Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 5.15
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.15.1
स वीक्षमाणस्तत्रस्थो मार्गमाणश्च मैथिलीम्।
अवेक्षमाणश्च महीं सर्वां तामन्ववैक्षत ॥ ५.१५.१ ॥
De pie allí, mirando y buscando a Maithilī, recorrió con la vista toda la tierra y la examinó con atención.
5.15.2
संतानकलताभिश्च पादपैरुपशोभिताम्।
दिव्यगन्धरसोपेतां सर्वतः समलंकृताम् ॥ ५.१५.२ ॥
Adornada con enredaderas santāna y árboles, dotada de fragancia y sabor divinos, completamente engalanada por todas partes.
5.15.3
तां स नन्दनसंकाशां मृगपक्षिभिरावृताम्।
हर्म्यप्रासादसम्बाधां कोकिलाकुलनिःस्वनाम् ॥ ५.१५.३ ॥
Semejante al jardín Nandana, rodeada de ciervos y aves, abarrotada de mansiones y palacios, resonante con el canto de los cucos, la contempló.
5.15.4
काञ्चनोत्पलपद्माभिर्वापीभिरुपशोभिताम्।
बह्वासनकुथोपेतां बहुभूमिगृहायुताम् ॥ ५.१५.४ ॥
Adornada con pozos escalonados de loto dorado y nenúfares, provista de muchos asientos y cubiertas, llena de numerosas cámaras subterráneas.
5.15.5
सर्वर्तुकुसुमै रम्यैः फलवद्भिश्च पादपैः।
पुष्पितानामशोकानां श्रिया सूर्योदयप्रभाम् ॥ ५.१५.५ ॥
Con hermosos árboles frutales que dan flores de todas las estaciones, y en el esplendor de los árboles aśoka en flor, radiante como la salida del sol.
5.15.6
प्रदीप्तामिव तत्रस्थो मारुतिः समुदैक्षत।
निष्पत्रशाखां विहगैः क्रियमाणामिवासकृत् ॥ ५.१५.६ ॥
De pie allí, Hanumān la contempló como si estuviera ardiendo, sus ramas sin hojas pareciendo ser hechas una y otra vez por las aves.
5.15.7
विनिष्पतद्भिः शतशश्चित्रैः पुष्पावतंसकैः।
समूलपुष्परचितैरशोकैः शोकनाशनैः ॥ ५.१५.७ ॥
Cientos de árboles aśoka, que brotaban como adornos de flores maravillosas, adornados con flores hasta sus raíces, destructores de la pena.
5.15.8
पुष्पभारातिभारैश्च स्पृशद्भिरिव मेदिनीम्।
कर्णिकारैः कुसुमितैः किंशुकैश्च सुपुष्पितैः ॥ ५.१५.८ ॥
Los árboles karṇikāra en plena floración, inclinados por el gran peso de sus flores como si tocaran la tierra, y los árboles kiṃśuka bien florecidos.
5.15.9
स देशः प्रभया तेषां प्रदीप्त इव सर्वतः।
पुंनागाः सप्तपर्णाश्च चम्पकोद्दालकास्तथा ॥ ५.१५.९ ॥
Aquel lugar, resplandeciente por su luz por todos lados como si ardiera: los árboles puṃnāga y saptaparṇa, y asimismo los árboles campaka y uddālaka.
5.15.10
विवृद्धमूला बहवः शोभन्ते स्म सुपुष्पिताः।
शातकुम्भनिभाः केचित् केचिदग्निशिखप्रभाः ॥ ५.१५.१० ॥
Muchos árboles de raíces profundamente crecidas, bien floridos, resplandecían; algunos semejaban oro y otros tenían el brillo de llamas de fuego.
5.15.11
नीलाञ्जननिभाः केचित् तत्राशोकाः सहस्रशः।
नन्दनं विबुधोद्यानं चित्रं चैत्ररथं यथा ॥ ५.१५.११ ॥
Algunos semejaban colirio azul; allí había miles de árboles aśoka, como el jardín Nandana de los dioses o el maravilloso Caitraratha.
5.15.12
अतिवृत्तमिवाचिन्त्यं दिव्यं रम्यश्रियायुतम्।
द्वितीयमिव चाकाशं पुष्पज्योतिर्गणायुतम् ॥ ५.१५.१२ ॥
Parecía inconcebible y divino, dotado de una hermosa magnificencia, como un segundo cielo lleno de multitudes de luces florales.
5.15.13
पुष्परत्नशतैश्चित्रं पञ्चमं सागरं यथा।
सर्वर्तुपुष्पैर्निचितं पादपैर्मधुगन्धिभिः ॥ ५.१५.१३ ॥
Maravilloso con cientos de joyas de flores, como un quinto océano, densamente cubierto de flores de todas las estaciones y árboles de aroma dulce como la miel.
5.15.14
नानानिनादैरुद्यानं रम्यं मृगगणद्विजैः।
अनेकगन्धप्रवहं पुण्यगन्धं मनोहरम् ॥ ५.१५.१४ ॥
Aquel jardín, delicioso con sonidos de muchas clases y con manadas de ciervos y aves, llevaba muchas fragancias; encantador, de aroma puro y agradable.
5.15.15
शैलेन्द्रमिव गन्धाढ्यं द्वितीयं गन्धमादनम्।
अशोकवनिकायां तु तस्यां वानरपुंगवः ॥ ५.१५.१५ ॥
Rico en fragancias como el rey de las montañas, un segundo Gandhamādana; en aquel bosque de Aśoka, el mejor de los monos...
5.15.16
स ददर्शाविदूरस्थं चैत्यप्रासादमूर्जितम्।
मध्ये स्तम्भसहस्रेण स्थितं कैलासपाण्डुरम् ॥ ५.१५.१६ ॥
Vio, no lejos, un palacio-santuario elevado y poderoso, sostenido en su centro por mil columnas, blanco como el Kailāsa.
5.15.17
प्रवालकृतसोपानं तप्तकाञ्चनवेदिकम्।
मुष्णन्तमिव चक्षूंषि द्योतमानमिव श्रिया ॥ ५.१५.१७ ॥
Con escalones de coral y una plataforma de oro fundido, deslumbrante a los ojos, resplandeciente de esplendor.
5.15.18
निर्मलं प्रांशुभावत्वादुल्लिखन्तमिवाम्बरम्।
ततो मलिनसंवीतां राक्षसीभिः समावृताम् ॥ ५.१५.१८ ॥
Puro e inmaculado por su altura, parecía rozar el cielo. Entonces vio a ella, rodeada de mujeres rākṣasī vestidas con ropas sucias.
5.15.19
उपवासकृशां दीनां निःश्वसन्तीं पुनः पुनः।
ददर्श शुक्लपक्षादौ चन्द्ररेखामिवामलाम् ॥ ५.१५.१९ ॥
La vio, consumida por el ayuno, afligida, suspirando una y otra vez, como la límpida línea de la luna al comienzo de la quincena clara.
5.15.20
मन्दप्रख्यायमानेन रूपेण रुचिरप्रभाम्।
पिनद्धां धूमजालेन शिखामिव विभावसोः ॥ ५.१५.२० ॥
De radiante belleza apenas visible, envuelta en una red de humo, como la llama del fuego.
5.15.21
पीतेनैकेन संवीतां क्लिष्टेनोत्तमवाससा।
सपङ्कामनलंकारां विपद्मामिव पद्मिनीम् ॥ ५.१५.२१ ॥
Vestida con una sola prenda amarilla, sucia aunque fina, cubierta de lodo y sin adornos, como un estanque de loto sin flores.
5.15.22
पीडितां दुःखसंतप्तां परिक्षीणां तपस्विनीम्।
ग्रहेणांगारकेणेव पीडितामिव रोहिणीम् ॥ ५.१५.२२ ॥
Afligida, atormentada por el dolor, consumida, asceta, como Rohiṇī atormentada por el planeta Aṅgāraka.
5.15.23
अश्रुपूर्णमुखीं दीनां कृशामनशनेन च।
शोकध्यानपरां दीनां नित्यं दुःखपरायणाम् ॥ ५.१५.२३ ॥
Con el rostro lleno de lágrimas, afligida y demacrada por el ayuno, absorta en el dolor y la meditación, siempre entregada a la aflicción.
5.15.24
प्रियं जनमपश्यन्तीं पश्यन्तीं राक्षसीगणम्।
स्वगणेन मृगीं हीनां श्वगणेनावृतामिव ॥ ५.१५.२४ ॥
Sin ver a su amado, viendo la tropa de rākṣasīs, como una cierva separada de su manada, rodeada por una jauría de perros.
5.15.25
नीलनागाभया वेण्या जघनं गतयैकया।
नीलया नीरदापाये वनराज्या महीमिव ॥ ५.१५.२५ ॥
Una sola trenza oscura, como una serpiente negra, caía hasta sus caderas, como una franja de bosque oscuro cubre la tierra cuando las lluvias han pasado.
5.15.26
सुखार्हां दुःखसंतप्तां व्यसनानामकोविदाम्।
तां विलोक्य विशालाक्षीमधिकं मलिनां कृशाम् ॥ ५.१५.२६ ॥
Al verla, digna de felicidad, abrasada por el dolor, ajena a las desdichas, de ojos grandes, sumamente sucia y demacrada.
5.15.27
तर्कयामास सीतेति कारणैरुपपादिभिः।
ह्रियमाणा तदा तेन रक्षसा कामरूपिणा ॥ ५.१५.२७ ॥
Por razones plausibles conjeturó que aquella era Sītā, siendo llevada entonces por el rakṣasa que podía tomar cualquier forma a voluntad.
5.15.28
यथारूपा हि दृष्टा सा तथारूपेयमंगना।
पूर्णचन्द्राननां सुभ्रूं चारुवृत्तपयोधराम् ॥ ५.१५.२८ ॥
Tal como fue vista su figura, tal es la forma de esta mujer: de rostro como la luna llena, de hermosas cejas y bellos senos redondeados.
5.15.29
कुर्वतीं प्रभया देवीं सर्वा वितिमिरा दिशः।
तां नीलकण्ठीं बिम्बोष्ठीं सुमध्यां सुप्रतिष्ठिताम् ॥ ५.१५.२९ ॥
Aquella diosa que, con su resplandor, hace libres de tinieblas todas las regiones: de cuello oscuro, labios como el fruto bimba, cintura esbelta, firmemente asentada.
5.15.30
सीतां पद्मपलाशाक्षीं मन्मथस्य रतिं यथा।
इष्टां सर्वस्य जगतः पूर्णचन्द्रप्रभामिव ॥ ५.१५.३० ॥
Sītā, de ojos como pétalos de loto, como Rati para Manmatha, amada por todo el mundo, como el resplandor de la luna llena.
5.15.31
भूमौ सुतनुमासीनां नियतामिव तापसीम्।
निःश्वासबहुलां भीरुं भुजगेन्द्रवधूमिव ॥ ५.१५.३१ ॥
Estaba sentada en el suelo, de cuerpo esbelto, como una asceta de voluntad contenida, exhalando profundos suspiros una y otra vez, temerosa, como la esposa de un gran rey de las serpientes.
5.15.32
शोकजालेन महता विततेन न राजतीम्।
संसक्तां धूमजालेन शिखामिव विभावसोः ॥ ५.१५.३२ ॥
Envuelta en una vasta red de gran dolor, no resplandecía, como una llama de fuego envuelta en una red de humo.
5.15.33
तां स्मृतीमिव संदिग्धामृद्धिं निपतितामिव।
विहतामिव च श्रद्धामाशां प्रतिहतामिव ॥ ५.१५.३३ ॥
Era como un recuerdo vuelto dudoso, como una prosperidad caída, como una fe destruida, como una esperanza frustrada.
5.15.34
सोपसर्गां यथा सिद्धिं बुद्धिं सकलुषामिव।
अभूतेनापवादेन कीर्तिं निपतितामिव ॥ ५.१५.३४ ॥
Era como un logro asediado por obstáculos, como un intelecto manchado, como una fama caída por una falsa calumnia.
5.15.35
रामोपरोधव्यथितां रक्षोगणनिपीडिताम्।
अबलां मृगशावाक्षीं वीक्षमाणां ततस्ततः ॥ ५.१५.३५ ॥
Afligida por la angustia de la aflicción de Rāma, oprimida por huestes de rākṣasas, una mujer indefensa de ojos de cervatillo, miraba aquí y allá.
5.15.36
बाष्पाम्बुपरिपूर्णेन कृष्णवक्राक्षिपक्ष्मणा।
वदनेनाप्रसन्नेन निःश्वसन्तीं पुनः पुनः ॥ ५.१५.३६ ॥
Con el rostro sin serenidad, colmado de un torrente de lágrimas, las pestañas negras y rizadas, suspiraba una y otra vez.
5.15.37
मलपङ्कधरां दीनां मण्डनार्हाममण्डिताम्।
प्रभां नक्षत्रराजस्य कालमेघैरिवावृताम् ॥ ५.१५.३७ ॥
Llevaba suciedad y lodo, afligida, sin adornos aunque digna de ornamento, como el resplandor del rey de las estrellas velado por nubes oscuras de tormenta.
5.15.38
तस्य संदिदिहे बुद्धिस्तथा सीतां निरीक्ष्य च।
आम्नायानामयोगेन विद्यां प्रशिथिलामिव ॥ ५.१५.३८ ॥
Al ver a Sītā, también su mente cayó en la duda, como el saber de los textos sagrados se afloja por falta de práctica.
5.15.39
दुःखेन बुबुधे सीतां हनुमाननलंकृताम्।
संस्कारेण यथा हीनां वाचमर्थान्तरं गताम् ॥ ५.१५.३९ ॥
Con dolor Hanumān reconoció a Sītā, quien estaba adornada pero parecía como un discurso privado de refinamiento y llevado a otro sentido.
5.15.40
तां समीक्ष्य विशालाक्षीं राजपुत्रीमनिन्दिताम्।
तर्कयामास सीतेति कारणैरुपपादयन् ॥ ५.१५.४० ॥
Al mirarla, de ojos grandes e irreprochable, la princesa, dedujo por señales que esta era Sītā.
5.15.41
वैदेह्या यानि चांगेषु तदा रामोऽन्वकीर्तयत्।
तान्याभरणजालानि गात्रशोभीन्यलक्षयत् ॥ ५.१५.४१ ॥
Los adornos que Rāma había descrito entonces en los miembros de Vaidehī, los ornamentos que embellecían su cuerpo, los reconoció.
5.15.42
सुकृतौ कर्णवेष्टौ च श्वदंष्ट्रौ च सुसंस्थितौ।
मणिविद्रुमचित्राणि हस्तेष्वाभरणानि च ॥ ५.१५.४२ ॥
Dos pendientes bien hechos, adornos bien colocados en forma de colmillos de perro, y en las manos adornos variados de gemas y coral.
5.15.43
श्यामानि चिरयुक्तत्वात् तथा संस्थानवन्ति च।
तान्येवैतानि मन्येऽहं यानि रामोऽन्वकीर्तयत् ॥ ५.१५.४३ ॥
Están deslucidos por el largo uso, pero de buena forma. Creo que son precisamente los adornos que Rāma describió con detalle.
5.15.44
तत्र यान्यवहीनानि तान्यहं नोपलक्षये।
यान्यस्या नावहीनानि तानीमानि न संशयः ॥ ५.१५.४४ ॥
Entre estos, no reconozco los que están intactos. Los que estaban intactos en ella no son estos; no hay duda.
5.15.45
पीतं कनकपट्टाभं स्रस्तं तद्वसनं शुभम्।
उत्तरीयं नगासक्तं तदा दृष्टं प्लवंगमैः ॥ ५.१५.४५ ॥
Una prenda amarilla y hermosa, que brillaba como una cinta de oro, se había soltado; el manto superior enganchado en un árbol fue visto entonces por los monos.
5.15.46
भूषणानि च मुख्यानि दृष्टानि धरणीतले।
अनयैवापविद्धानि स्वनवन्ति महान्ति च ॥ ५.१५.४६ ॥
En el suelo también se vieron los adornos principales, arrojados por ella misma: grandes y que tintineaban.
5.15.47
इदं चिरगृहीतत्वाद् वसनं क्लिष्टवत्तरम्।
तथाप्यनूनं तद्वर्णं तथा श्रीमद्यथेतरत् ॥ ५.१५.४७ ॥
Esta prenda está más sucia por el largo uso; sin embargo, su color no ha disminuido y es tan hermosa como la otra.
5.15.48
इयं कनकवर्णांगी रामस्य महिषी प्रिया।
प्रणष्टापि सती यस्य मनसो न प्रणश्यति ॥ ५.१५.४८ ॥
Esta mujer de miembros dorados es la reina principal amada de Rāma; aunque perdida, siendo casta, su mente nunca lo pierde.
5.15.49
इयं सा यत्कृते रामश्चतुर्भिरिह तप्यते।
कारुण्येनानृशंस्येन शोकेन मदनेन च ॥ ५.१५.४९ ॥
Es por ella que Rāma aquí se atormenta por cuatro causas: por compasión, por ternura, por dolor y por deseo.
5.15.50
स्त्री प्रणष्टेति कारुण्यादाश्रितेत्यानृशंस्यतः।
पत्नी नष्टेति शोकेन प्रियेति मदनेन च ॥ ५.१५.५० ॥
Por compasión, porque es una mujer perdida; por ternura, porque es quien depende de él; por dolor, porque es la esposa perdida; y por deseo, porque es la amada.
5.15.51
अस्या देव्या यथारूपमंगप्रत्यंगसौष्ठवम्।
रामस्य च यथारूपं तस्येयमसितेक्षणा ॥ ५.१५.५१ ॥
Tal como es la belleza de esta diosa y la gracia de sus miembros, así es la belleza de Rāma; esta de ojos oscuros le corresponde.
5.15.52
अस्या देव्या मनस्तस्मिंस्तस्य चास्यां प्रतिष्ठितम्।
तेनेयं स च धर्मात्मा मुहूर्तमपि जीवति ॥ ५.१५.५२ ॥
La mente de la diosa está fija en él, y la suya en ella; por eso ella y aquel de alma justa aún viven, aunque sea un instante.
5.15.53
दुष्करं कृतवान् रामो हीनो यदनया प्रभुः।
धारयत्यात्मनो देहं न शोकेनावसीदति ॥ ५.१५.५३ ॥
Rāma, el señor, ha hecho algo difícil: aunque privado de ella, sostiene su propio cuerpo y no se hunde en el dolor.
5.15.54
एवं सीतां तथा दृष्ट्वा हृष्टः पवनसम्भवः।
जगाम मनसा रामं प्रशशंस च तं प्रभुम् ॥ ५.१५.५४ ॥
Habiendo visto así a Sītā, el hijo del Viento, lleno de alegría, fue en su mente hasta Rāma y alabó a aquel señor.