ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣ · ಸರ್ಗ 5.15
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.15.1
स वीक्षमाणस्तत्रस्थो मार्गमाणश्च मैथिलीम्।
अवेक्षमाणश्च महीं सर्वां तामन्ववैक्षत ॥ ५.१५.१ ॥
ಅಲ್ಲಿ ನಿಂತು ನೋಡುತ್ತಾ, ಮೈಥಿಲಿಯನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಾ, ಇಡೀ ಭೂಮಿಯನ್ನು ದೃಷ್ಟಿಸಿ ಅದನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದನು.
5.15.2
संतानकलताभिश्च पादपैरुपशोभिताम्।
दिव्यगन्धरसोपेतां सर्वतः समलंकृताम् ॥ ५.१५.२ ॥
ಸಂತಾನ ಬಳ್ಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಮರಗಳಿಂದ ಶೋಭಿಸಿದ, ದಿವ್ಯ ಸುಗಂಧ ಮತ್ತು ರಸದಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅಲಂಕೃತವಾದ (ಆ ಭೂಮಿ).
5.15.3
तां स नन्दनसंकाशां मृगपक्षिभिरावृताम्।
हर्म्यप्रासादसम्बाधां कोकिलाकुलनिःस्वनाम् ॥ ५.१५.३ ॥
ನಂದನವನದಂತಿದ್ದ, ಮೃಗ ಪಕ್ಷಿಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದ, ಹರ್ಮ್ಯ ಪ್ರಾಸಾದಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ, ಕೋಗಿಲೆಗಳ ಸ್ವರದಿಂದ ಮೊಳಗುತ್ತಿದ್ದ ಅದನ್ನು (ಅವನು ನೋಡಿದನು).
5.15.4
काञ्चनोत्पलपद्माभिर्वापीभिरुपशोभिताम्।
बह्वासनकुथोपेतां बहुभूमिगृहायुताम् ॥ ५.१५.४ ॥
ಚಿನ್ನದ ಕಮಲ ಮತ್ತು ನೀಲೋತ್ಪಲಗಳಿರುವ ಕೊಳ್ಳಗಳಿಂದ ಶೋಭಿಸಿದ, ಹಲವು ಆಸನ ಹೊದಿಕೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಹಲವು ನೆಲಮನೆಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ (ಆ ಭೂಮಿ).
5.15.5
सर्वर्तुकुसुमै रम्यैः फलवद्भिश्च पादपैः।
पुष्पितानामशोकानां श्रिया सूर्योदयप्रभाम् ॥ ५.१५.५ ॥
ಎಲ್ಲ ಋತುಗಳ ಸುಂದರ ಹೂವು ಹಣ್ಣುಗಳಿರುವ ಮರಗಳಿಂದ, ಅರಳಿದ ಅಶೋಕ ಮರಗಳ ಕಾಂತಿಯಿಂದ ಸೂರ್ಯೋದಯದ ಪ್ರಭೆಯಂತಿದ್ದ (ಆ ಭೂಮಿ).
5.15.6
प्रदीप्तामिव तत्रस्थो मारुतिः समुदैक्षत।
निष्पत्रशाखां विहगैः क्रियमाणामिवासकृत् ॥ ५.१५.६ ॥
ಅಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದ ಮಾರುತಿ ಅದನ್ನು ಉರಿಯುತ್ತಿರುವಂತೆ ನೋಡಿದನು; ಎಲೆಗಳಿಲ್ಲದ ಕೊಂಬೆಗಳನ್ನು ಪಕ್ಷಿಗಳು ಪದೇಪದೇ ರೂಪಿಸುತ್ತಿರುವಂತೆ ತೋರಿತು.
5.15.7
विनिष्पतद्भिः शतशश्चित्रैः पुष्पावतंसकैः।
समूलपुष्परचितैरशोकैः शोकनाशनैः ॥ ५.१५.७ ॥
ನೂರಾರು ವಿಚಿತ್ರ ಹೂವಿನ ಆಭರಣಗಳಂತೆ ಚಿಗುರಿದ, ಬೇರುಸಹಿತ ಹೂವುಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾದ, ಶೋಕ ನಾಶಕ ಅಶೋಕ ವೃಕ್ಷಗಳು.
5.15.8
पुष्पभारातिभारैश्च स्पृशद्भिरिव मेदिनीम्।
कर्णिकारैः कुसुमितैः किंशुकैश्च सुपुष्पितैः ॥ ५.१५.८ ॥
ಹೂವಿನ ಭಾರದಿಂದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವಂತೆ ಬಾಗಿದ, ಅರಳಿದ ಕರ್ಣಿಕಾರ ವೃಕ್ಷಗಳು, ಚೆನ್ನಾಗಿ ಹೂ ಬಿಟ್ಟ ಕಿಂಶುಕ ವೃಕ್ಷಗಳು.
5.15.9
स देशः प्रभया तेषां प्रदीप्त इव सर्वतः।
पुंनागाः सप्तपर्णाश्च चम्पकोद्दालकास्तथा ॥ ५.१५.९ ॥
ಆ ಮರಗಳ ಪ್ರಭೆಯಿಂದ ಆ ಪ್ರದೇಶವು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಉರಿಯುತ್ತಿರುವಂತೆ ಹೊಳೆಯಿತು; ಪುನ್ನಾಗ, ಸಪ್ತಪರ್ಣ, ಚಂಪಕ, ಉದ್ದಾಲಕ ವೃಕ್ಷಗಳೂ ಇದ್ದವು.
5.15.10
विवृद्धमूला बहवः शोभन्ते स्म सुपुष्पिताः।
शातकुम्भनिभाः केचित् केचिदग्निशिखप्रभाः ॥ ५.१५.१० ॥
ಆಳವಾಗಿ ಬೇರೂರಿದ ಅನೇಕ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅರಳಿದ ವೃಕ್ಷಗಳು ಶೋಭಿಸಿದವು; ಕೆಲವು ಚಿನ್ನದಂತೆ, ಕೆಲವು ಅಗ್ನಿಜ್ವಾಲೆಯ ಕಾಂತಿಯಂತೆ ಇದ್ದವು.
5.15.11
नीलाञ्जननिभाः केचित् तत्राशोकाः सहस्रशः।
नन्दनं विबुधोद्यानं चित्रं चैत्ररथं यथा ॥ ५.१५.११ ॥
ಕೆಲವು ನೀಲಿ ಕಾಡಿಗೆಯಂತಿದ್ದವು; ಅಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಅಶೋಕ ವೃಕ್ಷಗಳಿದ್ದವು — ದೇವತೆಗಳ ನಂದನವನ ಅಥವಾ ಅದ್ಭುತ ಚೈತ್ರರಥದಂತೆ.
5.15.12
अतिवृत्तमिवाचिन्त्यं दिव्यं रम्यश्रियायुतम्।
द्वितीयमिव चाकाशं पुष्पज्योतिर्गणायुतम् ॥ ५.१५.१२ ॥
ಅದು ಊಹಿಸಲಾಗದ, ದಿವ್ಯ, ರಮ್ಯ ಶೋಭೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಹೂವಿನ ಬೆಳಕಿನ ಗುಂಪುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಎರಡನೇ ಆಕಾಶದಂತಿತ್ತು.
5.15.13
पुष्परत्नशतैश्चित्रं पञ्चमं सागरं यथा।
सर्वर्तुपुष्पैर्निचितं पादपैर्मधुगन्धिभिः ॥ ५.१५.१३ ॥
ನೂರಾರು ಹೂವಿನ ರತ್ನಗಳಿಂದ ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿ, ಐದನೆಯ ಸಾಗರದಂತೆ, ಎಲ್ಲಾ ಋತುಗಳ ಹೂವುಗಳಿಂದ ದಟ್ಟವಾಗಿ, ಮಧುಗಂಧದ ವೃಕ್ಷಗಳಿಂದ ತುಂಬಿತ್ತು.
5.15.14
नानानिनादैरुद्यानं रम्यं मृगगणद्विजैः।
अनेकगन्धप्रवहं पुण्यगन्धं मनोहरम् ॥ ५.१५.१४ ॥
ವಿವಿಧ ಸ್ವರಗಳಿಂದ ಮೊಳಗುತ್ತಿದ್ದ, ಜಿಂಕೆ-ಪಕ್ಷಿಗಳ ಗುಂಪುಗಳಿಂದ ರಮ್ಯವಾದ ಉದ್ಯಾನ; ಅನೇಕ ಸುಗಂಧಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತು, ಪುಣ್ಯಗಂಧದಿಂದ ಮನೋಹರವಾಗಿತ್ತು.
5.15.15
शैलेन्द्रमिव गन्धाढ्यं द्वितीयं गन्धमादनम्।
अशोकवनिकायां तु तस्यां वानरपुंगवः ॥ ५.१५.१५ ॥
ಪರ್ವತರಾಜನಂತೆ ಗಂಧದಿಂದ ತುಂಬಿ, ಎರಡನೆಯ ಗಂಧಮಾದನದಂತಿದ್ದ ಆ ಅಶೋಕವನದಲ್ಲಿ, ವಾನರಶ್ರೇಷ್ಠನು...
5.15.16
स ददर्शाविदूरस्थं चैत्यप्रासादमूर्जितम्।
मध्ये स्तम्भसहस्रेण स्थितं कैलासपाण्डुरम् ॥ ५.१५.१६ ॥
ಅವನು ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದ್ದ ಎತ್ತರದ, ಬಲಿಷ್ಠ ಚೈತ್ಯಪ್ರಾಸಾದವನ್ನು ಕಂಡನು; ಅದು ನಡುವೆ ಸಾವಿರ ಕಂಬಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಂತು, ಕೈಲಾಸದಂತೆ ಬಿಳುಪಾಗಿತ್ತು.
5.15.17
प्रवालकृतसोपानं तप्तकाञ्चनवेदिकम्।
मुष्णन्तमिव चक्षूंषि द्योतमानमिव श्रिया ॥ ५.१५.१७ ॥
ಹವಳದ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು, ಕರಗಿಸಿದ ಬಂಗಾರದ ವೇದಿಕೆ ಇದ್ದು; ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಸೆಳೆಯುವಂತೆ, ಶೋಭೆಯಿಂದ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿತ್ತು.
5.15.18
निर्मलं प्रांशुभावत्वादुल्लिखन्तमिवाम्बरम्।
ततो मलिनसंवीतां राक्षसीभिः समावृताम् ॥ ५.१५.१८ ॥
ಎತ್ತರವಿದ್ದುದರಿಂದ ನಿರ್ಮಲವಾಗಿ, ಆಕಾಶವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವಂತಿತ್ತು. ಆಗ ಮಲಿನ ವಸ್ತ್ರ ಧರಿಸಿದ ರಾಕ್ಷಸಿಯರಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದ (ಒಬ್ಬಳನ್ನು) ಕಂಡನು.
5.15.19
उपवासकृशां दीनां निःश्वसन्तीं पुनः पुनः।
ददर्श शुक्लपक्षादौ चन्द्ररेखामिवामलाम् ॥ ५.१५.१९ ॥
ಉಪವಾಸದಿಂದ ಕೃಶಳಾಗಿ, ದೀನಳಾಗಿ, ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ನಿಟ್ಟುಸಿರು ಬಿಡುತ್ತಿದ್ದ ಅವಳನ್ನು ಅವನು ಕಂಡನು; ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷದ ಆರಂಭದ ನಿರ್ಮಲ ಚಂದ್ರರೇಖೆಯಂತೆ.
5.15.20
मन्दप्रख्यायमानेन रूपेण रुचिरप्रभाम्।
पिनद्धां धूमजालेन शिखामिव विभावसोः ॥ ५.१५.२० ॥
ಹೊಗೆಯ ಜಾಲದಿಂದ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟು, ಮಂದವಾಗಿ ಕಾಣುವ ರೂಪದ ಕಾಂತಿಯುಳ್ಳವಳು; ಬೆಂಕಿಯ ಜ್ವಾಲೆಯಂತೆ.
5.15.21
पीतेनैकेन संवीतां क्लिष्टेनोत्तमवाससा।
सपङ्कामनलंकारां विपद्मामिव पद्मिनीम् ॥ ५.१५.२१ ॥
ಒಂದೇ ಹಳದಿ, ಮಲಿನವಾದ ಉತ್ತಮ ವಸ್ತ್ರದಿಂದ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟು, ಕೆಸರಿನಿಂದ ಕೂಡಿ, ಆಭರಣರಹಿತಳಾಗಿ, ತಾವರೆಗಳಿಲ್ಲದ ತಾವರೆಕೊಳದಂತೆ.
5.15.22
पीडितां दुःखसंतप्तां परिक्षीणां तपस्विनीम्।
ग्रहेणांगारकेणेव पीडितामिव रोहिणीम् ॥ ५.१५.२२ ॥
ಪೀಡಿತಳಾಗಿ, ದುಃಖದಿಂದ ಸಂತಪ್ತಳಾಗಿ, ಅತಿ ಕೃಶಳಾದ ತಪಸ್ವಿನಿ; ಅಂಗಾರಕ ಗ್ರಹದಿಂದ ಪೀಡಿತ ರೋಹಿಣಿಯಂತೆ.
5.15.23
अश्रुपूर्णमुखीं दीनां कृशामनशनेन च।
शोकध्यानपरां दीनां नित्यं दुःखपरायणाम् ॥ ५.१५.२३ ॥
ಕಣ್ಣೀರು ತುಂಬಿದ ಮುಖವುಳ್ಳವಳು, ದೀನಳು, ಉಪವಾಸದಿಂದ ಕೃಶಳು; ಶೋಕಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದವಳು, ನಿತ್ಯವೂ ದುಃಖದಲ್ಲೇ ನಿರತಳು.
5.15.24
प्रियं जनमपश्यन्तीं पश्यन्तीं राक्षसीगणम्।
स्वगणेन मृगीं हीनां श्वगणेनावृतामिव ॥ ५.१५.२४ ॥
ಪ್ರಿಯನನ್ನು ಕಾಣದೆ, ರಾಕ್ಷಸಿಯರ ಗುಂಪನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದವಳು; ತನ್ನ ಹಿಂಡಿನಿಂದ ಅಗಲಿದ ಜಿಂಕೆಯಂತೆ, ನಾಯಿಗಳ ಗುಂಪಿನಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟಂತೆ.
5.15.25
नीलनागाभया वेण्या जघनं गतयैकया।
नीलया नीरदापाये वनराज्या महीमिव ॥ ५.१५.२५ ॥
ಕಪ್ಪು ಹಾವಿನಂತೆ ಒಂದೇ ಕಪ್ಪು ಜಡೆ ಸೊಂಟದವರೆಗೆ ಇಳಿದಿತ್ತು; ಮಳೆಗಾಲ ಮುಗಿದ ನಂತರ ಕಪ್ಪು ಕಾಡಿನ ಸಾಲು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಆವರಿಸಿದಂತೆ.
5.15.26
सुखार्हां दुःखसंतप्तां व्यसनानामकोविदाम्।
तां विलोक्य विशालाक्षीमधिकं मलिनां कृशाम् ॥ ५.१५.२६ ॥
ಸುಖಕ್ಕೆ ಅರ್ಹಳು, ದುಃಖದಿಂದ ಬೆಂದವಳು, ಸಂಕಟಗಳನ್ನು ಅರಿಯದವಳು ಆದ ಆ ವಿಶಾಲಾಕ್ಷಿಯನ್ನು ನೋಡಿ; ಅತ್ಯಂತ ಮಲಿನಳಾಗಿ, ಕೃಶಳಾಗಿ.
5.15.27
तर्कयामास सीतेति कारणैरुपपादिभिः।
ह्रियमाणा तदा तेन रक्षसा कामरूपिणा ॥ ५.१५.२७ ॥
ಆಗ ಕಾಮರೂಪಿಯಾದ ಆ ರಾಕ್ಷಸನಿಂದ ಅಪಹರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವವಳು ಸೀತೆ ಎಂದು ಯೋಗ್ಯ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಅವನು ಊಹಿಸಿದನು.
5.15.28
यथारूपा हि दृष्टा सा तथारूपेयमंगना।
पूर्णचन्द्राननां सुभ्रूं चारुवृत्तपयोधराम् ॥ ५.१५.२८ ॥
ಆಕೆ ಹೇಗೆ ಕಾಣಿಸಿದ್ದಳೋ ಅದೇ ರೂಪ ಈ ಹೆಣ್ಣಿಗೂ ಇದೆ—ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರನಂತಹ ಮುಖ, ಸುಂದರ ಹುಬ್ಬು, ಸುಂದರ ಉಬ್ಬಿದ ಸ್ತನಗಳು.
5.15.29
कुर्वतीं प्रभया देवीं सर्वा वितिमिरा दिशः।
तां नीलकण्ठीं बिम्बोष्ठीं सुमध्यां सुप्रतिष्ठिताम् ॥ ५.१५.२९ ॥
ತನ್ನ ಪ್ರಭೆಯಿಂದ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಕತ್ತಲಿಲ್ಲದಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಆ ದೇವಿಯನ್ನು—ನೀಲಕಂಠಿ, ಬಿಂಬಫಲದಂತಹ ತುಟಿಗಳುಳ್ಳವಳು, ಸಣ್ಣ ಸೊಂಟದವಳು, ದೃಢವಾಗಿ ನೆಲೆಸಿದವಳು.
5.15.30
सीतां पद्मपलाशाक्षीं मन्मथस्य रतिं यथा।
इष्टां सर्वस्य जगतः पूर्णचन्द्रप्रभामिव ॥ ५.१५.३० ॥
ಸೀತೆಯನ್ನು—ಕಮಲದ ಎಸಳಿನಂತಹ ಕಣ್ಣುಳ್ಳವಳನ್ನು—ಮನ್ಮಥನ ರತಿಯಂತೆ, ಇಡೀ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಪ್ರಿಯಳು, ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರನ ಕಾಂತಿಯಂತೆ.
5.15.31
भूमौ सुतनुमासीनां नियतामिव तापसीम्।
निःश्वासबहुलां भीरुं भुजगेन्द्रवधूमिव ॥ ५.१५.३१ ॥
ಅವಳು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತಿದ್ದಳು—ತೆಳ್ಳನೆಯ ದೇಹದವಳು, ನಿಯಮಬದ್ಧ ತಾಪಸಿಯಂತೆ, ಪದೇ ಪದೇ ನಿಟ್ಟುಸಿರು ಬಿಡುತ್ತಾ, ಭಯಭೀತಳಾಗಿ, ಮಹಾನಾಗರಾಜನ ಪತ್ನಿಯಂತೆ.
5.15.32
शोकजालेन महता विततेन न राजतीम्।
संसक्तां धूमजालेन शिखामिव विभावसोः ॥ ५.१५.३२ ॥
ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಮಹಾ ಶೋಕಜಾಲದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿದ್ದರಿಂದ ಅವಳು ಹೊಳೆಯಲಿಲ್ಲ—ಬೆಂಕಿಯ ಜ್ವಾಲೆ ಹೊಗೆಯ ಜಾಲದಿಂದ ಆವೃತವಾದಂತೆ.
5.15.33
तां स्मृतीमिव संदिग्धामृद्धिं निपतितामिव।
विहतामिव च श्रद्धामाशां प्रतिहतामिव ॥ ५.१५.३३ ॥
ಅವಳು ಸಂದೇಹಕ್ಕೊಳಗಾದ ಸ್ಮೃತಿಯಂತೆ, ಬಿದ್ದುಹೋದ ಐಶ್ವರ್ಯದಂತೆ, ನಾಶವಾದ ಶ್ರದ್ಧೆಯಂತೆ, ತಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಆಶೆಯಂತೆ ಇದ್ದಳು.
5.15.34
सोपसर्गां यथा सिद्धिं बुद्धिं सकलुषामिव।
अभूतेनापवादेन कीर्तिं निपतितामिव ॥ ५.१५.३४ ॥
ಅವಳು ವಿಘ್ನಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಸಿದ್ಧಿಯಂತೆ, ಕಲುಷಿತ ಬುದ್ಧಿಯಂತೆ, ಸುಳ್ಳು ಅಪವಾದದಿಂದ ಬಿದ್ದ ಕೀರ್ತಿಯಂತೆ ಇದ್ದಳು.
5.15.35
रामोपरोधव्यथितां रक्षोगणनिपीडिताम्।
अबलां मृगशावाक्षीं वीक्षमाणां ततस्ततः ॥ ५.१५.३५ ॥
ರಾಮನ ಸಂಕಟದ ಚಿಂತೆಯಿಂದ ನೊಂದವಳು, ರಾಕ್ಷಸಗಣಗಳಿಂದ ಪೀಡಿತಳಾದವಳು, ಅಸಹಾಯಕಳು, ಜಿಂಕೆಮರಿಯ ಕಣ್ಣುಗಳ ಅವಳು ಇತ್ತ ಅತ್ತ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಳು.
5.15.36
बाष्पाम्बुपरिपूर्णेन कृष्णवक्राक्षिपक्ष्मणा।
वदनेनाप्रसन्नेन निःश्वसन्तीं पुनः पुनः ॥ ५.१५.३६ ॥
ಕಣ್ಣೀರಿನ ನೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ, ಕಪ್ಪು ಸುರುಳಿ ರೆಪ್ಪೆಗಳ, ಪ್ರಸನ್ನವಲ್ಲದ ಮುಖದಿಂದ ಅವಳು ಪದೇ ಪದೇ ನಿಟ್ಟುಸಿರು ಬಿಡುತ್ತಿದ್ದಳು.
5.15.37
मलपङ्कधरां दीनां मण्डनार्हाममण्डिताम्।
प्रभां नक्षत्रराजस्य कालमेघैरिवावृताम् ॥ ५.१५.३७ ॥
ಅವಳು ಕೊಳೆ ಮತ್ತು ಕೆಸರನ್ನು ಧರಿಸಿದವಳಾಗಿ, ದೀನಳಾಗಿ, ಅಲಂಕಾರಕ್ಕೆ ಅರ್ಹಳಾಗಿದ್ದರೂ ಅಲಂಕೃತಳಾಗಿರಲಿಲ್ಲ; ನಕ್ಷತ್ರರಾಜನ (ಚಂದ್ರನ) ಪ್ರಭೆ ಕಪ್ಪು ಮೇಘಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾದಂತಿದ್ದಳು.
5.15.38
तस्य संदिदिहे बुद्धिस्तथा सीतां निरीक्ष्य च।
आम्नायानामयोगेन विद्यां प्रशिथिलामिव ॥ ५.१५.३८ ॥
ಸೀತೆಯನ್ನು ನೋಡಿ ಅವನ ಬುದ್ಧಿಯೂ ಸಂದೇಹಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಯಿತು; ಅಭ್ಯಾಸವಿಲ್ಲದೆ ಶಾಸ್ತ್ರವಿದ್ಯೆ ಸಡಿಲಗೊಂಡಂತೆ.
5.15.39
दुःखेन बुबुधे सीतां हनुमाननलंकृताम्।
संस्कारेण यथा हीनां वाचमर्थान्तरं गताम् ॥ ५.१५.३९ ॥
ದುಃಖದಿಂದ ಹನುಮಂತ ಸೀತೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದನು; ಅಲಂಕೃತಳಾಗಿದ್ದರೂ, ಸಂಸ್ಕಾರವಿಲ್ಲದ ವಾಕ್ಯ ಬೇರೆ ಅರ್ಥವನ್ನು ಪಡೆದಂತೆ ಅವಳು ಇದ್ದಳು.
5.15.40
तां समीक्ष्य विशालाक्षीं राजपुत्रीमनिन्दिताम्।
तर्कयामास सीतेति कारणैरुपपादयन् ॥ ५.१५.४० ॥
ಆ ವಿಶಾಲಾಕ್ಷಿಯನ್ನು, ನಿಂದೆರಹಿತೆಯಾದ ರಾಜಪುತ್ರಿಯನ್ನು ನೋಡಿ, ಇವಳು ಸೀತೆ ಎಂದು ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಊಹಿಸಿದನು.
5.15.41
वैदेह्या यानि चांगेषु तदा रामोऽन्वकीर्तयत्।
तान्याभरणजालानि गात्रशोभीन्यलक्षयत् ॥ ५.१५.४१ ॥
ವೈದೇಹಿಯ ಅಂಗಗಳ ಮೇಲಿದ್ದ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ರಾಮನು ಆಗ ವರ್ಣಿಸಿದ್ದನೋ, ದೇಹದ ಸೊಬಗು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಆ ಆಭರಣಸಮೂಹಗಳನ್ನು ಅವನು ಗುರುತಿಸಿದನು.
5.15.42
सुकृतौ कर्णवेष्टौ च श्वदंष्ट्रौ च सुसंस्थितौ।
मणिविद्रुमचित्राणि हस्तेष्वाभरणानि च ॥ ५.१५.४२ ॥
ಚೆನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಎರಡು ಕಿವಿಯೋಲೆಗಳು, ನಾಯಿಯ ಹಲ್ಲಿನಂತೆ ಸುಸ್ಥಿತವಾದ ಆಭರಣಗಳು, ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ರತ್ನ ಮತ್ತು ಹವಳದಿಂದ ವಿಚಿತ್ರವಾದ ಆಭರಣಗಳು.
5.15.43
श्यामानि चिरयुक्तत्वात् तथा संस्थानवन्ति च।
तान्येवैतानि मन्येऽहं यानि रामोऽन्वकीर्तयत् ॥ ५.१५.४३ ॥
ದೀರ್ಘಕಾಲ ಧರಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಇವು ಮಂಕಾಗಿವೆ, ಆದರೂ ಸುಂದರ ಆಕಾರದವು. ರಾಮನು ವರ್ಣಿಸಿದ ಆಭರಣಗಳು ಇವೇ ಎಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ.
5.15.44
तत्र यान्यवहीनानि तान्यहं नोपलक्षये।
यान्यस्या नावहीनानि तानीमानि न संशयः ॥ ५.१५.४४ ॥
ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹಾನಿಯಾಗದವುಗಳನ್ನು ನಾನು ಗುರುತಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ. ಅವಳ ಬಳಿ ಹಾನಿಯಿಲ್ಲದೆ ಇದ್ದವು ಇವು ಅಲ್ಲ, ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.
5.15.45
पीतं कनकपट्टाभं स्रस्तं तद्वसनं शुभम्।
उत्तरीयं नगासक्तं तदा दृष्टं प्लवंगमैः ॥ ५.१५.४५ ॥
ಚಿನ್ನದ ಪಟ್ಟಿಯಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದ ಸುಂದರ ವಸ್ತ್ರ ಜಾರಿತ್ತು; ಮರದಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಉತ್ತರೀಯವನ್ನು ಆಗ ವಾನರರು ನೋಡಿದರು.
5.15.46
भूषणानि च मुख्यानि दृष्टानि धरणीतले।
अनयैवापविद्धानि स्वनवन्ति महान्ति च ॥ ५.१५.४६ ॥
ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಮುಖ್ಯ ಆಭರಣಗಳೂ ಕಂಡುಬಂದವು; ಅವಳೇ ಅವುಗಳನ್ನು ಎಸೆದಿದ್ದಳು—ಸದ್ದು ಮಾಡುವ, ದೊಡ್ಡ ಆಭರಣಗಳು.
5.15.47
इदं चिरगृहीतत्वाद् वसनं क्लिष्टवत्तरम्।
तथाप्यनूनं तद्वर्णं तथा श्रीमद्यथेतरत् ॥ ५.१५.४७ ॥
ದೀರ್ಘಕಾಲ ಧರಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಈ ವಸ್ತ್ರ ಹೆಚ್ಚು ಕೊಳೆಯಾಗಿದೆ; ಆದರೂ ಅದರ ಬಣ್ಣ ಕುಂದಿಲ್ಲ, ಮತ್ತೊಂದರಂತೆಯೇ ಸುಂದರವಾಗಿದೆ.
5.15.48
इयं कनकवर्णांगी रामस्य महिषी प्रिया।
प्रणष्टापि सती यस्य मनसो न प्रणश्यति ॥ ५.१५.४८ ॥
ಚಿನ್ನದ ಬಣ್ಣದ ಅಂಗಾಂಗಗಳುಳ್ಳ ಇವಳು ರಾಮನ ಪ್ರಿಯ ಪಟ್ಟಮಹಿಷಿ; ಕಳೆದುಹೋಗಿದ್ದರೂ, ಸತಿಯಾದ್ದರಿಂದ ಆಕೆಯ ಮನಸ್ಸು ಅವನನ್ನು ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ.
5.15.49
इयं सा यत्कृते रामश्चतुर्भिरिह तप्यते।
कारुण्येनानृशंस्येन शोकेन मदनेन च ॥ ५.१५.४९ ॥
ಇವಳಿಗಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ರಾಮನು ನಾಲ್ಕು ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಸಂಕಟಪಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆ: ಕರುಣೆಯಿಂದ, ಮೃದುತ್ವದಿಂದ, ಶೋಕದಿಂದ, ಮದನದಿಂದ.
5.15.50
स्त्री प्रणष्टेति कारुण्यादाश्रितेत्यानृशंस्यतः।
पत्नी नष्टेति शोकेन प्रियेति मदनेन च ॥ ५.१५.५० ॥
'ಹೆಣ್ಣು ಕಳೆದುಹೋದಳು' ಎಂಬ ಕರುಣೆಯಿಂದ, 'ಆಶ್ರಿತೆ' ಎಂಬ ಮೃದುತ್ವದಿಂದ, 'ಪತ್ನಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡೆ' ಎಂಬ ಶೋಕದಿಂದ, 'ಪ್ರಿಯೆ' ಎಂಬ ಮದನದಿಂದ.
5.15.51
अस्या देव्या यथारूपमंगप्रत्यंगसौष्ठवम्।
रामस्य च यथारूपं तस्येयमसितेक्षणा ॥ ५.१५.५१ ॥
ಈ ದೇವಿಯ ರೂಪ, ಅವಳ ಅಂಗಾಂಗಗಳ ಸೊಬಗು ಹೇಗಿದೆಯೋ, ರಾಮನ ರೂಪವೂ ಹಾಗೆಯೇ; ಅವನಿಗೆ ತಕ್ಕವಳು ಈ ಕಪ್ಪು ಕಣ್ಣಿನವಳು.
5.15.52
अस्या देव्या मनस्तस्मिंस्तस्य चास्यां प्रतिष्ठितम्।
तेनेयं स च धर्मात्मा मुहूर्तमपि जीवति ॥ ५.१५.५२ ॥
ಆ ದೇವಿಯ ಮನಸ್ಸು ಅವನಲ್ಲಿಯೂ, ಅವನ ಮನಸ್ಸು ಇವಳಲ್ಲಿಯೂ ನೆಲೆಸಿದೆ; ಅದರಿಂದಲೇ ಇವಳೂ ಆ ಧರ್ಮಾತ್ಮನೂ ಕ್ಷಣಕಾಲವಾದರೂ ಜೀವಿಸಿದ್ದಾರೆ.
5.15.53
दुष्करं कृतवान् रामो हीनो यदनया प्रभुः।
धारयत्यात्मनो देहं न शोकेनावसीदति ॥ ५.१५.५३ ॥
ಇವಳಿಲ್ಲದೆಯೂ ರಾಮನು ಕಷ್ಟಕರವಾದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆ: ತನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದಾನೆ, ಶೋಕದಿಂದ ಕುಸಿದಿಲ್ಲ.
5.15.54
एवं सीतां तथा दृष्ट्वा हृष्टः पवनसम्भवः।
जगाम मनसा रामं प्रशशंस च तं प्रभुम् ॥ ५.१५.५४ ॥
ಹೀಗೆ ಸೀತೆಯನ್ನು ಹಾಗೆ ನೋಡಿ, ಹರ್ಷಗೊಂಡ ವಾಯುಪುತ್ರನು ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ರಾಮನ ಬಳಿಗೆ ಹೋದನು ಮತ್ತು ಆ ಪ್ರಭುವನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದನು.