वाल्मीकि रामायण · सर्ग 5.20
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.20.1
स तां परिवृतां दीनां निरानन्दां तपस्विनीम्।
साकारैर्मधुरैर्वाक्यैर्न्यदर्शयत रावणः ॥ ५.२०.१ ॥
वेढलेल्या, दीन, आनंदरहित त्या तपस्विनीला रावणाने गोड आणि आदरयुक्त शब्दांनी आपले (प्रेम) दाखवले.
5.20.2
मां दृष्ट्वा नागनासोरु गूहमाना स्तनोदरम्।
अदर्शनमिवात्मानं भयान्नेतुं त्वमिच्छसि ॥ ५.२०.२ ॥
मला पाहून, हत्तीच्या सोंडेसारख्या मांड्या असलेली, स्तन आणि उदर झाकत, भीतीने तू स्वतःलाच अदृश्य करू इच्छितेस.
5.20.3
कामये त्वां विशालाक्षि बहु मन्यस्व मां प्रिये।
सर्वांगगुणसम्पन्ने सर्वलोकमनोहरे ॥ ५.२०.३ ॥
मी तुझी इच्छा करतो, हे विशाल नेत्रांच्या. मला फार मान दे, प्रिये; सर्वांग गुणांनी संपन्न, सर्व लोकांचे मन हरण करणारी.
5.20.4
नेह किञ्चिन्मनुष्या वा राक्षसाः कामरूपिणः।
व्यपसर्पतु ते सीते भयं मत्तः समुत्थितम् ॥ ५.२०.४ ॥
येथे कोणीही माणूस किंवा इच्छेनुसार रूप घेणारा राक्षस नाही. हे सीते, माझ्यापासून उत्पन्न झालेली तुझी भीती दूर होवो.
5.20.5
स्वधर्मो रक्षसां भीरु सर्वदैव न संशयः।
गमनं वा परस्त्रीणां हरणं सम्प्रमथ्य वा ॥ ५.२०.५ ॥
हे भित्रे, राक्षसांचा स्वधर्म नेहमीच हाच आहे, यात शंका नाही: परस्त्रियांकडे जाणे किंवा बळजबरीने त्यांचे हरण करणे.
5.20.6
एवं चैवमकामां त्वां न च स्प्रक्ष्यामि मैथिलि।
कामं कामः शरीरे मे यथाकामं प्रवर्तताम् ॥ ५.२०.६ ॥
अशा प्रकारे, अनिच्छुक अशा तुला मी स्पर्श करणार नाही, मैथिली. माझ्या शरीरात इच्छा हवी तशी वागो.
5.20.7
देवि नेह भयं कार्यं मयि विश्वसिहि प्रिये।
प्रणयस्व च तत्त्वेन मैवं भूः शोकलालसा ॥ ५.२०.७ ॥
हे देवी, येथे भय बाळगू नकोस. हे प्रिये, माझ्यावर विश्वास ठेव. खऱ्या भावनेने प्रेम स्वीकार; अशा प्रकारे शोकाची लालसा बाळगणारी होऊ नकोस.
5.20.8
एकवेणी अधःशय्या ध्यानं मलिनमम्बरम्।
अस्थानेऽप्युपवासश्च नैतान्यौपयिकानि ते ॥ ५.२०.८ ॥
एकच वेणी, जमिनीवर शयन, ध्यान, मलिन वस्त्र, अयोग्य ठिकाणीही उपवास — हे तुला योग्य नाहीत.
5.20.9
विचित्राणि च माल्यानि चन्दनान्यगुरूणि च।
विविधानि च वासांसि दिव्यान्याभरणानि च ॥ ५.२०.९ ॥
विचित्र माळा, चंदन आणि अगरू, विविध वस्त्रे, आणि दिव्य अलंकारही.
5.20.10
महार्हाणि च पानानि शयनान्यासनानि च।
गीतं नृत्यं च वाद्यं च लभ मां प्राप्य मैथिलि ॥ ५.२०.१० ॥
मौल्यवान पेये, शय्या आणि आसने, गीत, नृत्य आणि वाद्य — हे मैथिली, मला प्राप्त करून हे उपभोग.
5.20.11
स्त्रीरत्नमसि मैवं भूः कुरु गात्रेषु भूषणम्।
मां प्राप्य हि कथं वा स्यास्त्वमनर्हा सुविग्रहे ॥ ५.२०.११ ॥
तू स्त्रीरत्न आहेस; असे होऊ नकोस. तुझ्या अंगांवर अलंकार धारण कर. मला प्राप्त करूनही तू अयोग्य कशी राहशील, हे सुंदर देहाच्या?
5.20.12
इदं ते चारु संजातं यौवनं ह्यतिवर्तते।
यदतीतं पुनर्नैति स्रोतः स्रोतस्विनामिव ॥ ५.२०.१२ ॥
तुझे हे सुंदर यौवन उदयास आले आहे, आणि ते निघून जात आहे. जे गेले ते नद्यांच्या प्रवाहासारखे पुन्हा परत येत नाही.
5.20.13
त्वां कृत्वोपरतो मन्ये रूपकर्ता स विश्वकृत्।
नहि रूपोपमा ह्यन्या तवास्ति शुभदर्शने ॥ ५.२०.१३ ॥
तुला निर्माण करून जगत्कर्ता विश्रांत झाला असावा असे मला वाटते; हे शुभदर्शने, तुझ्या रूपाला दुसरी उपमा नाही.
5.20.14
त्वां समासाद्य वैदेहि रूपयौवनशालिनीम्।
कः पुनर्नातिवर्तेत साक्षादपि पितामहः ॥ ५.२०.१४ ॥
रूप आणि यौवनाने शोभणाऱ्या हे वैदेही, तुला प्राप्त करून स्वतः पितामहही कसे संयम राखू शकतील?
5.20.15
यद् यत् पश्यामि ते गात्रं शीतांशुसदृशानने।
तस्मिंस्तस्मिन् पृथुश्रोणि चक्षुर्मम निबध्यते ॥ ५.२०.१५ ॥
चंद्रासारख्या मुखाच्या, तुझे जे जे अंग मी पाहतो, हे पृथुश्रोणी, त्या त्या ठिकाणी माझी नजर खिळून राहते.
5.20.16
भव मैथिलि भार्या मे मोहमेतं विसर्जय।
बह्वीनामुत्तमस्त्रीणां ममाग्रमहिषी भव ॥ ५.२०.१६ ॥
हे मैथिली, माझी भार्या हो, हा मोह सोड; अनेक उत्तम स्त्रियांमध्ये तू माझी प्रधान राणी हो.
5.20.17
लोकेभ्यो यानि रत्नानि सम्प्रमथ्याहृतानि मे।
तानि ते भीरु सर्वाणि राज्यं चैव ददामि ते ॥ ५.२०.१७ ॥
हे भीरु, लोकांमधून मी मंथून आणलेली जी रत्ने आहेत, ती सर्व आणि राज्यही मी तुला देईन.
5.20.18
विजित्य पृथिवीं सर्वां नानानगरमालिनीम्।
जनकाय प्रदास्यामि तव हेतोर्विलासिनि ॥ ५.२०.१८ ॥
हे विलासिनी, तुझ्यासाठी अनेक नगरांच्या माळेने नटलेली संपूर्ण पृथ्वी जिंकून मी जनकाला देईन.
5.20.19
नेह पश्यामि लोकेऽन्यं यो मे प्रतिबलो भवेत्।
पश्य मे सुमहद्वीर्यमप्रतिद्वन्द्वमाहवे ॥ ५.२०.१९ ॥
या जगात माझ्या बरोबरीचा बलवान दुसरा कोणी मला दिसत नाही. युद्धात ज्याला प्रतिस्पर्धी नाही असे माझे महान पराक्रम पाहा.
5.20.20
असकृत् संयुगे भग्ना मया विमृदितध्वजाः।
अशक्ताः प्रत्यनीकेषु स्थातुं मम सुरासुराः ॥ ५.२०.२० ॥
युद्धात माझ्याकडून वारंवार पराभूत होऊन, ध्वज चिरडलेले देव आणि असुर माझ्यासमोर उभे राहण्यास असमर्थ ठरले.
5.20.21
इच्छ मां क्रियतामद्य प्रतिकर्म तवोत्तमम्।
सुप्रभाण्यवसज्जन्तां तवांगे भूषणानि हि ॥ ५.२०.२१ ॥
माझी इच्छा कर; आजच तुझा उत्तम शृंगार केला जावो. तुझ्या अंगावर तेजस्वी अलंकार चढवले जावेत.
5.20.22
साधु पश्यामि ते रूपं सुयुक्तं प्रतिकर्मणा।
प्रतिकर्माभिसंयुक्ता दाक्षिण्येन वरानने ॥ ५.२०.२२ ॥
शृंगाराने सुंदर सजलेले तुझे रूप मला पाहायचे आहे. हे सुमुखी, शृंगार करून तू कृपेने शोभून दिसशील.
5.20.23
भुङ्क्ष्व भोगान् यथाकामं पिब भीरु रमस्व च।
यथेष्टं च प्रयच्छ त्वं पृथिवीं वा धनानि च ॥ ५.२०.२३ ॥
हे भिरू, इच्छेप्रमाणे भोग भोग, पी आणि रमून जा. तुला हवे तसे पृथ्वी किंवा धन तू देऊ शकतेस.
5.20.24
ललस्व मयि विस्रब्धा धृष्टमाज्ञापयस्व च।
मत्प्रासादाल्ललन्त्याश्च ललतां बान्धवस्तव ॥ ५.२०.२४ ॥
माझ्यावर विश्वास ठेवून निर्धास्तपणे रमून जा; धाडसाने आज्ञा कर. माझ्या कृपेने आनंदी होणाऱ्या तुझ्या नातेवाइकांनाही आनंद मिळेल.
5.20.25
ऋद्धिं ममानुपश्य त्वं श्रियं भद्रे यशस्विनि।
किं करिष्यसि रामेण सुभगे चीरवासिना ॥ ५.२०.२५ ॥
हे कल्याणी, हे यशस्विनी, माझे ऐश्वर्य आणि श्री पाहा. वल्कलवस्त्रधारी रामासोबत तू काय करशील, हे सुभगे?
5.20.26
निक्षिप्तविजयो रामो गतश्रीर्वनगोचरः।
व्रती स्थण्डिलशायी च शंके जीवति वा न वा ॥ ५.२०.२६ ॥
विजयाचा त्याग केलेला राम, श्री गमावलेला, वनात संचार करणारा, व्रतधारी, उघड्या भूमीवर निजणारा आहे. तो जिवंत आहे की नाही, अशी मला शंका आहे.
5.20.27
नहि वैदेहि रामस्त्वां द्रष्टुं वाप्युपलभ्यते।
पुरोबलाकैरसितैर्मेघैर्ज्योत्स्नामिवावृताम् ॥ ५.२०.२७ ॥
हे वैदेही, राम तुला पाहूही शकणार नाही, मिळवूही शकणार नाही — पुढे बगळ्यांसह काळ्या ढगांनी झाकलेल्या चांदण्यासारखे.
5.20.28
न चापि मम हस्तात् त्वां प्राप्तुमर्हति राघवः।
हिरण्यकशिपुः कीर्तिमिन्द्रहस्तगतामिव ॥ ५.२०.२८ ॥
माझ्या हातातून राघव तुला मिळवूही शकणार नाही; इंद्राच्या हाती गेलेली कीर्ती हिरण्यकशिपूला मिळत नाही तसे.
5.20.29
चारुस्मिते चारुदति चारुनेत्रे विलासिनि।
मनो हरसि मे भीरु सुपर्णः पन्नगं यथा ॥ ५.२०.२९ ॥
हे चारुस्मिते, चारुदन्ती, चारुनेत्रे, विलासिनी, भीरु, गरुड सर्पाला हरण करतो तसे तू माझे मन हरण करतेस.
5.20.30
क्लिष्टकौशेयवसनां तन्वीमप्यनलंकृताम्।
त्वां दृष्ट्वा स्वेषु दारेषु रतिं नोपलभाम्यहम् ॥ ५.२०.३० ॥
मळलेले रेशमी वस्त्र नेसलेली, कृश, अलंकाररहित अशी तुला पाहूनही मला माझ्या पत्नींमध्ये आनंद मिळत नाही.
5.20.31
अन्तःपुरनिवासिन्यः स्त्रियः सर्वगुणान्विताः।
यावत्यो मम सर्वासामैश्वर्यं कुरु जानकि ॥ ५.२०.३१ ॥
माझ्या अंतःपुरात राहणाऱ्या, सर्व गुणांनी युक्त असलेल्या जितक्या स्त्रिया आहेत, हे जानकी, त्या सर्वांचे ऐश्वर्य तू स्वीकार.
5.20.32
मम ह्यसितकेशान्ते त्रैलोक्यप्रवरस्त्रियः।
तास्त्वां परिचरिष्यन्ति श्रियमप्सरसो यथा ॥ ५.२०.३२ ॥
माझ्या काळ्या केसांच्या, त्रिलोकातील श्रेष्ठ स्त्रिया, अप्सरा जशा श्रीदेवीची सेवा करतात तशा तुझी सेवा करतील.
5.20.33
यानि वैश्रवणे सुभ्रु रत्नानि च धनानि च।
तानि लोकांश्च सुश्रोणि मया भुङ्क्ष्व यथासुखम् ॥ ५.२०.३३ ॥
हे सुंदर भुवयांच्या, वैश्रवणाजवळ असलेली रत्ने आणि धन, आणि हे सुंदर कटी असलेली, ती लोक, माझ्यासह यथेच्छ भोग.
5.20.34
न रामस्तपसा देवि न बलेन च विक्रमैः।
न धनेन मया तुल्यस्तेजसा यशसापि वा ॥ ५.२०.३४ ॥
हे देवी, राम तपाने, बलाने आणि पराक्रमाने, धनाने, तेजाने किंवा यशानेही माझ्या बरोबरीचा नाही.
5.20.35
पिब विहर रमस्व भुङ्क्ष्व भोगान्
धननिचयं प्रदिशामि मेदिनीं च।
मयि लल ललने यथासुखं त्वं
त्वयि च समेत्य ललन्तु बान्धवास्ते ॥ ५.२०.३५ ॥
पी, विहार कर, रमण कर, भोग भोग. धनाचे ढीग आणि पृथ्वी मी तुला देईन. हे ललने, माझ्यावर यथेच्छ क्रीडा कर; तुला भेटून तुझे बांधवही आनंद करोत.
5.20.36
कुसुमिततरुजालसंततानि
भ्रमरयुतानि समुद्रतीरजानि।
कनकविमलहारभूषितांगी
विहर मया सह भीरु काननानि ॥ ५.२०.३६ ॥
फुललेल्या वृक्षराजींनी व्यापलेल्या, भ्रमरांनी युक्त, समुद्रतीरी उगवलेल्या वनांमध्ये, सोन्याच्या निर्मळ हारांनी शोभलेल्या अंगांची, हे भिरू, माझ्यासह विहार कर.