ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 5.17
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.17.1
ततः कुमुदखण्डाभो निर्मलं निर्मलोदयः।
प्रजगाम नभश्चन्द्रो हंसो नीलमिवोदकम् ॥ ५.१७.१ ॥
ਫਿਰ ਕੁਮੁਦ ਫੁੱਲ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਵਰਗਾ ਚਿੱਟਾ, ਨਿਰਮਲ ਉਦੈ ਵਾਲਾ ਚੰਦਰਮਾ ਨੀਲੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਹੰਸ ਵਾਂਗ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ।
5.17.2
साचिव्यमिव कुर्वन् स प्रभया निर्मलप्रभः।
चन्द्रमा रश्मिभिः शीतैः सिषेवे पवनात्मजम् ॥ ५.१७.२ ॥
ਸਹਾਇਕ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਨਿਰਮਲ ਪ੍ਰਭਾ ਵਾਲਾ ਉਹ ਚੰਦਰਮਾ ਆਪਣੀਆਂ ਠੰਢੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਪਵਨਪੁੱਤਰ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।
5.17.3
स ददर्श ततः सीतां पूर्णचन्द्रनिभाननाम्।
शोकभारैरिव न्यस्तां भारैर्नावमिवाम्भसि ॥ ५.१७.३ ॥
ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਚੰਦਰਮਾ ਵਰਗੇ ਮੂੰਹ ਵਾਲੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ; ਸੋਗ ਦੇ ਭਾਰ ਹੇਠ ਦੱਬੀ ਹੋਈ, ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰ ਨਾਲ ਡੁੱਬੀ ਕਿਸ਼ਤੀ ਵਾਂਗ।
5.17.4
दिदृक्षमाणो वैदेहीं हनूमान् मारुतात्मजः।
स ददर्शाविदूरस्था राक्षसीर्घोरदर्शनाः ॥ ५.१७.४ ॥
ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਪਵਨਪੁੱਤਰ ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਨੇੜੇ ਹੀ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਾਲੀਆਂ ਰਾਕਸ਼ਸੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
5.17.5
एकाक्षीमेककर्णां च कर्णप्रावरणां तथा।
अकर्णां शङ्कुकर्णां च मस्तकोच्छ्वासनासिकाम् ॥ ५.१७.५ ॥
ਇੱਕ ਅੱਖ ਵਾਲੀ, ਇੱਕ ਕੰਨ ਵਾਲੀ, ਕੰਨਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਚਾਦਰ ਬਣਾਈ ਹੋਈ, ਕੰਨਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਕਿੱਲ ਵਰਗੇ ਕੰਨਾਂ ਵਾਲੀ, ਅਤੇ ਸਿਰ ਵੱਲ ਉੱਠੇ ਨੱਕ ਵਾਲੀ।
5.17.6
अतिकायोत्तमांगीं च तनुदीर्घशिरोधराम्।
ध्वस्तकेशीं तथाकेशीं केशकम्बलधारिणीम् ॥ ५.१७.६ ॥
ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲੀ, ਪਤਲੀ ਲੰਮੀ ਗਰਦਨ ਵਾਲੀ, ਖਿੰਡੇ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲੀ, ਵਾਲਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਅਤੇ ਵਾਲਾਂ ਦਾ ਕੰਬਲ ਪਹਿਨੀ ਹੋਈ।
5.17.7
लम्बकर्णललाटां च लम्बोदरपयोधराम्।
लम्बोष्ठीं चिबुकोष्ठीं च लम्बास्यां लम्बजानुकाम् ॥ ५.१७.७ ॥
ਲੰਮੇ ਕੰਨਾਂ ਅਤੇ ਲੰਮੇ ਮੱਥੇ ਵਾਲੀਆਂ, ਲੰਮੇ ਢਿੱਡ ਅਤੇ ਲੰਮੀਆਂ ਛਾਤੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ, ਲੰਮੇ ਬੁੱਲ੍ਹਾਂ ਵਾਲੀਆਂ, ਠੋਡੀ ਵਰਗੇ ਬੁੱਲ੍ਹਾਂ ਵਾਲੀਆਂ, ਲੰਮੇ ਮੂੰਹ ਵਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਲੰਮੇ ਗੋਡਿਆਂ ਵਾਲੀਆਂ।
5.17.8
ह्रस्वां दीर्घां च कुब्जां च विकटां वामनां तथा।
करालां भुग्नवक्त्रां च पिंगाक्षीं विकृताननाम् ॥ ५.१७.८ ॥
ਛੋਟੀਆਂ ਅਤੇ ਲੰਮੀਆਂ, ਕੁਬੜੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਕਰਾਲ, ਬੌਣੀਆਂ, ਭਿਆਨਕ, ਟੇਢੇ ਮੂੰਹ ਵਾਲੀਆਂ, ਪੀਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਕ੍ਰਿਤ ਮੂੰਹ ਵਾਲੀਆਂ।
5.17.9
विकृताः पिंगलाः कालीः क्रोधनाः कलहप्रियाः।
कालायसमहाशूलकूटमुद्गरधारिणीः ॥ ५.१७.९ ॥
ਵਿਕ੍ਰਿਤ, ਪੀਲੀਆਂ, ਕਾਲੀਆਂ, ਕ੍ਰੋਧੀ ਅਤੇ ਝਗੜਾਲੂ; ਕਾਲੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਵੱਡੇ ਸ਼ੂਲ, ਕੂਟ ਅਤੇ ਮੁਦਗਰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ।
5.17.10
वराहमृगशार्दूलमहिषाजशिवामुखाः।
गजोष्ट्रहयपादाश्च निखातशिरसोऽपराः ॥ ५.१७.१० ॥
ਸੂਰ, ਹਿਰਨ, ਸ਼ੇਰ-ਬਾਘ, ਮੱਝ, ਬੱਕਰੀ ਅਤੇ ਗਿੱਦੜ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਾਲੀਆਂ; ਹਾਥੀ, ਊਠ ਅਤੇ ਘੋੜੇ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਧੱਸੇ ਸਿਰਾਂ ਵਾਲੀਆਂ।
5.17.11
एकहस्तैकपादाश्च खरकर्ण्यश्वकर्णिकाः।
गोकर्णीर्हस्तिकर्णीश्च हरिकर्णीस्तथापराः ॥ ५.१७.११ ॥
ਇੱਕ ਹੱਥ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੈਰ ਵਾਲੀਆਂ; ਗਧੇ, ਘੋੜੇ, ਗਾਂ, ਹਾਥੀ ਅਤੇ ਹਿਰਨ ਦੇ ਕੰਨਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਹੋਰ।
5.17.12
अतिनासाश्च काश्चिच्च तिर्यङ्नासा अनासिकाः।
गजसंनिभनासाश्च ललाटोच्छ्वासनासिकाः ॥ ५.१७.१२ ॥
ਕੋਈ ਬਹੁਤ ਲੰਮੇ ਨੱਕ ਵਾਲੀ, ਕੋਈ ਟੇਢੇ ਨੱਕ ਵਾਲੀ, ਕੋਈ ਨੱਕ ਰਹਿਤ, ਹਾਥੀ ਵਰਗੇ ਨੱਕ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਮੱਥੇ ਤੋਂ ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਨੱਕ ਵਾਲੀ।
5.17.13
हस्तिपादा महापादा गोपादाः पादचूलिकाः।
अतिमात्रशिरोग्रीवा अतिमात्रकुचोदरीः ॥ ५.१७.१३ ॥
ਹਾਥੀ ਵਰਗੇ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲੀਆਂ, ਵੱਡੇ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲੀਆਂ, ਗਾਂ ਵਰਗੇ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਪੈਰਾਂ ਉੱਤੇ ਗੁੱਛੇ ਵਾਲੀਆਂ; ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਸਿਰ ਤੇ ਗਰਦਨ ਵਾਲੀਆਂ, ਬਹੁਤ ਵੱਡੀਆਂ ਛਾਤੀਆਂ ਤੇ ਢਿੱਡ ਵਾਲੀਆਂ।
5.17.14
अतिमात्रास्यनेत्राश्च दीर्घजिह्वाननास्तथा।
अजामुखीर्हस्तिमुखीर्गोमुखीः सूकरीमुखीः ॥ ५.१७.१४ ॥
ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਮੂੰਹ ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀਆਂ, ਲੰਮੀ ਜੀਭ ਤੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀਆਂ; ਕੋਈ ਬੱਕਰੀ-ਮੂੰਹੀ, ਕੋਈ ਹਾਥੀ-ਮੂੰਹੀ, ਕੋਈ ਗਾਂ-ਮੂੰਹੀ ਤੇ ਕੋਈ ਸੂਰ-ਮੂੰਹੀ।
5.17.15
हयोष्ट्रखरवक्त्राश्च राक्षसीर्घोरदर्शनाः।
शूलमुद्गरहस्ताश्च क्रोधनाः कलहप्रियाः ॥ ५.१७.१५ ॥
ਘੋੜੇ, ਊਠ ਤੇ ਖੋਤੇ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਾਲੀਆਂ ਰਾਕਸ਼ਸੀਆਂ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਦਿੱਸਦੀਆਂ ਸਨ; ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸੂਲ ਤੇ ਗਦਾ ਫੜੀ, ਗੁੱਸੇਖੋਰ ਤੇ ਝਗੜਾਲੂ।
5.17.16
कराला धूम्रकेशिन्यो राक्षसीर्विकृताननाः।
पिबन्ति सततं पानं सुरामांससदाप्रियाः ॥ ५.१७.१६ ॥
ਡਰਾਉਣੀਆਂ, ਧੂੰਏਂ ਰੰਗੇ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ, ਵਿਗੜੇ ਚਿਹਰਿਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਰਾਕਸ਼ਸੀਆਂ ਲਗਾਤਾਰ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀ ਰਹੀਆਂ ਸਨ; ਉਹ ਸਦਾ ਸੁਰਾ ਤੇ ਮਾਸ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰੇਮੀ ਸਨ।
5.17.17
मांसशोणितदिग्धांगीर्मांसशोणितभोजनाः।
ता ददर्श कपिश्रेष्ठो रोमहर्षणदर्शनाः ॥ ५.१७.१७ ॥
ਮਾਸ ਤੇ ਲਹੂ ਨਾਲ ਲਿਬੜੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲੀਆਂ, ਮਾਸ ਤੇ ਲਹੂ ਖਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਾਕਸ਼ਸੀਆਂ ਨੂੰ ਕਪੀਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ (ਹਨੂਮਾਨ) ਨੇ ਦੇਖਿਆ; ਉਹ ਰੌਂਗਟੇ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਦਿੱਸਦੀਆਂ ਸਨ।
5.17.18
स्कन्धवन्तमुपासीनाः परिवार्य वनस्पतिम्।
तस्याधस्ताच्च तां देवीं राजपुत्रीमनिन्दिताम् ॥ ५.१७.१८ ॥
ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਵਾਲੇ ਉਸ ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ ਬੈਠੀਆਂ ਸਨ; ਉਸਦੇ ਹੇਠਾਂ ਉਹ ਦੇਵੀ, ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ, ਨਿਰਦੋਸ਼ (ਸੀਤਾ) ਸੀ।
5.17.19
लक्षयामास लक्ष्मीवान् हनूमाञ्जनकात्मजाम्।
निष्प्रभां शोकसंतप्तां मलसंकुलमूर्धजाम् ॥ ५.१७.१९ ॥
ਲੱਛਮੀਵਾਨ ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ — ਆਭਾ-ਹੀਣ, ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਤਪੀ ਹੋਈ, ਮੈਲ ਨਾਲ ਉਲਝੇ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲੀ।
5.17.20
क्षीणपुण्यां च्युतां भूमौ तारां निपतितामिव।
चारित्रव्यपदेशाढ्यां भर्तृदर्शनदुर्गताम् ॥ ५.१७.२० ॥
ਪੁੰਨ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਕੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗੇ ਤਾਰੇ ਵਾਂਗ — ਸਦਾਚਾਰ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਪਰ ਪਤੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਬਿਨਾਂ ਦੁਰਗਤੀ ਵਿੱਚ।
5.17.21
भूषणैरुत्तमैर्हीनां भर्तृवात्सल्यभूषिताम्।
राक्षसाधिपसंरुद्धां बन्धुभिश्च विनाकृताम् ॥ ५.१७.२१ ॥
ਉੱਤਮ ਗਹਿਣਿਆਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਪਤੀ ਦੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਹੀ ਸ਼ੋਭਿਤ, ਰਾਖਸ਼ਰਾਜ ਵੱਲੋਂ ਰੋਕੀ ਹੋਈ, ਸੰਬੰਧੀਆਂ ਤੋਂ ਵਿਛੁੜੀ ਹੋਈ।
5.17.22
वियूथां सिंहसंरुद्धां बद्धां गजवधूमिव।
चन्द्ररेखां पयोदान्ते शारदाभ्रैरिवावृताम् ॥ ५.१७.२२ ॥
ਝੁੰਡ ਤੋਂ ਵਿਛੁੜੀ, ਸ਼ੇਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਅਤੇ ਬੰਨ੍ਹੀ ਹੋਈ ਹਥਣੀ ਵਾਂਗ; ਬਰਸਾਤ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਦ ਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਨਾਲ ਢਕੀ ਚੰਦਰਰੇਖਾ ਵਾਂਗ।
5.17.23
क्लिष्टरूपामसंस्पर्शादयुक्तामिव वल्लकीम्।
स तां भर्तृहिते युक्तामयुक्तां रक्षसां वशे ॥ ५.१७.२३ ॥
ਛੋਹ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਦੁਖੀ ਰੂਪ ਵਾਲੀ, ਬੇਸੁਰੀ ਵੀਣਾ ਵਾਂਗ; ਪਤੀ ਦੇ ਭਲੇ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਪਰ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਸੀ।
5.17.24
अशोकवनिकामध्ये शोकसागरमाप्लुताम्।
ताभिः परिवृतां तत्र सग्रहामिव रोहिणीम् ॥ ५.१७.२४ ॥
ਅਸ਼ੋਕ ਬਾਗ਼ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸ਼ੋਕ ਦੇ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀ ਹੋਈ, ਉੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ, ਗ੍ਰਹਾਂ ਸਮੇਤ ਰੋਹਿਣੀ ਵਾਂਗ।
5.17.25
ददर्श हनुमांस्तत्र लतामकुसुमामिव।
सा मलेन च दिग्धांगी वपुषा चाप्यलंकृता।
मृणाली पङ्कदिग्धेव विभाति च न भाति च ॥ ५.१७.२५ ॥
ਉੱਥੇ ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਫੁੱਲਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਵੇਲ ਵਾਂਗ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਮੈਲ ਨਾਲ ਲਿਬੜੇ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਹ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਅਲੰਕ੍ਰਿਤ ਜਿਹੀ ਲੱਗਦੀ ਸੀ। ਚਿੱਕੜ ਨਾਲ ਲਿਬੜੀ ਕਮਲ-ਡੰਡੀ ਵਾਂਗ ਉਹ ਚਮਕਦੀ ਵੀ ਸੀ ਅਤੇ ਨਹੀਂ ਵੀ ਸੀ।
5.17.26
मलिनेन तु वस्त्रेण परिक्लिष्टेन भामिनीम्।
संवृतां मृगशावाक्षीं ददर्श हनुमान् कपिः ॥ ५.१७.२६ ॥
ਮੈਲੇ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਕੱਪੜੇ ਵਿੱਚ ਲਪੇਟੀ ਉਸ ਸੁੰਦਰੀ ਨੂੰ, ਮਿਰਗ-ਬੱਚੇ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਨੂੰ, ਕਪਿ ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਵੇਖਿਆ।
5.17.27
तां देवीं दीनवदनामदीनां भर्तृतेजसा।
रक्षितां स्वेन शीलेन सीतामसितलोचनाम् ॥ ५.१७.२७ ॥
ਉਸ ਦੇਵੀ ਨੂੰ, ਜਿਸਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦਾਸ ਸੀ ਪਰ ਜੋ ਦੀਨ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਤੀ ਦੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਰੱਖਿਅਤ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਸ਼ੀਲ ਨਾਲ ਰੱਖਿਅਤ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ, ਕਾਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਨੂੰ।
5.17.28
तां दृष्ट्वा हनुमान् सीतां मृगशावनिभेक्षणाम्।
मृगकन्यामिव त्रस्तां वीक्षमाणां समन्ततः ॥ ५.१७.२८ ॥
ਮਿਰਗ-ਬੱਚੇ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ, ਡਰੀ ਹਿਰਨੀ ਵਾਂਗ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਵੇਖ ਰਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
5.17.29
दहन्तीमिव निःश्वासैर्वृक्षान् पल्लवधारिणः।
संघातमिव शोकानां दुःखस्योर्मिमिवोत्थिताम् ॥ ५.१७.२९ ॥
ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹਾਉਕਿਆਂ ਨਾਲ ਸਾੜਦੀ ਜਿਹੀ, ਸ਼ੋਕਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਵਾਂਗ, ਦੁੱਖ ਦੀ ਲਹਿਰ ਵਾਂਗ ਉੱਠੀ ਹੋਈ।
5.17.30
तां क्षमां सुविभक्तांगीं विनाभरणशोभिनीम्।
प्रहर्षमतुलं लेभे मारुतिः प्रेक्ष्य मैथिलीम् ॥ ५.१७.३० ॥
ਸਹਿਣਸ਼ੀਲ, ਸੁਡੌਲ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਗਹਿਣਿਆਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵੀ ਸ਼ੋਭਦੀ ਉਸ ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮਾਰੁਤੀ ਹਨੂਮਾਨ ਨੂੰ ਬੇਮਿਸਾਲ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਹੋਈ।
5.17.31
हर्षजानि च सोऽश्रूणि तां दृष्ट्वा मदिरेक्षणाम्।
मुमोच हनुमांस्तत्र नमश्चक्रे च राघवम् ॥ ५.१७.३१ ॥
ਮਦਿਰਾ ਵਰਗੀਆਂ ਮਸਤ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਉੱਥੇ ਹਰਸ਼ ਨਾਲ ਜਨਮੇ ਅੱਥਰੂ ਵਹਾਏ ਅਤੇ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।
5.17.32
नमस्कृत्वाथ रामाय लक्ष्मणाय च वीर्यवान्।
सीतादर्शनसंहृष्टो हनुमान् संवृतोऽभवत् ॥ ५.१७.३२ ॥
ਫਿਰ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਸੀਤਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਵੀਰਯਵਾਨ ਹਨੂਮਾਨ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਲੁਕਾ ਕੇ ਰਹਿ ਗਏ।