ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 5.16
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.16.1
प्रशस्य तु प्रशस्तव्यां सीतां तां हरिपुंगवः।
गुणाभिरामं रामं च पुनश्चिन्तापरोऽभवत् ॥ ५.१६.१ ॥
ପ୍ରଶଂସାର ଯୋଗ୍ୟ ସୀତାଙ୍କୁ ସେହି ବାନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରଶଂସା କଲେ, ଏବଂ ଗୁଣରେ ମନୋହର ରାମଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି ପୁଣି ଚିନ୍ତାରେ ମଗ୍ନ ହେଲେ।
5.16.2
स मुहूर्तमिव ध्यात्वा बाष्पपर्याकुलेक्षणः।
सीतामाश्रित्य तेजस्वी हनूमान् विललाप ह ॥ ५.१६.२ ॥
ତେଜସ୍ୱୀ ହନୁମାନ୍ କ୍ଷଣେ ଚିନ୍ତା କଲେ, ପରେ ଲୁହଭରା ଆଖିରେ ସୀତାଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି ବିଳାପ କଲେ।
5.16.3
मान्या गुरुविनीतस्य लक्ष्मणस्य गुरुप्रिया।
यदि सीता हि दुःखार्ता कालो हि दुरतिक्रमः ॥ ५.१६.३ ॥
ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତା, ବଡ଼ମାନଙ୍କର ପ୍ରିୟା ସୀତା ଯଦି ଦୁଃଖରେ ପୀଡ଼ିତ, ତେବେ ସମୟକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିବା ସତରେ କଠିନ।
5.16.4
रामस्य व्यवसायज्ञा लक्ष्मणस्य च धीमतः।
नात्यर्थं क्षुभ्यते देवी गंगेव जलदागमे ॥ ५.१६.४ ॥
ରାମ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସଂକଳ୍ପ ଜାଣିଥିବା ଦେବୀ ସୀତା, ବର୍ଷାଋତୁରେ ଗଙ୍ଗା ପରି ଅତ୍ୟଧିକ କ୍ଷୁବ୍ଧ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ।
5.16.5
तुल्यशीलवयोवृत्तां तुल्याभिजनलक्षणाम्।
राघवोऽर्हति वैदेहीं तं चेयमसितेक्षणा ॥ ५.१६.५ ॥
ସମାନ ଶୀଳ, ବୟସ ଓ ଆଚରଣ, ସମାନ କୁଳ ଓ ଲକ୍ଷଣଯୁକ୍ତା ବୈଦେହୀ ରାଘବଙ୍କ ଯୋଗ୍ୟ; ଏହି କଳାଆଖି ନାରୀ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଯୋଗ୍ୟ।
5.16.6
तां दृष्ट्वा नवहेमाभां लोककान्तामिव श्रियम्।
जगाम मनसा रामं वचनं चेदमब्रवीत् ॥ ५.१६.६ ॥
ନୂଆ ସୁନାର କାନ୍ତିଯୁକ୍ତା, ଜଗତପ୍ରିୟା ଶ୍ରୀ ପରି ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ସେ ମନରେ ରାମଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ ଏବଂ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
5.16.7
अस्या हेतोर्विशालाक्ष्या हतो वाली महाबलः।
रावणप्रतिमो वीर्ये कबन्धश्च निपातितः ॥ ५.१६.७ ॥
ଏହାରି କାରଣରୁ ବିଶାଳାକ୍ଷୀଙ୍କ ପାଇଁ ମହାବଳ ବାଳୀ ହତ ହେଲେ; ପରାକ୍ରମରେ ରାବଣ ସମାନ କବନ୍ଧ ମଧ୍ୟ ପଡ଼ିଲେ।
5.16.8
विराधश्च हतः संख्ये राक्षसो भीमविक्रमः।
वने रामेण विक्रम्य महेन्द्रेणेव शम्बरः ॥ ५.१६.८ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୟଙ୍କର ପରାକ୍ରମୀ ରାକ୍ଷସ ବିରାଧ ମଧ୍ୟ ବନରେ ରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରାକ୍ରମରେ ହତ ହେଲେ, ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶମ୍ବର ହତ ହୋଇଥିଲେ।
5.16.9
चतुर्दश सहस्राणि रक्षसां भीमकर्मणाम्।
निहतानि जनस्थाने शरैरग्निशिखोपमैः ॥ ५.१६.९ ॥
ଜନସ୍ଥାନରେ ଭୟଙ୍କର କର୍ମ କରୁଥିବା ଚଉଦ ହଜାର ରାକ୍ଷସ ଅଗ୍ନିଶିଖା ସଦୃଶ ବାଣରେ ହତ ହେଲେ।
5.16.10
खरश्च निहतः संख्ये त्रिशिराश्च निपातितः।
दूषणश्च महातेजा रामेण विदितात्मना ॥ ५.१६.१० ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ଖର ହତ ହେଲେ, ତ୍ରିଶିରା ପଡ଼ିଗଲେ; ମହାତେଜସ୍ବୀ ଦୂଷଣ ମଧ୍ୟ ଆତ୍ମଜ୍ଞ ରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହତ ହେଲେ।
5.16.11
ऐश्वर्यं वानराणां च दुर्लभं वालिपालितम्।
अस्या निमित्ते सुग्रीवः प्राप्तवाँल्लोकविश्रुतः ॥ ५.१६.११ ॥
ବାଳୀ ପାଳିତ ବାନରମାନଙ୍କର ଦୁର୍ଲଭ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ, ଏହାରି ନିମିତ୍ତେ ଲୋକବିଖ୍ୟାତ ସୁଗ୍ରୀବ ପାଇଲେ।
5.16.12
सागरश्च मयाऽऽक्रान्तः श्रीमान् नदनदीपतिः।
अस्या हेतोर्विशालाक्ष्याः पुरी चेयं निरीक्षिता ॥ ५.१६.१२ ॥
ନଦୀ ଓ ସ୍ରୋତର ଅଧିପତି ଶ୍ରୀମାନ୍ ସାଗରକୁ ମୁଁ ଲଙ୍ଘିଲି; ଏହି ବିଶାଳାକ୍ଷୀଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ପୁରୀ ମଧ୍ୟ ଖୋଜା ଗଲା।
5.16.13
यदि रामः समुद्रान्तां मेदिनीं परिवर्तयेत्।
अस्याः कृते जगच्चापि युक्तमित्येव मे मतिः ॥ ५.१६.१३ ॥
ଯଦି ରାମ ସମୁଦ୍ରପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୃଥିବୀକୁ ଓଲଟାଇ ଦିଅନ୍ତି, ତଥାପି ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଏ ଜଗତ ମଧ୍ୟ ଯୋଗ୍ୟ, ଏହା ମୋ ମତ।
5.16.14
राज्यं वा त्रिषु लोकेषु सीता वा जनकात्मजा।
त्रैलोक्यराज्यं सकलं सीताया नाप्नुयात् कलाम् ॥ ५.१६.१४ ॥
ତିନି ଲୋକର ରାଜ୍ୟ ହେଉ କିମ୍ବା ଜନକଙ୍କ କନ୍ୟା ସୀତା — ସମସ୍ତ ତ୍ରିଲୋକ ରାଜ୍ୟ ମଧ୍ୟ ସୀତାଙ୍କର ଗୋଟିଏ କଳାକୁ ପାଇପାରିବ ନାହିଁ।
5.16.15
इयं सा धर्मशीलस्य जनकस्य महात्मनः।
सुता मैथिलराजस्य सीता भर्तृदृढव्रता ॥ ५.१६.१५ ॥
ଏହି ସେହି ସୀତା — ଧର୍ମଶୀଳ ମହାତ୍ମା ଜନକଙ୍କ କନ୍ୟା, ମିଥିଳାରାଜଙ୍କ ଦୁହିତା, ସ୍ୱାମୀ ପ୍ରତି ଦୃଢ଼ବ୍ରତା।
5.16.16
उत्थिता मेदिनीं भित्त्वा क्षेत्रे हलमुखक्षते।
पद्मरेणुनिभैः कीर्णा शुभैः केदारपांसुभिः ॥ ५.१६.१६ ॥
କ୍ଷେତରେ ହଳର ଅଗ୍ରଭାଗରେ ଚଷାଯାଇଥିବା ପୃଥିବୀକୁ ବିଦାରି ସେ ଉଠିଲେ; ପଦ୍ମରେଣୁ ପରି ଶୁଭ କ୍ଷେତ୍ରଧୂଳିରେ ଆବୃତ ହୋଇ।
5.16.17
विक्रान्तस्यार्यशीलस्य संयुगेष्वनिवर्तिनः।
स्नुषा दशरथस्यैषा ज्येष्ठा राज्ञो यशस्विनी ॥ ५.१६.१७ ॥
ପରାକ୍ରମୀ, ଆର୍ଯଶୀଳ, ଯୁଦ୍ଧରେ କେବେ ପଛକୁ ନ ହଟିଥିବା ଦଶରଥଙ୍କ ପୁତ୍ରବଧୂ ଏ — ରାଜାଙ୍କ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପୁତ୍ରବଧୂ, ଯଶସ୍ୱିନୀ।
5.16.18
धर्मज्ञस्य कृतज्ञस्य रामस्य विदितात्मनः।
इयं सा दयिता भार्या राक्षसीवशमागता ॥ ५.१६.१८ ॥
ଧର୍ମଜ୍ଞ, କୃତଜ୍ଞ, ଆତ୍ମସଂଯମୀ ରାମଙ୍କର ଏ ପ୍ରିୟ ଭାର୍ଯ୍ୟା — ଯେ ରାକ୍ଷସୀର ବଶରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
5.16.19
सर्वान् भोगान् परित्यज्य भर्तृस्नेहबलात् कृता।
अचिन्तयित्वा कष्टानि प्रविष्टा निर्जनं वनम् ॥ ५.१६.१९ ॥
ପତିଙ୍କ ସ୍ନେହ ବଳରେ ସମସ୍ତ ଭୋଗ ତ୍ୟାଗ କରି, କଷ୍ଟକୁ ଚିନ୍ତା ନ କରି ସେ ନିର୍ଜନ ବନରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛି।
5.16.20
संतुष्टा फलमूलेन भर्तृशुश्रूषणापरा।
या परां भजते प्रीतिं वनेऽपि भवने यथा ॥ ५.१६.२० ॥
ଫଳମୂଳରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ, ପତିଙ୍କ ସେବାରେ ନିରତ, ଯିଏ ବନରେ ମଧ୍ୟ ଘର ପରି ପରମ ପ୍ରୀତି ପାଏ।
5.16.21
सेयं कनकवर्णांगी नित्यं सुस्मितभाषिणी।
सहते यातनामेतामनर्थानामभागिनी ॥ ५.१६.२१ ॥
ସୁବର୍ଣ୍ଣବର୍ଣ୍ଣ ଅଙ୍ଗବିଶିଷ୍ଟା, ସଦା ମଧୁର ହସରେ କଥା କହୁଥିବା ଏହି ନାରୀ, ଅନର୍ଥର ଅଂଶୀଦାର ନ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ଏହି ଯନ୍ତ୍ରଣା ସହୁଛି।
5.16.22
इमां तु शीलसम्पन्नां द्रष्टुमिच्छति राघवः।
रावणेन प्रमथितां प्रपामिव पिपासितः ॥ ५.१६.२२ ॥
ଶୀଳସମ୍ପନ୍ନା ଏହି ନାରୀକୁ ରାଘବ ଦେଖିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି; ରାବଣ ଦ୍ୱାରା ପୀଡ଼ିତା ଏହାକୁ, ତୃଷାର୍ତ୍ତ ଯେପରି ଜଳାଶୟ ଚାହେ।
5.16.23
अस्या नूनं पुनर्लाभाद् राघवः प्रीतिमेष्यति।
राजा राज्यपरिभ्रष्टः पुनः प्राप्येव मेदिनीम् ॥ ५.१६.२३ ॥
ଏହାକୁ ପୁନର୍ବାର ପାଇଲେ ରାଘବ ନିଶ୍ଚୟ ଆନନ୍ଦିତ ହେବେ; ରାଜ୍ୟଚ୍ୟୁତ ରାଜା ପୁଣି ପୃଥିବୀ ପାଇ ଯେପରି ଆନନ୍ଦିତ ହୁଏ।
5.16.24
कामभोगैः परित्यक्ता हीना बन्धुजनेन च।
धारयत्यात्मनो देहं तत्समागमकाङ्क्षिणी ॥ ५.१६.२४ ॥
କାମଭୋଗରୁ ପରିତ୍ୟକ୍ତା ଓ ବନ୍ଧୁଜନଙ୍କଠାରୁ ବଞ୍ଚିତା ସେ, କେବଳ ତାଙ୍କ ସହ ମିଳନ ଆକାଂକ୍ଷାରେ ନିଜ ଦେହ ଧାରଣ କରିଛି।
5.16.25
नैषा पश्यति राक्षस्यो नेमान् पुष्पफलद्रुमान्।
एकस्थहृदया नूनं राममेवानुपश्यति ॥ ५.१६.२५ ॥
ସେ ରାକ୍ଷସୀମାନଙ୍କୁ ବା ଏହି ପୁଷ୍ପଫଳ ବୃକ୍ଷଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖେ ନାହିଁ। ଏକାଗ୍ର ହୃଦୟରେ ସେ ନିଶ୍ଚୟ କେବଳ ରାମଙ୍କୁ ହିଁ ସର୍ବଦା ଦେଖୁଥାଏ।
5.16.26
भर्ता नाम परं नार्याः शोभनं भूषणादपि।
एषा हि रहिता तेन शोभनार्हा न शोभते ॥ ५.१६.२६ ॥
ନାରୀ ପାଇଁ ସ୍ୱାମୀ ହିଁ ଅଳଙ୍କାର ଅପେକ୍ଷା ମଧ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶୋଭା। ତାଙ୍କଠାରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନା ଏହି ନାରୀ, ଶୋଭାର ଯୋଗ୍ୟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଶୋଭା ପାଉନାହିଁ।
5.16.27
दुष्करं कुरुते रामो हीनो यदनया प्रभुः।
धारयत्यात्मनो देहं न दुःखेनावसीदति ॥ ५.१६.२७ ॥
ଏହାଠାରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଭୁ ରାମ କଠିନ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି; ସେ ନିଜ ଦେହ ଧାରଣ କରୁଛନ୍ତି, ଦୁଃଖରେ ଅବସନ୍ନ ହେଉନାହାଁନ୍ତି।
5.16.28
इमामसितकेशान्तां शतपत्रनिभेक्षणाम्।
सुखार्हां दुःखितां ज्ञात्वा ममापि व्यथितं मनः ॥ ५.१६.२८ ॥
କଳା କେଶାଗ୍ର ଓ ପଦ୍ମପାଖୁଡ଼ା ପରି ନୟନବିଶିଷ୍ଟା ଏହି ନାରୀ ସୁଖର ଯୋଗ୍ୟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଦୁଃଖିତା ଜାଣି ମୋ ମନ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟଥିତ ହେଲା।
5.16.29
क्षितिक्षमा पुष्करसंनिभेक्षणा
या रक्षिता राघवलक्ष्मणाभ्याम्।
सा राक्षसीभिर्विकृतेक्षणाभिः
संरक्ष्यते सम्प्रति वृक्षमूले ॥ ५.१६.२९ ॥
ପୃଥିବୀ ପରି ଧୈର୍ଯ୍ୟଶାଳିନୀ, ପଦ୍ମନୟନା, ଯାହାଙ୍କୁ ରାଘବ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ, ସେ ବର୍ତ୍ତମାନ ବିକୃତ ନୟନା ରାକ୍ଷସୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଗଛମୂଳରେ ପହରାରେ ରଖାଯାଉଛି।
5.16.30
हिमहतनलिनीव नष्टशोभा
व्यसनपरम्परया निपीड्यमाना।
सहचररहितेव चक्रवाकी
जनकसुता कृपणां दशां प्रपन्ना ॥ ५.१६.३० ॥
ତୁଷାରରେ ଆହତ ପଦ୍ମିନୀ ପରି ଶୋଭାହୀନା, ବିପଦ ପରମ୍ପରାରେ ପୀଡ଼ିତା, ସାଥୀବିହୀନା ଚକ୍ରବାକୀ ପରି ଜନକସୁତା ଦୀନ ଅବସ୍ଥାରେ ପଡ଼ିଛନ୍ତି।
5.16.31
अस्या हि पुष्पावनताग्रशाखाः
शोकं दृढं वै जनयन्त्यशोकाः।
हिमव्यपायेन च शीतरश्मि-
रभ्युत्थितो नैकसहस्ररश्मिः ॥ ५.१६.३१ ॥
ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଫୁଲରେ ନତ ଅଗ୍ରଶାଖା ଅଶୋକ ବୃକ୍ଷଗୁଡ଼ିକ ଗଭୀର ଶୋକ ହିଁ ଜନ୍ମାଉଛନ୍ତି; ତୁଷାର ଅପସରିଗଲେ ଶୀତଳ-କିରଣ ଚନ୍ଦ୍ର ଏବଂ ସହସ୍ର-କିରଣ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦିତ ହୋଇଛନ୍ତି।
5.16.32
इत्येवमर्थं कपिरन्ववेक्ष्य
सीतेयमित्येव तु जातबुद्धिः।
संश्रित्य तस्मिन् निषसाद वृक्षे
बली हरीणामृषभस्तरस्वी ॥ ५.१६.३२ ॥
ଏହିପରି ପରିସ୍ଥିତିକୁ ଭଲ ଭାବେ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି, 'ଏହି ସୀତା ହିଁ' ଏହା ସ୍ଥିର ହେବାରୁ, ବାନରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବଳବାନ ଓ ବେଗବାନ ସେ କପି ସେହି ବୃକ୍ଷରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଇ ବସିଲେ।