Vedyatra वेदयात्रा
ଖୋଜନ୍ତୁ

ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 5.21

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

ଶବ୍ଦାର୍ଥ ସହ ପଢ଼ନ୍ତୁ

5.21.1

तस्य तद् वचनं श्रुत्वा सीता रौद्रस्य रक्षसः।
आर्ता दीनस्वरा दीनं प्रत्युवाच ततः शनैः ॥ ५.२१.१ ॥

ସେଇ ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସର ସେ କଥା ଶୁଣି ସୀତା ପୀଡ଼ିତ ହେଲେ। ତା'ପରେ ଦୀନ ସ୍ୱରରେ, ଦୀନଭାବରେ ସେ ଧୀରେ ଧୀରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।

5.21.2

दुःखार्ता रुदती सीता वेपमाना तपस्विनी।
चिन्तयन्ती वरारोहा पतिमेव पतिव्रता ॥ ५.२१.२ ॥

ଦୁଃଖରେ ପୀଡ଼ିତା, କାନ୍ଦୁଥିବା, କମ୍ପୁଥିବା ତପସ୍ୱିନୀ ସୀତା, ସୁନ୍ଦର କଟିବିଶିଷ୍ଟା, କେବଳ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଚିନ୍ତାରେ ରତ ପତିବ୍ରତା।

5.21.3

तृणमन्तरतः कृत्वा प्रत्युवाच शुचिस्मिता।
निवर्तय मनो मत्तः स्वजने प्रीयतां मनः ॥ ५.२१.३ ॥

ଏକ ତୃଣଖଣ୍ଡ ମଝିରେ ରଖି, ଶୁଚିସ୍ମିତା ସୀତା ଉତ୍ତର ଦେଲେ: "ତୁମ ମନକୁ ମୋ ଠାରୁ ଫେରାଅ; ନିଜ ସ୍ୱଜନଙ୍କଠାରେ ମନ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉ।"

5.21.4

न मां प्रार्थयितुं युक्तस्त्वं सिद्धिमिव पापकृत्।
अकार्यं न मया कार्यमेकपत्न्या विगर्हितम् ॥ ५.२१.४ ॥

ହେ ପାପୀ! ପାପୀ ଯେପରି ସିଦ୍ଧି ଇଚ୍ଛା କରେ, ସେହିପରି ତୁମ ପାଇଁ ମୋତେ ଇଚ୍ଛା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଏକପତ୍ନୀବ୍ରତା ମୁଁ ନିନ୍ଦିତ ଅକାର୍ଯ୍ୟ କରିବି ନାହିଁ।

5.21.5

कुलं सम्प्राप्तया पुण्यं कुले महति जातया।
एवमुक्त्वा तु वैदेही रावणं तं यशस्विनी ॥ ५.२१.५ ॥

ମହାନ କୁଳରେ ଜନ୍ମ ଓ ପବିତ୍ର କୁଳ ପ୍ରାପ୍ତ ଯଶସ୍ୱିନୀ ବୈଦେହୀ ଏପରି କହି ସେ ରାବଣଙ୍କୁ କହିଲେ।

5.21.6

रावणं पृष्ठतः कृत्वा भूयो वचनमब्रवीत्।
नाहमौपयिकी भार्या परभार्या सती तव ॥ ५.२१.६ ॥

ରାବଣଙ୍କଠାରୁ ପୃଷ୍ଠ ଫେରାଇ, ସୀତା ପୁଣି ଏହିପରି କହିଲେ: "ମୁଁ ତୁମ ଯୋଗ୍ୟ ଭାର୍ଯ୍ୟା ନୁହେଁ; ମୁଁ ପରସ୍ତ୍ରୀ, ସତୀ।"

5.21.7

साधु धर्ममवेक्षस्व साधु साधुव्रतं चर।
यथा तव तथान्येषां रक्ष्या दारा निशाचर ॥ ५.२१.७ ॥

ହେ ନିଶାଚର, ଧର୍ମକୁ ଭଲ ଭାବେ ବିଚାର କର; ସଜ୍ଜନମାନଙ୍କ ବ୍ରତ ଭଲ ଭାବେ ପାଳନ କର। ତୁମ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଯେପରି ତୁମ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷଣୀୟ, ସେପରି ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷଣୀୟ।

5.21.8

आत्मानमुपमां कृत्वा स्वेषु दारेषु रम्यताम्।
अतुष्टं स्वेषु दारेषु चपलं चपलेन्द्रियम्।
नयन्ति निकृतिप्रज्ञं परदाराः पराभवम् ॥ ५.२१.८ ॥

ନିଜକୁ ଉଦାହରଣ କରି ନିଜ ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦ ଲାଭ କର। ଯେ ନିଜ ସ୍ତ୍ରୀରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ନୁହେଁ, ଚଞ୍ଚଳ, ଚପଳ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ବଞ୍ଚନାବୁଦ୍ଧିର, ତାକୁ ପରସ୍ତ୍ରୀମାନେ ପରାଭବକୁ ନେଇଯା।ନ୍ତି।

5.21.9

इह सन्तो न वा सन्ति सतो वा नानुवर्तसे।
यथा हि विपरीता ते बुद्धिराचारवर्जिता ॥ ५.२१.९ ॥

ଏଠାରେ କ'ଣ ସଜ୍ଜନ ନାହାଁନ୍ତି, ନା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ସଜ୍ଜନମାନଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରୁନାହଁ? ତୁମ ବୁଦ୍ଧି ବିପରୀତ ଓ ଆଚାରବର୍ଜିତ ହୋଇଯାଇଛି।

5.21.10

वचो मिथ्याप्रणीतात्मा पथ्यमुक्तं विचक्षणैः।
राक्षसानामभावाय त्वं वा न प्रतिपद्यसे ॥ ५.२१.१० ॥

ମିଥ୍ୟାରେ ପରିଚାଳିତ ମନ ଯାହାର, ସେ ବିବେକୀମାନଙ୍କ କହିଥିବା ହିତକର ବାକ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରେ ନାହିଁ। ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ବିନାଶ ପାଇଁ ବି କ'ଣ ତୁମେ ତାହା ଗ୍ରହଣ କରିବ ନାହିଁ?

5.21.11

अकृतात्मानमासाद्य राजानमनये रतम्।
समृद्धानि विनश्यन्ति राष्ट्राणि नगराणि च ॥ ५.२१.११ ॥

ଆତ୍ମସଂଯମ ନଥିବା ରାଜାକୁ ପାଇ, ଅନୀତିରେ ରମଣ କରୁଥିବା ତାର ଅଧୀନରେ ପଡ଼ିଲେ, ସମୃଦ୍ଧ ରାଷ୍ଟ୍ର ଓ ନଗରମାନେ ମଧ୍ୟ ବିନଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି।

5.21.12

तथैव त्वां समासाद्य लंका रत्नौघसंकुला।
अपराधात् तवैकस्य नचिराद् विनशिष्यति ॥ ५.२१.१२ ॥

ସେହିପରି, ତୁମକୁ ପାଇ ରତ୍ନରାଶିରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଲଙ୍କା ମଧ୍ୟ ତୁମ ଏକ ଅପରାଧ ଯୋଗୁଁ ଶୀଘ୍ର ବିନଷ୍ଟ ହେବ।

5.21.13

स्वकृतैर्हन्यमानस्य रावणादीर्घदर्शिनः।
अभिनन्दन्ति भूतानि विनाशे पापकर्मणः ॥ ५.२१.१३ ॥

ହେ ରାବଣ, ନିଜ କର୍ମରୁ ବିନଷ୍ଟ ହେଉଥିବା, ଦୂରଦର୍ଶିତାହୀନ, ପାପକର୍ମୀର ବିନାଶରେ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି।

5.21.14

एवं त्वां पापकर्माणं वक्ष्यन्ति निकृता जनाः।
दिष्ट्यैतद् व्यसनं प्राप्तो रौद्र इत्येव हर्षिताः ॥ ५.२१.१४ ॥

ଏପରି ପୀଡ଼ିତ ଲୋକମାନେ ତୁମକୁ ପାପକର୍ମୀ କହିବେ; ହର୍ଷିତ ହୋଇ କହିବେ ଯେ ଭୟଙ୍କର ଲୋକଟି ଭାଗ୍ୟରୁ ଏହି ବିପଦ ପାଇଛି।

5.21.15

शक्या लोभयितुं नाहमैश्वर्येण धनेन वा।
अनन्या राघवेणाहं भास्करेण यथा प्रभा ॥ ५.२१.१५ ॥

ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ କିମ୍ବା ଧନରେ ମୋତେ ଲୋଭ ଦେଇ ହେବ ନାହିଁ; ସୂର୍ଯ୍ୟରୁ ପ୍ରଭା ଅଲଗା ନ ହେଲା ପରି ମୁଁ ରାଘବଙ୍କଠାରୁ ଅନନ୍ୟା।

5.21.16

उपधाय भुजं तस्य लोकनाथस्य सत्कृतम्।
कथं नामोपधास्यामि भुजमन्यस्य कस्यचित् ॥ ५.२१.१६ ॥

ଲୋକନାଥଙ୍କର ସମ୍ମାନିତ ବାହୁକୁ ମୁଁ ଓଷାର କରିଥିଲି, ଏବେ ଅନ୍ୟ କାହାର ବାହୁକୁ କିପରି ଓଷାର କରିବି?

5.21.17

अहमौपयिकी भार्या तस्यैव च धरापतेः।
व्रतस्नातस्य विद्येव विप्रस्य विदितात्मनः ॥ ५.२१.१७ ॥

ମୁଁ ସେହି ଧରାପତିଙ୍କର ଯୋଗ୍ୟ ପତ୍ନୀ; ବ୍ରତସ୍ନାତ, ଆତ୍ମଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଇଁ ବିଦ୍ୟା ଯେପରି।

5.21.18

साधु रावण रामेण मां समानय दुःखिताम्।
वने वासितया सार्धं करेण्वेव गजाधिपम् ॥ ५.२१.१८ ॥

ହେ ରାବଣ, ଭଲ; ଦୁଃଖିନୀ ମୋତେ ରାମଙ୍କ ସହିତ ମିଶାଇ ଦିଅ — ବନରେ ରହୁଥିବା ହସ୍ତିନୀ ଗଜାଧିପତିଙ୍କୁ ମିଳିଲା ପରି।

5.21.19

मित्रमौपयिकं कर्तुं रामः स्थानं परीप्सता।
बन्धं चानिच्छता घोरं त्वयासौ पुरुषर्षभः ॥ ५.२१.१९ ॥

ରାମ ନିଜ ସ୍ଥାନ ପୁନଃପ୍ରାପ୍ତ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଥିବାରୁ ମିତ୍ରତା କରିବାକୁ ଚାହିଁବେ; ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଭୟଙ୍କର ବନ୍ଧନ ଚାହୁଁ ନାହଁ, ତେଣୁ ସେହି ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ ମିତ୍ରତା ହିଁ ଚାହିଁବେ।

5.21.20

विदितः सर्वधर्मज्ञः शरणागतवत्सलः।
तेन मैत्री भवतु ते यदि जीवितुमिच्छसि ॥ ५.२१.२० ॥

ସେ ସର୍ବଧର୍ମଜ୍ଞ ଓ ଶରଣାଗତଙ୍କ ପ୍ରତି ସ୍ନେହଶୀଳ ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ଯଦି ତୁମେ ବଞ୍ଚିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କର, ତେବେ ତାଙ୍କ ସହିତ ତୁମର ମିତ୍ରତା ହେଉ।

5.21.21

प्रसादयस्व त्वं चैनं शरणागतवत्सलम्।
मां चास्मै प्रयतो भूत्वा निर्यातयितुमर्हसि ॥ ५.२१.२१ ॥

ଶରଣାଗତ ପ୍ରତି ସ୍ନେହଶୀଳ ତାଙ୍କୁ ତୁମେ ପ୍ରସନ୍ନ କର; ସଂଯମର ସହିତ ମୋତେ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଫେରାଇବା ତୁମ ପାଇଁ ଉଚିତ।

5.21.22

एवं हि ते भवेत् स्वस्ति सम्प्रदाय रघूत्तमे।
अन्यथा त्वं हि कुर्वाणः परां प्राप्स्यसि चापदम् ॥ ५.२१.२२ ॥

ଏପରି କଲେ ରଘୁଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ମୋତେ ଫେରାଇବାରେ ତୁମର କଲ୍ୟାଣ ହେବ; ନଚେତ୍ ସେପରି କରୁଥିବା ତୁମେ ଘୋର ବିପଦ ପାଇବ।

5.21.23

वर्जयेद् वज्रमुत्सृष्टं वर्जयेदन्तकश्चिरम्।
त्वद्विधं न तु संक्रुद्धो लोकनाथः स राघवः ॥ ५.२१.२३ ॥

ନିକ୍ଷିପ୍ତ ବଜ୍ରକୁ ଓ ଯମଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏଡ଼ାଇ ହୁଏ; କିନ୍ତୁ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସେହି ଲୋକନାଥ ରାଘବ ତୁମ ପରି ଲୋକକୁ ଛାଡ଼ିବେ ନାହିଁ।

5.21.24

रामस्य धनुषः शब्दं श्रोष्यसि त्वं महास्वनम्।
शतक्रतुविसृष्टस्य निर्घोषमशनेरिव ॥ ५.२१.२४ ॥

ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନିକ୍ଷିପ୍ତ ବଜ୍ରର ଗର୍ଜନ ପରି ରାମଙ୍କ ଧନୁର ମହାଶବ୍ଦ ତୁମେ ଶୁଣିବ।

5.21.25

इह शीघ्रं सुपर्वाणो ज्वलितास्या इवोरगाः।
इषवो निपतिष्यन्ति रामलक्ष्मणलक्षिताः ॥ ५.२१.२५ ॥

ଏଠାରେ ଶୀଘ୍ର ସୁନ୍ଦର ଗଣ୍ଠିଯୁକ୍ତ ବାଣ, ଜ୍ୱଳନ୍ତ ମୁଖ ବିଶିଷ୍ଟ ସର୍ପ ପରି, ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ନାମରେ ଚିହ୍ନିତ ହୋଇ ପଡ଼ିବେ।

5.21.26

रक्षांसि निहनिष्यन्तः पुर्यामस्यां न संशयः।
असम्पातं करिष्यन्ति पतन्तः कङ्कवाससः ॥ ५.२१.२६ ॥

ଏହି ନଗରରେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ବଧ କରି, କଙ୍କ ପକ୍ଷୀର ପକ୍ଷଯୁକ୍ତ ବାଣ ପଡ଼ିବା ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ଅବ୍ୟର୍ଥ ଆଘାତ କରିବେ; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

5.21.27

राक्षसेन्द्रमहासर्पान् स रामगरुडो महान्।
उद्धरिष्यति वेगेन वैनतेय इवोरगान् ॥ ५.२१.२७ ॥

ସେ ମହାନ୍ ରାମ ଗରୁଡ଼ ପରି, ରାକ୍ଷସରାଜ ରୂପୀ ମହାସର୍ପମାନଙ୍କୁ ବେଗରେ ଉଚ୍ଛେଦ କରିବେ; ବୈନତେୟ ଗରୁଡ଼ ସର୍ପମାନଙ୍କୁ ଉଠାଇ ନେଉଥିବା ପରି।

5.21.28

अपनेष्यति मां भर्ता त्वत्तः शीघ्रमरिंदमः।
असुरेभ्यः श्रियं दीप्तां विष्णुस्त्रिभिरिव क्रमैः ॥ ५.२१.२८ ॥

ଶତ୍ରୁ ଦମନକାରୀ ମୋ ସ୍ୱାମୀ ତୁମ ପାଖରୁ ମୋତେ ଶୀଘ୍ର ଉଦ୍ଧାର କରି ନେବେ; ବିଷ୍ଣୁ ତିନି ପାଦରେ ଅସୁରମାନଙ୍କଠାରୁ ଦୀପ୍ତ ଶ୍ରୀ ଫେରାଇଥିଲେ ପରି।

5.21.29

जनस्थाने हतस्थाने निहते रक्षसां बले।
अशक्तेन त्वया रक्षः कृतमेतदसाधु वै ॥ ५.२१.२९ ॥

ଜନସ୍ଥାନରେ ରାକ୍ଷସ ସେନା ନିହତ ହୋଇ ସ୍ଥାନ ଧ୍ୱଂସ ହେଲେ, ଅଶକ୍ତ ତୁମେ, ହେ ରାକ୍ଷସ, ଏହି ଅଧର୍ମ କରିଛ।

5.21.30

आश्रमं तत्तयोः शून्यं प्रविश्य नरसिंहयोः।
गोचरं गतयोर्भ्रात्रोरपनीता त्वयाधम ॥ ५.२१.३० ॥

ସେହି ଦୁଇ ନରସିଂହଙ୍କ ଶୂନ୍ୟ ଆଶ୍ରମରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ସେହି ଦୁଇ ଭାଇ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଦୂର ହେବା ସମୟରେ, ହେ ଅଧମ, ତୁମେ ମୋତେ ହରଣ କଲ।

5.21.31

नहि गन्धमुपाघ्राय रामलक्ष्मणयोस्त्वया।
शक्यं संदर्शने स्थातुं शुना शार्दूलयोरिव ॥ ५.२१.३१ ॥

ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଗନ୍ଧ ଆଘ୍ରାଣ କରି, ଦୁଇ ବାଘଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ କୁକୁର ଠିଆ ହୋଇ ନ ପାରିବା ପରି, ତୁମେ ସେମାନଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ସମ୍ମୁଖରେ ଠିଆ ହୋଇ ପାରିବ ନାହିଁ।

5.21.32

तस्य ते विग्रहे ताभ्यां युगग्रहणमस्थिरम्।
वृत्रस्येवेन्द्रबाहुभ्यां बाहोरेकस्य विग्रहे ॥ ५.२१.३२ ॥

ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦୁଇ ବାହୁରେ ବୃତ୍ରଙ୍କୁ ଧରାଯାଇଥିବା ବେଳେ, ଏକ ବାହୁର ସଂଗ୍ରାମରେ ତାଙ୍କ ଧରା ଯେମିତି ଅସ୍ଥିର ହେଲା, ସେମିତି ସେମାନଙ୍କ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମ ଧରା ଅସ୍ଥିର ହେବ।

5.21.33

क्षिप्रं तव स नाथो मे रामः सौमित्रिणा सह।
तोयमल्पमिवादित्यः प्राणानादास्यते शरैः ॥ ५.२१.३३ ॥

ଶୀଘ୍ର ମୋ ପ୍ରଭୁ ରାମ, ସୌମିତ୍ରି ସହ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅଳ୍ପ ଜଳ ଶୋଷିନେଇବା ପରି, ବାଣ ଦ୍ୱାରା ତୁମ ପ୍ରାଣ ନେବେ।

5.21.34

गिरिं कुबेरस्य गतोऽथवाऽऽलयं
सभां गतो वा वरुणस्य राज्ञः।
असंशयं दाशरथेर्विमोक्ष्यसे
महाद्रुमः कालहतोऽशनेरिव ॥ ५.२१.३४ ॥

ତୁମେ କୁବେରଙ୍କ ପର୍ବତକୁ ଗଲେ ବି, ତାଙ୍କ ଗୃହକୁ ଗଲେ ବି, କିମ୍ବା ବରୁଣ ରାଜାଙ୍କ ସଭାକୁ ଗଲେ ବି, ଦଶରଥପୁତ୍ରଙ୍କ ଠାରୁ ତୁମେ ନିଃସନ୍ଦେହରେ ମୁକ୍ତି ପାଇବ ନାହିଁ; କାଳ ଦ୍ୱାରା ଆହତ ମହାବୃକ୍ଷ ବଜ୍ରରେ ପଡ଼ିବା ପରି।