รามายณะของวาลมีกิ · สรรค 5.10
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.10.1
तत्र दिव्योपमं मुख्यं स्फाटिकं रत्नभूषितम्।
अवेक्षमाणो हनुमान् ददर्श शयनासनम् ॥ ५.१०.१ ॥
ที่นั่นหนุมานมองไปรอบ ๆ แล้วเห็นแท่นบรรทมอันเลิศ งดงามดุจของทิพย์ ทำด้วยผลึก ประดับด้วยรัตนชาติ
5.10.2
दान्तकाञ्चनचित्रांगैर्वैदूर्यैश्च वरासनैः।
महार्हास्तरणोपेतैरुपपन्नं महाधनैः ॥ ५.१०.२ ॥
แท่นนั้นประกอบด้วยงาช้างและทองคำที่ลวดลายงดงาม มีที่นั่งอันประเสริฐทำด้วยไพฑูรย์ ปูด้วยผ้าปูอันมีค่ายิ่ง อุดมด้วยทรัพย์สมบัติมหาศาล
5.10.3
तस्य चैकतमे देशे दिव्यमालोपशोभितम्।
ददर्श पाण्डुरं छत्रं ताराधिपतिसंनिभम् ॥ ५.१०.३ ॥
และในที่แห่งหนึ่งของแท่นนั้น หนุมานเห็นร่มขาวอันงามด้วยพวงมาลัยทิพย์ ดุจพระจันทร์ผู้เป็นใหญ่แห่งดวงดาว
5.10.4
जातरूपपरिक्षिप्तं चित्रभानोः समप्रभम्।
अशोकमालाविततं ददर्श परमासनम् ॥ ५.१०.४ ॥
เขาเห็นที่นั่งอันสูงสุด ล้อมด้วยทองคำ สว่างดุจไฟอันงดงาม ประดับด้วยพวงดอกอโศก
5.10.5
वालव्यजनहस्ताभिर्वीज्यमानं समन्ततः।
गन्धैश्च विविधैर्जुष्टं वरधूपेन धूपितम् ॥ ५.१०.५ ॥
มีผู้ถือพัดขนหางจามรีพัดอยู่รอบด้าน อบอวลด้วยกลิ่นหอมนานาชนิด และรมควันด้วยธูปชั้นเลิศ
5.10.6
परमास्तरणास्तीर्णमाविकाजिनसंवृतम्।
दामभिर्वरमाल्यानां समन्तादुपशोभितम् ॥ ५.१०.६ ॥
ปูด้วยผ้าปูอันประเสริฐ คลุมด้วยหนังแกะ และประดับโดยรอบด้วยสายพวงมาลัยอันวิจิตร
5.10.7
तस्मिञ्जीमूतसंकाशं प्रदीप्तोज्ज्वलकुण्डलम्।
लोहिताक्षं महाबाहुं महारजतवाससम् ॥ ५.१०.७ ॥
ที่นั่นเขาเห็นท้าวนั้น ดุจก้อนเมฆฝน มีตุ้มหูเปล่งประกายสุกใส ดวงตาแดงก่ำ แขนใหญ่ทรงพลัง นุ่งห่มผ้าไหมอันงาม
5.10.8
लोहितेनानुलिप्तांगं चन्दनेन सुगन्धिना।
संध्यारक्तमिवाकाशे तोयदं सतडिद्गुणम् ॥ ५.१०.८ ॥
ร่างกายทาด้วยจันทน์แดงหอมกรุ่น ดุจเมฆบนท้องฟ้าที่แดงเรื่อด้วยแสงสนธยา มีสายฟ้าแลบอยู่ภายในก้อนเมฆ
5.10.9
वृतमाभरणैर्दिव्यैः सुरूपं कामरूपिणम्।
सवृक्षवनगुल्माढ्यं प्रसुप्तमिव मन्दरम् ॥ ५.१०.९ ॥
ประดับด้วยเครื่องอาภรณ์ทิพย์ รูปงาม แปลงกายได้ตามใจปรารถนา ดุจภูเขามันทระที่กำลังหลับใหล อุดมด้วยต้นไม้ ป่าไม้ และพุ่มไม้
5.10.10
क्रीडित्वोपरतं रात्रौ वराभरणभूषितम्।
प्रियं राक्षसकन्यानां राक्षसानां सुखावहम् ॥ ५.१०.१० ॥
ท่านเพิ่งเล่นสนุกสนานในยามค่ำคืนแล้วหยุดพัก ประดับด้วยเครื่องอาภรณ์อันประเสริฐ เป็นที่รักของเหล่านางรากษส และนำความสุขมาสู่เหล่ารากษส
5.10.11
पीत्वाप्युपरतं चापि ददर्श स महाकपिः।
भास्वरे शयने वीरं प्रसुप्तं राक्षसाधिपम् ॥ ५.१०.११ ॥
ท่านดื่มแล้วพักผ่อนอยู่เช่นกัน หนุมานผู้เป็นวานรใหญ่จึงเห็นวีรบุรุษ ผู้เป็นเจ้าแห่งรากษส กำลังหลับใหลอยู่บนแท่นอันเปล่งประกาย
5.10.12
निःश्वसन्तं यथा नागं रावणं वानरोत्तमः।
आसाद्य परमोद्विग्नः सोपासर्पत् सुभीतवत् ॥ ५.१०.१२ ॥
วานรผู้ประเสริฐ เข้าไปใกล้ท้าวราวณะผู้หายใจแรงดุจช้าง ด้วยความหวาดหวั่นยิ่ง จึงค่อย ๆ คลานเข้าไปอย่างระมัดระวังดุจผู้กลัวมาก
5.10.13
अथारोहणमासाद्य वेदिकान्तरमाश्रितः।
क्षीबं राक्षसशार्दूलं प्रेक्षते स्म महाकपिः ॥ ५.१०.१३ ॥
แล้วหนุมานผู้เป็นวานรใหญ่ ปีนขึ้นไป หลบอยู่ระหว่างชั้นแท่น มองดูราชาแห่งรากษส ผู้เป็นดั่งเสือในหมู่รากษส ซึ่งกำลังเมามาย
5.10.14
शुशुभे राक्षसेन्द्रस्य स्वपतः शयनं शुभम्।
गन्धहस्तिनि संविष्टे यथा प्रस्रवणं महत् ॥ ५.१०.१४ ॥
แท่นบรรทมอันงดงามของเจ้าแห่งรากษสผู้กำลังหลับ สว่างไสวดุจน้ำตกใหญ่ เมื่อช้างตกมันนอนลง
5.10.15
काञ्चनांगदसंनद्धौ ददर्श स महात्मनः।
विक्षिप्तौ राक्षसेन्द्रस्य भुजाविन्द्रध्वजोपमौ ॥ ५.१०.१५ ॥
ผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่นั้นเห็นแขนทั้งสองของเจ้าแห่งรากษส รัดด้วยกำไลทองคำ กางออกไป ดุจธงของพระอินทร์
5.10.16
ऐरावतविषाणाग्रैरापीडनकृतव्रणौ।
वज्रोल्लिखितपीनांसौ विष्णुचक्रपरिक्षतौ ॥ ५.१०.१६ ॥
แขนทั้งสองนั้นเป็นแผลจากปลายงาของเอราวัตที่กดทับ และบ่าอันกว้างถูกสายฟ้าขีดข่วน ทั้งยังบอบช้ำจากจักรของพระวิษณุ
5.10.17
पीनौ समसुजातांसौ संगतौ बलसंयुतौ।
सुलक्षणनखांगुष्ठौ स्वंगुलीयकलक्षितौ ॥ ५.१०.१७ ॥
อ้วนกลม บ่าเรียบงามเสมอกัน ประสานกันดี เต็มไปด้วยพละกำลัง มีเล็บและนิ้วหัวแม่มืออันเป็นมงคล และมีแหวนที่นิ้วเป็นเครื่องหมาย
5.10.18
संहतौ परिघाकारौ वृत्तौ करिकरोपमौ।
विक्षिप्तौ शयने शुभ्रे पञ्चशीर्षाविवोरगौ ॥ ५.१०.१८ ॥
แน่นกระชับ รูปร่างดุจลูกกลมหนาขนาดเท่าท่อนเหล็ก กลม ดุจงวงช้าง กางออกบนแท่นขาว เหมือนงูห้าเศียรสองตัว
5.10.19
शशक्षतजकल्पेन सुशीतेन सुगन्धिना।
चन्दनेन परार्घ्येन स्वनुलिप्तौ स्वलंकृतौ ॥ ५.१०.१९ ॥
ดุจโลหิตของกระต่าย เย็นยิ่ง หอมกรุ่น ทาด้วยจันทน์ชั้นเลิศอย่างดี และประดับอย่างงดงาม แขนทั้งสองนั้นเป็นเช่นนั้น
5.10.20
उत्तमस्त्रीविमृदितौ गन्धोत्तमनिषेवितौ।
यक्षपन्नगगन्धर्वदेवदानवराविणौ ॥ ५.१०.२० ॥
ถูกนางงามชั้นเลิศนวดคลึง ได้รับกลิ่นหอมชั้นเลิศ แขนทั้งสองนั้นทำให้ยักษ์ นาค คันธรรพ์ เทพ และทานพร้องไห้ได้
5.10.21
ददर्श स कपिस्तस्य बाहू शयनसंस्थितौ।
मन्दरस्यान्तरे सुप्तौ महाही रुषिताविव ॥ ५.१०.२१ ॥
หนุมานเห็นแขนทั้งสองของท้าวราวณะนอนอยู่บนเตียง เหมือนงูใหญ่สองตัวที่โกรธจัดหลับใหลอยู่ท่ามกลางเขามันทระ
5.10.22
ताभ्यां स परिपूर्णाभ्यामुभाभ्यां राक्षसेश्वरः।
शुशुभेऽचलसंकाशः शृंगाभ्यामिव मन्दरः ॥ ५.१०.२२ ॥
ด้วยแขนทั้งสองที่เต็มเปี่ยมนั้น ท้าวราวณะผู้เป็นจอมรากษสส่องประกายเหมือนขุนเขา เหมือนเขามันทระที่งามด้วยยอดคู่
5.10.23
चूतपुंनागसुरभिर्बकुलोत्तमसंयुतः।
मृष्टान्नरससंयुक्तः पानगन्धपुरःसरः ॥ ५.१०.२३ ॥
ห้องนั้นหอมด้วยต้นมะม่วงและต้นปุนนาค ประดับด้วยดอกพกุลชั้นเลิศ เจือกลิ่นรสอาหารโอชะ และกลิ่นสุราที่ลอยนำหน้าไป
5.10.24
तस्य राक्षसराजस्य निश्चक्राम महामुखात्।
शयानस्य विनिःश्वासः पूरयन्निव तद् गृहम् ॥ ५.१०.२४ ॥
จากปากอันใหญ่ของจอมรากษสผู้กำลังหลับ ลมหายใจพุ่งออกมา ราวกับจะเติมเต็มเรือนหลังนั้นทั้งหลัง
5.10.25
मुक्तामणिविचित्रेण काञ्चनेन विराजिता।
मुकुटेनापवृत्तेन कुण्डलोज्ज्वलिताननम् ॥ ५.१०.२५ ॥
งามด้วยมงกุฎทองคำที่ประดับมุกและอัญมณีอย่างวิจิตร ใบหน้าสว่างไสวด้วยตุ้มหู และมงกุฎเอียงคดไปข้างหนึ่ง
5.10.26
रक्तचन्दनदिग्धेन तथा हारेण शोभिना।
पीनायतविशालेन वक्षसाभिविराजिता ॥ ५.१०.२६ ॥
ทาด้วยจันทน์แดง และรุ่งโรจน์ด้วยสร้อยคอ อกกว้าง อวบอิ่ม และสง่างาม
5.10.27
पाण्डुरेणापविद्धेन क्षौमेण क्षतजेक्षणम्।
महार्हेण सुसंवीतं पीतेनोत्तरवाससा ॥ ५.१०.२७ ॥
ห่อหุ้มด้วยผ้าไหมสีขาวซีดที่พาดอย่างหลวม ๆ อันมีค่ายิ่ง และด้วยผ้าห่มท่อนบนสีเหลือง ดวงตาแดงก่ำ
5.10.28
माषराशिप्रतीकाशं निःश्वसन्तं भुजंगवत्।
गांगे महति तोयान्ते प्रसुप्तमिव कुञ्जरम् ॥ ५.१०.२८ ॥
มีสีดำคล้ำดั่งกองถั่วมาษะ หายใจเหมือนงู นอนหลับเหมือนช้างที่ริมฝั่งแม่น้ำคงคาอันกว้างใหญ่
5.10.29
चतुर्भिः काञ्चनैर्दीपैर्दीप्यमानं चतुर्दिशम्।
प्रकाशीकृतसर्वांगं मेघं विद्युद्गणैरिव ॥ ५.१०.२९ ॥
ส่องแสงไปทั่วทั้งสี่ทิศด้วยตะเกียงทองคำสี่ดวง ทุกส่วนของร่างกายสว่างไสว ดั่งเมฆที่ถูกหมู่สายฟ้าส่องให้สว่าง
5.10.30
पादमूलगताश्चापि ददर्श सुमहात्मनः।
पत्नीः स प्रियभार्यस्य तस्य रक्षःपतेर्गृहे ॥ ५.१०.३० ॥
และหนุมานยังเห็นบรรดามเหสีของจอมรากษสผู้ยิ่งใหญ่ผู้เป็นที่รักนั้น นั่งอยู่ที่ฐานพระบาทของพระองค์ในเรือนของท้าวราวณะ
5.10.31
शशिप्रकाशवदना वरकुण्डलभूषणाः।
अम्लानमाल्याभरणा ददर्श हरियूथपः ॥ ५.१०.३१ ॥
หนุมาน ผู้นำฝูงลิง เห็นบรรดาสตรีที่มีใบหน้างามเหมือนจันทร์ ประดับด้วยตุ้มหูอันงดงาม สวมพวงมาลัยและเครื่องอาภรณ์ที่ไม่เหี่ยวเฉา
5.10.32
नृत्यवादित्रकुशला राक्षसेन्द्रभुजाङ्कगाः।
वराभरणधारिण्यो निषण्णा ददृशे कपिः ॥ ५.१०.३२ ॥
ลิงเห็นบรรดาสตรีผู้ชำนาญการร่ายรำและดนตรี นอนพิงอยู่ในวงแขนของจอมรากษสอยู่ บ้างนั่ง บ้างสวมเครื่องประดับอันวิเศษ
5.10.33
वज्रवैदूर्यगर्भाणि श्रवणान्तेषु योषिताम्।
ददर्श तापनीयानि कुण्डलान्यंगदानि च ॥ ५.१०.३३ ॥
ที่ปลายหูของบรรดาสตรี หนุมานเห็นตุ้มหูทองคำหลอมที่ฝังเพชรและไพฑูรย์ และกำไลแขน
5.10.34
तासां चन्द्रोपमैर्वक्त्रैः शुभैर्ललितकुण्डलैः।
विरराज विमानं तन्नभस्तारागणैरिव ॥ ५.१०.३४ ॥
ด้วยใบหน้าอันงามดั่งจันทร์และตุ้มหูอันอ่อนช้อย ปราสาทนั้นส่องแสงรุ่งเรือง ดั่งท้องฟ้าที่สว่างด้วยหมู่ดาว
5.10.35
मदव्यायामखिन्नास्ता राक्षसेन्द्रस्य योषितः।
तेषु तेष्ववकाशेषु प्रसुप्तास्तनुमध्यमाः ॥ ५.१०.३५ ॥
บรรดาสตรีของจอมรากษสมีเอวคอดกิ่ว อ่อนล้าจากความเมาและการเคลื่อนไหวหนัก ต่างหลับใหลอยู่ตามที่ต่าง ๆ ในห้องนั้น
5.10.36
अंगहारैस्तथैवान्या कोमलैर्नृत्यशालिनी।
विन्यस्तशुभसर्वांगी प्रसुप्ता वरवर्णिनी ॥ ५.१०.३६ ॥
อีกนางหนึ่งชำนาญการร่ายรำด้วยท่วงท่าอ่อนช้อย นอนหลับอยู่ ร่างงามทุกส่วนทอดยาว ผิวพรรณผุดผ่องงดงามยิ่ง
5.10.37
काचिद् वीणां परिष्वज्य प्रसुप्ता सम्प्रकाशते।
महानदीप्रकीर्णेव नलिनी पोतमाश्रिता ॥ ५.१०.३७ ॥
นางหนึ่งหลับอยู่โอบกอดพิณไว้ ดูราวกับเถาบัวที่ถูกกระแสแม่น้ำใหญ่พัดพา เกาะอยู่กับเรือลำหนึ่ง
5.10.38
अन्या कक्षगतेनैव मड्डुकेनासितेक्षणा।
प्रसुप्ता भामिनी भाति बालपुत्रेव वत्सला ॥ ५.१०.३८ ॥
อีกนางหนึ่งมีดวงตาดำขลับและผิวพรรณงาม หลับไปโดยมีกลองเล็กชื่อมัฑฑุกะหนีบอยู่ใต้วงแขน ส่องแสงดั่งมารดาผู้รักลูก หลับอยู่กับบุตรน้อยของตน
5.10.39
पटहं चारुसर्वांगी न्यस्य शेते शुभस्तनी।
चिरस्य रमणं लब्ध्वा परिष्वज्येव कामिनी ॥ ५.१०.३९ ॥
นางผู้งามทุกส่วนของร่างกายและมีทรวงอกงาม หลับอยู่โดยวางกลองไว้ข้างกาย เหมือนหญิงคนรักที่หลังจากห่างกันนาน ได้พบคนรักแล้วโอบกอดไว้
5.10.40
काचिद् वीणां परिष्वज्य सुप्ता कमललोचना।
वरं प्रियतमं गृह्य सकामेव हि कामिनी ॥ ५.१०.४० ॥
นางผู้มีดวงตาดั่งดอกบัวนอนหลับโอบพิณไว้ เหมือนหญิงคนรักผู้ได้คนรักที่ปรารถนาที่สุดมาครอง และสมความปรารถนาแล้ว
5.10.41
विपञ्चीं परिगृह्यान्या नियता नृत्यशालिनी।
निद्रावशमनुप्राप्ता सहकान्तेव भामिनी ॥ ५.१०.४१ ॥
นางอีกคนหนึ่งผู้สำรวมตนและชำนาญการฟ้อนรำ ถือพิณวิปัญจีไว้ในมือ แล้วหลับไปด้วยอำนาจของนิทรา เหมือนหญิงงามที่นอนเคียงคนรัก
5.10.42
अन्या कनकसंकाशैर्मृदुपीनैर्मनोरमैः।
मृदंगं परिविद्ध्यांगैः प्रसुप्ता मत्तलोचना ॥ ५.१०.४२ ॥
อีกนางหนึ่ง นัยน์ตาเคลิบเคลิ้มด้วยฤทธิ์สุรา นอนหลับกดมฤทัมคะ ด้วยอวัยวะของนาง อวัยวะที่งดงามผิวเหลืองทองนุ่มนวลอวบอิ่มและน่ารัก
5.10.43
भुजपाशान्तरस्थेन कक्षगेन कृशोदरी।
पणवेन सहानिन्द्या सुप्ता मदकृतश्रमा ॥ ५.१०.४३ ॥
นอนอยู่ระหว่างแขนที่เหมือนบ่วงบาศ มีกลองเล็กหนีบอยู่ใต้รักแร้ นางเอวบางไร้ที่ติผู้นั้นหลับไป อ่อนแรงเพราะการเหน็ดเหนื่อยจากความเมา
5.10.44
डिण्डिमं परिगृह्यान्या तथैवासक्तडिण्डिमा।
प्रसुप्ता तरुणं वत्समुपगुह्येव भामिनी ॥ ५.१०.४४ ॥
อีกนางหนึ่งถือกลองดิณฑิมะไว้ และกอดมันไว้ในลักษณะเดียวกัน นอนหลับไปราวกับกอดลูกวัวอ่อน นางผู้เร่าร้อนด้วยความรักนั้น
5.10.45
काचिदाडम्बरं नारी भुजसम्भोगपीडितम्।
कृत्वा कमलपत्राक्षी प्रसुप्ता मदमोहिता ॥ ५.१०.४५ ॥
มีนางผู้หนึ่ง นัยน์ตาดุจกลีบบัว ถูกแขนกอดรัดจนอึดอัด ส่งเสียงครวญครางดังอื้ออึง แล้วนอนหลับไป ถูกความเมาทำให้มึนงง
5.10.46
कलशीमपविद्ध्यान्या प्रसुप्ता भाति भामिनी।
वसन्ते पुष्पशबला मालेव परिमार्जिता ॥ ५.१०.४६ ॥
อีกนางหนึ่งทิ้งหม้อน้ำไปเสีย แล้วนอนหลับ นางผู้เร่าร้อนนั้นรุ่งโรจน์ดุจพวงมาลัยที่ประดับดอกไม้หลากสีในฤดูวสันต์ ดูราวกับเพิ่งถูกจัดร้อยใหม่
5.10.47
पाणिभ्यां च कुचौ काचित् सुवर्णकलशोपमौ।
उपगुह्याबला सुप्ता निद्राबलपराजिता ॥ ५.१०.४७ ॥
นางผู้หนึ่งใช้มือทั้งสองกุมเต้านมที่งามดุจหม้อทองคำไว้ แล้วนอนหลับไป นางผู้อ่อนแรงนั้นพ่ายแพ้ต่อพลังของนิทรา
5.10.48
अन्या कमलपत्राक्षी पूर्णेन्दुसदृशानना।
अन्यामालिंग्य सुश्रोणीं प्रसुप्ता मदविह्वला ॥ ५.१०.४८ ॥
อีกนางหนึ่ง นัยน์ตาดุจกลีบบัว หน้างดงามดุจจันทร์เพ็ญ กอดนางอื่นผู้มีสะโพกงาม แล้วนอนหลับไป มึนเมาจนสติเลือนราง
5.10.49
आतोद्यानि विचित्राणि परिष्वज्य वरस्त्रियः।
निपीड्य च कुचैः सुप्ताः कामिन्यः कामुकानिव ॥ ५.१०.४९ ॥
เหล่านางงามผู้วิเศษกอดเครื่องดนตรีหลากชนิดไว้ และนางผู้เป็นที่รักเหล่านั้นนอนหลับไป กดทับด้วยเต้านม ราวกับโอบกอดคนรักของตน
5.10.50
तासामेकान्तविन्यस्ते शयानां शयने शुभे।
ददर्श रूपसम्पन्नामथ तां स कपिः स्त्रियम् ॥ ५.१०.५० ॥
ท่ามกลางพวกนางนั้น ลิงตัวนั้นได้เห็นนางผู้หนึ่ง ผู้ถึงพร้อมด้วยความงาม กำลังนอนหลับอยู่บนเตียงอันงดงามที่วางไว้ในที่ลับตา
5.10.51
मुक्तामणिसमायुक्तैर्भूषणैः सुविभूषिताम्।
विभूषयन्तीमिव च स्वश्रिया भवनोत्तमम् ॥ ५.१०.५१ ॥
นางประดับด้วยเครื่องอาภรณ์ที่ฝังมุกและอัญมณี ดูราวกับจะประดับเรือนอันงดงามนั้นด้วยรัศมีของตนเอง
5.10.52
गौरीं कनकवर्णाभामिष्टामन्तःपुरेश्वरीम्।
कपिर्मन्दोदरीं तत्र शयानां चारुरूपिणीम् ॥ ५.१०.५२ ॥
ที่นั่น ลิงได้เห็นมณโฑทรี ผู้มีผิวขาวเหลืองดุจทองคำ เป็นที่รัก เป็นนายหญิงแห่งห้องใน มีรูปโฉมงดงาม กำลังนอนหลับอยู่
5.10.53
स तां दृष्ट्वा महाबाहुर्भूषितां मारुतात्मजः।
तर्कयामास सीतेति रूपयौवनसम्पदा।
हर्षेण महता युक्तो ननन्द हरियूथपः ॥ ५.१०.५३ ॥
เมื่อเห็นนางประดับประดาแล้ว บุตรแห่งพระวายุผู้มีแขนใหญ่ ก็คาดเดาจากความงามและความรุ่งเรืองแห่งวัยว่านางคงเป็นสีดา ด้วยความปีติยินดียิ่ง จ่าฝูงลิงจึงชื่นชมยินดี
5.10.54
आस्फोटयामास चुचुम्ब पुच्छं
ननन्द चिक्रीड जगौ जगाम।
स्तम्भानरोहन्निपपात भूमौ
निदर्शयन् स्वां प्रकृतिं कपीनाम् ॥ ५.१०.५४ ॥
เขาตบแขนของตน จูบหาง ชื่นชมยินดี เล่น ร้องเพลง และเดินไปมา เขาปีนขึ้นเสา แล้วล้มลงสู่พื้นดิน แสดงธรรมชาติของลิงให้ปรากฏ