ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 5.15
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.15.1
स वीक्षमाणस्तत्रस्थो मार्गमाणश्च मैथिलीम्।
अवेक्षमाणश्च महीं सर्वां तामन्ववैक्षत ॥ ५.१५.१ ॥
ସେଠାରେ ଠିଆ ହୋଇ ଦେଖିଲେ, ମୈଥିଳୀଙ୍କୁ ଖୋଜିଲେ, ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀକୁ ଦୃଷ୍ଟି ପକାଇ ସେ ତାହାକୁ ଭଲ ଭାବେ ଅନୁସନ୍ଧାନ କଲେ।
5.15.2
संतानकलताभिश्च पादपैरुपशोभिताम्।
दिव्यगन्धरसोपेतां सर्वतः समलंकृताम् ॥ ५.१५.२ ॥
ସନ୍ତାନ ଲତା ଓ ଗଛରେ ଶୋଭିତ, ଦିବ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧ ଓ ରସରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସବୁ ଦିଗରେ ଭଲ ଭାବେ ସଜ୍ଜିତ (ସେହି ଭୂମି)।
5.15.3
तां स नन्दनसंकाशां मृगपक्षिभिरावृताम्।
हर्म्यप्रासादसम्बाधां कोकिलाकुलनिःस्वनाम् ॥ ५.१५.३ ॥
ନନ୍ଦନବନ ସଦୃଶ, ମୃଗ ଓ ପକ୍ଷୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରା, ହର୍ମ୍ୟ ଓ ପ୍ରାସାଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, କୋକିଳର ସ୍ୱରରେ ମୁଖରିତ ସେହି ସ୍ଥାନକୁ (ସେ ଦେଖିଲେ)।
5.15.4
काञ्चनोत्पलपद्माभिर्वापीभिरुपशोभिताम्।
बह्वासनकुथोपेतां बहुभूमिगृहायुताम् ॥ ५.१५.४ ॥
ସୁନା କମଳ ଓ ପଦ୍ମରେ ଶୋଭିତ ବାଓଳୀ ସହ, ଅନେକ ଆସନ ଓ ଆସ୍ତରଣରେ ଯୁକ୍ତ, ଅନେକ ଭୂଗର୍ଭ ଗୃହରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ (ସେହି ସ୍ଥାନ)।
5.15.5
सर्वर्तुकुसुमै रम्यैः फलवद्भिश्च पादपैः।
पुष्पितानामशोकानां श्रिया सूर्योदयप्रभाम् ॥ ५.१५.५ ॥
ସବୁ ଋତୁର ସୁନ୍ଦର ଫୁଲ ଓ ଫଳଯୁକ୍ତ ଗଛରେ, ଫୁଲିଥିବା ଅଶୋକ ଗଛର ଶୋଭାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ପରି ଆଲୋକିତ (ସେହି ସ୍ଥାନ)।
5.15.6
प्रदीप्तामिव तत्रस्थो मारुतिः समुदैक्षत।
निष्पत्रशाखां विहगैः क्रियमाणामिवासकृत् ॥ ५.१५.६ ॥
ସେଠାରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ମାରୁତି ସେହି ସ୍ଥାନକୁ ଜଳୁଥିବା ଭଳି ଦେଖିଲେ; ପତ୍ରହୀନ ଡାଳଗୁଡ଼ିକୁ ପକ୍ଷୀମାନେ ବାରମ୍ବାର ତିଆରି କରୁଥିବା ଭଳି ମନେ ହେଲା।
5.15.7
विनिष्पतद्भिः शतशश्चित्रैः पुष्पावतंसकैः।
समूलपुष्परचितैरशोकैः शोकनाशनैः ॥ ५.१५.७ ॥
ଶହ ଶହ ବିଚିତ୍ର ପୁଷ୍ପାଳଙ୍କାର ପରି ଉଠିଥିବା, ମୂଳ ସହିତ ଫୁଲରେ ସଜ୍ଜିତ, ଶୋକନାଶକ ଅଶୋକ ବୃକ୍ଷ।
5.15.8
पुष्पभारातिभारैश्च स्पृशद्भिरिव मेदिनीम्।
कर्णिकारैः कुसुमितैः किंशुकैश्च सुपुष्पितैः ॥ ५.१५.८ ॥
ପୁଷ୍ପଭାରରେ ପୃଥିବୀକୁ ଛୁଇଁବା ପରି ଅବନତ, ପ୍ରସ୍ଫୁଟିତ କର୍ଣ୍ଣିକାର ଓ ସୁପୁଷ୍ପିତ କିଂଶୁକ ବୃକ୍ଷ।
5.15.9
स देशः प्रभया तेषां प्रदीप्त इव सर्वतः।
पुंनागाः सप्तपर्णाश्च चम्पकोद्दालकास्तथा ॥ ५.१५.९ ॥
ସେହି ବୃକ୍ଷମାନଙ୍କ ପ୍ରଭାରେ ସେ ସ୍ଥାନ ଚାରିଆଡ଼େ ଜଳୁଥିବା ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଥିଲା; ପୁନ୍ନାଗ, ସପ୍ତପର୍ଣ୍ଣ, ଚମ୍ପକ ଓ ଉଦ୍ଦାଳକ ବୃକ୍ଷ ମଧ୍ୟ।
5.15.10
विवृद्धमूला बहवः शोभन्ते स्म सुपुष्पिताः।
शातकुम्भनिभाः केचित् केचिदग्निशिखप्रभाः ॥ ५.१५.१० ॥
ଗଭୀର ମୂଳ ବିସ୍ତାର କରିଥିବା ଅନେକ ସୁପୁଷ୍ପିତ ବୃକ୍ଷ ଶୋଭା ପାଉଥିଲେ; କେତେକ ସୁନା ପରି, କେତେକ ଅଗ୍ନିଶିଖା ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ।
5.15.11
नीलाञ्जननिभाः केचित् तत्राशोकाः सहस्रशः।
नन्दनं विबुधोद्यानं चित्रं चैत्ररथं यथा ॥ ५.१५.११ ॥
କେତେକ ନୀଳ କଜଳ ପରି ଥିଲେ; ସେଠାରେ ହଜାର ହଜାର ଅଶୋକ ବୃକ୍ଷ ଥିଲେ — ଦେବତାମାନଙ୍କ ନନ୍ଦନ ଉଦ୍ୟାନ ବା ଅଦ୍ଭୁତ ଚୈତ୍ରରଥ ପରି।
5.15.12
अतिवृत्तमिवाचिन्त्यं दिव्यं रम्यश्रियायुतम्।
द्वितीयमिव चाकाशं पुष्पज्योतिर्गणायुतम् ॥ ५.१५.१२ ॥
ତାହା ଅଚିନ୍ତ୍ୟ, ଦିବ୍ୟ, ରମଣୀୟ ଶୋଭାଯୁକ୍ତ, ପୁଷ୍ପଜ୍ୟୋତିର ଗଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ୱିତୀୟ ଆକାଶ ପରି ଥିଲା।
5.15.13
पुष्परत्नशतैश्चित्रं पञ्चमं सागरं यथा।
सर्वर्तुपुष्पैर्निचितं पादपैर्मधुगन्धिभिः ॥ ५.१५.१३ ॥
ଶହ ଶହ ପୁଷ୍ପରତ୍ନରେ ବିଚିତ୍ର, ପଞ୍ଚମ ସାଗର ପରି, ସବୁ ଋତୁର ପୁଷ୍ପରେ ଘନ, ମଧୁଗନ୍ଧୀ ବୃକ୍ଷରେ ଆବୃତ।
5.15.14
नानानिनादैरुद्यानं रम्यं मृगगणद्विजैः।
अनेकगन्धप्रवहं पुण्यगन्धं मनोहरम् ॥ ५.१५.१४ ॥
ନାନା ଶବ୍ଦରେ ମୁଖରିତ, ମୃଗ ଓ ପକ୍ଷୀଙ୍କ ଝାଙ୍କରେ ରମ୍ୟ ସେ ଉଦ୍ୟାନ; ଅନେକ ସୁଗନ୍ଧ ବହି, ପୁଣ୍ୟଗନ୍ଧରେ ମନୋହର।
5.15.15
शैलेन्द्रमिव गन्धाढ्यं द्वितीयं गन्धमादनम्।
अशोकवनिकायां तु तस्यां वानरपुंगवः ॥ ५.१५.१५ ॥
ପର୍ବତରାଜ ପରି ଗନ୍ଧପୂର୍ଣ୍ଣ, ଦ୍ୱିତୀୟ ଗନ୍ଧମାଦନ ପରି ସେହି ଅଶୋକବନିକାରେ ବାନରଶ୍ରେଷ୍ଠ...
5.15.16
स ददर्शाविदूरस्थं चैत्यप्रासादमूर्जितम्।
मध्ये स्तम्भसहस्रेण स्थितं कैलासपाण्डुरम् ॥ ५.१५.१६ ॥
ସେ ନିକଟରେ ଥିବା ଉଚ୍ଚ, ଦୃଢ଼ ଚୈତ୍ୟପ୍ରାସାଦ ଦେଖିଲେ; ତାହା ମଝିରେ ହଜାର ସ୍ତମ୍ଭ ଉପରେ ଛିଡ଼ା, କୈଲାସ ପରି ଧଳା ଥିଲା।
5.15.17
प्रवालकृतसोपानं तप्तकाञ्चनवेदिकम्।
मुष्णन्तमिव चक्षूंषि द्योतमानमिव श्रिया ॥ ५.१५.१७ ॥
ପ୍ରବାଳର ସିଡ଼ି ଓ ତପ୍ତ ସୁନାର ବେଦୀଯୁକ୍ତ; ଆଖି ଝଲସାଇ ଦେଉଥିବା ପରି, ଶୋଭାରେ ଝଲସୁଥିବା।
5.15.18
निर्मलं प्रांशुभावत्वादुल्लिखन्तमिवाम्बरम्।
ततो मलिनसंवीतां राक्षसीभिः समावृताम् ॥ ५.१५.१८ ॥
ଉଚ୍ଚତା ହେତୁ ନିର୍ମଳ, ଆକାଶକୁ ଛୁଇଁବା ପରି। ତା'ପରେ ମଳିନ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା ରାକ୍ଷସୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରା (ଜଣେ ନାରୀକୁ) ସେ ଦେଖିଲେ।
5.15.19
उपवासकृशां दीनां निःश्वसन्तीं पुनः पुनः।
ददर्श शुक्लपक्षादौ चन्द्ररेखामिवामलाम् ॥ ५.१५.१९ ॥
ଉପବାସରେ କୃଶା, ଦୀନା, ବାରମ୍ବାର ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡୁଥିବା ତାଙ୍କୁ ସେ ଦେଖିଲେ; ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ଆରମ୍ଭରେ ନିର୍ମଳ ଚନ୍ଦ୍ରରେଖା ପରି।
5.15.20
मन्दप्रख्यायमानेन रूपेण रुचिरप्रभाम्।
पिनद्धां धूमजालेन शिखामिव विभावसोः ॥ ५.१५.२० ॥
ଧୂଆ ଜାଲରେ ଘେରା, ଅସ୍ପଷ୍ଟ ଦେଖାଯାଉଥିବା ରୂପର ମନୋହର ପ୍ରଭାଯୁକ୍ତା; ଅଗ୍ନିଶିଖା ପରି।
5.15.21
पीतेनैकेन संवीतां क्लिष्टेनोत्तमवाससा।
सपङ्कामनलंकारां विपद्मामिव पद्मिनीम् ॥ ५.१५.२१ ॥
ଗୋଟିଏ ହଳଦିଆ, ମଳିନ ଉତ୍ତମ ବସ୍ତ୍ରରେ ଆବୃତା; ପଙ୍କଯୁକ୍ତା, ଅଳଙ୍କାରହୀନା, ପଦ୍ମହୀନ ପଦ୍ମିନୀ ପରି।
5.15.22
पीडितां दुःखसंतप्तां परिक्षीणां तपस्विनीम्।
ग्रहेणांगारकेणेव पीडितामिव रोहिणीम् ॥ ५.१५.२२ ॥
ପୀଡ଼ିତା, ଦୁଃଖରେ ସନ୍ତପ୍ତା, ଅତି କ୍ଷୀଣା ତପସ୍ବିନୀ; ମଙ୍ଗଳ ଗ୍ରହରେ ପୀଡ଼ିତା ରୋହିଣୀ ପରି।
5.15.23
अश्रुपूर्णमुखीं दीनां कृशामनशनेन च।
शोकध्यानपरां दीनां नित्यं दुःखपरायणाम् ॥ ५.१५.२३ ॥
ଲୋତକ ଭରା ମୁହଁର, ଦୀନା, ଅନଶନରେ କୃଶା; ଶୋକ ଓ ଧ୍ୟାନରେ ନିମଗ୍ନା, ସଦା ଦୁଃଖରେ ରତା।
5.15.24
प्रियं जनमपश्यन्तीं पश्यन्तीं राक्षसीगणम्।
स्वगणेन मृगीं हीनां श्वगणेनावृतामिव ॥ ५.१५.२४ ॥
ପ୍ରିୟଜଣଙ୍କୁ ନ ଦେଖି, ରାକ୍ଷସୀଗଣଙ୍କୁ ଦେଖୁଥିବା; ନିଜ ଗଣରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ମୃଗୀ ପରି, କୁକୁରଗଣରେ ଘେରାଯାଇଥିବା ପରି।
5.15.25
नीलनागाभया वेण्या जघनं गतयैकया।
नीलया नीरदापाये वनराज्या महीमिव ॥ ५.१५.२५ ॥
କଳା ସାପ ପରି ଏକ କଳା ବେଣୀ ଜଘନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଝୁଲୁଥିଲା; ବର୍ଷା ଶେଷ ହେଲେ କଳା ବନ-ଶ୍ରେଣୀ ପୃଥିବୀକୁ ଆବୃତ କରିବା ପରି।
5.15.26
सुखार्हां दुःखसंतप्तां व्यसनानामकोविदाम्।
तां विलोक्य विशालाक्षीमधिकं मलिनां कृशाम् ॥ ५.१५.२६ ॥
ସୁଖର ଯୋଗ୍ୟା, ଦୁଃଖରେ ସନ୍ତପ୍ତା, ବିପଦ ଅଜ୍ଞାତ ସେହି ବିଶାଳାକ୍ଷୀଙ୍କୁ ଦେଖି; ଅତ୍ୟଧିକ ମଳିନା ଓ କୃଶା।
5.15.27
तर्कयामास सीतेति कारणैरुपपादिभिः।
ह्रियमाणा तदा तेन रक्षसा कामरूपिणा ॥ ५.१५.२७ ॥
ସେତେବେଳେ କାମରୂପୀ ରାକ୍ଷସ ଦ୍ୱାରା ହରଣ ହେଉଥିବା ସେ ସୀତା ବୋଲି ସମ୍ଭାବ୍ୟ କାରଣରୁ ସେ ଅନୁମାନ କଲେ।
5.15.28
यथारूपा हि दृष्टा सा तथारूपेयमंगना।
पूर्णचन्द्राननां सुभ्रूं चारुवृत्तपयोधराम् ॥ ५.१५.२८ ॥
ସେ ଯେପରି ରୂପରେ ଦେଖାଯାଇଥିଲେ, ସେହି ରୂପ ଏ ନାରୀରେ ମଧ୍ୟ ଅଛି—ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ପରି ମୁଖ, ସୁନ୍ଦର ଭ୍ରୂ, ସୁଗୋଲ ସୁନ୍ଦର ସ୍ତନ।
5.15.29
कुर्वतीं प्रभया देवीं सर्वा वितिमिरा दिशः।
तां नीलकण्ठीं बिम्बोष्ठीं सुमध्यां सुप्रतिष्ठिताम् ॥ ५.१५.२९ ॥
ନିଜ ପ୍ରଭାରେ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଅନ୍ଧକାରହୀନ କରୁଥିବା ସେହି ଦେବୀଙ୍କୁ—ନୀଳକଣ୍ଠୀ, ବିମ୍ବଫଳ ପରି ଓଷ୍ଠଯୁକ୍ତା, ସୁନ୍ଦର କଟିଦେଶ ଥିବା, ଦୃଢ଼ ଭାବେ ସ୍ଥିତା।
5.15.30
सीतां पद्मपलाशाक्षीं मन्मथस्य रतिं यथा।
इष्टां सर्वस्य जगतः पूर्णचन्द्रप्रभामिव ॥ ५.१५.३० ॥
ସୀତାଙ୍କୁ—ପଦ୍ମ ପାଖୁଡ଼ା ପରି ଆଖିବିଶିଷ୍ଟାଙ୍କୁ—ମନ୍ମଥଙ୍କ ରତି ପରି, ସମସ୍ତ ଜଗତର ପ୍ରିୟା, ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ରର ପ୍ରଭା ପରି।
5.15.31
भूमौ सुतनुमासीनां नियतामिव तापसीम्।
निःश्वासबहुलां भीरुं भुजगेन्द्रवधूमिव ॥ ५.१५.३१ ॥
ସେ ଭୂମିରେ ବସିଥିଲେ — ପତଳା ଶରୀରବାଳୀ, ସଂଯମୀ ତାପସୀ ପରି, ବାରମ୍ବାର ଦୀର୍ଘ ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ୁଥିଲେ, ଭୀତ, ଯେପରି ଜଣେ ନାଗରାଜଙ୍କ ପତ୍ନୀ।
5.15.32
शोकजालेन महता विततेन न राजतीम्।
संसक्तां धूमजालेन शिखामिव विभावसोः ॥ ५.१५.३२ ॥
ବିସ୍ତୃତ ମହାଶୋକଜାଳରେ ଘେରି ହେଉଥିବାରୁ ସେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେଖାଯାଉନଥିଲେ — ଅଗ୍ନିଶିଖା ଧୂଆଁଜାଳରେ ଆବୃତ ଥିବା ପରି।
5.15.33
तां स्मृतीमिव संदिग्धामृद्धिं निपतितामिव।
विहतामिव च श्रद्धामाशां प्रतिहतामिव ॥ ५.१५.३३ ॥
ସେ ଯେପରି ସନ୍ଦେହରେ ପଡ଼ିଥିବା ସ୍ମୃତି, ପତିତ ଋଦ୍ଧି, ବିନଷ୍ଟ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଏବଂ ପ୍ରତିହତ ଆଶା ପରି ଥିଲେ।
5.15.34
सोपसर्गां यथा सिद्धिं बुद्धिं सकलुषामिव।
अभूतेनापवादेन कीर्तिं निपतितामिव ॥ ५.१५.३४ ॥
ସେ ଯେପରି ବିଘ୍ନରେ ଘେରା ସିଦ୍ଧି, କଳୁଷିତ ବୁଦ୍ଧି ଏବଂ ମିଥ୍ୟା ଅପବାଦରେ ପତିତ ଖ୍ୟାତି ପରି ଥିଲେ।
5.15.35
रामोपरोधव्यथितां रक्षोगणनिपीडिताम्।
अबलां मृगशावाक्षीं वीक्षमाणां ततस्ततः ॥ ५.१५.३५ ॥
ରାମଙ୍କ ସଙ୍କଟ ଚିନ୍ତାରେ ବ୍ୟଥିତ, ରାକ୍ଷସଗଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୀଡ଼ିତ, ଅସହାୟା, ମୃଗଶାବକ ପରି ଆଖିର ସେ ଏଣେତେଣେ ଚାହୁଁଥିଲେ।
5.15.36
बाष्पाम्बुपरिपूर्णेन कृष्णवक्राक्षिपक्ष्मणा।
वदनेनाप्रसन्नेन निःश्वसन्तीं पुनः पुनः ॥ ५.१५.३६ ॥
ଲୁହଜଳରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, କଳା ବଙ୍କା ପତା ଆଖିର, ଅପ୍ରସନ୍ନ ମୁଖରେ ସେ ବାରମ୍ବାର ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ୁଥିଲେ।
5.15.37
मलपङ्कधरां दीनां मण्डनार्हाममण्डिताम्।
प्रभां नक्षत्रराजस्य कालमेघैरिवावृताम् ॥ ५.१५.३७ ॥
ସେ ମଳ ଓ ପଙ୍କ ଧାରଣ କରିଥିବା, ଦୀନା, ଅଳଙ୍କାର ଯୋଗ୍ୟା ହୋଇ ମଧ୍ୟ ଅଲଙ୍କୃତା ନଥିଲେ; ଯେପରି ନକ୍ଷତ୍ରରାଜ (ଚନ୍ଦ୍ର)ଙ୍କ ପ୍ରଭା କଳା ମେଘରେ ଆବୃତ।
5.15.38
तस्य संदिदिहे बुद्धिस्तथा सीतां निरीक्ष्य च।
आम्नायानामयोगेन विद्यां प्रशिथिलामिव ॥ ५.१५.३८ ॥
ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖି ତାଙ୍କ ବୁଦ୍ଧି ମଧ୍ୟ ସନ୍ଦେହରେ ପଡ଼ିଲା, ଯେପରି ଅଭ୍ୟାସ ଅଭାବରେ ଶାସ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟା ଶିଥିଳ ହୁଏ।
5.15.39
दुःखेन बुबुधे सीतां हनुमाननलंकृताम्।
संस्कारेण यथा हीनां वाचमर्थान्तरं गताम् ॥ ५.१५.३९ ॥
ଦୁଃଖରେ ହନୁମାନ ସୀତାଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିଲେ; ଅଳଙ୍କୃତା ହୋଇ ମଧ୍ୟ ସେ ସଂସ୍କାରହୀନ ବାକ୍ୟ ପରି ଅନ୍ୟ ଅର୍ଥ ପାଇଥିବା ଭଳି ଥିଲେ।
5.15.40
तां समीक्ष्य विशालाक्षीं राजपुत्रीमनिन्दिताम्।
तर्कयामास सीतेति कारणैरुपपादयन् ॥ ५.१५.४० ॥
ସେହି ବିଶାଳାକ୍ଷୀ, ନିନ୍ଦାରହିତା ରାଜପୁତ୍ରୀଙ୍କୁ ଦେଖି ସେ କାରଣ ଦ୍ୱାରା ଅନୁମାନ କଲେ ଯେ ଏ ସୀତା।
5.15.41
वैदेह्या यानि चांगेषु तदा रामोऽन्वकीर्तयत्।
तान्याभरणजालानि गात्रशोभीन्यलक्षयत् ॥ ५.१५.४१ ॥
ବୈଦେହୀଙ୍କ ଅଙ୍ଗରେ ଯେଉଁ ଅଳଙ୍କାର ରାମ ସେତେବେଳେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଥିଲେ, ଦେହ ଶୋଭା ବଢ଼ାଉଥିବା ସେହି ଅଳଙ୍କାର ସମୂହକୁ ସେ ଚିହ୍ନିଲେ।
5.15.42
सुकृतौ कर्णवेष्टौ च श्वदंष्ट्रौ च सुसंस्थितौ।
मणिविद्रुमचित्राणि हस्तेष्वाभरणानि च ॥ ५.१५.४२ ॥
ସୁନିର୍ମିତ ଦୁଇ କର୍ଣ୍ଣାଭରଣ, କୁକୁରଦାନ୍ତ ପରି ସୁସ୍ଥିତ ଅଳଙ୍କାର, ଏବଂ ହାତରେ ମଣି ଓ ପ୍ରବାଳରେ ବିଚିତ୍ର ଅଳଙ୍କାର।
5.15.43
श्यामानि चिरयुक्तत्वात् तथा संस्थानवन्ति च।
तान्येवैतानि मन्येऽहं यानि रामोऽन्वकीर्तयत् ॥ ५.१५.४३ ॥
ବହୁ ଦିନ ପିନ୍ଧିବାରୁ ଏଗୁଡ଼ିକ ମଳିନ, ତଥାପି ସୁନ୍ଦର ଆକୃତିର। ରାମ ଯେଉଁ ଅଳଙ୍କାର ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଥିଲେ, ମୁଁ ଭାବେ ଏଗୁଡ଼ିକ ସେଇ ସବୁ।
5.15.44
तत्र यान्यवहीनानि तान्यहं नोपलक्षये।
यान्यस्या नावहीनानि तानीमानि न संशयः ॥ ५.१५.४४ ॥
ସେଥିମଧ୍ୟରୁ ଅକ୍ଷତ ଥିବାଗୁଡ଼ିକୁ ମୁଁ ଚିହ୍ନି ପାରୁନାହିଁ। ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଅକ୍ଷତ ଥିବାଗୁଡ଼ିକ ଏଗୁଡ଼ିକ ନୁହେଁ, ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
5.15.45
पीतं कनकपट्टाभं स्रस्तं तद्वसनं शुभम्।
उत्तरीयं नगासक्तं तदा दृष्टं प्लवंगमैः ॥ ५.१५.४५ ॥
ସୁନା ପଟି ପରି ଝଲମଲ ହଳଦିଆ ସୁନ୍ଦର ବସ୍ତ୍ର ଖସିପଡ଼ିଥିଲା; ଗଛରେ ଲାଗି ରହିଥିବା ଉତ୍ତରୀୟକୁ ସେତେବେଳେ ବାନରମାନେ ଦେଖିଥିଲେ।
5.15.46
भूषणानि च मुख्यानि दृष्टानि धरणीतले।
अनयैवापविद्धानि स्वनवन्ति महान्ति च ॥ ५.१५.४६ ॥
ଭୂମିରେ ପ୍ରଧାନ ଅଳଙ୍କାରମାନ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଗଲା; ସେ ନିଜେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ପକାଇଥିଲେ—ଝଙ୍କାର କରୁଥିବା ଏବଂ ବଡ଼ ଅଳଙ୍କାର।
5.15.47
इदं चिरगृहीतत्वाद् वसनं क्लिष्टवत्तरम्।
तथाप्यनूनं तद्वर्णं तथा श्रीमद्यथेतरत् ॥ ५.१५.४७ ॥
ବହୁ ଦିନ ପିନ୍ଧିବାରୁ ଏ ବସ୍ତ୍ର ଅଧିକ ମଳିନ ହୋଇଛି; ତଥାପି ଏହାର ରଙ୍ଗ କମିନାହିଁ, ଅନ୍ୟ ପରି ସୁନ୍ଦର ଅଛି।
5.15.48
इयं कनकवर्णांगी रामस्य महिषी प्रिया।
प्रणष्टापि सती यस्य मनसो न प्रणश्यति ॥ ५.१५.४८ ॥
ସୁନା ବର୍ଣ୍ଣର ଅଙ୍ଗଯୁକ୍ତା ଏ ନାରୀ ରାମଙ୍କ ପ୍ରିୟା ପଟ୍ଟମହିଷୀ; ହଜିଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସତୀ ହୋଇଥିବାରୁ ତାଙ୍କ ମନ ତାଙ୍କୁ କେବେ ଛାଡ଼େ ନାହିଁ।
5.15.49
इयं सा यत्कृते रामश्चतुर्भिरिह तप्यते।
कारुण्येनानृशंस्येन शोकेन मदनेन च ॥ ५.१५.४९ ॥
ଏହାରି ପାଇଁ ଏଠାରେ ରାମ ଚାରି କାରଣରୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗୁଛନ୍ତି: କରୁଣାରୁ, କୋମଳତାରୁ, ଶୋକରୁ ଓ ମଦନରୁ।
5.15.50
स्त्री प्रणष्टेति कारुण्यादाश्रितेत्यानृशंस्यतः।
पत्नी नष्टेति शोकेन प्रियेति मदनेन च ॥ ५.१५.५० ॥
'ସ୍ତ୍ରୀ ହଜିଗଲା' ବୋଲି କରୁଣାରୁ, 'ଆଶ୍ରିତା' ବୋଲି କୋମଳତାରୁ, 'ପତ୍ନୀ ହଜିଗଲା' ବୋଲି ଶୋକରୁ ଓ 'ପ୍ରିୟା' ବୋଲି ମଦନରୁ।
5.15.51
अस्या देव्या यथारूपमंगप्रत्यंगसौष्ठवम्।
रामस्य च यथारूपं तस्येयमसितेक्षणा ॥ ५.१५.५१ ॥
ଏହି ଦେବୀଙ୍କ ରୂପ, ଅଙ୍ଗପ୍ରତ୍ୟଙ୍ଗର ସୌଷ୍ଠବ ଯେମିତି, ରାମଙ୍କ ରୂପ ମଧ୍ୟ ସେମିତି; ତାଙ୍କ ଯୋଗ୍ୟା ଏହି କଳାଆଖି।
5.15.52
अस्या देव्या मनस्तस्मिंस्तस्य चास्यां प्रतिष्ठितम्।
तेनेयं स च धर्मात्मा मुहूर्तमपि जीवति ॥ ५.१५.५२ ॥
ସେହି ଦେବୀଙ୍କ ମନ ତାଙ୍କଠାରେ ଓ ତାଙ୍କ ମନ ଏହିଠାରେ ସ୍ଥିର; ସେଥିପାଇଁ ଏହି ଓ ସେହି ଧର୍ମାତ୍ମା କ୍ଷଣମାତ୍ର ବଞ୍ଚିଛନ୍ତି।
5.15.53
दुष्करं कृतवान् रामो हीनो यदनया प्रभुः।
धारयत्यात्मनो देहं न शोकेनावसीदति ॥ ५.१५.५३ ॥
ଏହାଙ୍କ ବିନା ରାମ ଦୁଷ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି: ନିଜ ଦେହ ଧାରଣ କରୁଛନ୍ତି, ଶୋକରେ ଅବସନ୍ନ ହେଉନାହାନ୍ତି।
5.15.54
एवं सीतां तथा दृष्ट्वा हृष्टः पवनसम्भवः।
जगाम मनसा रामं प्रशशंस च तं प्रभुम् ॥ ५.१५.५४ ॥
ଏହିପରି ସୀତାଙ୍କୁ ସେପରି ଦେଖି ହର୍ଷିତ ପବନପୁତ୍ର ମନରେ ରାମଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ ଓ ସେହି ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ।