വാല്മീകി രാമായണം · സർഗം 5.15
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.15.1
स वीक्षमाणस्तत्रस्थो मार्गमाणश्च मैथिलीम्।
अवेक्षमाणश्च महीं सर्वां तामन्ववैक्षत ॥ ५.१५.१ ॥
അവിടെ നിന്ന് നോക്കിക്കൊണ്ടും മൈഥിലിയെ അന്വേഷിച്ചുകൊണ്ടും ഭൂമി മുഴുവൻ കണ്ണോടിച്ച് അവൻ അതിനെ സൂക്ഷ്മമായി പരിശോധിച്ചു.
5.15.2
संतानकलताभिश्च पादपैरुपशोभिताम्।
दिव्यगन्धरसोपेतां सर्वतः समलंकृताम् ॥ ५.१५.२ ॥
സന്താനലതകളും വൃക്ഷങ്ങളും കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതും ദിവ്യമായ സുഗന്ധവും രസവും നിറഞ്ഞതും എല്ലാ ഭാഗത്തും നന്നായി അണിയിക്കപ്പെട്ടതുമായ (ആ ഭൂമി).
5.15.3
तां स नन्दनसंकाशां मृगपक्षिभिरावृताम्।
हर्म्यप्रासादसम्बाधां कोकिलाकुलनिःस्वनाम् ॥ ५.१५.३ ॥
നന്ദനവനത്തിനു സമാനമായ, മൃഗങ്ങളും പക്ഷികളും നിറഞ്ഞ, മാളികകളും കൊട്ടാരങ്ങളും തിങ്ങിയ, കുയിലുകളുടെ ശബ്ദം മുഴങ്ങുന്ന അതിനെ (അവൻ കണ്ടു).
5.15.4
काञ्चनोत्पलपद्माभिर्वापीभिरुपशोभिताम्।
बह्वासनकुथोपेतां बहुभूमिगृहायुताम् ॥ ५.१५.४ ॥
സ്വർണ്ണത്താമരകളും ആമ്പലുകളും നിറഞ്ഞ വാപികളാൽ ശോഭിതമായ, പല ആസനങ്ങളും വിരിപ്പുകളും ഉള്ള, പല ഭൂഗൃഹങ്ങൾ നിറഞ്ഞ (അത്).
5.15.5
सर्वर्तुकुसुमै रम्यैः फलवद्भिश्च पादपैः।
पुष्पितानामशोकानां श्रिया सूर्योदयप्रभाम् ॥ ५.१५.५ ॥
എല്ലാ ഋതുക്കളിലെയും മനോഹര പുഷ്പങ്ങളും ഫലങ്ങളുമുള്ള വൃക്ഷങ്ങളാലും പൂത്ത അശോകങ്ങളുടെ ശോഭയാലും സൂര്യോദയപ്രഭ പോലെയുള്ള (അത്).
5.15.6
प्रदीप्तामिव तत्रस्थो मारुतिः समुदैक्षत।
निष्पत्रशाखां विहगैः क्रियमाणामिवासकृत् ॥ ५.१५.६ ॥
അവിടെ നിന്ന മാരുതി അതിനെ പ്രകാശിക്കുന്നതുപോലെ നോക്കി; ഇലകളില്ലാത്ത ശാഖകളെ പക്ഷികൾ വീണ്ടും വീണ്ടും ഒരുക്കുന്നതുപോലെ (തോന്നി).
5.15.7
विनिष्पतद्भिः शतशश्चित्रैः पुष्पावतंसकैः।
समूलपुष्परचितैरशोकैः शोकनाशनैः ॥ ५.१५.७ ॥
നൂറുകണക്കിന് വിചിത്രമായ പുഷ്പാഭരണങ്ങൾ പോലെ മുളച്ചുയർന്ന, വേരോടെ പൂക്കളാൽ അലങ്കരിച്ച, ശോകം നശിപ്പിക്കുന്ന അശോകവൃക്ഷങ്ങൾ.
5.15.8
पुष्पभारातिभारैश्च स्पृशद्भिरिव मेदिनीम्।
कर्णिकारैः कुसुमितैः किंशुकैश्च सुपुष्पितैः ॥ ५.१५.८ ॥
പൂഭാരത്താൽ ഭൂമിയെ സ്പർശിക്കുന്നതുപോലെ കുനിഞ്ഞ, വിരിഞ്ഞ കർണികാരങ്ങളും, നന്നായി പൂത്ത കിംശുകങ്ങളും.
5.15.9
स देशः प्रभया तेषां प्रदीप्त इव सर्वतः।
पुंनागाः सप्तपर्णाश्च चम्पकोद्दालकास्तथा ॥ ५.१५.९ ॥
ആ മരങ്ങളുടെ പ്രഭയാൽ ആ പ്രദേശം എല്ലായിടത്തും ജ്വലിക്കുന്നതുപോലെ തിളങ്ങി; പുന്നാഗം, സപ്തപർണം, ചമ്പകം, ഉദ്ദാലകം എന്നിവയും.
5.15.10
विवृद्धमूला बहवः शोभन्ते स्म सुपुष्पिताः।
शातकुम्भनिभाः केचित् केचिदग्निशिखप्रभाः ॥ ५.१५.१० ॥
ആഴത്തിൽ വേരൂന്നിയ, നന്നായി പൂത്ത പല മരങ്ങളും ശോഭിച്ചു; ചിലത് സ്വർണ്ണംപോലെയും ചിലത് അഗ്നിജ്വാലയുടെ പ്രഭയോടെയും.
5.15.11
नीलाञ्जननिभाः केचित् तत्राशोकाः सहस्रशः।
नन्दनं विबुधोद्यानं चित्रं चैत्ररथं यथा ॥ ५.१५.११ ॥
ചിലത് നീല അഞ്ജനംപോലെയായിരുന്നു; അവിടെ ആയിരക്കണക്കിന് അശോകവൃക്ഷങ്ങൾ — ദേവോദ്യാനമായ നന്ദനവും അദ്ഭുതമായ ചൈത്രരഥവും പോലെ.
5.15.12
अतिवृत्तमिवाचिन्त्यं दिव्यं रम्यश्रियायुतम्।
द्वितीयमिव चाकाशं पुष्पज्योतिर्गणायुतम् ॥ ५.१५.१२ ॥
അത് സങ്കല്പാതീതവും ദിവ്യവുമായി, മനോഹര ശോഭയോടെ, പുഷ്പപ്രകാശത്തിന്റെ കൂട്ടങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞ രണ്ടാമത്തെ ആകാശംപോലെയായിരുന്നു.
5.15.13
पुष्परत्नशतैश्चित्रं पञ्चमं सागरं यथा।
सर्वर्तुपुष्पैर्निचितं पादपैर्मधुगन्धिभिः ॥ ५.१५.१३ ॥
നൂറുകണക്കിന് പുഷ്പരത്നങ്ങളാൽ വിചിത്രമായി, അഞ്ചാമത്തെ സമുദ്രംപോലെ, എല്ലാ ഋതുക്കളിലെയും പൂക്കളാൽ നിറഞ്ഞ്, മധുഗന്ധമുള്ള വൃക്ഷങ്ങളാൽ ആവൃതമായി.
5.15.14
नानानिनादैरुद्यानं रम्यं मृगगणद्विजैः।
अनेकगन्धप्रवहं पुण्यगन्धं मनोहरम् ॥ ५.१५.१४ ॥
നാനാവിധ ശബ്ദങ്ങളാൽ മുഖരിതമായി, മൃഗക്കൂട്ടങ്ങളും പക്ഷികളുമായി രമ്യമായ ഉദ്യാനം; അനേകം ഗന്ധങ്ങൾ വഹിച്ച്, പുണ്യഗന്ധത്താൽ മനോഹരമായിരുന്നു.
5.15.15
शैलेन्द्रमिव गन्धाढ्यं द्वितीयं गन्धमादनम्।
अशोकवनिकायां तु तस्यां वानरपुंगवः ॥ ५.१५.१५ ॥
പർവതരാജനെപ്പോലെ ഗന്ധസമൃദ്ധമായി, രണ്ടാമത്തെ ഗന്ധമാദനംപോലെ ഉണ്ടായിരുന്ന ആ അശോകവനികയിൽ, വാനരശ്രേഷ്ഠൻ...
5.15.16
स ददर्शाविदूरस्थं चैत्यप्रासादमूर्जितम्।
मध्ये स्तम्भसहस्रेण स्थितं कैलासपाण्डुरम् ॥ ५.१५.१६ ॥
അടുത്തുള്ള ഉയർന്നതും ദൃഢവുമായ ചൈത്യപ്രാസാദം അവൻ കണ്ടു; അത് മധ്യത്തിൽ ആയിരം തൂണുകളിൽ നിന്ന് കൈലാസംപോലെ വെളുത്തിരുന്നു.
5.15.17
प्रवालकृतसोपानं तप्तकाञ्चनवेदिकम्।
मुष्णन्तमिव चक्षूंषि द्योतमानमिव श्रिया ॥ ५.१५.१७ ॥
പവിഴപ്പടികളും തപ്തസ്വർണ്ണവേദികയും ഉള്ളതായി; കണ്ണുകളെ കവർന്നെടുക്കുന്നതുപോലെ, ശോഭയാൽ തിളങ്ങുന്നതായി.
5.15.18
निर्मलं प्रांशुभावत्वादुल्लिखन्तमिवाम्बरम्।
ततो मलिनसंवीतां राक्षसीभिः समावृताम् ॥ ५.१५.१८ ॥
ഉയരമുള്ളതിനാൽ നിർമലമായി, ആകാശത്തെ സ്പർശിക്കുന്നതുപോലെ. അപ്പോൾ മലിനവസ്ത്രം ധരിച്ച രാക്ഷസിമാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട (ഒരുവളെ) അവൻ കണ്ടു.
5.15.19
उपवासकृशां दीनां निःश्वसन्तीं पुनः पुनः।
ददर्श शुक्लपक्षादौ चन्द्ररेखामिवामलाम् ॥ ५.१५.१९ ॥
ഉപവാസത്താൽ ക്ഷീണിച്ച്, ദീനയായി, വീണ്ടും വീണ്ടും നെടുവീർപ്പിടുന്ന അവളെ അവൻ കണ്ടു; ശുക്ലപക്ഷാരംഭത്തിലെ നിർമ്മല ചന്ദ്രരേഖപോലെ.
5.15.20
मन्दप्रख्यायमानेन रूपेण रुचिरप्रभाम्।
पिनद्धां धूमजालेन शिखामिव विभावसोः ॥ ५.१५.२० ॥
പുകവലയാൽ മൂടപ്പെട്ട്, മങ്ങിക്കാണുന്ന രൂപപ്രഭയുള്ളവളായി; അഗ്നിജ്വാലപോലെ മനോഹര കാന്തിയോടെ.
5.15.21
पीतेनैकेन संवीतां क्लिष्टेनोत्तमवाससा।
सपङ्कामनलंकारां विपद्मामिव पद्मिनीम् ॥ ५.१५.२१ ॥
ഒരേയൊരു മഞ്ഞനിറത്തിലുള്ള, മുഷിഞ്ഞ ഉത്തമ വസ്ത്രം ധരിച്ച്; ചെളിനിറഞ്ഞ, ആഭരണമില്ലാത്ത, താമരകളില്ലാത്ത താമരക്കുളം പോലെ.
5.15.22
पीडितां दुःखसंतप्तां परिक्षीणां तपस्विनीम्।
ग्रहेणांगारकेणेव पीडितामिव रोहिणीम् ॥ ५.१५.२२ ॥
പീഡിതയായി, ദുഃഖത്താൽ വെന്തുരുകി, ഏറെ ക്ഷീണിച്ച തപസ്വിനി; അംഗാരകൻ എന്ന ഗ്രഹത്താൽ പീഡിതയായ രോഹിണിപോലെ.
5.15.23
अश्रुपूर्णमुखीं दीनां कृशामनशनेन च।
शोकध्यानपरां दीनां नित्यं दुःखपरायणाम् ॥ ५.१५.२३ ॥
കണ്ണീർ നിറഞ്ഞ മുഖമുള്ളവൾ, ദീന, ഉപവാസത്താൽ ക്ഷീണിച്ചവൾ; ശോകധ്യാനത്തിൽ മുഴുകിയവൾ, എന്നും ദുഃഖത്തിൽ മുഴുകിയവൾ.
5.15.24
प्रियं जनमपश्यन्तीं पश्यन्तीं राक्षसीगणम्।
स्वगणेन मृगीं हीनां श्वगणेनावृतामिव ॥ ५.१५.२४ ॥
പ്രിയനെ കാണാതെ, രാക്ഷസീസംഘത്തെ കാണുന്നവളായി; സ്വന്തം കൂട്ടത്തിൽ നിന്ന് വേർപെട്ട പെൺമാൻ നായ്ക്കൂട്ടത്താൽ വളയപ്പെട്ടതുപോലെ.
5.15.25
नीलनागाभया वेण्या जघनं गतयैकया।
नीलया नीरदापाये वनराज्या महीमिव ॥ ५.१५.२५ ॥
കറുത്ത നാഗത്തിനു സമാനമായ ഒറ്റ കറുത്ത ജടയും അരക്കെട്ടുവരെ തൂങ്ങിക്കിടന്നു; മഴക്കാലം കഴിഞ്ഞശേഷം കറുത്ത വനനിര ഭൂമിയെ മൂടുന്നതുപോലെ.
5.15.26
सुखार्हां दुःखसंतप्तां व्यसनानामकोविदाम्।
तां विलोक्य विशालाक्षीमधिकं मलिनां कृशाम् ॥ ५.१५.२६ ॥
സുഖത്തിന് അർഹയും ദുഃഖത്താൽ തപിക്കുന്നവളും ആപത്തുകളറിയാത്തവളുമായ ആ വിശാലാക്ഷിയെ കണ്ട്; ഏറെ മലിനയും മെലിഞ്ഞവളുമായി.
5.15.27
तर्कयामास सीतेति कारणैरुपपादिभिः।
ह्रियमाणा तदा तेन रक्षसा कामरूपिणा ॥ ५.१५.२७ ॥
അന്നേരം കാമരൂപിയായ ആ രാക്ഷസനാൽ കൊണ്ടുപോകപ്പെടുന്നവൾ സീതയാണെന്ന് യുക്തമായ കാരണങ്ങളാൽ അവൻ ഊഹിച്ചു.
5.15.28
यथारूपा हि दृष्टा सा तथारूपेयमंगना।
पूर्णचन्द्राननां सुभ्रूं चारुवृत्तपयोधराम् ॥ ५.१५.२८ ॥
അവൾ എങ്ങനെ കാണപ്പെട്ടുവോ അതേ രൂപമാണ് ഈ സ്ത്രീക്കുമുള്ളത്—പൂർണചന്ദ്രമുഖി, സുന്ദരഭ്രൂവുള്ളവൾ, മനോഹരമായ വൃത്താകൃതിയുള്ള സ്തനങ്ങളുള്ളവൾ.
5.15.29
कुर्वतीं प्रभया देवीं सर्वा वितिमिरा दिशः।
तां नीलकण्ठीं बिम्बोष्ठीं सुमध्यां सुप्रतिष्ठिताम् ॥ ५.१५.२९ ॥
തന്റെ പ്രഭയാൽ എല്ലാ ദിക്കുകളെയും ഇരുളില്ലാത്തതാക്കുന്ന ആ ദേവിയെ—നീലകണ്ഠിയും ബിംബഫലംപോലെ ചുവന്ന അധരമുള്ളവളും സുമധ്യയും ദൃഢമായി നിലയുറപ്പിച്ചവളുമായ.
5.15.30
सीतां पद्मपलाशाक्षीं मन्मथस्य रतिं यथा।
इष्टां सर्वस्य जगतः पूर्णचन्द्रप्रभामिव ॥ ५.१५.३० ॥
സീതയെ—താമരയിതൾ പോലുള്ള കണ്ണുകളുള്ളവളെ—മന്മഥന്റെ രതിയെപ്പോലെ, ലോകത്തിനെല്ലാം ഇഷ്ടമുള്ളവളെ, പൂർണചന്ദ്രപ്രഭപോലെ.
5.15.31
भूमौ सुतनुमासीनां नियतामिव तापसीम्।
निःश्वासबहुलां भीरुं भुजगेन्द्रवधूमिव ॥ ५.१५.३१ ॥
അവൾ നിലത്ത് ഇരിക്കുകയായിരുന്നു—മെലിഞ്ഞ ശരീരമുള്ളവൾ, നിയമനിഷ്ഠയുള്ള തപസ്വിനിയെപ്പോലെ, പലവട്ടം ദീർഘനിശ്വാസം ഉതിർക്കുന്നവൾ, ഭയചകിതയായി, ഒരു നാഗരാജന്റെ പത്നിയെപ്പോലെ.
5.15.32
शोकजालेन महता विततेन न राजतीम्।
संसक्तां धूमजालेन शिखामिव विभावसोः ॥ ५.१५.३२ ॥
വ്യാപിച്ച മഹാദുഃഖജാലത്താൽ ചുറ്റപ്പെട്ടതിനാൽ അവൾ തിളങ്ങിയില്ല—അഗ്നിജ്വാല പുകവലയാൽ മൂടപ്പെട്ടതുപോലെ.
5.15.33
तां स्मृतीमिव संदिग्धामृद्धिं निपतितामिव।
विहतामिव च श्रद्धामाशां प्रतिहतामिव ॥ ५.१५.३३ ॥
സംശയത്തിലായ ഓർമ്മപോലെയും, വീണുപോയ സമ്പത്തുപോലെയും, തകർന്ന ശ്രദ്ധപോലെയും, തടയപ്പെട്ട പ്രതീക്ഷപോലെയും അവൾ ഇരുന്നു.
5.15.34
सोपसर्गां यथा सिद्धिं बुद्धिं सकलुषामिव।
अभूतेनापवादेन कीर्तिं निपतितामिव ॥ ५.१५.३४ ॥
വിഘ്നങ്ങളോടു കൂടിയ സിദ്ധിപോലെയും, കലുഷമായ ബുദ്ധിപോലെയും, വ്യാജാപവാദത്താൽ വീണുപോയ കീർത്തിപോലെയും അവൾ ഇരുന്നു.
5.15.35
रामोपरोधव्यथितां रक्षोगणनिपीडिताम्।
अबलां मृगशावाक्षीं वीक्षमाणां ततस्ततः ॥ ५.१५.३५ ॥
രാമന്റെ ദുരിതചിന്തയാൽ വ്യഥിതയായി, രാക്ഷസഗണങ്ങളാൽ പീഡിതയായി, നിസ്സഹായയായി, മാൻകുട്ടിയുടെ കണ്ണുകളുള്ളവൾ ഇങ്ങോട്ടും അങ്ങോട്ടും നോക്കിക്കൊണ്ടിരുന്നു.
5.15.36
बाष्पाम्बुपरिपूर्णेन कृष्णवक्राक्षिपक्ष्मणा।
वदनेनाप्रसन्नेन निःश्वसन्तीं पुनः पुनः ॥ ५.१५.३६ ॥
കണ്ണീർജലംകൊണ്ടു നിറഞ്ഞ, കറുത്ത ചുരുണ്ട കൺപീലികളുള്ള, പ്രസന്നമല്ലാത്ത മുഖത്തോടെ അവൾ പലവട്ടം നിശ്വസിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു.
5.15.37
मलपङ्कधरां दीनां मण्डनार्हाममण्डिताम्।
प्रभां नक्षत्रराजस्य कालमेघैरिवावृताम् ॥ ५.१५.३७ ॥
അവൾ ചെളിയും അഴുക്കും പുരണ്ടവളായി, ദീനയായി, അലങ്കാരത്തിന് അർഹയായിരുന്നിട്ടും അലങ്കരിക്കപ്പെടാത്തവളായി ഇരുന്നു; നക്ഷത്രരാജാവായ ചന്ദ്രന്റെ പ്രഭ കാർമേഘങ്ങളാൽ മറയ്ക്കപ്പെട്ടതുപോലെ.
5.15.38
तस्य संदिदिहे बुद्धिस्तथा सीतां निरीक्ष्य च।
आम्नायानामयोगेन विद्यां प्रशिथिलामिव ॥ ५.१५.३८ ॥
സീതയെ കണ്ടപ്പോൾ അവന്റെ ബുദ്ധിയും സംശയത്തിലായി; അഭ്യാസമില്ലായ്മയാൽ വേദവിദ്യ ശിഥിലമാകുന്നതുപോലെ.
5.15.39
दुःखेन बुबुधे सीतां हनुमाननलंकृताम्।
संस्कारेण यथा हीनां वाचमर्थान्तरं गताम् ॥ ५.१५.३९ ॥
ദുഃഖത്തോടെ ഹനുമാൻ സീതയെ തിരിച്ചറിഞ്ഞു; അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നെങ്കിലും, സംസ്കാരമില്ലാത്ത വാക്ക് മറ്റൊരർത്ഥത്തിലാകുന്നതുപോലെ അവൾ ആയിരുന്നു.
5.15.40
तां समीक्ष्य विशालाक्षीं राजपुत्रीमनिन्दिताम्।
तर्कयामास सीतेति कारणैरुपपादयन् ॥ ५.१५.४० ॥
ആ വിശാലാക്ഷിയായ, കുറ്റമറ്റ രാജപുത്രിയെ കണ്ടപ്പോൾ ഇവൾ സീതയാണെന്ന് കാരണങ്ങളാൽ അവൻ ഊഹിച്ചു.
5.15.41
वैदेह्या यानि चांगेषु तदा रामोऽन्वकीर्तयत्।
तान्याभरणजालानि गात्रशोभीन्यलक्षयत् ॥ ५.१५.४१ ॥
വൈദേഹിയുടെ അവയവങ്ങളിലെ ആഭരണങ്ങൾ രാമൻ അന്ന് വിവരിച്ചിരുന്നുവോ, ആ ആഭരണങ്ങളുടെ കൂട്ടങ്ങൾ ശരീരശോഭ വർധിപ്പിക്കുന്നതായി അവൻ കണ്ടു.
5.15.42
सुकृतौ कर्णवेष्टौ च श्वदंष्ट्रौ च सुसंस्थितौ।
मणिविद्रुमचित्राणि हस्तेष्वाभरणानि च ॥ ५.१५.४२ ॥
നല്ല നിലയിൽ ഉണ്ടാക്കിയ രണ്ടു കർണ്ണാഭരണങ്ങളും, നായയുടെ പല്ലുപോലെ നന്നായി ഘടിപ്പിച്ച ആഭരണങ്ങളും, കൈകളിൽ മണികളും പവിഴവും കൊണ്ടുള്ള വിചിത്രമായ ആഭരണങ്ങളും.
5.15.43
श्यामानि चिरयुक्तत्वात् तथा संस्थानवन्ति च।
तान्येवैतानि मन्येऽहं यानि रामोऽन्वकीर्तयत् ॥ ५.१५.४३ ॥
ദീർഘകാലം ധരിച്ചതിനാൽ ഇവ മങ്ങിയിരിക്കുന്നു; എങ്കിലും നല്ല രൂപമുള്ളവയാണ്. രാമൻ വർണിച്ച ആഭരണങ്ങൾ ഇവയാണെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു.
5.15.44
तत्र यान्यवहीनानि तान्यहं नोपलक्षये।
यान्यस्या नावहीनानि तानीमानि न संशयः ॥ ५.१५.४४ ॥
അവയിൽ കേടുകൂടാത്തവയെ ഞാൻ തിരിച്ചറിയുന്നില്ല. അവളുടെ പക്കൽ കേടില്ലാതെ ഉണ്ടായിരുന്നവ ഇവയല്ല, അതിൽ സംശയമില്ല.
5.15.45
पीतं कनकपट्टाभं स्रस्तं तद्वसनं शुभम्।
उत्तरीयं नगासक्तं तदा दृष्टं प्लवंगमैः ॥ ५.१५.४५ ॥
സ്വർണപ്പട്ടുപോലെ തിളങ്ങുന്ന മഞ്ഞ നിറമുള്ള മനോഹരമായ വസ്ത്രം അഴിഞ്ഞുപോയിരുന്നു; മരത്തിൽ കുരുങ്ങിയ ഉത്തരീയം അപ്പോൾ വാനരന്മാർ കണ്ടു.
5.15.46
भूषणानि च मुख्यानि दृष्टानि धरणीतले।
अनयैवापविद्धानि स्वनवन्ति महान्ति च ॥ ५.१५.४६ ॥
നിലത്ത് പ്രധാന ആഭരണങ്ങളും കാണപ്പെട്ടു; അവൾ തന്നെ എറിഞ്ഞവയായിരുന്നു—ശബ്ദിക്കുന്നതും വലുതുമായ ആഭരണങ്ങൾ.
5.15.47
इदं चिरगृहीतत्वाद् वसनं क्लिष्टवत्तरम्।
तथाप्यनूनं तद्वर्णं तथा श्रीमद्यथेतरत् ॥ ५.१५.४७ ॥
ദീർഘകാലം ധരിച്ചതിനാൽ ഈ വസ്ത്രം കൂടുതൽ മുഷിഞ്ഞിരിക്കുന്നു; എങ്കിലും അതിന്റെ നിറം കുറഞ്ഞിട്ടില്ല, മറ്റതുപോലെ മനോഹരമാണ്.
5.15.48
इयं कनकवर्णांगी रामस्य महिषी प्रिया।
प्रणष्टापि सती यस्य मनसो न प्रणश्यति ॥ ५.१५.४८ ॥
സ്വർണവർണമുള്ള അംഗങ്ങളുള്ള ഇവൾ രാമന്റെ പ്രിയപ്പെട്ട പ്രധാന മഹിഷിയാണ്; നഷ്ടപ്പെട്ടിരുന്നാലും, സതിയായതിനാൽ അവളുടെ മനസ്സ് അവനെ വിട്ടുപോകുന്നില്ല.
5.15.49
इयं सा यत्कृते रामश्चतुर्भिरिह तप्यते।
कारुण्येनानृशंस्येन शोकेन मदनेन च ॥ ५.१५.४९ ॥
ഇവളെ ഓർത്ത് ഇവിടെ രാമൻ നാല് കാരണങ്ങളാൽ വേദനിക്കുന്നു: കാരുണ്യത്താലും, മൃദുത്വത്താലും, ശോകത്താലും, കാമത്താലും.
5.15.50
स्त्री प्रणष्टेति कारुण्यादाश्रितेत्यानृशंस्यतः।
पत्नी नष्टेति शोकेन प्रियेति मदनेन च ॥ ५.१५.५० ॥
'സ്ത്രീ നഷ്ടപ്പെട്ടു' എന്ന കാരുണ്യത്താലും, 'ആശ്രിതയാണ്' എന്ന മൃദുത്വത്താലും, 'ഭാര്യ നഷ്ടപ്പെട്ടു' എന്ന ശോകത്താലും, 'പ്രിയ' എന്ന കാമത്താലും.
5.15.51
अस्या देव्या यथारूपमंगप्रत्यंगसौष्ठवम्।
रामस्य च यथारूपं तस्येयमसितेक्षणा ॥ ५.१५.५१ ॥
ഈ ദേവിയുടെ രൂപവും അവയവങ്ങളുടെ സൗന്ദര്യവും എങ്ങനെയോ, രാമന്റെ രൂപവും അങ്ങനെതന്നെ; അവനു യോജിച്ചവളാണ് ഈ കറുത്ത കണ്ണുള്ളവൾ.
5.15.52
अस्या देव्या मनस्तस्मिंस्तस्य चास्यां प्रतिष्ठितम्।
तेनेयं स च धर्मात्मा मुहूर्तमपि जीवति ॥ ५.१५.५२ ॥
ആ ദേവിയുടെ മനസ്സ് അവനിലും, അവന്റെ മനസ്സ് ഇവളിലും ഉറച്ചിരിക്കുന്നു; അതിനാലാണ് ഇവളും ആ ധർമ്മാത്മാവും ഒരു നിമിഷമെങ്കിലും ജീവിച്ചിരിക്കുന്നത്.
5.15.53
दुष्करं कृतवान् रामो हीनो यदनया प्रभुः।
धारयत्यात्मनो देहं न शोकेनावसीदति ॥ ५.१५.५३ ॥
ഇവളില്ലാതെയും രാമൻ ദുഷ്കരമായ കാര്യം ചെയ്യുന്നു: തന്റെ ശരീരം ധരിച്ചിരിക്കുന്നു; ശോകത്താൽ തളർന്നുപോയിട്ടില്ല.
5.15.54
एवं सीतां तथा दृष्ट्वा हृष्टः पवनसम्भवः।
जगाम मनसा रामं प्रशशंस च तं प्रभुम् ॥ ५.१५.५४ ॥
ഇങ്ങനെ സീതയെ അങ്ങനെ കണ്ട് സന്തോഷിച്ച വായുപുത്രൻ മനസ്സുകൊണ്ട് രാമന്റെ അടുത്തേക്ക് പോയി; ആ പ്രഭുവിനെ പ്രശംസിച്ചു.