વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 5.11
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.11.1
अवधूय च तां बुद्धिं बभूवावस्थितस्तदा।
जगाम चापरां चिन्तां सीतां प्रति महाकपिः ॥ ५.११.१ ॥
તે વિચારને ખંખેરીને ત્યારે મહાકપિ સ્થિર થયા; અને સીતા વિશે બીજી ચિંતામાં ગરકાવ થયા.
5.11.2
न रामेण वियुक्ता सा स्वप्तुमर्हति भामिनी।
न भोक्तुं नाप्यलंकर्तुं न पानमुपसेवितुम् ॥ ५.११.२ ॥
રામથી વિખૂટી પડેલી તે સુંદરી ઊંઘવા યોગ્ય નથી; ખાવા, શણગાર કરવા કે મદિરાપાન કરવા યોગ્ય નથી.
5.11.3
नान्यं नरमुपस्थातुं सुराणामपि चेश्वरम्।
न हि रामसमः कश्चिद् विद्यते त्रिदशेष्वपि ॥ ५.११.३ ॥
તે બીજા કોઈ પુરુષની સેવા કરવા યોગ્ય નથી, દેવોના સ્વામીની પણ નહીં; કારણ કે દેવોમાં પણ રામ સમાન કોઈ નથી.
5.11.4
अन्येयमिति निश्चित्य भूयस्तत्र चचार सः।
पानभूमौ हरिश्रेष्ठः सीतासंदर्शनोत्सुकः ॥ ५.११.४ ॥
'આ બીજી કોઈ સ્ત્રી છે' એવો નિશ્ચય કરીને, સીતાને જોવાની ઉત્સુકતાથી તે વાનરશ્રેષ્ઠ ફરી તે મદિરાગૃહમાં ફરવા લાગ્યા.
5.11.5
क्रीडितेनापराः क्लान्ता गीतेन च तथापराः।
नृत्येन चापराः क्लान्ताः पानविप्रहतास्तथा ॥ ५.११.५ ॥
કેટલીક રમતથી થાકેલી હતી, કેટલીક ગીતથી, અને બીજી કેટલીક નૃત્યથી થાકેલી હતી; તથા કેટલીક મદિરાથી પીડાઈને થાકેલી હતી.
5.11.6
मुरजेषु मृदंगेषु चेलिकासु च संस्थिताः।
तथाऽऽस्तरणमुख्येषु संविष्टाश्चापराः स्त्रियः ॥ ५.११.६ ॥
મુરજ અને મૃદંગ પર, ગાદલાં પર પડેલી; અને ઉત્તમ બિછાનાં પર સૂતેલી બીજી સ્ત્રીઓ પણ હતી.
5.11.7
अंगनानां सहस्रेण भूषितेन विभूषणैः।
रूपसंलापशीलेन युक्तगीतार्थभाषिणा ॥ ५.११.७ ॥
આભૂષણોથી શણગારેલી હજારો અંગનાઓ સાથે, રૂપ અને સંવાદમાં રત, ગીતના અર્થથી યુક્ત બોલતી.
5.11.8
देशकालाभियुक्तेन युक्तवाक्याभिधायिना।
रताधिकेन संयुक्तां ददर्श हरियूथपः ॥ ५.११.८ ॥
દેશ-કાળ અનુસાર યોગ્ય વચન બોલનાર, રતિસુખમાં અગ્રણી એની સાથે જોડાયેલી સ્ત્રીઓને હરિયૂથપે જોઈ.
5.11.9
अन्यत्रापि वरस्त्रीणां रूपसंलापशायिनाम्।
सहस्रं युवतीनां तु प्रसुप्तं स ददर्श ह ॥ ५.११.९ ॥
બીજી જગ્યાએ પણ, રૂપ અને સંવાદ પછી સૂતેલી શ્રેષ્ઠ સ્ત્રીઓમાંથી હજાર યુવતીઓને તેણે સૂતેલી જોઈ.
5.11.10
देशकालाभियुक्तं तु युक्तवाक्याभिधायि तत्।
रताविरतसंसुप्तं ददर्श हरियूथपः ॥ ५.११.१० ॥
દેશ-કાળ અનુસાર યોગ્ય વચન બોલનાર તેને, સતત રતિસુખ પછી ગાઢ નિદ્રામાં સૂતેલો હરિયૂથપે જોયો.
5.11.11
तासां मध्ये महाबाहुः शुशुभे राक्षसेश्वरः।
गोष्ठे महति मुख्यानां गवां मध्ये यथा वृषः ॥ ५.११.११ ॥
તેમની વચ્ચે તે મહાબાહુ રાક્ષસેશ્વર, મોટા ગોઠાણમાં શ્રેષ્ઠ ગાયો વચ્ચે વૃષભની જેમ શોભતો હતો.
5.11.12
स राक्षसेन्द्रः शुशुभे ताभिः परिवृतः स्वयम्।
करेणुभिर्यथारण्ये परिकीर्णो महाद्विपः ॥ ५.११.१२ ॥
તે રાક્ષસેન્દ્ર તેમનાથી ઘેરાયેલો, જંગલમાં હાથણીઓથી ઘેરાયેલા મહાગજની જેમ શોભતો હતો.
5.11.13
सर्वकामैरुपेतां च पानभूमिं महात्मनः।
ददर्श कपिशार्दूलस्तस्य रक्षःपतेर्गृहे ॥ ५.११.१३ ॥
તે રાક્ષસરાજના ગૃહમાં, સર્વ ઇચ્છિત વસ્તુઓથી સજ્જ એવી તે મહાત્માની પાનભૂમિ કપિશાર્દૂલે જોઈ.
5.11.14
मृगाणां महिषाणां च वराहाणां च भागशः।
तत्र न्यस्तानि मांसानि पानभूमौ ददर्श सः ॥ ५.११.१४ ॥
ત્યાં પાનભૂમિમાં હરણ, ભેંસ અને ભૂંડનું માંસ ભાગે ભાગે મૂકેલું હતું, તે તેણે જોયું.
5.11.15
रौक्मेषु च विशालेषु भाजनेष्वप्यभक्षितान्।
ददर्श कपिशार्दूलो मयूरान् कुक्कुटांस्तथा ॥ ५.११.१५ ॥
સોનાના વિશાળ પાત્રોમાં ન ખાધેલા મોર અને કૂકડા પણ કપિશાર્દૂલે જોયા.
5.11.16
वराहवाध्रीणसकान् दधिसौवर्चलायुतान्।
शल्यान् मृगमयूरांश्च हनुमानन्ववैक्षत ॥ ५.११.१६ ॥
દહીં અને સૌવર્ચલ મીઠા સાથે ભેળવેલા ભૂંડ, વાધ્રીણસ, શલ્ય, હરણ અને મોર હનુમાને ધ્યાનથી જોયા.
5.11.17
कृकलान् विविधांश्छागान् शशकानर्धभक्षितान्।
महिषानेकशल्यांश्च मेषांश्च कृतनिष्ठितान् ॥ ५.११.१७ ॥
વિવિધ પ્રકારના કૃકલ, બકરાં, અડધાં ખાધેલાં સસલાં, એક જ શૂળે પરોવેલાં ભેંસ અને ઘેટાં, પૂરેપૂરાં રાંધેલાં એ બધું જોયું.
5.11.18
लेह्यानुच्चावचान् पेयान् भोज्यान्युच्चावचानि च।
तथाम्ललवणोत्तंसैर्विविधै रागखाण्डवैः ॥ ५.११.१८ ॥
ચાટવા યોગ્ય, વિવિધ પેય, ભોજ્ય વસ્તુઓ, ખાટા-ખારા શણગારવાળી અનેક રાગખાંડવ પણ તેણે જોયાં.
5.11.19
महानूपुरकेयूरैरपविद्धैर्महाधनैः।
पानभाजनविक्षिप्तैः फलैश्च विविधैरपि ॥ ५.११.१९ ॥
મોટા ઝાંઝર અને બાજુબંધ વેરાયેલા પડ્યા હતા, બહુમૂલ્ય; પીણાના પાત્રો વિખરાયેલા હતા; અને વિવિધ પ્રકારનાં ફળો પણ.
5.11.20
कृतपुष्पोपहारा भूरधिकां पुष्यति श्रियम्।
तत्र तत्र च विन्यस्तैः सुश्लिष्टशयनासनैः ॥ ५.११.२० ॥
ફૂલોની ભેટ ધરાયેલી ભૂમિ વધુ શોભાથી ખીલી ઊઠી હતી; અહીં-ત્યાં ગોઠવેલી સારી રીતે જોડાયેલી શય્યાઓ અને આસનો વડે.
5.11.21
पानभूमिर्विना वह्निं प्रदीप्तेवोपलक्ष्यते।
बहुप्रकारैर्विविधैर्वरसंस्कारसंस्कृतैः ॥ ५.११.२१ ॥
પાનભૂમિ અગ્નિ વિના જ બળતી હોય તેવી દેખાતી હતી; ઘણા પ્રકારની, વિવિધ, ઉત્તમ મસાલાથી સંસ્કારિત વાનગીઓથી.
5.11.22
मांसैः कुशलसंयुक्तैः पानभूमिगतैः पृथक्।
दिव्याः प्रसन्ना विविधाः सुराः कृतसुरा अपि ॥ ५.११.२२ ॥
પાનભૂમિમાં અલગ-અલગ મૂકેલા કુશળતાથી સંયોજેલા માંસ સાથે; દિવ્ય, નિર્મળ, વિવિધ સુરા, અને બનાવેલી સુરા પણ.
5.11.23
शर्करासवमाध्वीकाः पुष्पासवफलासवाः।
वासचूर्णैश्च विविधैर्मृष्टास्तैस्तैः पृथक् पृथक् ॥ ५.११.२३ ॥
શર્કરાસવ, માધ્વીક; પુષ્પાસવ, ફળાસવ; વિવિધ સુગંધી ચૂર્ણોથી શુદ્ધ કરેલા, દરેક અલગ અલગ.
5.11.24
संतता शुशुभे भूमिर्माल्यैश्च बहुसंस्थितैः।
हिरण्मयैश्च कलशैर्भाजनैः स्फाटिकैरपि ॥ ५.११.२४ ॥
પથરાયેલી ભૂમિ અનેક સ્થળે મૂકેલી માળાઓથી, સોનાના કળશોથી અને સ્ફટિકનાં પાત્રોથી પણ શોભતી હતી.
5.11.25
जाम्बूनदमयैश्चान्यैः करकैरभिसंवृता।
राजतेषु च कुम्भेषु जाम्बूनदमयेषु च ॥ ५.११.२५ ॥
જાંબૂનદ સોનાનાં અને અન્ય જળપાત્રોથી તે ભરેલી હતી; ચાંદીના કળશોમાં અને જાંબૂનદ સોનાના કળશોમાં પણ.
5.11.26
पानश्रेष्ठां तथा भूमिं कपिस्तत्र ददर्श सः।
सोऽपश्यच्छातकुम्भानि सीधोर्मणिमयानि च ॥ ५.११.२६ ॥
ત્યાં તે વાનરે પાનગૃહોમાં શ્રેષ્ઠ એવી જગ્યા જોઈ; સીધુ મદિરા માટેનાં મણિજડિત સોનાનાં પાત્રો પણ તેણે જોયાં.
5.11.27
तानि तानि च पूर्णानि भाजनानि महाकपिः।
क्वचिदर्धावशेषाणि क्वचित् पीतान्यशेषतः ॥ ५.११.२७ ॥
તે મહાકપિએ એ ભરેલાં પાત્રો જોયાં; ક્યાંક અડધાં બાકી હતાં, ક્યાંક પૂરેપૂરાં પી લેવાયાં હતાં.
5.11.28
क्वचिन्नैव प्रपीतानि पानानि स ददर्श ह।
क्वचिद् भक्ष्यांश्च विविधान् क्वचित् पानानि भागशः ॥ ५.११.२८ ॥
ક્યાંક પીણાં બિલકુલ પીવાયાં નહોતાં, એ પણ તેણે જોયું; ક્યાંક વિવિધ ભક્ષ્ય પદાર્થો હતા, અને ક્યાંક પીણાં ભાગે ભાગે વહેંચાયેલાં હતાં.
5.11.29
क्वचिदर्धावशेषाणि पश्यन् वै विचचार ह।
शयनान्यत्र नारीणां शून्यानि बहुधा पुनः।
परस्परं समाश्लिष्य काश्चित् सुप्ता वरांगनाः ॥ ५.११.२९ ॥
ક્યાંક અડધાં બાકી રહેલાં પાત્રો જોતો તે ફરતો રહ્યો; અહીં સ્ત્રીઓની શય્યાઓ અનેક રીતે ખાલી હતી; એકબીજાને આલિંગન આપીને કેટલીક શ્રેષ્ઠ સ્ત્રીઓ સૂતી હતી.
5.11.30
काचिच्च वस्त्रमन्यस्या अपहृत्योपगुह्य च।
उपगम्याबला सुप्ता निद्राबलपराजिता ॥ ५.११.३० ॥
એક સ્ત્રીએ બીજીનું વસ્ત્ર ખસેડીને, તેને આલિંગન આપીને, પાસે જઈને, નિદ્રાના બળથી પરાજિત થયેલી અબળા સૂતી હતી.
5.11.31
तासामुच्छ्वासवातेन वस्त्रं माल्यं च गात्रजम्।
नात्यर्थं स्पन्दते चित्रं प्राप्य मन्दमिवानिलम् ॥ ५.११.३१ ॥
તેમના શ્વાસના પવનથી તેમનાં વસ્ત્ર અને શરીર પરની માળા અતિશય હાલ્યાં નહિ; મંદ પવન મળ્યો હોય તેમ તેઓ અદ્ભુત રીતે ધીમે ધીમે હાલ્યાં.
5.11.32
चन्दनस्य च शीतस्य सीधोर्मधुरसस्य च।
विविधस्य च माल्यस्य पुष्पस्य विविधस्य च ॥ ५.११.३२ ॥
ચંદનનો, શીતળ સીધુ મદિરાનો, મધુર રસનો, વિવિધ માળાઓનો અને વિવિધ ફૂલોનો (સુગંધ પણ).
5.11.33
बहुधा मारुतस्तस्य गन्धं विविधमुद्वहन्।
स्नानानां चन्दनानां च धूपानां चैव मूर्च्छितः ॥ ५.११.३३ ॥
તે પવન અનેક રીતે ત્યાંની વિવિધ સુગંધો વહન કરતો વહ્યો; સ્નાનના સુગંધી દ્રવ્યો, ચંદન અને ધૂપથી તે ભરાયેલો હતો.
5.11.34
प्रववौ सुरभिर्गन्धो विमाने पुष्पके तदा।
श्यामावदातास्तत्रान्याः काश्चित् कृष्णा वरांगनाः ॥ ५.११.३४ ॥
ત્યારે પુષ્પક વિમાનમાં સુગંધ વહી રહી; ત્યાં કેટલીક શ્યામવર્ણી, કેટલીક ગૌરવર્ણી અને બીજી કેટલીક કાળી શ્રેષ્ઠ સ્ત્રીઓ હતી.
5.11.35
काश्चित् काञ्चनवर्णांग््यः प्रमदा राक्षसालये।
तासां निद्रावशत्वाच्च मदनेन विमूर्च्छितम् ॥ ५.११.३५ ॥
રાક્ષસોના ભવનમાં સુવર્ણ વર્ણની કાયાવાળી કેટલીક સ્ત્રીઓ હતી; નિદ્રાને વશ થઈને અને મદનથી મૂર્છિત થઈને તેઓ પડી હતી.
5.11.36
पद्मिनीनां प्रसुप्तानां रूपमासीद् यथैव हि।
एवं सर्वमशेषेण रावणान्तःपुरं कपिः।
ददर्श स महातेजा न ददर्श च जानकीम् ॥ ५.११.३६ ॥
ઊંઘતાં કમળસરોવરનાં કમળો જેવું તેમનું રૂપ હતું. આ રીતે તે મહાતેજસ્વી વાનરે રાવણનું સમગ્ર અંતઃપુર પૂર્ણપણે જોયું, પણ જાનકીને જોઈ નહિ.
5.11.37
निरीक्षमाणश्च ततस्ताः स्त्रियः स महाकपिः।
जगाम महतीं शंकां धर्मसाध्वसशंकितः ॥ ५.११.३७ ॥
ત્યારે તે સ્ત્રીઓને જોતા એ મહાકપિ ધર્મભંગના ભયથી મોટી શંકામાં પડ્યો.
5.11.38
परदारावरोधस्य प्रसुप्तस्य निरीक्षणम्।
इदं खलु ममात्यर्थं धर्मलोपं करिष्यति ॥ ५.११.३८ ॥
પરસ્ત્રીઓના અંતઃપુરમાં સૂતેલાઓને આ રીતે જોવું ખરેખર મારા માટે ઘણો ધર્મલોપ કરશે.
5.11.39
न हि मे परदाराणां दृष्टिर्विषयवर्तिनी।
अयं चात्र मया दृष्टः परदारपरिग्रहः ॥ ५.११.३९ ॥
પરસ્ત્રીઓ પર મારી દૃષ્ટિ વિષયાસક્તિથી વહેતી નથી; પણ અહીં પરસ્ત્રીનો કબજો મેં જોયો છે.
5.11.40
तस्य प्रादुरभूच्चिन्ता पुनरन्या मनस्विनः।
निश्चितैकान्तचित्तस्य कार्यनिश्चयदर्शिनी ॥ ५.११.४० ॥
એ મનસ્વીના મનમાં ફરી બીજી ચિંતા ઉદ્ભવી, જે તેના એકનિષ્ઠ નિશ્ચય અને કાર્યના નિશ્ચયને જોનારી હતી.
5.11.41
कामं दृष्टा मया सर्वा विश्वस्ता रावणस्त्रियः।
न तु मे मनसा किंचिद् वैकृत्यमुपपद्यते ॥ ५.११.४१ ॥
રાવણની બધી સ્ત્રીઓને વિશ્વાસથી સૂતેલી મેં જોઈ એ ખરું; પણ મારા મનમાં કોઈ વિકાર ઉદ્ભવ્યો નથી.
5.11.42
मनो हि हेतुः सर्वेषामिन्द्रियाणां प्रवर्तने।
शुभाशुभास्ववस्थासु तच्च मे सुव्यवस्थितम् ॥ ५.११.४२ ॥
બધી ઇન્દ્રિયોની પ્રવૃત્તિનું કારણ મન જ છે; શુભ-અશુભ અવસ્થાઓમાં તે મારામાં સારી રીતે સ્થિર છે.
5.11.43
नान्यत्र हि मया शक्या वैदेही परिमार्गितुम्।
स्त्रियो हि स्त्रीषु दृश्यन्ते सदा सम्परिमार्गणे ॥ ५.११.४३ ॥
વૈદેહીને બીજે ક્યાંય શોધવી મારાથી શક્ય નથી; શોધમાં સ્ત્રીઓ હંમેશાં સ્ત્રીઓ વચ્ચે જ દેખાય છે.
5.11.44
यस्य सत्त्वस्य या योनिस्तस्यां तत् परिमार्गते।
न शक्यं प्रमदा नष्टा मृगीषु परिमार्गितुम् ॥ ५.११.४४ ॥
જે પ્રાણીની જે યોનિ હોય, તેમાં જ તેની શોધ થાય છે; ખોવાયેલી સ્ત્રીને માદા હરણોમાં શોધવી શક્ય નથી.
5.11.45
तदिदं मार्गितं तावच्छुद्धेन मनसा मया।
रावणान्तःपुरं सर्वं दृश्यते न च जानकी ॥ ५.११.४५ ॥
શુદ્ધ મનથી અત્યાર સુધી મેં આ બધું શોધ્યું છે; રાવણનો સમગ્ર અંતઃપુર જોયો, પણ જાનકી દેખાતી નથી.
5.11.46
देवगन्धर्वकन्याश्च नागकन्याश्च वीर्यवान्।
अवेक्षमाणो हनुमान् नैवापश्यत जानकीम् ॥ ५.११.४६ ॥
દેવ-ગંધર્વ કન્યાઓ અને નાગ-કન્યાઓને પરાક્રમી હનુમાને જોઈ; પણ જાનકી તેને દેખાઈ નહીં.
5.11.47
तामपश्यन् कपिस्तत्र पश्यंश्चान्या वरस्त्रियः।
अपक्रम्य तदा वीरः प्रस्थातुमुपचक्रमे ॥ ५.११.४७ ॥
ત્યાં તેને ન જોતાં, બીજી શ્રેષ્ઠ સ્ત્રીઓને જોતાં, તે વીર વાનર ત્યારે ત્યાંથી હટીને પ્રસ્થાન કરવા લાગ્યો.
5.11.48
स भूयः सर्वतः श्रीमान् मारुतिर्यत्नमाश्रितः।
आपानभूमिमुत्सृज्य तां विचेतुं प्रचक्रमे ॥ ५.११.४८ ॥
તે શ્રીમાન મારુતિ ફરીથી ચારેબાજુ પ્રયત્ન કરતાં, મદિરાશાળા છોડીને તેને શોધવા લાગ્યો.