು ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ ನಾಗಮಾತೆ ಸುರಸೆಗೆ ಹೇಳಿದರು.
5.1.145
अयं वातात्मजः श्रीमान् प्लवते सागरोपरि।
हनूमान् नाम तस्य त्वं मुहूर्तं विघ्नमाचर ॥ ५.१.१४५ ॥
ಇಗೋ ವಾಯುಪುತ್ರ, ಶ್ರೀಮಂತನು, ಸಾಗರದ ಮೇಲೆ ಹಾರುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಅವನ ಹೆಸರು ಹನುಮಾನ. ನೀನು ಕ್ಷಣಕಾಲ ಅವನಿಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗು.
5.1.146
राक्षसं रूपमास्थाय सुघोरं पर्वतोपमम्।
दंष्ट्राकरालं पिङ्गाक्षं वक्त्रं कृत्वा नभःस्पृशम् ॥ ५.१.१४६ ॥
ಅತ್ಯಂತ ಭಯಂಕರ ರಾಕ್ಷಸ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಪರ್ವತದಂತೆ, ದಾಡೆಗಳಿಂದ ಭಯಂಕರಳಾಗಿ, ಕಪಿಲ ಕಣ್ಣುಗಳೊಂದಿಗೆ, ಆಕಾಶವನ್ನು ಮುಟ್ಟುವ ಬಾಯಿ ಮಾಡಿ.
5.1.147
बलमिच्छामहे ज्ञातुं भूयश्चास्य पराक्रमम्।
त्वां विजेष्यत्युपायेन विषादं वा गमिष्यति ॥ ५.१.१४७ ॥
ಅವನ ಬಲ ಮತ್ತು ಪರಾಕ್ರಮವನ್ನು ಮತ್ತೆ ತಿಳಿಯಲು ಬಯಸುತ್ತೇವೆ. ಅವನು ಉಪಾಯದಿಂದ ನಿನ್ನನ್ನು ಗೆಲ್ಲುತ್ತಾನೆ, ಇಲ್ಲವೇ ವಿಷಾದಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾನೆ.
5.1.148
एवमुक्ता तु सा देवी दैवतैरभिसत्कृता।
समुद्रमध्ये सुरसा बिभ्रती राक्षसं वपुः ॥ ५.१.१४८ ॥
ದೇವತೆಗಳಿಂದ ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟು, ಅವರಿಂದ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ದೇವಿ ಸುರಸೆ, ಸಮುದ್ರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ರಾಕ್ಷಸ ದೇಹವನ್ನು ಧರಿಸಿ.
5.1.149
विकृतं च विरूपं च सर्वस्य च भयावहम्।
प्लवमानं हनूमन्तमावृत्येदमुवाच ह ॥ ५.१.१४९ ॥
ವಿಕೃತ ಮತ್ತು ವಿರೂಪಳಾಗಿ, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಭಯ ತರುವವಳಾಗಿ, ಹಾರುತ್ತಿದ್ದ ಹನುಮಂತನನ್ನು ತಡೆದು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಳು.
5.1.150
मम भक्ष्यः प्रदिष्टस्त्वमीश्वरैर्वानरर्षभ।
अहं त्वां भक्षयिष्यामि प्रविशेदं ममाननम् ॥ ५.१.१५० ॥
ವಾನರರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ದೇವತೆಗಳಿಂದ ನೀನು ನನ್ನ ಆಹಾರವೆಂದು ನಿಗದಿಯಾಗಿದ್ದೀಯೆ. ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ನುಂಗುತ್ತೇನೆ; ಈ ನನ್ನ ಬಾಯೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸು.
5.1.151
वर एष पुरा दत्तो मम धात्रेति सत्वरा।
व्यादाय वक्त्रं विपुलं स्थिता सा मारुतेः पुरः ॥ ५.१.१५१ ॥
"ಇದು ಹಿಂದೆ ಬ್ರಹ್ಮದೇವರು ನನಗೆ ಕೊಟ್ಟ ವರ" ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಅವಳು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ತನ್ನ ವಿಶಾಲ ಬಾಯಿಯನ್ನು ತೆರೆದು ಮಾರುತಿಯ ಮುಂದೆ ನಿಂತಳು.
5.1.152
एवमुक्तः सुरसया प्रहृष्टवदनोऽब्रवीत्।
रामो दाशरथिर्नाम प्रविष्टो दण्डकावनम्।
लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा वैदेह्या चापि भार्यया ॥ ५.१.१५२ ॥
ಸುರಸೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಲು, ಹರ್ಷಭರಿತ ಮುಖದ ಹನುಮಂತನು ಹೇಳಿದನು: "ದಶರಥನ ಮಗನಾದ ರಾಮನೆಂಬ ಪುರುಷನು ತಮ್ಮ ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಮತ್ತು ಪತ್ನಿ ವೈದೇಹಿಯೊಂದಿಗೆ ದಂಡಕಾರಣ್ಯವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ್ದಾನೆ."
5.1.153
अन्यकार्यविषक्तस्य बद्धवैरस्य राक्षसैः।
तस्य सीता हृता भार्या रावणेन यशस्विनी ॥ ५.१.१५३ ॥
ರಾಕ್ಷಸರೊಡನೆ ವೈರ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಬೇರೆ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದಾಗ, ಅವರ ಯಶಸ್ವಿನಿ ಪತ್ನಿ ಸೀತೆಯನ್ನು ರಾವಣನು ಅಪಹರಿಸಿದನು.
5.1.154
तस्याः सकाशं दूतोऽहं गमिष्ये रामशासनात्।
कर्तुमर्हसि रामस्य साह्यं विषयवासिनि ॥ ५.१.१५४ ॥
ರಾಮನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ನಾನು ಅವಳ ಬಳಿಗೆ ದೂತನಾಗಿ ಹೋಗುವೆನು. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವಳೇ, ನೀನು ರಾಮನಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಬೇಕು.
5.1.155
अथवा मैथिलीं दृष्ट्वा रामं चाक्लिष्टकारिणम्।
आगमिष्यामि ते वक्त्रं सत्यं प्रतिशृणोमि ते ॥ ५.१.१५५ ॥
ಅಥವಾ ಮೈಥಿಲಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ಶ್ರಮವಿಲ್ಲದೆ ಕಾರ್ಯ ಸಾಧಿಸುವ ರಾಮನನ್ನು ನೋಡಿದ ನಂತರ, ನಾನು ನಿನ್ನ ಬಾಯಿಗೆ ಮರಳಿ ಬರುವೆನು — ಇದು ನಿನಗೆ ನಾನು ನೀಡುವ ಸತ್ಯವಾದ ವಚನ.
5.1.156
एवमुक्ता हनुमता सुरसा कामरूपिणी।
अब्रवीन्नातिवर्तेन्मां कश्चिदेष वरो मम ॥ ५.१.१५६ ॥
ಹನುಮಂತನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಲು, ಇಚ್ಛಾನುಸಾರ ರೂಪ ಧರಿಸಬಲ್ಲ ಸುರಸೆ ಹೇಳಿದಳು: "ನನ್ನ ಈ ವರವನ್ನು ಯಾರೂ ನನ್ನನ್ನು ದಾಟಿ ಮೀರಲಾರರು."
5.1.157
तं प्रयान्तं समुद्वीक्ष्य सुरसा वाक्यमब्रवीत्।
बलं जिज्ञासमाना सा नागमाता हनूमतः ॥ ५.१.१५७ ॥
ಅವನು ಮುಂದೆ ಸಾಗುವುದನ್ನು ಕಂಡು, ನಾಗಮಾತೆ ಸುರಸೆ ಹನುಮಂತನ ಬಲವನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕೆಂಬ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಈ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಿದಳು.
5.1.158
निविश्य वदनं मेऽद्य गन्तव्यं वानरोत्तम।
वर एष पुरा दत्तो मम धात्रेति सत्वरा ॥ ५.१.१५८ ॥
ವಾನರೋತ್ತಮನೇ, ಇಂದು ನನ್ನ ಬಾಯೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿಯೇ ನೀನು ಹೋಗಬೇಕು; ಹಿಂದೆ ಬ್ರಹ್ಮದೇವರು ನನಗೆ ಈ ವರವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಅವಳು ತ್ವರೆಯಿಂದ ಹೇಳಿದಳು.
5.1.159
व्यादाय विपुलं वक्त्रं स्थिता सा मारुतेःपुरः।
एवमुक्तः सुरसया क्रुद्धो वानरपुंगवः ॥ ५.१.१५९ ॥
ಅವಳು ತನ್ನ ವಿಶಾಲವಾದ ಬಾಯನ್ನು ತೆರೆದು ಮಾರುತಿಯ ಮುಂದೆ ನಿಂತಳು. ಸುರಸೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಲು ವಾನರೋತ್ತಮನು ಕೋಪಗೊಂಡನು.
5.1.160
अब्रवीत् कुरु वै वक्त्रं येन मां विषहिष्यसि।
इत्युक्त्वा सुरसां क्रुद्धो दशयोजनमायताम् ॥ ५.१.१६० ॥
"ನೀನು ನಿನ್ನ ಬಾಯನ್ನು ವಿಶಾಲವಾಗಿ ಮಾಡು; ಆಗ ನನ್ನನ್ನು ನೀನು ಸಹಿಸಬಲ್ಲೆಯೇನೋ ನೋಡೋಣ" ಎಂದು ಸುರಸೆಗೆ ಕೋಪದಿಂದ ಹೇಳಿ ಹತ್ತು ಯೋಜನ ಉದ್ದ ಬೆಳೆದನು.
5.1.161
दशयोजनविस्तारो हनूमानभवत् तदा।
तं दृष्ट्वा मेघसंकाशं दशयोजनमायतम्।
चकार सुरसाप्यास्यं विंशद् योजनमायतम् ॥ ५.१.१६१ ॥
ಆಗ ಹನುಮಂತನು ಹತ್ತು ಯೋಜನ ವಿಸ್ತಾರದವನಾದನು. ಮೇಘದಂತೆ ಹತ್ತು ಯೋಜನ ಉದ್ದವಿದ್ದ ಅವನನ್ನು ನೋಡಿ, ಸುರಸೆಯೂ ತನ್ನ ಬಾಯನ್ನು ಇಪ್ಪತ್ತು ಯೋಜನ ಉದ್ದ ಮಾಡಿದಳು.
5.1.162
हनूमांस्तु ततः क्रुद्धस्त्रिंशद् योजनमायतः।
चकार सुरसा वक्त्रं चत्वारिंशत् तथोच्छ्रितम् ॥ ५.१.१६२ ॥
ನಂತರ ಕೋಪಗೊಂಡ ಹನುಮಂತನು ಮೂವತ್ತು ಯೋಜನ ಉದ್ದ ಬೆಳೆದನು. ಆಗ ಸುರಸೆ ತನ್ನ ಬಾಯನ್ನು ನಲವತ್ತು ಯೋಜನ ಎತ್ತರ ಮಾಡಿದಳು.
5.1.163
बभूव हनुमान् वीरः पञ्चाशद् योजनोच्छ्रितः।
चकार सुरसा वक्त्रं षष्टिं योजनमुच्छ्रितम् ॥ ५.१.१६३ ॥
ವೀರ ಹನುಮಂತನು ಐವತ್ತು ಯೋಜನ ಎತ್ತರವಾದನು; ಸುರಸೆ ತನ್ನ ಮುಖವನ್ನು ಅರವತ್ತು ಯೋಜನ ಎತ್ತರವಾಗಿಸಿದಳು.
5.1.164
तदैव हनुमान् वीरः सप्ततिं योजनोच्छ्रितः।
चकार सुरसा वक्त्रमशीतिं योजनोच्छ्रितम् ॥ ५.१.१६४ ॥
ಆಗಲೇ ವೀರ ಹನುಮಂತನು ಎಪ್ಪತ್ತು ಯೋಜನ ಎತ್ತರವಾದನು; ಸುರಸೆ ತನ್ನ ಮುಖವನ್ನು ಎಂಭತ್ತು ಯೋಜನ ಎತ್ತರವಾಗಿಸಿದಳು.
5.1.165
हनूमाननलप्रख्यो नवतिं योजनोच्छ्रितः।
चकार सुरसा वक्त्रं शतयोजनमायतम् ॥ ५.१.१६५ ॥
ಅಗ್ನಿಯಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ ಹನುಮಂತನು ತೊಂಬತ್ತು ಯೋಜನ ಎತ್ತರವಾದನು; ಸುರಸೆ ತನ್ನ ಮುಖವನ್ನು ನೂರು ಯೋಜನ ಉದ್ದಕ್ಕೆ ಹಿಗ್ಗಿಸಿದಳು.
5.1.166
तद् दृष्ट्वा व्यादितं त्वास्यं वायुपुत्रः स बुद्धिमान्।
दीर्घजिह्वं सुरसया सुभीमं नरकोपमम् ॥ ५.१.१६६ ॥
ಸುರಸೆಯ ತೆರೆದ, ಉದ್ದ ನಾಲಿಗೆಯ, ನರಕದಂತೆ ಅತಿ ಭಯಂಕರ ಮುಖವನ್ನು ನೋಡಿ ಬುದ್ಧಿವಂತ ವಾಯುಪುತ್ರನು...
5.1.167
स संक्षिप्यात्मनः कायं जीमूत इव मारुतिः।
तस्मिन् मुहूर्ते हनुमान् बभूवाङ्गुष्ठमात्रकः ॥ ५.१.१६७ ॥
ಆಗ ಮಾರುತಿಯು ಮೇಘದಂತೆ ತನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸಿಕೊಂಡನು; ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಹನುಮಂತನು ಹೆಬ್ಬೆರಳಿನ ಗಾತ್ರದವನಾದನು.
5.1.168
सोऽभिपद्याथ तद्वक्त्रं निष्पत्य च महाबलः।
अन्तरिक्षे स्थितः श्रीमानिदं वचनमब्रवीत् ॥ ५.१.१६८ ॥
ಆ ಮಹಾಬಲಶಾಲಿಯು ಆ ಮುಖವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ನಂತರ ಹೊರಬಂದು, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಆ ಶ್ರೀಮಂತನು ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ನುಡಿದನು.
5.1.169
प्रविष्टोऽस्मि हि ते वक्त्रं दाक्षायणि नमोऽस्तुते।
गमिष्ये यत्र वैदेही सत्यश्चासीद् वरस्तव ॥ ५.१.१६९ ॥
ನಾನು ನಿನ್ನ ಮುಖವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ್ದೇನೆ. ದಕ್ಷಾಯಣಿ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ವೈದೇಹಿ ಎಲ್ಲಿದ್ದಾಳೋ ಅಲ್ಲಿಗೆ ನಾನು ಹೋಗುವೆನು; ನಿನ್ನ ವರ ಸತ್ಯವಾಯಿತು.
5.1.170
तं दृष्ट्वा वदनान्मुक्तं चन्द्रं राहुमुखादिव।
अब्रवीत् सुरसा देवी स्वेन रूपेण वानरम् ॥ ५.१.१७० ॥
ಅವನು ಅವಳ ಮುಖದಿಂದ ಹೊರಬಂದಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ರಾಹುವಿನ ಬಾಯಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಚಂದ್ರನಂತೆ, ದೇವಿ ಸುರಸೆ ತನ್ನ ನಿಜರೂಪದಲ್ಲಿ ಆ ವಾನರನಿಗೆ ಹೇಳಿದಳು.
5.1.171
अर्थसिद्ध्यै हरिश्रेष्ठ गच्छ सौम्य यथासुखम्।
समानय च वैदेहीं राघवेण महात्मना ॥ ५.१.१७१ ॥
ವಾನರಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನಿನ್ನ ಉದ್ದೇಶ ಸಿದ್ಧಿಯಾಗಲಿ. ಸೌಮ್ಯನೇ, ಸುಖವಾಗಿ ಹೋಗು. ಮಹಾತ್ಮ ರಾಘವನೊಂದಿಗೆ ವೈದೇಹಿಯನ್ನು ಕೂಡಿಸು.
5.1.172
तत् तृतीयं हनुमतो दृष्ट्वा कर्म सुदुष्करम्।
साधुसाध्विति भूतानि प्रशशंसुस्तदा हरिम् ॥ ५.१.१७२ ॥
ಹನುಮಂತನ ಆ ಮೂರನೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಕಷ್ಟಕರ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನೋಡಿ, 'ಸಾಧು, ಸಾಧು' ಎಂದು ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳು ಆಗ ಆ ವಾನರನನ್ನು ಹೊಗಳಿದವು.
5.1.173
स सागरमनाधृष्यमभ्येत्य वरुणालयम्।
जगामाकाशमाविश्य वेगेन गरुडोपमः ॥ ५.१.१७३ ॥
ಆ ಅಜೇಯ ಸಾಗರ, ವರುಣನ ನೆಲೆಗೆ ತಲುಪಿ, ಆಕಾಶವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ಗರುಡನಂತಹ ವೇಗದಿಂದ ಹೋದನು.
5.1.174
सेविते वारिधाराभिः पतगैश्च निषेविते।
चरिते कैशिकाचार्यैरैरावतनिषेविते ॥ ५.१.१७४ ॥
ಅದು ನೀರಿನ ಧಾರೆಗಳಿಂದ ಸೇವಿತವಾಗಿ, ಪಕ್ಷಿಗಳಿಂದ ತುಂಬಿ, ಕೈಶಿಕ ಆಚಾರ್ಯರಿಂದ ಸಂಚರಿತವಾಗಿ, ಐರಾವತದಿಂದ ಸೇವಿತವಾಗಿತ್ತು.
5.1.175
सिंहकुञ्जरशार्दूलपतगोरगवाहनैः।
विमानैः सम्पतद्भिश्च विमलैः समलंकृते ॥ ५.१.१७५ ॥
ಸಿಂಹ, ಆನೆ, ಹುಲಿ, ಪಕ್ಷಿ, ಸರ್ಪ ವಾಹನಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಹಾರುತ್ತಿರುವ ನಿರ್ಮಲ ವಿಮಾನಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾದ (ಆಕಾಶ).
5.1.176
वज्राशनिसमस्पर्शैः पावकैरिव शोभिते।
कृतपुण्यैर्महाभागैः स्वर्गजिद्भिरधिष्ठिते ॥ ५.१.१७६ ॥
ವಜ್ರ ಮತ್ತು ಮಿಂಚಿನಂತಹ ಸ್ಪರ್ಶವುಳ್ಳ, ಅಗ್ನಿಯಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ, ಪುಣ್ಯಮಾಡಿದ ಮಹಾಭಾಗ್ಯವಂತರು, ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಗೆದ್ದವರು ನೆಲೆಸಿರುವ (ಆಕಾಶ).
5.1.177
वहता हव्यमत्यन्तं सेविते चित्रभानुना।
ग्रहनक्षत्रचन्द्रार्कतारागणविभूषिते ॥ ५.१.१७७ ॥
ಹವಿಸ್ಸನ್ನು ಅತ್ಯಧಿಕವಾಗಿ ಹೊರುವ ಚಿತ್ರಭಾನು (ಅಗ್ನಿ) ಸೇವಿಸಿದ, ಗ್ರಹ ನಕ್ಷತ್ರ ಚಂದ್ರ ಸೂರ್ಯ ತಾರಾಗಣಗಳಿಂದ ವಿಭೂಷಿತವಾದ (ಆಕಾಶ).
5.1.178
महर्षिगणगन्धर्वनागयक्षसमाकुले।
विविक्ते विमले विश्वे विश्वावसुनिषेविते ॥ ५.१.१७८ ॥
ಮಹರ್ಷಿಗಳು, ಗಂಧರ್ವರು, ನಾಗರು, ಯಕ್ಷರಿಂದ ತುಂಬಿದ, ಏಕಾಂತವಾದ, ನಿರ್ಮಲವಾದ, ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿಯಾದ, ವಿಶ್ವಾವಸುವಿನಿಂದ ಸೇವಿತವಾದ (ಆಕಾಶ).
5.1.179
देवराजगजाक्रान्ते चन्द्रसूर्यपथे शिवे।
विताने जीवलोकस्य वितते ब्रह्मनिर्मिते ॥ ५.१.१७९ ॥
ದೇವರಾಜನ ಆನೆ (ಐರಾವತ) ಆಕ್ರಮಿಸಿದ, ಚಂದ್ರ ಸೂರ್ಯರ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿರುವ, ಮಂಗಳಕರವಾದ, ಜೀವಲೋಕದ ವಿಸ್ತಾರ ಚಪ್ಪರದಂತೆ ಹರಡಿದ, ಬ್ರಹ್ಮನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ (ಆಕಾಶ).
5.1.180
बहुशः सेविते वीरैर्विद्याधरगणैर्वृते।
जगाम वायुमार्गे च गरुत्मानिव मारुतिः ॥ ५.१.१८० ॥
ವೀರರು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾಧರ ಗಣಗಳಿಂದ ಹಲವು ಬಾರಿ ಸೇವಿತವಾಗಿ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟ (ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ), ವಾಯುಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಗರುತ್ಮಂತನಂತೆ ಮಾರುತಿ (ಹನುಮಂತ) ಸಾಗಿದನು.
5.1.181
हनुमान् मेघजालानि प्राकर्षन् मारुतो यथा।
कालागुरुसवर्णानि रक्तपीतसितानि च ॥ ५.१.१८१ ॥
ಗಾಳಿ ಮೇಘಸಮೂಹಗಳನ್ನು ಎಳೆಯುವಂತೆ, ಹನುಮಂತನು ಕಪ್ಪು ಅಗರುವಿನ ವರ್ಣದ, ಕೆಂಪು, ಹಳದಿ ಮತ್ತು ಬಿಳಿ ಮೇಘಸಮೂಹಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಕಡೆಗೆ ಎಳೆದನು.
5.1.182
कपिना कृष्यमाणानि महाभ्राणि चकाशिरे।
प्रविशन्नभ्रजालानि निष्पतंश्च पुनः पुनः ॥ ५.१.१८२ ॥
ವಾನರನಿಂದ ಎಳೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಮಹಾ ಮೇಘಗಳು ಹೊಳೆದವು. ಮೇಘಸಮೂಹಗಳೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಲೂ ಮತ್ತೆಮತ್ತೆ ಹೊರಬರುತ್ತಲೂ ಅವನು ಕಂಡನು.
5.1.183
प्रावृषीन्दुरिवाभाति निष्पतन् प्रविशंस्तदा।
प्रदृश्यमानः सर्वत्र हनूमान् मारुतात्मजः ॥ ५.१.१८३ ॥
ಮಳೆಗಾಲದ ಚಂದ್ರನಂತೆ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೇಘಗಳಿಂದ ಹೊರಬರುತ್ತಾ, ಒಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾ ಅವನು ಹೊಳೆದನು. ಎಲ್ಲೆಡೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದ ವಾಯುಪುತ್ರ ಹನುಮಂತನು (ಹೀಗೆ ಕಂಡನು).
5.1.184
भेजेऽम्बरं निरालम्बं पक्षयुक्त इवाद्रिराट्।
प्लवमानं तु तं दृष्ट्वा सिंहिका नाम राक्षसी ॥ ५.१.१८४ ॥
ಅವನು ಆಧಾರವಿಲ್ಲದ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಸಾಗಿದನು, ರೆಕ್ಕೆಗಳಿರುವ ಪರ್ವತರಾಜನಂತೆ. ಅವನು ಹಾರುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿದ ಸಿಂಹಿಕಾ ಎಂಬ ರಾಕ್ಷಸಿ (...).
5.1.185
मनसा चिन्तयामास प्रवृद्धा कामरूपिणी।
अद्य दीर्घस्य कालस्य भविष्याम्यहमाशिता ॥ ५.१.१८५ ॥
ಬೆಳೆದ, ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ರೂಪ ಧರಿಸಬಲ್ಲ ಸಿಂಹಿಕಾ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಯೋಚಿಸಿದಳು: ಇಂದು ದೀರ್ಘಕಾಲದ ನಂತರ ನಾನು ಆಹಾರವಾಗುತ್ತೇನೆ.
5.1.187
इदं मम महासत्त्वं चिरस्य वशमागतम्।
छायायां गृह्यमाणायां चिन्तयामास वानरः।
समाक्षिप्तोऽस्मि सहसा पङ्गूकृतपराक्रमः ॥ ५.१.१८७ ॥
ನನ್ನ ಈ ಮಹಾಬಲ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ನಂತರ ವಶವಾಗಿದೆ. ನೆರಳನ್ನು ಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ವಾನರ ಯೋಚಿಸಿದನು: ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ನನ್ನನ್ನು ಎಳೆಯಲಾಗಿದೆ, ನನ್ನ ಪರಾಕ್ರಮ ಕುಂಠಿತವಾಗಿದೆ.
5.1.188
प्रतिलोमेन वातेन महानौरिव सागरे।
तिर्यगूर्ध्वमधश्चैव वीक्षमाणस्तदा कपिः ॥ ५.१.१८८ ॥
ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಕೂಲ ಗಾಳಿಗೆ ಸಿಲುಕಿದ ದೊಡ್ಡ ಹಡಗಿನಂತೆ, ಆಗ ಆ ಕಪಿ ಅಕ್ಕಪಕ್ಕ, ಮೇಲೆ ಕೆಳಗೆ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದನು.
5.1.189
ददर्श स महासत्त्वमुत्थितं लवणाम्भसि।
तद् दृष्ट्वा चिन्तयामास मारुतिर्विकृताननाम् ॥ ५.१.१८९ ॥
ಉಪ್ಪುನೀರಿನಲ್ಲಿ ಎದ್ದ ಆ ಮಹಾಪ್ರಾಣಿಯನ್ನು ಅವನು ಕಂಡನು; ಅದನ್ನು ನೋಡಿ, ವಿಕೃತ ಮುಖವುಳ್ಳ ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಮಾರುತಿ ಚಿಂತಿಸಿದನು.
5.1.190
कपिराज्ञा यथाख्यातं सत्त्वमद्भुतदर्शनम्।
छायाग्राहि महावीर्यं तदिदं नात्र संशयः ॥ ५.१.१९० ॥
ಕಪಿರಾಜ ಹೇಳಿದಂತೆ ಇದು ಆ ಅದ್ಭುತ ರೂಪದ ಪ್ರಾಣಿ; ನೆರಳನ್ನು ಹಿಡಿಯುವ ಮಹಾಬಲಶಾಲಿ; ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.
5.1.191
स तां बुद्ध्वार्थतत्त्वेन सिंहिकां मतिमान् कपिः।
व्यवर्धत महाकायः प्रावृषीव बलाहकः ॥ ५.१.१९१ ॥
ಬುದ್ಧಿವಂತನಾದ ಆ ಕಪಿ ಸಿಂಹಿಕೆಯನ್ನು ಅವಳ ನಿಜಸ್ವರೂಪದಿಂದ ಅರಿತು, ಮಳೆಗಾಲದ ಮೇಘದಂತೆ ತನ್ನ ಮಹಾಕಾಯವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿದನು.
5.1.192
तस्य सा कायमुद्वीक्ष्य वर्धमानं महाकपेः।
वक्त्रं प्रसारयामास पातालाम्बरसंनिभम् ॥ ५.१.१९२ ॥
ಮಹಾಕಪಿಯ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ದೇಹವನ್ನು ನೋಡಿ, ಅವಳು ಪಾತಾಳ ಮತ್ತು ಆಕಾಶದಂತಹ ತನ್ನ ಬಾಯನ್ನು ತೆರೆದಳು.
5.1.193
घनराजीव गर्जन्ती वानरं समभिद्रवत्।
स ददर्श ततस्तस्या विकृतं सुमहन्मुखम् ॥ ५.१.१९३ ॥
ಗರ್ಜಿಸುವ ಮೇಘಸಾಲಿನಂತೆ ಅವಳು ಕಪಿಯ ಮೇಲೆ ಎರಗಿದಳು. ಆಗ ಅವನು ಅವಳ ವಿಕೃತವಾದ, ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಮುಖವನ್ನು ಕಂಡನು.
5.1.194
कायमात्रं च मेधावी मर्माणि च महाकपिः।
स तस्या विकृते वक्त्रे वज्रसंहननः कपिः ॥ ५.१.१९४ ॥
ಬುದ್ಧಿವಂತನಾದ ಆ ಮಹಾಕಪಿ ಅವಳ ದೇಹವನ್ನೂ ಮರ್ಮಸ್ಥಾನಗಳನ್ನೂ ನೋಡಿದನು. ವಜ್ರದಂತೆ ದೃಢದೇಹಿಯಾದ ಆ ಕಪಿ ಅವಳ ವಿಕೃತ ಬಾಯಿಯೊಳಗೆ (ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು).
5.1.195
संक्षिप्य मुहुरात्मानं निपपात महाकपिः।
आस्ये तस्या निमज्जन्तं ददृशुः सिद्धचारणाः ॥ ५.१.१९५ ॥
ಮಹಾಕಪಿ ತನ್ನನ್ನು ಪದೇ ಪದೇ ಕುಗ್ಗಿಸಿಕೊಂಡು ಅವಳ ಬಾಯೊಳಗೆ ಬಿದ್ದನು. ಸಿದ್ಧರು ಮತ್ತು ಚಾರಣರು ಅವನು ಅವಳ ಬಾಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿದರು.
5.1.196
ग्रस्यमानं यथा चन्द्रं पूर्णं पर्वणि राहुणा।
ततस्तस्या नखैस्तीक्ष्णैर्मर्माण्युत्कृत्य वानरः ॥ ५.१.१९६ ॥
ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ ದಿನ ರಾಹು ಚಂದ್ರನನ್ನು ನುಂಗುವಂತೆ (ಅವನು ನುಂಗಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದನು). ಆಗ ಆ ವಾನರನು ತನ್ನ ಹರಿತ ಉಗುರುಗಳಿಂದ ಅವಳ ಮರ್ಮಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ (ಹೊರಬಂದನು).
5.1.197
उत्पपाताथ वेगेन मनःसम्पातविक्रमः।
तां तु दिष्ट्या च धृत्या च दाक्षिण्येन निपात्य सः ॥ ५.१.१९७ ॥
ಆಗ ಮನಸ್ಸಿನ ವೇಗದಂತೆ ಪರಾಕ್ರಮವುಳ್ಳ ಅವನು ವೇಗವಾಗಿ ಮೇಲೆ ಹಾರಿದನು. ಅದೃಷ್ಟ, ಧೈರ್ಯ ಮತ್ತು ಚಾತುರ್ಯದಿಂದ ಅವನು ಅವಳನ್ನು ಉರುಳಿಸಿದನು.
5.1.198
कपिप्रवीरो वेगेन ववृधे पुनरात्मवान्।
हृतहृत्सा हनुमता पपात विधुराम्भसि।
स्वयंभुवैव हनुमान् सृष्टस्तस्या निपातने ॥ ५.१.१९८ ॥
ಕಪಿಶ್ರೇಷ್ಠನೂ ಆತ್ಮಸಂಯಮಿಯೂ ಆದ ಅವನು ವೇಗದಿಂದ ಮತ್ತೆ ಬೆಳೆದನು. ಹನುಮಂತನಿಂದ ಹೃದಯ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಅವಳು ದುಃಖಿತಳಾಗಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಳು. ಸ್ವಯಂಭುವೇ ಹನುಮಂತನನ್ನು ಅವಳನ್ನು ಉರುಳಿಸಲು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ್ದನು.
5.1.199
तां हतां वानरेणाशु पतितां वीक्ष्य सिंहिकाम्।
भूतान्याकाशचारीणि तमूचुः प्लवगोत्तमम् ॥ ५.१.१९९ ॥
ವಾನರನಿಂದ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟು ಬಿದ್ದಿರುವ ಸಿಂಹಿಕೆಯನ್ನು ನೋಡಿ ಆಕಾಶಚಾರಿ ಜೀವಿಗಳು ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಜಿಗಿತಗಾರನಿಗೆ ಹೇಳಿದವು.
5.1.200
भीममद्य कृतं कर्म महत्सत्त्वं त्वया हतम्।
साधयार्थमभिप्रेतमरिष्टं प्लवतां वर ॥ ५.१.२०० ॥
ಇಂದು ನೀನು ಭಯಂಕರವಾದ ಮಹತ್ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದೀ, ನಿನ್ನ ಶೌರ್ಯದಿಂದ ಅವಳನ್ನು ವಧಿಸಿದ್ದೀ. ಜಿಗಿಯುವವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಇಷ್ಟವಾದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಯಾವುದೇ ಹಾನಿಯಿಲ್ಲದೆ ಸಾಧಿಸು.
5.1.201
यस्य त्वेतानि चत्वारि वानरेन्द्र यथा तव।
धृतिर्दृष्टिर्मतिर्दाक्ष्यं स कर्मसु न सीदति ॥ ५.१.२०१ ॥
ವಾನರೇಂದ್ರನೇ, ನಿನ್ನಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಈ ನಾಲ್ಕು ಗುಣಗಳಾದ ಧೈರ್ಯ, ದೃಷ್ಟಿ, ಬುದ್ಧಿ, ಚಾತುರ್ಯ ಯಾರಲ್ಲಿವೆಯೋ ಅವನು ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಎಂದೂ ಕುಸಿಯುವುದಿಲ್ಲ.
5.1.202
स तैः सम्पूजितः पूज्यः प्रतिपन्नप्रयोजनैः।
जगामाकाशमाविश्य पन्नगाशनवत् कपिः ॥ ५.१.२०२ ॥
ಅವರಿಂದ ಸನ್ಮಾನಿತನಾದ, ಪೂಜ್ಯನಾದ ಆ ವಾನರನು, ತನ್ನ ಉದ್ದೇಶ ಈಡೇರಿದ್ದರಿಂದ, ಸರ್ಪಭಕ್ಷಕ ಗರುಡನಂತೆ ಆಕಾಶವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಹೊರಟನು.
5.1.203
प्राप्तभूयिष्ठपारस्तु सर्वतः परिलोकयन्।
योजनानां शतस्यान्ते वनराजीं ददर्श सः ॥ ५.१.२०३ ॥
ಬಹುತೇಕ ದಡವನ್ನು ತಲುಪಿ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ನೋಡುತ್ತಾ, ನೂರು ಯೋಜನಗಳ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅವನು ಕಾಡುಗಳ ಸಾಲನ್ನು ಕಂಡನು.
5.1.204
ददर्श च पतन्नेव विविधद्रुमभूषितम्।
द्वीपं शाखामृगश्रेष्ठो मलयोपवनानि च ॥ ५.१.२०४ ॥
ಇಳಿಯುತ್ತಿರುವಾಗಲೇ ಆ ವಾನರಶ್ರೇಷ್ಠನು ವಿವಿಧ ಮರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾದ ದ್ವೀಪವನ್ನು ಮತ್ತು ಮಲಯ ಪರ್ವತದ ಉದ್ಯಾನಗಳನ್ನು ಕಂಡನು.
5.1.205
सागरं सागरानूपान् सागरानूपजान् द्रुमान्।
सागरस्य च पत्नीनां मुखान्यपि विलोकयत् ॥ ५.१.२०५ ॥
ಅವನು ಸಮುದ್ರವನ್ನು, ಸಮುದ್ರತೀರಗಳನ್ನು, ತೀರದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ಮರಗಳನ್ನು, ಸಮುದ್ರದ ಪತ್ನಿಯರ ಮುಖಗಳನ್ನೂ ನೋಡಿದನು.
5.1.206
स महामेघसंकाशं समीक्ष्यात्मानमात्मवान्।
निरुन्धन्तमिवाकाशं चकार मतिमान् मतिम् ॥ ५.१.२०६ ॥
ಮಹಾಮೇಘದಂತಿರುವ ತನ್ನನ್ನು ನೋಡಿ, ಆತ್ಮಸಂಯಮವುಳ್ಳ ಬುದ್ಧಿವಂತನು ಆಕಾಶವನ್ನೇ ತಡೆಯುವಂತೆ ಒಂದು ನಿರ್ಧಾರ ಮಾಡಿದನು.
5.1.207
कायवृद्धिं प्रवेगं च मम दृष्ट्वैव राक्षसाः।
मयि कौतूहलं कुर्युरिति मेने महामतिः ॥ ५.१.२०७ ॥
ನನ್ನ ದೇಹದ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ವೇಗವನ್ನು ನೋಡಿದ ತಕ್ಷಣ ರಾಕ್ಷಸರು ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಕುತೂಹಲ ತಾಳುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಆ ಮಹಾಮತಿ ಭಾವಿಸಿದನು.
5.1.208
ततः शरीरं संक्षिप्य तन्महीधरसंनिभम्।
पुनः प्रकृतिमापेदे वीतमोह इवात्मवान् ॥ ५.१.२०८ ॥
ಆಗ ಆ ಪರ್ವತಸದೃಶ ದೇಹವನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸಿ, ಮೋಹ ಬಿಟ್ಟ ಆತ್ಮಸಂಯಮಿಯಂತೆ ಹನುಮಂತನು ಮತ್ತೆ ತನ್ನ ಸಹಜ ರೂಪವನ್ನು ಪಡೆದನು.
5.1.209
तद्रूपमतिसंक्षिप्य हनूमान् प्रकृतौ स्थितः।
त्रीन् क्रमानिव विक्रम्य बलिवीर्यहरो हरिः ॥ ५.१.२०९ ॥
ಆ ರೂಪವನ್ನು ಅತಿಯಾಗಿ ಕುಗ್ಗಿಸಿ ಹನುಮಂತನು ತನ್ನ ಸಹಜ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತನು; ಮೂರು ಹೆಜ್ಜೆಗಳನ್ನಿಟ್ಟು ಬಲಿಯ ಪರಾಕ್ರಮವನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿದ ಹರಿಯಂತೆ.
5.1.210
स चारुनानाविधरूपधारी
परं समासाद्य समुद्रतीरम्।
परैरशक्यं प्रतिपन्नरूपः
समीक्षितात्मा समवेक्षितार्थः ॥ ५.१.२१० ॥
ಅನೇಕ ಸುಂದರ ರೂಪಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದ ಅವನು ಸಮುದ್ರತೀರವನ್ನು ತಲುಪಿದನು; ಇತರರಿಗೆ ಅಸಾಧ್ಯವಾದ ರೂಪವನ್ನು ತಳೆದು, ತನ್ನನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿಕೊಂಡು, ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಯೋಚಿಸಿ.
5.1.211
ततः स लम्बस्य गिरेः समृद्धे
विचित्रकूटे निपपात कूटे।
सकेतकोद्दालकनारिकेले
महाभ्रकूटप्रतिमो महात्मा ॥ ५.१.२११ ॥
ಆಗ ಆ ಮಹಾತ್ಮನು, ದೊಡ್ಡ ಮೇಘಶಿಖರದಂತೆ, ಲಂಬ ಪರ್ವತದ ಸಮೃದ್ಧ ವಿಚಿತ್ರ ಶಿಖರದಲ್ಲಿ, ಕೇತಕ, ಉದ್ದಾಲಕ ಮತ್ತು ತೆಂಗಿನ ಮರಗಳ ನಡುವೆ ಇಳಿದನು.
5.1.212
ततस्तु सम्प्राप्य समुद्रतीरं
समीक्ष्य लंकां गिरिवर्यमूर्ध्नि।
कपिस्तु तस्मिन् निपपात पर्वते
विधूय रूपं व्यथयन्मृगद्विजान् ॥ ५.१.२१२ ॥
ನಂತರ ಸಮುದ್ರತೀರವನ್ನು ತಲುಪಿ, ಪರ್ವತಶಿಖರದಿಂದ ಲಂಕೆಯನ್ನು ನೋಡಿ, ಆ ಕಪಿಯು ತನ್ನ ರೂಪವನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸಿ, ಮೃಗಪಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ಭಯಗೊಳಿಸುತ್ತ ಆ ಪರ್ವತದ ಮೇಲೆ ಇಳಿದನು.
5.1.213
स सागरं दानवपन्नगायुतं
बलेन विक्रम्य महोर्मिमालिनम्।
निपत्य तीरे च महोदधेस्तदा
ददर्श लंकाममरावतीमिव ॥ ५.१.२१३ ॥
ದಾನವರು ಮತ್ತು ನಾಗರಿಂದ ತುಂಬಿದ, ದೊಡ್ಡ ಅಲೆಗಳ ಮಾಲೆಯನ್ನು ಧರಿಸಿದ ಆ ಸಾಗರವನ್ನು ಬಲದಿಂದ ದಾಟಿ, ಮಹಾಸಾಗರದ ತೀರದಲ್ಲಿ ಇಳಿದು, ಆಗ ಅವನು ಲಂಕೆಯನ್ನು ಅಮರಾವತಿಯಂತೆ ಕಂಡನು.