รามายณะของวาลมีกิ · สรรค 5.16
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.16.1
प्रशस्य तु प्रशस्तव्यां सीतां तां हरिपुंगवः।
गुणाभिरामं रामं च पुनश्चिन्तापरोऽभवत् ॥ ५.१६.१ ॥
หนุมานผู้เป็นยอดวานร เมื่อได้สรรเสริญสีดาผู้ควรแก่คำสรรเสริญแล้ว ก็กลับจมอยู่ในความกังวลอีกครั้ง เพราะระลึกถึงพระรามผู้น่ารื่นรมย์ด้วยคุณความดีของพระองค์
5.16.2
स मुहूर्तमिव ध्यात्वा बाष्पपर्याकुलेक्षणः।
सीतामाश्रित्य तेजस्वी हनूमान् विललाप ह ॥ ५.१६.२ ॥
หนุมานผู้รุ่งโรจน์ครุ่นคิดอยู่ครู่หนึ่งราวกับชั่วขณะ แล้วดวงตาก็เอ่อด้วยน้ำตา จึงคร่ำครวญขึ้น โดยตั้งใจมั่นอยู่ที่สีดา
5.16.3
मान्या गुरुविनीतस्य लक्ष्मणस्य गुरुप्रिया।
यदि सीता हि दुःखार्ता कालो हि दुरतिक्रमः ॥ ५.१६.३ ॥
สีดาเป็นผู้ที่พระลักษมณ์ผู้ถ่อมตนและนอบน้อมต่อผู้ใหญ่ให้ความเคารพ และเป็นที่รักของผู้อาวุโส หากสีดาต้องทุกข์ทรมานด้วยความโศก ก็แสดงว่ากาลเวลาเป็นสิ่งที่ยากจะล่วงพ้นจริงๆ
5.16.4
रामस्य व्यवसायज्ञा लक्ष्मणस्य च धीमतः।
नात्यर्थं क्षुभ्यते देवी गंगेव जलदागमे ॥ ५.१६.४ ॥
เทวีสีดาผู้รู้ความตั้งใจของพระรามและของพระลักษมณ์ผู้มีปัญญา จึงมิได้สั่นไหวมากนัก ดุจแม่น้ำคงคาเมื่อฤดูฝนมาถึง
5.16.5
तुल्यशीलवयोवृत्तां तुल्याभिजनलक्षणाम्।
राघवोऽर्हति वैदेहीं तं चेयमसितेक्षणा ॥ ५.१६.५ ॥
วไทเทหีผู้มีความประพฤติ วัย และการปฏิบัติเสมอกับพระองค์ มีตระกูลและลักษณะเสมอกัน ย่อมคู่ควรแก่พระราฆพ และหญิงตาดำนี้ก็คู่ควรแก่พระองค์เช่นกัน
5.16.6
तां दृष्ट्वा नवहेमाभां लोककान्तामिव श्रियम्।
जगाम मनसा रामं वचनं चेदमब्रवीत् ॥ ५.१६.६ ॥
เมื่อเห็นนางงามดุจทองใหม่ ดุจพระศรีอันเป็นที่รักของโลก หนุมานก็ระลึกถึงพระรามในใจ แล้วกล่าวถ้อยคำเหล่านี้
5.16.7
अस्या हेतोर्विशालाक्ष्या हतो वाली महाबलः।
रावणप्रतिमो वीर्ये कबन्धश्च निपातितः ॥ ५.१६.७ ॥
เพราะเหตุของนางตาโตนี้ วาลีผู้มีกำลังมหาศาลจึงถูกสังหาร และกพันธะผู้เสมอด้วยราวณะในความกล้าหาญก็ถูกล้มลง
5.16.8
विराधश्च हतः संख्ये राक्षसो भीमविक्रमः।
वने रामेण विक्रम्य महेन्द्रेणेव शम्बरः ॥ ५.१६.८ ॥
และในการรบ ราากษสวิราธผู้มีฤทธิ์เดชน่าหวาดหวั่นก็ถูกพระรามสังหารในป่า พระองค์ทรงต่อสู้อย่างกล้าหาญ ดังที่พระอินทร์ทรงสังหารศัมพร
5.16.9
चतुर्दश सहस्राणि रक्षसां भीमकर्मणाम्।
निहतानि जनस्थाने शरैरग्निशिखोपमैः ॥ ५.१६.९ ॥
ราักษสหมื่นสี่พันตนผู้มีการกระทำน่าสะพรึงกลัว ถูกสังหารที่ชนสถานด้วยลูกศรดุจเปลวไฟ
5.16.10
खरश्च निहतः संख्ये त्रिशिराश्च निपातितः।
दूषणश्च महातेजा रामेण विदितात्मना ॥ ५.१६.१० ॥
ในการรบขรถูกสังหาร ตริศิรัสถูกล้มลง และทูษณผู้รุ่งโรจน์ก็ถูกพระรามผู้มีจิตที่รู้แจ้งตนสังหารเช่นกัน
5.16.11
ऐश्वर्यं वानराणां च दुर्लभं वालिपालितम्।
अस्या निमित्ते सुग्रीवः प्राप्तवाँल्लोकविश्रुतः ॥ ५.१६.११ ॥
อำนาจปกครองอันหาได้ยากของวานรซึ่งวาลีเคยปกป้องไว้ สุครีพผู้เลื่องชื่อทั่วโลกได้มาเพราะเหตุของนางนี้
5.16.12
सागरश्च मयाऽऽक्रान्तः श्रीमान् नदनदीपतिः।
अस्या हेतोर्विशालाक्ष्याः पुरी चेयं निरीक्षिता ॥ ५.१६.१२ ॥
ข้าพเจ้าได้ข้ามมหาสมุทรอันรุ่งเรือง ผู้เป็นใหญ่แห่งแม่น้ำและลำธาร และเพราะเหตุของนางตาโตนี้ นครนี้จึงได้ถูกค้นหา
5.16.13
यदि रामः समुद्रान्तां मेदिनीं परिवर्तयेत्।
अस्याः कृते जगच्चापि युक्तमित्येव मे मतिः ॥ ५.१६.१३ ॥
แม้พระรามจะพลิกแผ่นดินทั้งผืนจนถึงมหาสมุทร ข้าพเจ้าก็คิดว่าสมควรแล้วที่โลกทั้งใบจะถูกเปลี่ยนแปลงเพื่อนาง
5.16.14
राज्यं वा त्रिषु लोकेषु सीता वा जनकात्मजा।
त्रैलोक्यराज्यं सकलं सीताया नाप्नुयात् कलाम् ॥ ५.१६.१४ ॥
ไม่ว่าจะเป็นอาณาจักรในสามโลก หรือตัวสีดาธิดาของชนก ความเป็นใหญ่ทั้งหมดในสามโลกก็ยังไม่อาจเทียบได้แม้เพียงหนึ่งในสิบหกส่วนของสีดา
5.16.15
इयं सा धर्मशीलस्य जनकस्य महात्मनः।
सुता मैथिलराजस्य सीता भर्तृदृढव्रता ॥ ५.१६.१५ ॥
นี่คือสีดา ธิดาของชนกผู้ทรงธรรมและมีจิตใจยิ่งใหญ่ เป็นพระราชธิดาของกษัตริย์แห่งมิถิลา ผู้มั่นคงในคำปฏิญาณต่อสามี
5.16.16
उत्थिता मेदिनीं भित्त्वा क्षेत्रे हलमुखक्षते।
पद्मरेणुनिभैः कीर्णा शुभैः केदारपांसुभिः ॥ ५.१६.१६ ॥
นางผุดขึ้นจากแผ่นดินที่ถูกผ่าออกด้วยปลายไถในทุ่งนา ถูกโปรยด้วยฝุ่นดินมงคลจากท้องนา ดุจละอองเกสรบัว
5.16.17
विक्रान्तस्यार्यशीलस्य संयुगेष्वनिवर्तिनः।
स्नुषा दशरथस्यैषा ज्येष्ठा राज्ञो यशस्विनी ॥ ५.१६.१७ ॥
นางเป็นสะใภ้ของท้าวทศรถ ผู้กล้าหาญ มีความประพฤติอันประเสริฐ ไม่เคยถอยในการรบ เป็นสะใภ้คนโตของพระราชาผู้เลื่องลือ
5.16.18
धर्मज्ञस्य कृतज्ञस्य रामस्य विदितात्मनः।
इयं सा दयिता भार्या राक्षसीवशमागता ॥ ५.१६.१८ ॥
นี่คือภรรยาอันเป็นที่รักของพระรามผู้รู้ธรรม รู้คุณ และรู้จักตนเองอย่างแท้จริง นางกลับตกอยู่ในอำนาจของราักษสี
5.16.19
सर्वान् भोगान् परित्यज्य भर्तृस्नेहबलात् कृता।
अचिन्तयित्वा कष्टानि प्रविष्टा निर्जनं वनम् ॥ ५.१६.१९ ॥
นางละทิ้งความสุขสบายทั้งปวง ด้วยกำลังแห่งความรักต่อสามี ไม่คำนึงถึงความลำบาก และเข้าไปในป่าอันเปลี่ยวร้าง
5.16.20
संतुष्टा फलमूलेन भर्तृशुश्रूषणापरा।
या परां भजते प्रीतिं वनेऽपि भवने यथा ॥ ५.१६.२० ॥
นางพอใจด้วยผลไม้และรากไม้ ตั้งใจปรนนิบัติสามี และแม้ในป่า นางก็พบความยินดีอันสูงสุด ราวกับอยู่ในเรือนของตน
5.16.21
सेयं कनकवर्णांगी नित्यं सुस्मितभाषिणी।
सहते यातनामेतामनर्थानामभागिनी ॥ ५.१६.२१ ॥
นางผู้มีอวัยวะงดงามดั่งทองคำนี้ พูดด้วยรอยยิ้มอ่อนหวานเสมอ แม้มิได้มีส่วนในความวิบัติทั้งปวง นางก็ยังทนรับความทรมานนี้อยู่
5.16.22
इमां तु शीलसम्पन्नां द्रष्टुमिच्छति राघवः।
रावणेन प्रमथितां प्रपामिव पिपासितः ॥ ५.१६.२२ ॥
พระราฆวะปรารถนาจะได้เห็นนางผู้มีความประพฤติงดงามนี้ ผู้ถูกราวณะทรมานอยู่ ดั่งคนกระหายน้ำปรารถนาจะได้พบที่น้ำอันเย็น
5.16.23
अस्या नूनं पुनर्लाभाद् राघवः प्रीतिमेष्यति।
राजा राज्यपरिभ्रष्टः पुनः प्राप्येव मेदिनीम् ॥ ५.१६.२३ ॥
เมื่อได้นางกลับคืนมา พระราฆวะย่อมเกิดความยินดีเป็นแน่ ดั่งพระราชาผู้สูญเสียแผ่นดินแล้วชื่นบานเมื่อได้แผ่นดินคืนมาอีก
5.16.24
कामभोगैः परित्यक्ता हीना बन्धुजनेन च।
धारयत्यात्मनो देहं तत्समागमकाङ्क्षिणी ॥ ५.१६.२४ ॥
นางถูกทอดทิ้งจากความสุขแห่งกามและถูกพรากจากญาติพี่น้อง นางยังคงดำรงร่างกายไว้ได้ก็เพราะปรารถนาจะได้พบเขาอีกครั้งเท่านั้น
5.16.25
नैषा पश्यति राक्षस्यो नेमान् पुष्पफलद्रुमान्।
एकस्थहृदया नूनं राममेवानुपश्यति ॥ ५.१६.२५ ॥
นางไม่มองดูเหล่ายักษิณี และไม่มองดูต้นไม้ที่มีดอกและผลเหล่านี้ ด้วยใจที่จดจ่ออยู่กับสิ่งเดียว นางคงมองเห็นแต่พระรามเท่านั้น
5.16.26
भर्ता नाम परं नार्याः शोभनं भूषणादपि।
एषा हि रहिता तेन शोभनार्हा न शोभते ॥ ५.१६.२६ ॥
สำหรับสตรี สามีเป็นเครื่องประดับที่สูงสุด ยิ่งกว่าเครื่องอาภรณ์ใด ๆ เมื่อขาดเขาไป นางแม้ควรค่าแก่การประดับ ก็ไม่งดงามเลย
5.16.27
दुष्करं कुरुते रामो हीनो यदनया प्रभुः।
धारयत्यात्मनो देहं न दुःखेनावसीदति ॥ ५.१६.२७ ॥
พระรามผู้เป็นใหญ่ทรงกระทำสิ่งที่ยากยิ่ง แม้ต้องพลัดพรากจากนาง พระองค์ก็ยังประคับประคองร่างกายของพระองค์ไว้ได้ และมิได้ทรุดลงด้วยความโศก
5.16.28
इमामसितकेशान्तां शतपत्रनिभेक्षणाम्।
सुखार्हां दुःखितां ज्ञात्वा ममापि व्यथितं मनः ॥ ५.१६.२८ ॥
เมื่อเห็นนางผู้มีเส้นผมดำขลับ มีดวงตาดั่งกลีบบัว ควรได้รับความสุข แต่กลับทุกข์ระทม ใจของข้าพเจ้าเองก็ปวดร้าวไปด้วย
5.16.29
क्षितिक्षमा पुष्करसंनिभेक्षणा
या रक्षिता राघवलक्ष्मणाभ्याम्।
सा राक्षसीभिर्विकृतेक्षणाभिः
संरक्ष्यते सम्प्रति वृक्षमूले ॥ ५.१६.२९ ॥
นางผู้อดทนดั่งแผ่นดิน มีดวงตาดั่งดอกบัว ผู้เคยได้รับการคุ้มครองจากพระรามและพระลักษมณ์ทั้งสองพระองค์ บัดนี้กลับถูกเหล่ายักษิณีผู้มีดวงตาบิดเบี้ยวเฝ้าดูแลอยู่ที่โคนต้นไม้
5.16.30
हिमहतनलिनीव नष्टशोभा
व्यसनपरम्परया निपीड्यमाना।
सहचररहितेव चक्रवाकी
जनकसुता कृपणां दशां प्रपन्ना ॥ ५.१६.३० ॥
ดั่งสระบัวที่ถูกน้ำค้างแข็งทำลาย สิ้นความงาม ถูกบีบคั้นด้วยความวิบัติที่ถาโถมไม่ขาดสาย ดั่งนกจักรพากที่พลัดคู่ นางธิดาของชนกผู้น่าสงสารได้ตกอยู่ในสภาพอันน่าสังเวช
5.16.31
अस्या हि पुष्पावनताग्रशाखाः
शोकं दृढं वै जनयन्त्यशोकाः।
हिमव्यपायेन च शीतरश्मि-
रभ्युत्थितो नैकसहस्ररश्मिः ॥ ५.१६.३१ ॥
เพราะเหตุของนาง ต้นอโศกที่มีกิ่งปลายโน้มลงด้วยดอกไม้ ย่อมก่อให้เกิดความเศร้าโศกอย่างลึกซึ้ง น้ำค้างแข็งได้ผ่านพ้นไปแล้ว พระจันทร์ผู้มีรัศมีเย็นได้ขึ้นมา และพระอาทิตย์ผู้มีพันรัศมีก็ขึ้นมาเช่นกัน
5.16.32
इत्येवमर्थं कपिरन्ववेक्ष्य
सीतेयमित्येव तु जातबुद्धिः।
संश्रित्य तस्मिन् निषसाद वृक्षे
बली हरीणामृषभस्तरस्वी ॥ ५.१६.३२ ॥
หนุมานผู้เป็นวานรที่ทรงพลังและว่องไวที่สุดในหมู่วานร เมื่อพิจารณาสถานการณ์เช่นนี้โดยถี่ถ้วน และเกิดความเข้าใจว่า 'นี่คือนางสีดาแน่แท้' จึงได้เข้าไปนั่งพักอยู่บนต้นไม้นั้น