ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 5.14
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.14.1
स मुहूर्तमिव ध्यात्वा मनसा चाधिगम्य ताम्।
अवप्लुतो महातेजाः प्राकारं तस्य वेश्मनः ॥ ५.१४.१ ॥
ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਪਲ ਭਰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚਿਆ, ਉਸ ਬਾਰੇ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਉਸ ਮਹਲ ਦੀ ਦੀਵਾਰ ਤੋਂ ਛਾਲ ਮਾਰੀ।
5.14.2
स तु संहृष्टसर्वांगः प्राकारस्थो महाकपिः।
पुष्पिताग्रान् वसन्तादौ ददर्श विविधान् द्रुमान् ॥ ५.१४.२ ॥
ਕੰਧ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਮਹਾਕਪੀ ਹਨੂਮਾਨ ਦਾ ਸਾਰਾ ਸਰੀਰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਪੁਲਕਿਤ ਹੋ ਗਿਆ; ਬਸੰਤ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਲੱਦੇ ਸਿਰਿਆਂ ਵਾਲੇ ਨਾਨਾ ਰੁੱਖ ਉਸਨੇ ਵੇਖੇ।
5.14.3
सालानशोकान् भव्यांश्च चम्पकांश्च सुपुष्पितान्।
उद्दालकान् नागवृक्षांश्चूतान् कपिमुखानपि ॥ ५.१४.३ ॥
ਸਾਲ, ਸੁੰਦਰ ਅਸ਼ੋਕ, ਚੰਪਕ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫੁੱਲੇ ਉੱਦਾਲਕ, ਨਾਗ ਰੁੱਖ, ਅੰਬ ਅਤੇ ਕਪਿਮੁਖ ਰੁੱਖ ਵੀ ਉਸਨੇ ਵੇਖੇ।
5.14.4
तथाऽऽम्रवणसम्पन्नाँल्लताशतसमन्वितान्।
ज्यामुक्त इव नाराचः पुप्लुवे वृक्षवाटिकाम् ॥ ५.१४.४ ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੰਬਾਂ ਦੇ ਬਾਗਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ, ਸੈਂਕੜੇ ਵੇਲਾਂ ਵਾਲੀ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਵਾਟਿਕਾ ਵਿੱਚ ਉਹ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਤਾਰ ਤੋਂ ਛੁੱਟੇ ਤੀਰ ਵਾਂਗ ਛਾਲ ਮਾਰ ਗਿਆ।
5.14.5
स प्रविश्य विचित्रां तां विहगैरभिनादिताम्।
राजतैः काञ्चनैश्चैव पादपैः सर्वतो वृताम् ॥ ५.१४.५ ॥
ਉਹ ਉਸ ਅਦਭੁਤ ਵਾਟਿਕਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਚਹਿਚਹਾਹਟ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਓਂ ਚਾਂਦੀ ਤੇ ਸੋਨੇ ਵਰਗੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਸੀ।
5.14.6
विहगैर्मृगसङ्घैश्च विचित्रां चित्रकाननाम्।
उदितादित्यसंकाशां ददर्श हनुमान् बली ॥ ५.१४.६ ॥
ਪੰਛੀਆਂ ਅਤੇ ਹਰਨਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ, ਵੰਨ-ਸੁਵੰਨੇ ਬਨਾਂ ਵਾਲੀ, ਚੜ੍ਹਦੇ ਸੂਰਜ ਵਰਗੀ ਚਮਕਦੀ ਉਸ ਵਾਟਿਕਾ ਨੂੰ ਬਲਵਾਨ ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਵੇਖਿਆ।
5.14.7
वृतां नानाविधैर्वृक्षैः पुष्पोपगफलोपगैः।
कोकिलैर्भृङ्गराजैश्च मत्तैर्नित्यनिषेविताम् ॥ ५.१४.७ ॥
ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਲੱਦੇ ਅਨੇਕ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ, ਕੋਇਲਾਂ, ਭੌਰਿਆਂ ਅਤੇ ਮਸਤ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਸਦਾ ਭਰੀ ਹੋਈ (ਉਹ ਵਾਟਿਕਾ)।
5.14.8
प्रहृष्टमनुजां काले मृगपक्षिमदाकुलाम्।
मत्तबर्हिणसंघुष्टां नानाद्विजगणायुताम् ॥ ५.१४.८ ॥
ਰੁੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਖ਼ੁਸ਼ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ, ਮ੍ਰਿਗਾਂ ਅਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਮਸਤੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਮਸਤ ਮੋਰਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦੀ, ਅਨੇਕ ਪੰਛੀ-ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ (ਉਹ ਵਾਟਿਕਾ)।
5.14.9
मार्गमाणो वरारोहां राजपुत्रीमनिन्दिताम्।
सुखप्रसुप्तान् विहगान् बोधयामास वानरः ॥ ५.१४.९ ॥
ਉਸ ਨਿਰਦੋਸ਼, ਸੁੰਦਰ ਕਮਰ ਵਾਲੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਨੂੰ ਲੱਭਦਿਆਂ ਵਾਨਰ ਨੇ ਸੁਖ ਨਾਲ ਸੁੱਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਜਗਾ ਦਿੱਤਾ।
5.14.10
उत्पतद्भिर्द्विजगणैः पक्षैर्वातैः समाहताः।
अनेकवर्णा विविधा मुमुचुः पुष्पवृष्टयः ॥ ५.१४.१० ॥
ਉੱਡਦੇ ਪੰਛੀ-ਝੁੰਡਾਂ ਦੇ ਖੰਭਾਂ ਅਤੇ ਹਵਾਵਾਂ ਨਾਲ ਹਿਲਾਏ ਜਾ ਕੇ, ਅਨੇਕ ਰੰਗਾਂ ਅਤੇ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋ ਗਈ।
5.14.11
पुष्पावकीर्णः शुशुभे हनूमान् मारुतात्मजः।
अशोकवनिकामध्ये यथा पुष्पमयो गिरिः ॥ ५.१४.११ ॥
ਅਸ਼ੋਕ ਵਾਟਿਕਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਢਕੇ ਹੋਏ ਮਾਰੁਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨੂਮਾਨ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਬਣੇ ਪਰਬਤ ਵਾਂਗ ਸੋਹਣੇ ਲੱਗੇ।
5.14.12
दिशः सर्वाभिधावन्तं वृक्षखण्डगतं कपिम्।
दृष्ट्वा सर्वाणि भूतानि वसन्त इति मेनिरे ॥ ५.१४.१२ ॥
ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਦੌੜਦੇ ਵਾਨਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੇ ਸਮਝਿਆ ਕਿ ਬਸੰਤ ਆ ਗਈ ਹੈ।
5.14.13
वृक्षेभ्यः पतितैः पुष्पैरवकीर्णाः पृथग्विधैः।
रराज वसुधा तत्र प्रमदेव विभूषिता ॥ ५.१४.१३ ॥
ਰੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਡਿੱਗੇ ਵੰਨ-ਸੁਵੰਨੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਖਿੰਡੀ ਹੋਈ ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਥੇ ਸ਼ਿੰਗਾਰੀ ਹੋਈ ਇਸਤਰੀ ਵਾਂਗ ਸੋਹਣੀ ਲੱਗ ਰਹੀ ਸੀ।
5.14.14
तरस्विना ते तरवस्तरसा बहु कम्पिताः।
कुसुमानि विचित्राणि ससृजुः कपिना तदा ॥ ५.१४.१४ ॥
ਬਾਂਦਰ ਵੱਲੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਹਿਲਾਏ ਗਏ ਉਹ ਬਲਵਾਨ ਰੁੱਖ ਉਸ ਵੇਲੇ ਅਨੋਖੇ ਫੁੱਲ ਛੱਡਣ ਲੱਗੇ।
5.14.15
निर्धूतपत्रशिखराः शीर्णपुष्पफलद्रुमाः।
निक्षिप्तवस्त्राभरणा धूर्ता इव पराजिताः ॥ ५.१४.१५ ॥
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੱਤੇ ਅਤੇ ਟਾਹਣੀਆਂ ਝੜ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਫੁੱਲ ਤੇ ਫਲ ਟੁੱਟ ਗਏ ਸਨ, ਉਹ ਰੁੱਖ ਕੱਪੜੇ ਤੇ ਗਹਿਣੇ ਉਤਾਰ ਕੇ ਹਾਰੇ ਹੋਏ ਠੱਗਾਂ ਵਾਂਗ ਲੱਗ ਰਹੇ ਸਨ।
5.14.16
हनूमता वेगवता कम्पितास्ते नगोत्तमाः।
पुष्पपत्रफलान्याशु मुमुचुः फलशालिनः ॥ ५.१४.१६ ॥
ਤੇਜ਼ ਹਨੂਮਾਨ ਵੱਲੋਂ ਹਿਲਾਏ ਗਏ ਉਹ ਉੱਤਮ ਰੁੱਖ, ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਤੁਰੰਤ ਫੁੱਲ, ਪੱਤੇ ਤੇ ਫਲ ਛੱਡਣ ਲੱਗੇ।
5.14.17
विहंगसङ्घैर्हीनास्ते स्कन्धमात्राश्रया द्रुमाः।
बभूवुरगमाः सर्वे मारुतेन विनिर्धुताः ॥ ५.१४.१७ ॥
ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਸਿਰਫ਼ ਤਣੇ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਰੁੱਖ ਹਵਾ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਿਲਾਏ ਜਾ ਕੇ ਅਚੱਲ ਹੋ ਗਏ।
5.14.18
विधूतकेशी युवतिर्यथा मृदितवर्णका।
निपीतशुभदन्तोष्ठी नखैर्दन्तैश्च विक्षता ॥ ५.१४.१८ ॥
ਖਿੱਲਰੇ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲੀ, ਰੰਗ ਮਸਲਿਆ ਹੋਇਆ, ਸੋਹਣੇ ਦੰਦ ਅਤੇ ਬੁੱਲ੍ਹ ਦਬੇ ਹੋਏ, ਨਹੁੰਆਂ ਤੇ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਈ ਜੁਆਨ ਇਸਤਰੀ ਵਾਂਗ।
5.14.19
तथा लांगूलहस्तैस्तु चरणाभ्यां च मर्दिता।
तथैवाशोकवनिका प्रभग्नवनपादपा ॥ ५.१४.१९ ॥
ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਛ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਅਤੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਮਸਲੀ ਗਈ ਅਸ਼ੋਕ-ਵਾਟਿਕਾ, ਜਿਸਦੇ ਵਣ-ਰੁੱਖ ਟੁੱਟ ਗਏ ਸਨ।
5.14.20
महालतानां दामानि व्यधमत् तरसा कपिः।
यथा प्रावृषि वेगेन मेघजालानि मारुतः ॥ ५.१४.२० ॥
ਉਸ ਕਪੀ ਨੇ ਮਹਾਲਤਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਖਿੰਡਾ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਬਰਸਾਤ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨੂੰ ਖਿੰਡਾਉਂਦੀ ਹੈ।
5.14.21
स तत्र मणिभूमीश्च राजतीश्च मनोरमाः।
तथा काञ्चनभूमीश्च विचरन् ददृशे कपिः ॥ ५.१४.२१ ॥
ਉੱਥੇ ਵਿਚਰਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਕਪੀ ਨੇ ਮਣੀਆਂ ਜੜੀਆਂ, ਚਾਂਦੀ ਦੀਆਂ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਮਨੋਹਰ ਭੂਮੀਆਂ ਵੇਖੀਆਂ।
5.14.22
वापीश्च विविधाकाराः पूर्णाः परमवारिणा।
महार्हैर्मणिसोपानैरुपपन्नास्ततस्ततः ॥ ५.१४.२२ ॥
ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਬਾਉਲੀਆਂ, ਉੱਤਮ ਜਲ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ, ਥਾਂ-ਥਾਂ ਕੀਮਤੀ ਮਣੀਆਂ ਦੀਆਂ ਪੌੜੀਆਂ ਨਾਲ ਲੈਸ।
5.14.23
मुक्ताप्रवालसिकताः स्फाटिकान्तरकुट्टिमाः।
काञ्चनैस्तरुभिश्चित्रैस्तीरजैरुपशोभिताः ॥ ५.१४.२३ ॥
ਮੋਤੀਆਂ ਅਤੇ ਮੂੰਗਿਆਂ ਦੀ ਰੇਤ ਵਾਲੀਆਂ, ਅੰਦਰ ਸਫ਼ਟਿਕ ਦੇ ਫ਼ਰਸ਼ਾਂ ਵਾਲੀਆਂ, ਕੰਢਿਆਂ ਤੇ ਉੱਗੇ ਸੁਨਹਿਰੀ ਵਿਚਿੱਤਰ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਿਤ।
5.14.24
बुद्धपद्मोत्पलवनाश्चक्रवाकोपशोभिताः।
नत्यूहरुतसंघुष्टा हंससारसनादिताः ॥ ५.१४.२४ ॥
ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਕਮਲਾਂ ਅਤੇ ਨੀਲਕਮਲਾਂ ਦੇ ਬਣ, ਚਕਵੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਿਤ, ਜਲ-ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦੇ, ਹੰਸਾਂ ਅਤੇ ਸਾਰਸਾਂ ਦੀ ਬੋਲੀ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦੇ।
5.14.25
दीर्घाभिर्द्रुमयुक्ताभिः सरिद्भिश्च समन्ततः।
अमृतोपमतोयाभिः शिवाभिरुपसंस्कृताः ॥ ५.१४.२५ ॥
ਚੁਫੇਰੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਲੰਮੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗੇ ਜਲ ਵਾਲੀਆਂ ਸ਼ੁਭ ਨਦੀਆਂ ਨਾਲ ਉਹ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ।
5.14.26
लताशतैरवतताः संतानकुसुमावृताः।
नानागुल्मावृतवनाः करवीरकृतान्तराः ॥ ५.१४.२६ ॥
ਸੈਂਕੜੇ ਵੇਲਾਂ ਨਾਲ ਫੈਲੇ ਹੋਏ, ਸੰਤਾਨਕ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਢਕੇ ਹੋਏ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਝਾੜੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਬਣ, ਕਰਵੀਰ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਵਿਚਕਾਰ ਸਜਾਏ ਹੋਏ।
5.14.27
ततोऽम्बुधरसंकाशं प्रवृद्धशिखरं गिरिम्।
विचित्रकूटं कूटैश्च सर्वतः परिवारितम् ॥ ५.१४.२७ ॥
ਫਿਰ ਬੱਦਲ ਵਰਗੇ, ਉੱਚੇ ਸਿਖਰਾਂ ਵਾਲੇ, ਵਿਚਿੱਤਰਕੂਟ ਨਾਮ ਦੇ ਉਸ ਪਰਬਤ ਨੂੰ, ਜੋ ਚੁਫੇਰਿਓਂ ਹੋਰ ਸਿਖਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, (ਉਸ ਨੇ ਦੇਖਿਆ)।
5.14.28
शिलागृहैरवततं नानावृक्षसमावृतम्।
ददर्श कपिशार्दूलो रम्यं जगति पर्वतम् ॥ ५.१४.२८ ॥
ਚਟਾਨੀ ਘਰਾਂ ਨਾਲ ਢਕੇ, ਕਈ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ, ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸੁੰਦਰ ਉਸ ਪਰਬਤ ਨੂੰ ਕਪੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰੇਸ਼ਠ (ਹਨੂਮਾਨ) ਨੇ ਦੇਖਿਆ।
5.14.29
ददर्श च नगात् तस्मान्नदीं निपतितां कपिः।
अंकादिव समुत्पत्य प्रियस्य पतितां प्रियाम् ॥ ५.१४.२९ ॥
ਉਸ ਪਰਬਤ ਤੋਂ ਡਿਗਦੀ ਨਦੀ ਨੂੰ ਕਪੀ (ਹਨੂਮਾਨ) ਨੇ ਦੇਖਿਆ; ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰੀਤਮ ਦੀ ਗੋਦ ਤੋਂ ਛਾਲ ਮਾਰ ਕੇ ਡਿੱਗੀ ਪ੍ਰੀਤਮਾ ਹੋਵੇ।
5.14.30
जले निपतिताग्रैश्च पादपैरुपशोभिताम्।
वार्यमाणामिव क्रुद्धां प्रमदां प्रियबन्धुभिः ॥ ५.१४.३० ॥
ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਝੁਕੇ ਸਿਰਿਆਂ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਦੀ ਉਹ ਨਦੀ, ਪਿਆਰਿਆਂ ਸਨੇਹੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਰੋਕੀ ਜਾ ਰਹੀ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੀ ਇਸਤਰੀ ਵਰਗੀ ਸੀ।
5.14.31
पुनरावृत्ततोयां च ददर्श स महाकपिः।
प्रसन्नामिव कान्तस्य कान्तां पुनरुपस्थिताम् ॥ ५.१४.३१ ॥
ਉਸ ਮਹਾਕਪੀ ਨੇ ਮੁੜ ਭਰੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀ ਉਹ ਦੀਰਘਿਕਾ ਵੇਖੀ; ਪ੍ਰੀਤਮ ਕੋਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਪ੍ਰੀਤਮਾ ਮੁੜ ਆ ਖੜ੍ਹੀ ਹੋਈ ਵਾਂਗ ਉਹ ਸੀ।
5.14.32
तस्यादूरात् स पद्मिन्यो नानाद्विजगणायुताः।
ददर्श कपिशार्दूलो हनूमान् मारुतात्मजः ॥ ५.१४.३२ ॥
ਉਸ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੂਰ ਹੀ ਕਈ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਕਮਲ-ਝੀਲਾਂ ਕਪਿਸ਼ਾਰਦੂਲ ਵਾਯੂਪੁੱਤਰ ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਵੇਖੀਆਂ।
5.14.33
कृत्रिमां दीर्घिकां चापि पूर्णां शीतेन वारिणा।
मणिप्रवरसोपानां मुक्तासिकतशोभिताम् ॥ ५.१४.३३ ॥
ਨਕਲੀ ਦੀਰਘਿਕਾ ਵੀ ਠੰਡੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ; ਉਸ ਦੀਆਂ ਪੌੜੀਆਂ ਉੱਤਮ ਮਣੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸਨ, ਮੋਤੀਆਂ ਦੀ ਰੇਤ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਿਤ।
5.14.34
विविधैर्मृगसङ्घैश्च विचित्रां चित्रकाननाम्।
प्रासादैः सुमहद्भिश्च निर्मितैर्विश्वकर्मणा ॥ ५.१४.३४ ॥
ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮ੍ਰਿਗਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਅਤੇ ਅਨੋਖੇ ਬਾਗਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਉਹ ਸੀ; ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਦੇ ਬਣਾਏ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਮਹਿਲ ਵੀ ਸਨ।
5.14.35
काननैः कृत्रिमैश्चापि सर्वतः समलंकृताम्।
ये केचित् पादपास्तत्र पुष्पोपगफलोपगाः ॥ ५.१४.३५ ॥
ਨਕਲੀ ਬਾਗਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਓਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ; ਉੱਥੇ ਦੇ ਜੋ ਵੀ ਰੁੱਖ ਸਨ ਉਹ ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਫਲਾਂ ਵਾਲੇ ਸਨ।
5.14.36
सच्छत्राः सवितर्दीकाः सर्वे सौवर्णवेदिकाः।
लताप्रतानैर्बहुभिः पर्णैश्च बहुभिर्वृताम् ॥ ५.१४.३६ ॥
ਛਤਰੀਆਂ, ਚਬੂਤਰਿਆਂ ਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਵੇਦੀਆਂ ਵਾਲੀ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਵੇਲਾਂ ਦੇ ਜਾਲਾਂ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਢਕੀ ਹੋਈ।
5.14.37
काञ्चनीं शिंशपामेकां ददर्श स महाकपिः।
वृतां हेममयीभिस्तु वेदिकाभिः समन्ततः ॥ ५.१४.३७ ॥
ਉਸ ਮਹਾਕਪਿ ਨੇ ਇੱਕ ਸੁਨਹਿਰੀ ਸ਼ਿੰਸ਼ਪਾ ਰੁੱਖ ਵੇਖਿਆ; ਉਹ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਓਂ ਸੋਨੇ ਦੇ ਚਬੂਤਰਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
5.14.38
सोऽपश्यद् भूमिभागांश्च नगप्रस्रवणानि च।
सुवर्णवृक्षानपरान् ददर्श शिखिसंनिभान् ॥ ५.१४.३८ ॥
ਉਸਨੇ ਭੂਮੀ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਅਤੇ ਪਹਾੜੀ ਝਰਨੇ ਵੇਖੇ; ਅਤੇ ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਵਰਗੇ ਹੋਰ ਸੁਨਹਿਰੀ ਰੁੱਖ ਵੀ ਵੇਖੇ।
5.14.39
तेषां द्रुमाणां प्रभया मेरोरिव महाकपिः।
अमन्यत तदा वीरः काञ्चनोऽस्मीति सर्वतः ॥ ५.१४.३९ ॥
ਉਹਨਾਂ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਆਭਾ ਨਾਲ ਮਹਾਕਪਿ ਮੇਰੂ ਪਰਬਤ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਉੱਠਿਆ; ਤਦ ਉਸ ਵੀਰ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ 'ਮੈਂ ਵੀ ਸਭ ਪਾਸਿਓਂ ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ ਹਾਂ।'
5.14.40
तान् काञ्चनान् वृक्षगणान् मारुतेन प्रकम्पितान्।
किङ्किणीशतनिर्घोषान् दृष्ट्वा विस्मयमागमत् ॥ ५.१४.४० ॥
ਹਵਾ ਨਾਲ ਹਿੱਲਦੇ ਉਹਨਾਂ ਸੁਨਹਿਰੀ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨੂੰ ਸੈਂਕੜੇ ਛੋਟੀਆਂ ਘੰਟੀਆਂ ਵਾਂਗ ਆਵਾਜ਼ ਕਰਦੇ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ।
5.14.41
सुपुष्पिताग्रान् रुचिरांस्तरुणाङ्कुरपल्लवान्।
तामारुह्य महावेगः शिंशपां पर्णसंवृताम् ॥ ५.१४.४१ ॥
ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਸਿਰਿਆਂ ਅਤੇ ਕੋਮਲ ਕੋਪਲਾਂ ਵਾਲੇ, ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਉਸ ਸ਼ਿੰਸ਼ਪਾ ਰੁੱਖ 'ਤੇ ਉਹ ਮਹਾਵੇਗੀ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ।
5.14.42
इतो द्रक्ष्यामि वैदेहीं रामदर्शनलालसाम्।
इतश्चेतश्च दुःखार्तां सम्पतन्तीं यदृच्छया ॥ ५.१४.४२ ॥
ਰਾਮ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਵਾਲੀ, ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਮੈਂ ਇੱਥੋਂ ਵੇਖਾਂਗਾ; ਉਹ ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਬੇਮਤਲਬ ਭਟਕ ਰਹੀ ਹੋਵੇਗੀ।
5.14.43
अशोकवनिका चेयं दृढं रम्या दुरात्मनः।
चन्दनैश्चम्पकैश्चापि बकुलैश्च विभूषिता ॥ ५.१४.४३ ॥
ਇਹ ਅਸ਼ੋਕ ਵਾਟਿਕਾ ਦੁਰਾਤਮਾ (ਰਾਵਣ) ਲਈ ਬਹੁਤ ਰਮਣੀਕ ਹੈ; ਚੰਦਨ, ਚੰਪਕ ਅਤੇ ਬਕੁਲ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਿਤ ਹੈ।
5.14.44
इयं च नलिनी रम्या द्विजसङ्घनिषेविता।
इमां सा राजमहिषी नूनमेष्यति जानकी ॥ ५.१४.४४ ॥
ਇਹ ਕਮਲਾਂ ਵਾਲਾ ਸਰੋਵਰ ਵੀ ਰਮਣੀਕ ਹੈ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ। ਰਾਜਮਹਿਸ਼ੀ ਜਾਨਕੀ ਜ਼ਰੂਰ ਇੱਥੇ ਆਵੇਗੀ।
5.14.45
सा रामा राजमहिषी राघवस्य प्रिया सती।
वनसंचारकुशला ध्रुवमेष्यति जानकी ॥ ५.१४.४५ ॥
ਰਾਘਵ ਦੀ ਪਿਆਰੀ, ਸਤੀ, ਰਾਜਮਹਿਸ਼ੀ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਨ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁਣ ਉਹ ਇਸਤਰੀ ਜਾਨਕੀ ਜ਼ਰੂਰ ਆਵੇਗੀ।
5.14.46
अथवा मृगशावाक्षी वनस्यास्य विचक्षणा।
वनमेष्यति साद्येह रामचिन्तासुकर्शिता ॥ ५.१४.४६ ॥
ਜਾਂ ਹਿਰਨੀ ਦੇ ਬੱਚੇ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਇਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁਣ, ਰਾਮ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਈ ਉਹ ਅੱਜ ਇੱਥੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਆਵੇਗੀ।
5.14.47
रामशोकाभिसंतप्ता सा देवी वामलोचना।
वनवासरता नित्यमेष्यते वनचारिणी ॥ ५.१४.४७ ॥
ਰਾਮ ਦੇ ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਤੜਪੀ ਹੋਈ ਉਹ ਦੇਵੀ, ਸੁੰਦਰ ਨੈਣਾਂ ਵਾਲੀ, ਬਨਵਾਸ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਰਮੀ ਹੋਈ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਦੀ ਆਵੇਗੀ।
5.14.48
वनेचराणां सततं नूनं स्पृहयते पुरा।
रामस्य दयिता चार्या जनकस्य सुता सती ॥ ५.१४.४८ ॥
ਜੰਗਲ ਦੇ ਜੀਵ ਵੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜ਼ਰੂਰ ਉਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਰਾਮ ਦੀ ਪਿਆਰੀ, ਆਰਿਆ, ਜਨਕ ਦੀ ਸਤੀ ਧੀ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ (ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਾਹੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ)।
5.14.49
संध्याकालमनाः श्यामा ध्रुवमेष्यति जानकी।
नदीं चेमां शुभजलां संध्यार्थे वरवर्णिनी ॥ ५.१४.४९ ॥
ਸੰਧਿਆ ਵੇਲੇ ਮਨ ਟਿਕਾਈ ਸ਼ਿਆਮ ਵਰਣ ਵਾਲੀ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸੁੰਦਰੀ ਜਾਨਕੀ ਜ਼ਰੂਰ ਇਸ ਸ਼ੁਭ ਜਲ ਵਾਲੀ ਨਦੀ ਤੇ ਸੰਧਿਆ ਲਈ ਆਵੇਗੀ।
5.14.50
तस्याश्चाप्यनुरूपेयमशोकवनिका शुभा।
शुभायाः पार्थिवेन्द्रस्य पत्नी रामस्य सम्मता ॥ ५.१४.५० ॥
ਉਸ ਦੇ ਯੋਗ ਹੀ ਇਹ ਸ਼ੁਭ ਅਸ਼ੋਕ ਵਾਟਿਕਾ ਹੈ; ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਰਾਮ ਦੀ ਮਾਨਯੋਗ ਪਤਨੀ ਲਈ ਇਹ ਢੁੱਕਵੀਂ ਹੈ।
5.14.51
यदि जीवति सा देवी ताराधिपनिभानना।
आगमिष्यति सावश्यमिमां शीतजलां नदीम् ॥ ५.१४.५१ ॥
ਜੇ ਉਹ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਰਗੇ ਮੁਖ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ ਜਿਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਜ਼ਰੂਰ ਇਸ ਠੰਢੇ ਜਲ ਵਾਲੀ ਨਦੀ ਤੇ ਆਵੇਗੀ।
5.14.52
एवं तु मत्वा हनुमान् महात्मा
प्रतीक्षमाणो मनुजेन्द्रपत्नीम्।
अवेक्षमाणश्च ददर्श सर्वं
सुपुष्पिते पर्णघने निलीनः ॥ ५.१४.५२ ॥
ਏਹ ਸੋਚ ਕੇ ਮਹਾਤਮਾ ਹਨੂੰਮਾਨ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦੇ, ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਖਦੇ, ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਸੰਘਣੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਛੁਪੇ ਰਹੇ।