ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 5.19
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.19.1
तस्मिन्नेव ततः काले राजपुत्री त्वनिन्दिता।
रूपयौवनसम्पन्नं भूषणोत्तमभूषितम् ॥ ५.१९.१ ॥
ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਉਹ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ, ਰੂਪ ਅਤੇ ਜਵਾਨੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਉੱਤਮ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ।
5.19.2
ततो दृष्ट्वैव वैदेही रावणं राक्षसाधिपम्।
प्रावेपत वरारोहा प्रवाते कदली यथा ॥ ५.१९.२ ॥
ਫਿਰ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹੀ ਵੈਦੇਹੀ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਕੇਲੇ ਦੇ ਰੁੱਖ ਵਾਂਗ ਕੰਬ ਉੱਠੀ।
5.19.3
ऊरुभ्यामुदरं छाद्य बाहुभ्यां च पयोधरौ।
उपविष्टा विशालाक्षी रुदती वरवर्णिनी ॥ ५.१९.३ ॥
ਪੱਟਾਂ ਨਾਲ ਢਿੱਡ ਅਤੇ ਬਾਹਾਂ ਨਾਲ ਛਾਤੀਆਂ ਢਕ ਕੇ ਬੈਠੀ ਉਹ ਵਿਸ਼ਾਲ ਨੈਣਾਂ ਵਾਲੀ, ਸੁੰਦਰ ਰੰਗ ਵਾਲੀ ਰੋ ਰਹੀ ਸੀ।
5.19.4
दशग्रीवस्तु वैदेहीं रक्षितां राक्षसीगणैः।
ददर्श दीनां दुःखार्तां नावं सन्नामिवार्णवे ॥ ५.१९.४ ॥
ਦਸ ਸਿਰਾਂ ਵਾਲੇ ਰਾਵਣ ਨੇ ਰਾਖਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਨਾਲ ਘਿਰੀ, ਦੀਨ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ; ਉਹ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀ ਕਿਸ਼ਤੀ ਵਰਗੀ ਸੀ।
5.19.5
असंवृतायामासीनां धरण्यां संशितव्रताम्।
छिन्नां प्रपतितां भूमौ शाखामिव वनस्पतेः ॥ ५.१९.५ ॥
ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਬੈਠੀ, ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਵ੍ਰਤ ਵਾਲੀ ਉਹ, ਰੁੱਖ ਤੋਂ ਕੱਟ ਕੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗੀ ਟਹਿਣੀ ਵਾਂਗ ਸੀ।
5.19.6
मलमण्डनदिग्धांगीं मण्डनार्हाममण्डनाम्।
मृणाली पङ्कदिग्धेव विभाति न विभाति च ॥ ५.१९.६ ॥
ਮੈਲ ਅਤੇ ਧੂੜ ਨਾਲ ਲਿਬੜੇ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਗਹਿਣਿਆਂ ਦੀ ਹੱਕਦਾਰ ਪਰ ਬਿਨਾਂ ਗਹਿਣਿਆਂ ਵਾਲੀ, ਚਿੱਕੜ ਵਿੱਚ ਲਿਬੜੀ ਕੌਲ-ਡੰਡੀ ਵਾਂਗ ਕਦੇ ਚਮਕਦੀ, ਕਦੇ ਨਾ ਚਮਕਦੀ।
5.19.7
समीपं राजसिंहस्य रामस्य विदितात्मनः।
संकल्पहयसंयुक्तैर्यान्तीमिव मनोरथैः ॥ ५.१९.७ ॥
ਸੰਕਲਪ ਰੂਪੀ ਘੋੜਿਆਂ ਜੁੜੇ ਮਨੋਰਥਾਂ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ, ਆਤਮਗਿਆਨੀ ਰਾਜਸਿੰਘ ਰਾਮ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜਾਂਦੀ ਹੋਈ ਵਾਂਗ।
5.19.8
शुष्यन्तीं रुदतीमेकां ध्यानशोकपरायणाम्।
दुःखस्यान्तमपश्यन्तीं रामां राममनुव्रताम् ॥ ५.१९.८ ॥
ਸੁੱਕਦੀ, ਰੋਂਦੀ, ਇਕੱਲੀ, ਧਿਆਨ ਤੇ ਸੋਗ ਵਿੱਚ ਲੀਨ, ਦੁੱਖ ਦਾ ਅੰਤ ਨਾ ਦੇਖਦੀ, ਰਾਮ ਦੀ ਅਨੁਸਾਰੀ ਸੀਤਾ।
5.19.9
चेष्टमानामथाविष्टां पन्नगेन्द्रवधूमिव।
धूप्यमानां ग्रहेणेव रोहिणीं धूमकेतुना ॥ ५.१९.९ ॥
ਨਾਗਰਾਜ ਦੀ ਪਤਨੀ ਵਾਂਗ ਤੜਫਦੀ ਅਤੇ ਗ੍ਰਸਤ, ਜਾਂ ਧੂਮਕੇਤੂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਰੋਹਿਣੀ ਵਾਂਗ।
5.19.10
वृत्तशीले कुले जातामाचारवति धार्मिके।
पुनः संस्कारमापन्नां जातामिव च दुष्कुले ॥ ५.१९.१० ॥
ਉੱਤਮ ਆਚਾਰ ਤੇ ਸ਼ੀਲ ਵਾਲੇ, ਧਾਰਮਿਕ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਜਨਮੀ; ਦੁਸ਼ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਜਨਮੀ ਵਾਂਗ ਮੁੜ ਸੰਸਕਾਰ ਪਾਈ ਹੋਈ।
5.19.11
सन्नामिव महाकीर्तिं श्रद्धामिव विमानिताम्।
प्रज्ञामिव परिक्षीणामाशां प्रतिहतामिव ॥ ५.१९.११ ॥
ਮਧਮ ਹੋਈ ਮਹਾਨ ਕੀਰਤੀ ਵਾਂਗ, ਅਪਮਾਨਿਤ ਸ਼ਰਧਾ ਵਾਂਗ, ਖੀਣ ਹੋਈ ਪ੍ਰਗਿਆ ਵਾਂਗ, ਰੁਕੀ ਹੋਈ ਆਸ ਵਾਂਗ।
5.19.12
आयतीमिव विध्वस्तामाज्ञां प्रतिहतामिव।
दीप्तामिव दिशं काले पूजामपहतामिव ॥ ५.१९.१२ ॥
ਨਾਸ਼ ਹੋਏ ਭਵਿੱਖ ਵਾਂਗ, ਰੁਕੇ ਹੋਏ ਹੁਕਮ ਵਾਂਗ, ਸਮੇਂ ਤੇ ਚਮਕਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਾਂਗ, ਖੋਹੀ ਹੋਈ ਪੂਜਾ ਵਾਂਗ।
5.19.13
पौर्णमासीमिव निशां तमोग्रस्तेन्दुमण्डलाम्।
पद्मिनीमिव विध्वस्तां हतशूरां चमूमिव ॥ ५.१९.१३ ॥
ਉਹ ਉਸ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਰਾਤ ਵਾਂਗ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਚੰਦਰਮੰਡਲ ਹਨੇਰੇ ਨੇ ਗ੍ਰਸਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਕਮਲਣੀ ਵਾਂਗ ਜੋ ਤਬਾਹ ਹੋ ਗਈ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਸੈਨਾ ਵਾਂਗ ਜਿਸਦੇ ਸੂਰਮੇ ਮਾਰੇ ਗਏ ਹੋਣ।
5.19.14
प्रभामिव तमोध्वस्तामुपक्षीणामिवापगाम्।
वेदीमिव परामृष्टां शान्तामग्निशिखामिव ॥ ५.१९.१४ ॥
ਉਹ ਉਸ ਪ੍ਰਭਾ ਵਾਂਗ ਸੀ ਜੋ ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨਦੀ ਵਾਂਗ ਜੋ ਸੁੱਕ ਗਈ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਵੇਦੀ ਵਾਂਗ ਜਿਸਨੂੰ ਛੂਹਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਅਗਨੀ-ਜਵਾਲਾ ਵਾਂਗ ਜੋ ਬੁਝ ਗਈ ਹੋਵੇ।
5.19.15
उत्कृष्टपर्णकमलां वित्रासितविहंगमाम्।
हस्तिहस्तपरामृष्टामाकुलामिव पद्मिनीम् ॥ ५.१९.१५ ॥
ਉਹ ਉਸ ਕਮਲਣੀ ਵਾਂਗ ਸੀ ਜਿਸਦੇ ਪੱਤੇ ਤੇ ਕਮਲ ਉਖਾੜੇ ਗਏ ਹੋਣ, ਪੰਛੀ ਡਰੇ ਹੋਣ, ਹਾਥੀ ਦੀ ਸੁੰਡ ਨਾਲ ਰੌਂਦੀ ਗਈ ਹੋਵੇ, ਵਿਆਕੁਲ ਹੋਵੇ।
5.19.16
पतिशोकातुरां शुष्कां नदीं विस्रावितामिव।
परया मृजया हीनां कृष्णपक्षे निशामिव ॥ ५.१९.१६ ॥
ਪਤੀ-ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਆਤੁਰ, ਸੁੱਕੀ, ਵਹਾਕੇ ਖਾਲੀ ਕੀਤੀ ਨਦੀ ਵਾਂਗ; ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਦੀ ਰਾਤ ਵਾਂਗ ਪਰਮ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਸੀ।
5.19.17
सुकुमारीं सुजातांगीं रत्नगर्भगृहोचिताम्।
तप्यमानामिवोष्णेन मृणालीमचिरोद्धृताम् ॥ ५.१९.१७ ॥
ਉਹ ਕੋਮਲ, ਸੁੰਦਰ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਰਤਨਾਂ ਭਰੇ ਮਹਿਲ ਦੇ ਯੋਗ ਸੀ; ਗਰਮੀ ਨਾਲ ਤਪ ਰਹੀ, ਹੁਣੇ ਉਖਾੜੀ ਕਮਲ-ਡੰਡੀ ਵਾਂਗ ਸੀ।
5.19.18
गृहीतामालितां स्तम्भे यूथपेन विनाकृताम्।
निःश्वसन्तीं सुदुःखार्तां गजराजवधूमिव ॥ ५.१९.१८ ॥
ਉਹ ਯੂਥਪਤੀ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕੀਤੀ, ਫੜੀ ਗਈ ਤੇ ਥੰਮ੍ਹ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੀ ਗਈ, ਹਉਕੇ ਭਰਦੀ, ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਗਜਰਾਜ ਦੀ ਪਤਨੀ ਵਾਂਗ ਸੀ।
5.19.19
एकया दीर्घया वेण्या शोभमानामयत्नतः।
नीलया नीरदापाये वनराज्या महीमिव ॥ ५.१९.१९ ॥
ਮੀਂਹ ਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਲੰਘਣ ਮਗਰੋਂ ਨੀਲੀ ਬਨਰਾਜੀ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਜਿਵੇਂ ਸੋਹਣੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਉਹ ਇੱਕ ਲੰਮੀ ਵੇਣੀ ਨਾਲ ਸਹਿਜੇ ਹੀ ਸ਼ੋਭਦੀ ਸੀ।
5.19.20
उपवासेन शोकेन ध्यानेन च भयेन च।
परिक्षीणां कृशां दीनामल्पाहारां तपोधनाम् ॥ ५.१९.२० ॥
ਵਰਤ, ਸੋਗ, ਧਿਆਨ ਤੇ ਭੈ ਨਾਲ ਉਹ ਖੀਣ, ਕਮਜ਼ੋਰ, ਦੀਨ, ਥੋੜ੍ਹਾ ਖਾਣ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਧਨ ਤਪ ਸੀ।
5.19.21
आयाचमानां दुःखार्तां प्राञ्जलिं देवतामिव।
भावेन रघुमुख्यस्य दशग्रीवपराभवम् ॥ ५.१९.२१ ॥
ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਅਰਜ਼ੋਈ ਕਰਦੀ ਦੇਵੀ ਵਾਂਗ, ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਾਮ ਦੇ ਭਾਵ ਵਿੱਚ ਲੀਨ, ਦਸਗ੍ਰੀਵ ਦੀ ਹਾਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੀ।
5.19.22
समीक्षमाणां रुदतीमनिन्दितां
सुपक्ष्मताम्रायतशुक्ललोचनाम्।
अनुव्रतां राममतीव मैथिलीं
प्रलोभयामास वधाय रावणः ॥ ५.१९.२२ ॥
ਚੁਫੇਰੇ ਵੇਖਦੀ, ਰੋਂਦੀ, ਬੇਦਾਗ਼, ਸੁੰਦਰ ਪਲਕਾਂ ਅਤੇ ਲਾਲ-ਚਿੱਟੀਆਂ ਲੰਮੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਰਾਮ ਪ੍ਰਤੀ ਅਤਿ ਸਮਰਪਿਤ ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ ਰਾਵਣ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਵਿਨਾਸ਼ ਲਈ ਲੁਭਾਉਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ।