বাল্মীকি রামায়ণ · সর্গ 5.20
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.20.1
स तां परिवृतां दीनां निरानन्दां तपस्विनीम्।
साकारैर्मधुरैर्वाक्यैर्न्यदर्शयत रावणः ॥ ५.२०.१ ॥
ঘিরে রাখা, দীনা, আনন্দহীনা সেই তপস্বিনীর কাছে রাবণ মধুর ও সম্মানসূচক বাক্যে নিজেকে প্রকাশ করল।
5.20.2
मां दृष्ट्वा नागनासोरु गूहमाना स्तनोदरम्।
अदर्शनमिवात्मानं भयान्नेतुं त्वमिच्छसि ॥ ५.२०.२ ॥
আমাকে দেখে, হাতির শুঁড়ের মতো উরুযুক্তা, স্তন ও উদর ঢেকে তুমি ভয়ে যেন নিজেকে অদৃশ্য করতে চাইছ।
5.20.3
कामये त्वां विशालाक्षि बहु मन्यस्व मां प्रिये।
सर्वांगगुणसम्पन्ने सर्वलोकमनोहरे ॥ ५.२०.३ ॥
আমি তোমাকে কামনা করি, হে বিশালাক্ষী। আমাকে বহু সম্মান করো, প্রিয়ে; সর্বাঙ্গগুণসম্পন্না, সর্বলোকমনোহারিণী।
5.20.4
नेह किञ्चिन्मनुष्या वा राक्षसाः कामरूपिणः।
व्यपसर्पतु ते सीते भयं मत्तः समुत्थितम् ॥ ५.२०.४ ॥
এখানে কোনো মানুষ বা ইচ্ছামতো রূপ ধারণকারী রাক্ষস নেই। হে সীতা, আমার থেকে উদ্ভূত তোমার ভয় দূর হোক।
5.20.5
स्वधर्मो रक्षसां भीरु सर्वदैव न संशयः।
गमनं वा परस्त्रीणां हरणं सम्प्रमथ्य वा ॥ ५.२०.५ ॥
হে ভীরু, রাক্ষসদের স্বধর্ম সর্বদাই এই, এতে সন্দেহ নেই: পরস্ত্রীর কাছে যাওয়া, বা বলপূর্বক তাদের হরণ করা।
5.20.6
एवं चैवमकामां त्वां न च स्प्रक्ष्यामि मैथिलि।
कामं कामः शरीरे मे यथाकामं प्रवर्तताम् ॥ ५.२०.६ ॥
এইভাবে, অনিচ্ছুক তোমাকে আমি স্পর্শ করব না, হে মৈথিলী। আমার শরীরে কামনা যেমন ইচ্ছা তেমনই প্রবর্তিত হোক।
5.20.7
देवि नेह भयं कार्यं मयि विश्वसिहि प्रिये।
प्रणयस्व च तत्त्वेन मैवं भूः शोकलालसा ॥ ५.२०.७ ॥
হে দেবী, এখানে ভয় করো না। হে প্রিয়ে, আমাকে বিশ্বাস করো। সত্যভাবে প্রণয় গ্রহণ করো; এভাবে শোকের প্রতি লালায়িত হয়ো না।
5.20.8
एकवेणी अधःशय्या ध्यानं मलिनमम्बरम्।
अस्थानेऽप्युपवासश्च नैतान्यौपयिकानि ते ॥ ५.२०.८ ॥
একবেণী, মাটিতে শয়ন, ধ্যান, মলিন বস্ত্র, অনুচিত স্থানেও উপবাস — এসব তোমার উপযুক্ত নয়।
5.20.9
विचित्राणि च माल्यानि चन्दनान्यगुरूणि च।
विविधानि च वासांसि दिव्यान्याभरणानि च ॥ ५.२०.९ ॥
বিচিত্র মালা, চন্দন ও অগুরু, বিবিধ বস্ত্র, এবং দিব্য অলংকারও।
5.20.10
महार्हाणि च पानानि शयनान्यासनानि च।
गीतं नृत्यं च वाद्यं च लभ मां प्राप्य मैथिलि ॥ ५.२०.१० ॥
মহামূল্য পানীয়, শয্যা ও আসন, গীত, নৃত্য ও বাদ্যও — হে মৈথিলী, আমাকে লাভ করে এসব উপভোগ করো।
5.20.11
स्त्रीरत्नमसि मैवं भूः कुरु गात्रेषु भूषणम्।
मां प्राप्य हि कथं वा स्यास्त्वमनर्हा सुविग्रहे ॥ ५.२०.११ ॥
তুমি নারীরত্ন; এমন হয়ো না। তোমার অঙ্গে অলংকার পরো। আমাকে লাভ করেও তুমি কীভাবে অযোগ্য থাকবে, হে সুন্দরাঙ্গী?
5.20.12
इदं ते चारु संजातं यौवनं ह्यतिवर्तते।
यदतीतं पुनर्नैति स्रोतः स्रोतस्विनामिव ॥ ५.२०.१२ ॥
তোমার এই সুন্দর যৌবন উদিত হয়েছে, আর তা অতিক্রম করে যাচ্ছে। যা অতীত হয়, নদীর স্রোতের মতো তা আর ফিরে আসে না।
5.20.13
त्वां कृत्वोपरतो मन्ये रूपकर्ता स विश्वकृत्।
नहि रूपोपमा ह्यन्या तवास्ति शुभदर्शने ॥ ५.२०.१३ ॥
আমি মনে করি, তোমাকে সৃষ্টি করে বিশ্বস্রষ্টা ক্লান্ত হয়ে থেমেছেন; হে শুভদর্শনে, তোমার রূপের আর কোনো উপমা নেই।
5.20.14
त्वां समासाद्य वैदेहि रूपयौवनशालिनीम्।
कः पुनर्नातिवर्तेत साक्षादपि पितामहः ॥ ५.२०.१४ ॥
হে বৈদেহী, রূপ ও যৌবনে উজ্জ্বল তোমাকে পেয়ে স্বয়ং পিতামহও কি সংযম রাখতে পারেন?
5.20.15
यद् यत् पश्यामि ते गात्रं शीतांशुसदृशानने।
तस्मिंस्तस्मिन् पृथुश्रोणि चक्षुर्मम निबध्यते ॥ ५.२०.१५ ॥
চন্দ্রসদৃশ মুখী, তোমার যে যে অঙ্গ আমি দেখি, হে পৃথুশ্রোণী, সেখানেই আমার দৃষ্টি আবদ্ধ হয়।
5.20.16
भव मैथिलि भार्या मे मोहमेतं विसर्जय।
बह्वीनामुत्तमस्त्रीणां ममाग्रमहिषी भव ॥ ५.२०.१६ ॥
হে মৈথিলী, আমার ভার্যা হও, এই মোহ ত্যাগ করো; বহু উত্তম নারীর মধ্যে তুমি আমার প্রধান মহিষী হও।
5.20.17
लोकेभ्यो यानि रत्नानि सम्प्रमथ्याहृतानि मे।
तानि ते भीरु सर्वाणि राज्यं चैव ददामि ते ॥ ५.२०.१७ ॥
হে ভীরু, লোকসমূহ থেকে মন্থন করে আমি যে সব রত্ন হরণ করে এনেছি, সেই সমস্ত এবং রাজ্যও আমি তোমাকে দেব।
5.20.18
विजित्य पृथिवीं सर्वां नानानगरमालिनीम्।
जनकाय प्रदास्यामि तव हेतोर्विलासिनि ॥ ५.२०.१८ ॥
হে বিলাসিনী, তোমার জন্য অনেক নগরের মালায় সুশোভিত সমগ্র পৃথিবী জয় করে আমি জনককে দেব।
5.20.19
नेह पश्यामि लोकेऽन्यं यो मे प्रतिबलो भवेत्।
पश्य मे सुमहद्वीर्यमप्रतिद्वन्द्वमाहवे ॥ ५.२०.१९ ॥
এই জগতে আমার সমান বলশালী অন্য কাউকে আমি দেখি না। যুদ্ধে প্রতিদ্বন্দ্বীহীন আমার মহাবীর্য দেখো।
5.20.20
असकृत् संयुगे भग्ना मया विमृदितध्वजाः।
अशक्ताः प्रत्यनीकेषु स्थातुं मम सुरासुराः ॥ ५.२०.२० ॥
যুদ্ধে বারবার আমার দ্বারা পরাজিত, ধ্বজা ভাঙা দেবতা ও অসুরেরা আমার বিরুদ্ধে দাঁড়াতে অক্ষম হয়েছে।
5.20.21
इच्छ मां क्रियतामद्य प्रतिकर्म तवोत्तमम्।
सुप्रभाण्यवसज्जन्तां तवांगे भूषणानि हि ॥ ५.२०.२१ ॥
আমাকে কামনা করো; আজই তোমার উত্তম প্রসাধন করা হোক। তোমার অঙ্গে উজ্জ্বল অলংকার পরানো হোক।
5.20.22
साधु पश्यामि ते रूपं सुयुक्तं प्रतिकर्मणा।
प्रतिकर्माभिसंयुक्ता दाक्षिण्येन वरानने ॥ ५.२०.२२ ॥
অলংকারে সুসজ্জিত তোমার রূপ ভালোভাবে দেখতে চাই। হে সুমুখী, অলংকারে যুক্ত হয়ে দয়া ভরে শোভা পাও।
5.20.23
भुङ्क्ष्व भोगान् यथाकामं पिब भीरु रमस्व च।
यथेष्टं च प्रयच्छ त्वं पृथिवीं वा धनानि च ॥ ५.२०.२३ ॥
হে ভীরু, ইচ্ছামতো ভোগ করো, পান করো, আনন্দ করো। তোমার ইচ্ছামতো পৃথিবী কিংবা ধনসম্পদ দান করো।
5.20.24
ललस्व मयि विस्रब्धा धृष्टमाज्ञापयस्व च।
मत्प्रासादाल्ललन्त्याश्च ललतां बान्धवस्तव ॥ ५.२०.२४ ॥
আমার উপর বিশ্বাস রেখে নিশ্চিন্তে আনন্দ করো; সাহসের সঙ্গে আদেশ দাও। আমার অনুগ্রহে আনন্দিত হয়ে তোমার আত্মীয়রাও আনন্দ পাবে।
5.20.25
ऋद्धिं ममानुपश्य त्वं श्रियं भद्रे यशस्विनि।
किं करिष्यसि रामेण सुभगे चीरवासिना ॥ ५.२०.२५ ॥
হে কল্যাণী, হে যশস্বিনী, আমার ঐশ্বর্য ও শ্রী দেখো। চীরবস্ত্রধারী রামের সঙ্গে তুমি কী করবে, হে সুভগা?
5.20.26
निक्षिप्तविजयो रामो गतश्रीर्वनगोचरः।
व्रती स्थण्डिलशायी च शंके जीवति वा न वा ॥ ५.२०.२६ ॥
বিজয় ত্যাগ করা রাম, শ্রী হারিয়ে, বনচারী, ব্রতধারী, খালি মাটিতে শয়ান। আমার সন্দেহ, সে বেঁচে আছে কি না।
5.20.27
नहि वैदेहि रामस्त्वां द्रष्टुं वाप्युपलभ्यते।
पुरोबलाकैरसितैर्मेघैर्ज्योत्स्नामिवावृताम् ॥ ५.२०.२७ ॥
হে বৈদেহী, রাম তোমাকে দেখতেও পারবে না, পেতেও পারবে না — সামনে বকের ঝাঁক সহ কালো মেঘে ঢাকা জ্যোৎস্নার মতো।
5.20.28
न चापि मम हस्तात् त्वां प्राप्तुमर्हति राघवः।
हिरण्यकशिपुः कीर्तिमिन्द्रहस्तगतामिव ॥ ५.२०.२८ ॥
আমার হাত থেকে রাঘব তোমাকে পেতেও পারবে না; ইন্দ্রের হাতে যাওয়া কীর্তি যেমন হিরণ্যকশিপু পায় না।
5.20.29
चारुस्मिते चारुदति चारुनेत्रे विलासिनि।
मनो हरसि मे भीरु सुपर्णः पन्नगं यथा ॥ ५.२०.२९ ॥
হে চারুহাসিনী, চারুদন্তী, চারুনেত্রা, বিলাসিনী, ভীরু, গরুড় যেমন সাপকে হরণ করে তেমনি তুমি আমার মন হরণ করছ।
5.20.30
क्लिष्टकौशेयवसनां तन्वीमप्यनलंकृताम्।
त्वां दृष्ट्वा स्वेषु दारेषु रतिं नोपलभाम्यहम् ॥ ५.२०.३० ॥
ক্লিষ্ট রেশমবস্ত্র পরা, কৃশাঙ্গী, অলংকারহীনা তোমাকে দেখেও আমি নিজের স্ত্রীদের মধ্যে আনন্দ পাই না।
5.20.31
अन्तःपुरनिवासिन्यः स्त्रियः सर्वगुणान्विताः।
यावत्यो मम सर्वासामैश्वर्यं कुरु जानकि ॥ ५.२०.३१ ॥
আমার অন্তঃপুরে বাসকারী, সর্বগুণসম্পন্না যত নারী আছে, হে জানকী, তাদের সকলের ঐশ্বর্য তুমি গ্রহণ কর।
5.20.32
मम ह्यसितकेशान्ते त्रैलोक्यप्रवरस्त्रियः।
तास्त्वां परिचरिष्यन्ति श्रियमप्सरसो यथा ॥ ५.२०.३२ ॥
আমার কৃষ্ণকেশী, ত্রিলোকের শ্রেষ্ঠা নারীরা, অপ্সরারা যেমন শ্রী-কে সেবা করে, তেমনই তোমাকে সেবা করবে।
5.20.33
यानि वैश्रवणे सुभ्रु रत्नानि च धनानि च।
तानि लोकांश्च सुश्रोणि मया भुङ्क्ष्व यथासुखम् ॥ ५.२०.३३ ॥
হে সুন্দর ভ্রুযুগলা, বৈশ্রবণের যে রত্ন ও ধন আছে, আর হে সুন্দর নিতম্বিনী, যে লোকসমূহ আছে, আমার সঙ্গে তা যথেচ্ছ ভোগ কর।
5.20.34
न रामस्तपसा देवि न बलेन च विक्रमैः।
न धनेन मया तुल्यस्तेजसा यशसापि वा ॥ ५.२०.३४ ॥
হে দেবী, রাম তপস্যায়, বলে ও বিক্রমে, ধনে, তেজে বা যশেও আমার সমান নয়।
5.20.35
पिब विहर रमस्व भुङ्क्ष्व भोगान्
धननिचयं प्रदिशामि मेदिनीं च।
मयि लल ललने यथासुखं त्वं
त्वयि च समेत्य ललन्तु बान्धवास्ते ॥ ५.२०.३५ ॥
পান কর, বিহার কর, রমণ কর, ভোগসমূহ ভোগ কর। ধনরাশি ও পৃথিবী আমি তোমাকে দেব। হে ললনা, আমার উপর যথেচ্ছ লীলা কর; তুমি মিলিত হলে তোমার আত্মীয়রাও আনন্দ করুক।
5.20.36
कुसुमिततरुजालसंततानि
भ्रमरयुतानि समुद्रतीरजानि।
कनकविमलहारभूषितांगी
विहर मया सह भीरु काननानि ॥ ५.२०.३६ ॥
ফুলে ভরা বৃক্ষের সারিতে ঘেরা, ভ্রমরসমাকীর্ণ, সমুদ্রতীরে জাত কাননগুলিতে, হে সোনার নির্মল হারে অলংকৃতাঙ্গী, হে ভীরু, আমার সঙ্গে বিহার কর।