వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 5.17
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.17.1
ततः कुमुदखण्डाभो निर्मलं निर्मलोदयः।
प्रजगाम नभश्चन्द्रो हंसो नीलमिवोदकम् ॥ ५.१७.१ ॥
అప్పుడు కలువపూవు ముక్కలా తెల్లగా, నిర్మలమైన ఉదయంతో ఉన్న చంద్రుడు నీలజలంలో హంస వలె ఆకాశంలో ముందుకు సాగాడు.
5.17.2
साचिव्यमिव कुर्वन् स प्रभया निर्मलप्रभः।
चन्द्रमा रश्मिभिः शीतैः सिषेवे पवनात्मजम् ॥ ५.१७.२ ॥
సహాయకుని పని చేస్తున్నట్లుగా, నిర్మలమైన కాంతిగల ఆ చంద్రుడు తన చల్లని కిరణాలతో వాయుపుత్రుడిని సేవించాడు.
5.17.3
स ददर्श ततः सीतां पूर्णचन्द्रनिभाननाम्।
शोकभारैरिव न्यस्तां भारैर्नावमिवाम्भसि ॥ ५.१७.३ ॥
అప్పుడతడు పూర్ణచంద్రుని వంటి ముఖం గల సీతను చూశాడు; ఆమె శోకభారంతో కుంగి, నీటిలో భారంతో మునిగిన నావలా ఉంది.
5.17.4
दिदृक्षमाणो वैदेहीं हनूमान् मारुतात्मजः।
स ददर्शाविदूरस्था राक्षसीर्घोरदर्शनाः ॥ ५.१७.४ ॥
వైదేహిని చూడాలనే కోరికతో ఉన్న వాయుపుత్రుడు హనుమంతుడు, దగ్గరగా నిలబడిన భయంకర రూపంగల రాక్షసస్త్రీలను చూశాడు.
5.17.5
एकाक्षीमेककर्णां च कर्णप्रावरणां तथा।
अकर्णां शङ्कुकर्णां च मस्तकोच्छ्वासनासिकाम् ॥ ५.१७.५ ॥
ఒంటికన్ను గలది, ఒకే చెవి గలది, చెవులనే దుప్పటిగా కప్పుకున్నది, చెవులు లేనిది, శంకువుల వంటి చెవులు గలది, తల వైపు పైకెత్తిన ముక్కు గలది.
5.17.6
अतिकायोत्तमांगीं च तनुदीर्घशिरोधराम्।
ध्वस्तकेशीं तथाकेशीं केशकम्बलधारिणीम् ॥ ५.१७.६ ॥
అత్యంత పెద్ద శరీరం గలది, సన్నని పొడవైన మెడ గలది, చెదిరిన జుట్టు గలది, జుట్టులేనిది, జుట్టునే దుప్పటిగా ధరించినది.
5.17.7
लम्बकर्णललाटां च लम्बोदरपयोधराम्।
लम्बोष्ठीं चिबुकोष्ठीं च लम्बास्यां लम्बजानुकाम् ॥ ५.१७.७ ॥
పొడవైన చెవులు, పొడవైన నుదురు కలవారు, పొడవైన పొట్ట, పొడవైన వక్షోజాలు కలవారు, పొడవైన పెదవులు కలవారు, గడ్డం వంటి పెదవులు కలవారు, పొడవైన ముఖం కలవారు, పొడవైన మోకాళ్ళు కలవారు.
5.17.8
ह्रस्वां दीर्घां च कुब्जां च विकटां वामनां तथा।
करालां भुग्नवक्त्रां च पिंगाक्षीं विकृताननाम् ॥ ५.१७.८ ॥
పొట్టివారు, పొడవైనవారు, కుబ్జలు, వికృతులు, వామనులు, భయంకరులు, వంకర ముఖం కలవారు, పింగళ నేత్రులు, వికృత ముఖం కలవారు.
5.17.9
विकृताः पिंगलाः कालीः क्रोधनाः कलहप्रियाः।
कालायसमहाशूलकूटमुद्गरधारिणीः ॥ ५.१७.९ ॥
వికృతులు, పింగళ వర్ణులు, నల్లనివారు, కోపస్వభావులు, కలహప్రియులు; నల్ల ఇనుప మహాశూలాలు, కూటాలు, ముద్గరాలు ధరించినవారు.
5.17.10
वराहमृगशार्दूलमहिषाजशिवामुखाः।
गजोष्ट्रहयपादाश्च निखातशिरसोऽपराः ॥ ५.१७.१० ॥
పంది, జింక, పులి, దున్న, మేక, నక్క ముఖాలు కలవారు; ఏనుగు, ఒంటె, గుర్రం కాళ్ళు కలవారు; మునిగిన తలలు కలవారు మరికొందరు.
5.17.11
एकहस्तैकपादाश्च खरकर्ण्यश्वकर्णिकाः।
गोकर्णीर्हस्तिकर्णीश्च हरिकर्णीस्तथापराः ॥ ५.१७.११ ॥
ఒకే చేయి, ఒకే కాలు కలవారు; గాడిద చెవులు, గుర్రపు చెవులు, ఆవు చెవులు, ఏనుగు చెవులు, జింక చెవులు కలవారు మరికొందరు.
5.17.12
अतिनासाश्च काश्चिच्च तिर्यङ्नासा अनासिकाः।
गजसंनिभनासाश्च ललाटोच्छ्वासनासिकाः ॥ ५.१७.१२ ॥
కొందరు చాలా పొడవైన ముక్కు కలవారు, కొందరు ప్రక్కకు వంగిన ముక్కు కలవారు, కొందరికి ముక్కే లేదు, ఏనుగు వంటి ముక్కు కలవారు, నుదుటితో ఊపిరి తీసుకునే ముక్కు కలవారు.
5.17.13
हस्तिपादा महापादा गोपादाः पादचूलिकाः।
अतिमात्रशिरोग्रीवा अतिमात्रकुचोदरीः ॥ ५.१७.१३ ॥
ఏనుగు కాళ్లు, పెద్ద కాళ్లు, ఆవు కాళ్లు, కాళ్లపై గుబురులు కలిగినవారు; అతిగా పెద్ద తలలు, మెడలు, అతిగా పెద్ద స్తనాలు, పొట్టలు కలవారు.
5.17.14
अतिमात्रास्यनेत्राश्च दीर्घजिह्वाननास्तथा।
अजामुखीर्हस्तिमुखीर्गोमुखीः सूकरीमुखीः ॥ ५.१७.१४ ॥
అతిగా పెద్ద నోళ్లు, కళ్లు కలవారు; పొడవైన నాలుకలు, ముఖాలు కలవారు; మేక ముఖం, ఏనుగు ముఖం, ఆవు ముఖం, పంది ముఖం కలవారు.
5.17.15
हयोष्ट्रखरवक्त्राश्च राक्षसीर्घोरदर्शनाः।
शूलमुद्गरहस्ताश्च क्रोधनाः कलहप्रियाः ॥ ५.१७.१५ ॥
గుర్రం, ఒంటె, గాడిద ముఖాలు కలిగిన రాక్షసీలు భయంకరంగా కనిపించారు; చేతుల్లో శూలాలు, గదలు ధరించినవారు, కోపం కలవారు, కలహప్రియులు.
5.17.16
कराला धूम्रकेशिन्यो राक्षसीर्विकृताननाः।
पिबन्ति सततं पानं सुरामांससदाप्रियाः ॥ ५.१७.१६ ॥
భయంకరమైన, పొగరంగు జుట్టు కలిగిన, వికృత ముఖాలు గల రాక్షసీలు ఎల్లప్పుడూ మద్యం తాగుతున్నారు; వారు ఎల్లప్పుడూ సురా, మాంసం ప్రియులు.
5.17.17
मांसशोणितदिग्धांगीर्मांसशोणितभोजनाः।
ता ददर्श कपिश्रेष्ठो रोमहर्षणदर्शनाः ॥ ५.१७.१७ ॥
మాంసం, రక్తంతో తడిసిన దేహాలు కలిగి, మాంసం, రక్తం తినే ఆ రాక్షసీలను కపిశ్రేష్ఠుడు (హనుమంతుడు) చూశాడు; వారు రోమాంచం కలిగించే రూపంతో ఉన్నారు.
5.17.18
स्कन्धवन्तमुपासीनाः परिवार्य वनस्पतिम्।
तस्याधस्ताच्च तां देवीं राजपुत्रीमनिन्दिताम् ॥ ५.१७.१८ ॥
ఆ రాక్షసీలు కొమ్మలు గల ఆ వృక్షాన్ని చుట్టుముట్టి కూర్చున్నారు; దాని కింద ఆ దేవి, రాజపుత్రి, నిర్దోషురాలు (సీత) ఉంది.
5.17.19
लक्षयामास लक्ष्मीवान् हनूमाञ्जनकात्मजाम्।
निष्प्रभां शोकसंतप्तां मलसंकुलमूर्धजाम् ॥ ५.१७.१९ ॥
లక్ష్మీవంతుడైన హనుమంతుడు జనకుని కుమార్తెను చూశాడు — కాంతి తగ్గి, శోకంతో తపించి, మురికి పట్టి చిక్కుపడిన జుట్టుతో.
5.17.20
क्षीणपुण्यां च्युतां भूमौ तारां निपतितामिव।
चारित्रव्यपदेशाढ्यां भर्तृदर्शनदुर्गताम् ॥ ५.१७.२० ॥
పుణ్యం క్షీణించి భూమిపై రాలిన తారలా ఉన్నది — సచ్చరిత్ర కీర్తితో నిండినది, భర్తను చూడలేక దుస్థితిలో ఉన్నది.
5.17.21
भूषणैरुत्तमैर्हीनां भर्तृवात्सल्यभूषिताम्।
राक्षसाधिपसंरुद्धां बन्धुभिश्च विनाकृताम् ॥ ५.१७.२१ ॥
ఉత్తమ ఆభరణాలు లేనిది, భర్త ప్రేమనే అలంకారంగా కలది, రాక్షసరాజు బంధించినది, బంధువులకు దూరమైనది.
5.17.22
वियूथां सिंहसंरुद्धां बद्धां गजवधूमिव।
चन्द्ररेखां पयोदान्ते शारदाभ्रैरिवावृताम् ॥ ५.१७.२२ ॥
మందనుండి విడిపోయి, సింహాలచే చుట్టబడి బంధించబడిన ఆడ ఏనుగులా; వర్షాకాలం ముగింపులో శరదృతువు మేఘాలచే కప్పబడిన చంద్రరేఖలా.
5.17.23
क्लिष्टरूपामसंस्पर्शादयुक्तामिव वल्लकीम्।
स तां भर्तृहिते युक्तामयुक्तां रक्षसां वशे ॥ ५.१७.२३ ॥
స్పర్శ లేమితో క్లేశించిన రూపంగల, సరిగ్గా తీగలు సవరించని వీణలా; భర్త హితంలో నిమగ్నమైనా రాక్షసుల వశంలో ఉన్నది.
5.17.24
अशोकवनिकामध्ये शोकसागरमाप्लुताम्।
ताभिः परिवृतां तत्र सग्रहामिव रोहिणीम् ॥ ५.१७.२४ ॥
అశోకవనం మధ్యలో శోకసముద్రంలో మునిగి, అక్కడ వారిచే చుట్టబడి, గ్రహాలతో కూడిన రోహిణిలా.
5.17.25
ददर्श हनुमांस्तत्र लतामकुसुमामिव।
सा मलेन च दिग्धांगी वपुषा चाप्यलंकृता।
मृणाली पङ्कदिग्धेव विभाति च न भाति च ॥ ५.१७.२५ ॥
అక్కడ హనుమంతుడు పువ్వులులేని తీగలా ఆమెను చూశాడు. మురికితో అలదబడిన అవయవాలున్నప్పటికీ, శరీరంతో అలంకరింపబడినట్లుగా ఆమె ఉంది. బురదతో అలదిన తామర తూడులా ఆమె ప్రకాశిస్తున్నట్టూ, ప్రకాశించనట్టూ కనిపించింది.
5.17.26
मलिनेन तु वस्त्रेण परिक्लिष्टेन भामिनीम्।
संवृतां मृगशावाक्षीं ददर्श हनुमान् कपिः ॥ ५.१७.२६ ॥
మాసిన, చిరిగిన వస్త్రంతో చుట్టబడిన ఆ అందగత్తెను, లేడిపిల్ల వంటి కన్నులున్న ఆమెను, వానరుడైన హనుమంతుడు చూశాడు.
5.17.27
तां देवीं दीनवदनामदीनां भर्तृतेजसा।
रक्षितां स्वेन शीलेन सीतामसितलोचनाम् ॥ ५.१७.२७ ॥
ఆ దేవిని, ముఖం దీనంగా ఉన్నా దీనత్వం లేనిదానిని, భర్త తేజస్సుచే రక్షింపబడినదానిని, తన శీలంచేతే రక్షింపబడినదానిని, సీతను, నల్లని కన్నులున్నదానిని.
5.17.28
तां दृष्ट्वा हनुमान् सीतां मृगशावनिभेक्षणाम्।
मृगकन्यामिव त्रस्तां वीक्षमाणां समन्ततः ॥ ५.१७.२८ ॥
లేడిపిల్ల వంటి కన్నులున్న ఆ సీతను చూసిన హనుమంతుడు, భయపడిన లేడి పిల్లలా నలుదిక్కులా చూస్తున్న ఆమెను గమనించాడు.
5.17.29
दहन्तीमिव निःश्वासैर्वृक्षान् पल्लवधारिणः।
संघातमिव शोकानां दुःखस्योर्मिमिवोत्थिताम् ॥ ५.१७.२९ ॥
చివురులు ధరించిన చెట్లను తన నిట్టూర్పులతో దహిస్తున్నట్లుగా, శోకరాశిలా, దుఃఖపు అలలా లేచి నిలిచినది.
5.17.30
तां क्षमां सुविभक्तांगीं विनाभरणशोभिनीम्।
प्रहर्षमतुलं लेभे मारुतिः प्रेक्ष्य मैथिलीम् ॥ ५.१७.३० ॥
ఓర్పుగల, చక్కగా అమరిన అవయవాలు గల, ఆభరణాలు లేకపోయినా శోభిస్తున్న ఆ మైథిలిని చూసి మారుతి హనుమంతుడు అపూర్వమైన సంతోషాన్ని పొందాడు.
5.17.31
हर्षजानि च सोऽश्रूणि तां दृष्ट्वा मदिरेक्षणाम्।
मुमोच हनुमांस्तत्र नमश्चक्रे च राघवम् ॥ ५.१७.३१ ॥
ఆమెను మత్తెక్కినట్లున్న కన్నులుగల ఆమెగా చూసి, అక్కడ హనుమంతుడు ఆనందంతో పుట్టిన కన్నీళ్లను రాల్చాడు; రాఘవునికి నమస్కరించాడు.
5.17.32
नमस्कृत्वाथ रामाय लक्ष्मणाय च वीर्यवान्।
सीतादर्शनसंहृष्टो हनुमान् संवृतोऽभवत् ॥ ५.१७.३२ ॥
అనంతరం రామునికీ లక్ష్మణునికీ నమస్కరించి, సీతాదర్శనంతో ఆనందించిన వీర్యవంతుడైన హనుమంతుడు తనను తాను మరుగుపరచుకున్నాడు.