ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣ · ಸರ್ಗ 5.16
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.16.1
प्रशस्य तु प्रशस्तव्यां सीतां तां हरिपुंगवः।
गुणाभिरामं रामं च पुनश्चिन्तापरोऽभवत् ॥ ५.१६.१ ॥
ಹೊಗಳಿಕೆಗೆ ಅರ್ಹಳಾದ ಸೀತೆಯನ್ನು ಆ ವಾನರಶ್ರೇಷ್ಠನು ಹೊಗಳಿ, ಗುಣಗಳಿಂದ ಮನೋಹರನಾದ ರಾಮನನ್ನು ನೆನೆದು ಮತ್ತೆ ಚಿಂತೆಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದನು.
5.16.2
स मुहूर्तमिव ध्यात्वा बाष्पपर्याकुलेक्षणः।
सीतामाश्रित्य तेजस्वी हनूमान् विललाप ह ॥ ५.१६.२ ॥
ತೇಜಸ್ವಿ ಹನುಮಂತನು ಕ್ಷಣಕಾಲ ಧ್ಯಾನಿಸಿ, ಕಣ್ಣೀರು ತುಂಬಿದ ನೇತ್ರಗಳಿಂದ ಸೀತೆಯನ್ನು ನೆನೆದು ವಿಲಪಿಸಿದನು.
5.16.3
मान्या गुरुविनीतस्य लक्ष्मणस्य गुरुप्रिया।
यदि सीता हि दुःखार्ता कालो हि दुरतिक्रमः ॥ ५.१६.३ ॥
ಲಕ್ಷ್ಮಣನಿಂದ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ಹಿರಿಯರಿಗೆ ಪ್ರಿಯಳಾದ ಸೀತೆ ದುಃಖದಿಂದ ಪೀಡಿತಳಾಗಿದ್ದರೆ, ಕಾಲವನ್ನು ಮೀರುವುದು ನಿಜಕ್ಕೂ ಕಷ್ಟ.
5.16.4
रामस्य व्यवसायज्ञा लक्ष्मणस्य च धीमतः।
नात्यर्थं क्षुभ्यते देवी गंगेव जलदागमे ॥ ५.१६.४ ॥
ರಾಮನ ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿವಂತ ಲಕ್ಷ್ಮಣನ ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನು ಅರಿತ ದೇವಿ ಸೀತೆ ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಗಂಗೆಯಂತೆ ಅತಿಯಾಗಿ ಕಲಕುವುದಿಲ್ಲ.
5.16.5
तुल्यशीलवयोवृत्तां तुल्याभिजनलक्षणाम्।
राघवोऽर्हति वैदेहीं तं चेयमसितेक्षणा ॥ ५.१६.५ ॥
ಸಮಾನ ಶೀಲ, ವಯಸ್ಸು, ನಡತೆ, ಸಮಾನ ಕುಲ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷಣಗಳುಳ್ಳ ವೈದೇಹಿಯು ರಾಘವನಿಗೆ ಯೋಗ್ಯಳು; ಈ ಕಪ್ಪುಗಣ್ಣಿನವಳೂ ಅವನಿಗೆ ಯೋಗ್ಯಳೇ.
5.16.6
तां दृष्ट्वा नवहेमाभां लोककान्तामिव श्रियम्।
जगाम मनसा रामं वचनं चेदमब्रवीत् ॥ ५.१६.६ ॥
ಹೊಸ ಚಿನ್ನದ ಕಾಂತಿಯುಳ್ಳ, ಲೋಕಪ್ರಿಯ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯಂತಿರುವ ಅವಳನ್ನು ನೋಡಿ, ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ರಾಮನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಆಡಿದನು.
5.16.7
अस्या हेतोर्विशालाक्ष्या हतो वाली महाबलः।
रावणप्रतिमो वीर्ये कबन्धश्च निपातितः ॥ ५.१६.७ ॥
ಇವಳ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ವಿಶಾಲಾಕ್ಷಿಯ ನಿಮಿತ್ತ ಮಹಾಬಲ ವಾಲಿ ಹತನಾದನು; ಪರಾಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ರಾವಣನಿಗೆ ಸಮಾನನಾದ ಕಬಂಧನೂ ಕೆಡವಲ್ಪಟ್ಟನು.
5.16.8
विराधश्च हतः संख्ये राक्षसो भीमविक्रमः।
वने रामेण विक्रम्य महेन्द्रेणेव शम्बरः ॥ ५.१६.८ ॥
ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಭೀಕರ ಪರಾಕ್ರಮಿ ರಾಕ್ಷಸ ವಿರಾಧನೂ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ರಾಮನಿಂದ ಶೌರ್ಯದಿಂದ ಹತನಾದನು, ಇಂದ್ರನಿಂದ ಶಂಬರನು ಹತನಾದಂತೆ.
5.16.9
चतुर्दश सहस्राणि रक्षसां भीमकर्मणाम्।
निहतानि जनस्थाने शरैरग्निशिखोपमैः ॥ ५.१६.९ ॥
ಜನಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಭೀಕರ ಕರ್ಮ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಸಾವಿರ ರಾಕ್ಷಸರು ಅಗ್ನಿಜ್ವಾಲೆಯಂತಿರುವ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಹತರಾದರು.
5.16.10
खरश्च निहतः संख्ये त्रिशिराश्च निपातितः।
दूषणश्च महातेजा रामेण विदितात्मना ॥ ५.१६.१० ॥
ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಖರನು ಹತನಾದನು, ತ್ರಿಶಿರನು ಕೆಡವಲ್ಪಟ್ಟನು; ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ ದೂಷಣನೂ ಆತ್ಮಜ್ಞನಾದ ರಾಮನಿಂದ ಹತನಾದನು.
5.16.11
ऐश्वर्यं वानराणां च दुर्लभं वालिपालितम्।
अस्या निमित्ते सुग्रीवः प्राप्तवाँल्लोकविश्रुतः ॥ ५.१६.११ ॥
ವಾಲಿ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದ ವಾನರರ ದುರ್ಲಭ ಐಶ್ವರ್ಯವನ್ನು, ಇವಳ ನಿಮಿತ್ತವಾಗಿಯೇ ಲೋಕವಿಶ್ರುತ ಸುಗ್ರೀವನು ಪಡೆದನು.
5.16.12
सागरश्च मयाऽऽक्रान्तः श्रीमान् नदनदीपतिः।
अस्या हेतोर्विशालाक्ष्याः पुरी चेयं निरीक्षिता ॥ ५.१६.१२ ॥
ನದಿಗಳ ಮತ್ತು ಹೊಳೆಗಳ ಒಡೆಯನಾದ ಶ್ರೀಮಂತ ಸಾಗರವನ್ನು ನಾನು ದಾಟಿದೆನು; ಈ ವಿಶಾಲಾಕ್ಷಿಯ ನಿಮಿತ್ತವಾಗಿಯೇ ಈ ನಗರವನ್ನೂ ಹುಡುಕಿದೆನು.
5.16.13
यदि रामः समुद्रान्तां मेदिनीं परिवर्तयेत्।
अस्याः कृते जगच्चापि युक्तमित्येव मे मतिः ॥ ५.१६.१३ ॥
ರಾಮನು ಸಮುದ್ರದವರೆಗಿನ ಭೂಮಿಯನ್ನೇ ಪಲ್ಲಟಗೊಳಿಸಿದರೂ, ಆಕೆಗಾಗಿ ಈ ಜಗತ್ತೇ ಯೋಗ್ಯವೆಂಬುದು ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ.
5.16.14
राज्यं वा त्रिषु लोकेषु सीता वा जनकात्मजा।
त्रैलोक्यराज्यं सकलं सीताया नाप्नुयात् कलाम् ॥ ५.१६.१४ ॥
ಮೂರು ಲೋಕಗಳ ರಾಜ್ಯವೋ, ಅಥವಾ ಜನಕನ ಮಗಳಾದ ಸೀತೆಯೋ — ಸಮಸ್ತ ತ್ರಿಲೋಕ ರಾಜ್ಯವೂ ಸೀತೆಯ ಒಂದು ಕಲೆಯನ್ನೂ ಪಡೆಯಲಾರದು.
5.16.15
इयं सा धर्मशीलस्य जनकस्य महात्मनः।
सुता मैथिलराजस्य सीता भर्तृदृढव्रता ॥ ५.१६.१५ ॥
ಇವಳೇ ಆ ಸೀತೆ — ಧರ್ಮಶೀಲ ಮಹಾತ್ಮ ಜನಕನ ಮಗಳು, ಮಿಥಿಲಾ ರಾಜನ ಪುತ್ರಿ, ಪತಿವ್ರತದಲ್ಲಿ ದೃಢಳಾದವಳು.
5.16.16
उत्थिता मेदिनीं भित्त्वा क्षेत्रे हलमुखक्षते।
पद्मरेणुनिभैः कीर्णा शुभैः केदारपांसुभिः ॥ ५.१६.१६ ॥
ಹೊಲದಲ್ಲಿ ನೇಗಿಲ ಮೊನೆಯಿಂದ ಉಳಲ್ಪಟ್ಟ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸೀಳಿ ಆಕೆ ಎದ್ದು ಬಂದಳು; ತಾವರೆಯ ಪರಾಗದಂತೆ ಶುಭಕರವಾದ ಹೊಲದ ಧೂಳಿನಿಂದ ಆವೃತಳಾಗಿ.
5.16.17
विक्रान्तस्यार्यशीलस्य संयुगेष्वनिवर्तिनः।
स्नुषा दशरथस्यैषा ज्येष्ठा राज्ञो यशस्विनी ॥ ५.१६.१७ ॥
ಪರಾಕ್ರಮಿ, ಆರ್ಯಶೀಲ, ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯದ ದಶರಥನ ಸೊಸೆ ಇವಳು — ರಾಜನ ಹಿರಿಯ ಸೊಸೆ, ಯಶಸ್ವಿನಿ.
5.16.18
धर्मज्ञस्य कृतज्ञस्य रामस्य विदितात्मनः।
इयं सा दयिता भार्या राक्षसीवशमागता ॥ ५.१६.१८ ॥
ಧರ್ಮಜ್ಞ, ಕೃತಜ್ಞ, ಆತ್ಮಸಂಯಮಿ ರಾಮನ ಪ್ರಿಯ ಪತ್ನಿ ಇವಳು — ಈಗ ರಾಕ್ಷಸಿಯ ವಶಕ್ಕೆ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದಾಳೆ.
5.16.19
सर्वान् भोगान् परित्यज्य भर्तृस्नेहबलात् कृता।
अचिन्तयित्वा कष्टानि प्रविष्टा निर्जनं वनम् ॥ ५.१६.१९ ॥
ಪತಿಯ ಮೇಲಿನ ಪ್ರೇಮದ ಬಲದಿಂದ ಎಲ್ಲ ಸುಖಭೋಗಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸದೆ ಅವಳು ನಿರ್ಜನ ಅರಣ್ಯವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಳು.
5.16.20
संतुष्टा फलमूलेन भर्तृशुश्रूषणापरा।
या परां भजते प्रीतिं वनेऽपि भवने यथा ॥ ५.१६.२० ॥
ಹಣ್ಣು-ಗೆಡ್ಡೆಗಳಿಂದ ಸಂತೃಪ್ತಳಾಗಿ, ಪತಿಯ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ತತ್ಪರಳಾಗಿ, ಕಾಡಿನಲ್ಲಿಯೂ ಮನೆಯಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಪರಮ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾಳೆ.
5.16.21
सेयं कनकवर्णांगी नित्यं सुस्मितभाषिणी।
सहते यातनामेतामनर्थानामभागिनी ॥ ५.१६.२१ ॥
ಚಿನ್ನದ ವರ್ಣದ ಅಂಗಗಳುಳ್ಳವಳು, ಸದಾ ಮಧುರ ಮುಗುಳ್ನಗೆಯಿಂದ ಮಾತನಾಡುವವಳಾದ ಇವಳು, ಅನರ್ಥಗಳಿಗೆ ಅರ್ಹಳಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಈ ಯಾತನೆಯನ್ನು ಸಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ.
5.16.22
इमां तु शीलसम्पन्नां द्रष्टुमिच्छति राघवः।
रावणेन प्रमथितां प्रपामिव पिपासितः ॥ ५.१६.२२ ॥
ಶೀಲಸಂಪನ್ನಳಾದ ಈಕೆಯನ್ನು ರಾಘವನು ನೋಡಲು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ; ರಾವಣನಿಂದ ಪೀಡಿತಳಾದ ಈಕೆಯನ್ನು, ಬಾಯಾರಿದವನು ನೀರನ್ನು ಬಯಸುವಂತೆ.
5.16.23
अस्या नूनं पुनर्लाभाद् राघवः प्रीतिमेष्यति।
राजा राज्यपरिभ्रष्टः पुनः प्राप्येव मेदिनीम् ॥ ५.१६.२३ ॥
ಈಕೆಯನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆಯುವುದರಿಂದ ರಾಘವನಿಗೆ ಖಂಡಿತವಾಗಿ ಸಂತೋಷವಾಗುವುದು; ರಾಜ್ಯ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ರಾಜನು ಮತ್ತೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಪಡೆದಂತೆ.
5.16.24
कामभोगैः परित्यक्ता हीना बन्धुजनेन च।
धारयत्यात्मनो देहं तत्समागमकाङ्क्षिणी ॥ ५.१६.२४ ॥
ಕಾಮಭೋಗಗಳಿಂದ ತ್ಯಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಬಂಧುಜನರಿಂದ ವಂಚಿತಳಾಗಿ, ಅವನೊಡನೆ ಕೂಡುವ ಆಸೆಯಿಂದಲೇ ಅವಳು ತನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದಾಳೆ.
5.16.25
नैषा पश्यति राक्षस्यो नेमान् पुष्पफलद्रुमान्।
एकस्थहृदया नूनं राममेवानुपश्यति ॥ ५.१६.२५ ॥
ಅವಳು ರಾಕ್ಷಸಿಯರನ್ನಾಗಲಿ, ಹೂ-ಹಣ್ಣಿನ ಈ ಮರಗಳನ್ನಾಗಲಿ ನೋಡುವುದಿಲ್ಲ. ಏಕಾಗ್ರ ಹೃದಯದಿಂದ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಅವಳು ರಾಮನನ್ನೇ ನಿರಂತರ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ.
5.16.26
भर्ता नाम परं नार्याः शोभनं भूषणादपि।
एषा हि रहिता तेन शोभनार्हा न शोभते ॥ ५.१६.२६ ॥
ಸ್ತ್ರೀಗೆ ಪತಿಯೇ ಆಭರಣಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಶೋಭೆ. ಅವನಿಂದ ವಂಚಿತಳಾದ ಇವಳು ಶೋಭೆಗೆ ಅರ್ಹಳಾದರೂ ಶೋಭಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ.
5.16.27
दुष्करं कुरुते रामो हीनो यदनया प्रभुः।
धारयत्यात्मनो देहं न दुःखेनावसीदति ॥ ५.१६.२७ ॥
ಇವಳಿಂದ ವಿಯೋಗಗೊಂಡಿದ್ದರೂ ಪ್ರಭು ರಾಮ ಕಠಿಣವಾದುದನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆ; ತನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದಾನೆ, ದುಃಖದಿಂದ ಕುಸಿಯುತ್ತಿಲ್ಲ.
5.16.28
इमामसितकेशान्तां शतपत्रनिभेक्षणाम्।
सुखार्हां दुःखितां ज्ञात्वा ममापि व्यथितं मनः ॥ ५.१६.२८ ॥
ಕಪ್ಪು ಕೂದಲಿನ ತುದಿಯುಳ್ಳ, ಕಮಲದಳದಂತಹ ಕಣ್ಣುಗಳ ಇವಳನ್ನು ಸುಖಕ್ಕೆ ಅರ್ಹಳಾದರೂ ದುಃಖಿತಳಾಗಿ ಕಂಡು ನನ್ನ ಮನಸ್ಸೂ ವ್ಯಥೆಗೊಂಡಿದೆ.
5.16.29
क्षितिक्षमा पुष्करसंनिभेक्षणा
या रक्षिता राघवलक्ष्मणाभ्याम्।
सा राक्षसीभिर्विकृतेक्षणाभिः
संरक्ष्यते सम्प्रति वृक्षमूले ॥ ५.१६.२९ ॥
ಭೂಮಿಯಂತೆ ತಾಳ್ಮೆಯುಳ್ಳ, ಕಮಲದಂತಹ ಕಣ್ಣಿನ ಇವಳು ರಾಘವ-ಲಕ್ಷ್ಮಣರಿಂದ ರಕ್ಷಿತಳಾಗಿದ್ದಳು; ಈಗ ವಿಕೃತ ಕಣ್ಣಿನ ರಾಕ್ಷಸಿಯರಿಂದ ಮರದ ಬುಡದಲ್ಲಿ ಕಾವಲಿಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾಳೆ.
5.16.30
हिमहतनलिनीव नष्टशोभा
व्यसनपरम्परया निपीड्यमाना।
सहचररहितेव चक्रवाकी
जनकसुता कृपणां दशां प्रपन्ना ॥ ५.१६.३० ॥
ಹಿಮದಿಂದ ಹೊಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ತಾವರೆ ಕೊಳದಂತೆ ಶೋಭೆ ಕಳೆದು, ಸರಣಿ ವಿಪತ್ತುಗಳಿಂದ ಪೀಡಿತಳಾಗಿ, ಸಂಗಾತಿಯಿಲ್ಲದ ಚಕ್ರವಾಕಿಯಂತೆ ಜನಕನ ಮಗಳು ದೀನ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾಳೆ.
5.16.31
अस्या हि पुष्पावनताग्रशाखाः
शोकं दृढं वै जनयन्त्यशोकाः।
हिमव्यपायेन च शीतरश्मि-
रभ्युत्थितो नैकसहस्ररश्मिः ॥ ५.१६.३१ ॥
ಅವಳಿಗಾಗಿಯೇ ಹೂವುಗಳಿಂದ ಬಾಗಿದ ತುದಿಯ ಕೊಂಬೆಗಳ ಅಶೋಕ ವೃಕ್ಷಗಳು ಆಳವಾದ ಶೋಕವನ್ನೇ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಿವೆ; ಹಿಮ ಕಳೆದು ತಂಪಾದ ಕಿರಣದ ಚಂದ್ರನೂ, ಸಾವಿರ ಕಿರಣದ ಸೂರ್ಯನೂ ಉದಯಿಸಿದ್ದಾರೆ.
5.16.32
इत्येवमर्थं कपिरन्ववेक्ष्य
सीतेयमित्येव तु जातबुद्धिः।
संश्रित्य तस्मिन् निषसाद वृक्षे
बली हरीणामृषभस्तरस्वी ॥ ५.१६.३२ ॥
ಹೀಗೆ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಗಮನಿಸಿ, 'ಇವಳೇ ಸೀತೆ' ಎಂದು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದ ವಾನರರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ, ಬಲಶಾಲಿ ಮತ್ತು ವೇಗವಂತ ಕಪಿ ಆ ವೃಕ್ಷವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಕುಳಿತನು.