वाल्मीकि रामायण · सर्ग 5.23
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.23.1
इत्युक्त्वा मैथिलीं राजा रावणः शत्रुरावणः।
संदिश्य च ततः सर्वा राक्षसीर्निर्जगाम ह ॥ ५.२३.१ ॥
असे मैथिलीला सांगून शत्रूंना भयभीत करणारा राजा रावण नंतर सर्व राक्षसींना आज्ञा देऊन निघून गेला.
5.23.2
निष्क्रान्ते राक्षसेन्द्रे तु पुनरन्तःपुरं गते।
राक्षस्यो भीमरूपास्ताः सीतां समभिदुद्रुवुः ॥ ५.२३.२ ॥
राक्षसराज पुन्हा अंतःपुरात गेल्यावर, भयंकर रूपाच्या त्या राक्षसी सीतेवर धावून गेल्या.
5.23.3
ततः सीतामुपागम्य राक्षस्यः क्रोधमूर्च्छिताः।
परं परुषया वाचा वैदेहीमिदमब्रुवन् ॥ ५.२३.३ ॥
नंतर क्रोधाने मूर्च्छित झाल्यासारख्या राक्षसी सीतेजवळ येऊन वैदेहीला अत्यंत कठोर शब्दांत म्हणाल्या.
5.23.4
पौलस्त्यस्य वरिष्ठस्य रावणस्य महात्मनः।
दशग्रीवस्य भार्यात्वं सीते न बहु मन्यसे ॥ ५.२३.४ ॥
हे सीते, पुलस्त्याच्या वंशातील, श्रेष्ठ, महात्मा दशग्रीव रावणाची पत्नी होण्याला तू फारसे महत्त्व देत नाहीस.
5.23.5
ततस्त्वेकजटा नाम राक्षसी वाक्यमब्रवीत्।
आमन्त्र्य क्रोधताम्राक्षी सीतां करतलोदरीम् ॥ ५.२३.५ ॥
नंतर एकजटा नावाच्या राक्षसीने, क्रोधाने लाल डोळे करून, बारीक कंबरेच्या सीतेला संबोधून म्हटले.
5.23.6
प्रजापतीनां षण्णां तु चतुर्थोऽयं प्रजापतिः।
मानसो ब्रह्मणः पुत्रः पुलस्त्य इति विश्रुतः ॥ ५.२३.६ ॥
सहा प्रजापतींपैकी हे चौथे प्रजापती आहेत; ब्रह्मदेवाचे मानसपुत्र, पुलस्त्य नावाने प्रसिद्ध.
5.23.7
पुलस्त्यस्य तु तेजस्वी महर्षिर्मानसः सुतः।
नाम्ना स विश्रवा नाम प्रजापतिसमप्रभः ॥ ५.२३.७ ॥
पुलस्त्यांचा तेजस्वी पुत्र, मानस महर्षी; त्यांचे नाव विश्रवा, प्रजापतीसारखे तेज असलेले.
5.23.8
तस्य पुत्रो विशालाक्षि रावणः शत्रुरावणः।
तस्य त्वं राक्षसेन्द्रस्य भार्या भवितुमर्हसि ॥ ५.२३.८ ॥
त्यांचा पुत्र, हे विशाल नेत्रे, शत्रूंना भयभीत करणारा रावण; तू त्या राक्षसेंद्राची पत्नी होण्यास योग्य आहेस.
5.23.9
मयोक्तं चारुसर्वाङ्गि वाक्यं किं नानुमन्यसे।
ततो हरिजटा नाम राक्षसी वाक्यमब्रवीत् ॥ ५.२३.९ ॥
माझ्या सांगितलेल्या वचनाला, हे सुंदर अवयवांच्या, तू का मान्यता देत नाहीस? तेव्हा हरिजटा नावाची राक्षसी असे बोलली.
5.23.10
विवृत्य नयने कोपान्मार्जारसदृशेक्षणा।
येन देवास्त्रयस्त्रिंशद् देवराजश्च निर्जितः ॥ ५.२३.१० ॥
रागाने डोळे विस्फारून, मांजरासारख्या नजरेची ती म्हणाली: ज्याने तेहतीस देवांना आणि देवराजालाही जिंकले,
5.23.11
तस्य त्वं राक्षसेन्द्रस्य भार्या भवितुमर्हसि।
वीर्योत्सिक्तस्य शूरस्य संग्रामेष्वनिवर्तिनः।
बलिनो वीर्ययुक्तस्य भार्यात्वं किं न लिप्ससे ॥ ५.२३.११ ॥
तू त्या राक्षसेंद्राची पत्नी होण्यास योग्य आहेस. पराक्रमाने गर्विष्ठ, युद्धात कधीही मागे न हटणाऱ्या, बलवान आणि वीर्यवान त्या शूराची पत्नी होण्याची तू इच्छा का करत नाहीस?
5.23.12
प्रियां बहुमतां भार्यां त्यक्त्वा राजा महाबलः।
सर्वासां च महाभागां त्वामुपैष्यति रावणः ॥ ५.२३.१२ ॥
आपली प्रिय, अत्यंत आदरणीय पत्नी सोडून महाबली राजा रावण सर्व स्त्रियांमध्ये परम भाग्यवान अशा तुझ्याकडे येईल.
5.23.13
समृद्धं स्त्रीसहस्रेण नानारत्नोपशोभितम्।
अन्तःपुरं तदुत्सृज्य त्वामुपैष्यति रावणः ॥ ५.२३.१३ ॥
हजारो स्त्रियांनी समृद्ध, नाना रत्नांनी शोभिवंत असलेले ते अंतःपुर सोडून रावण तुझ्याकडे येईल.
5.23.14
अन्या तु विकटा नाम राक्षसी वाक्यमब्रवीत्।
असकृद् भीमवीर्येण नागा गन्धर्वदानवाः।
निर्जिताः समरे येन स ते पार्श्वमुपागतः ॥ ५.२३.१४ ॥
तेव्हा विकटा नावाची दुसरी राक्षसी म्हणाली: "ज्याने भयंकर पराक्रमाने नाग, गंधर्व आणि दानवांना युद्धात वारंवार जिंकले, तोच तुझ्याजवळ आला आहे."
5.23.15
तस्य सर्वसमृद्धस्य रावणस्य महात्मनः।
किमर्थं राक्षसेन्द्रस्य भार्यात्वं नेच्छसेऽधमे ॥ ५.२३.१५ ॥
सर्व समृद्ध, महात्मा रावणाची, राक्षसराजाची भार्या होण्याची तुझी इच्छा का नाही, हे अधमे?
5.23.16
ततस्तां दुर्मुखी नाम राक्षसी वाक्यमब्रवीत्।
यस्य सूर्यो न तपति भीतो यस्य स मारुतः।
न वाति स्मायतापाङ्गि किं त्वं तस्य न तिष्ठसे ॥ ५.२३.१६ ॥
तेव्हा दुर्मुखी नावाची राक्षसी तिला म्हणाली: "ज्याच्या भयाने सूर्य तापत नाही आणि ज्याच्या भयाने वारा वाहत नाही, हे विशाल नेत्रे, तू त्याच्याजवळ का उभी राहत नाहीस?"
5.23.17
पुष्पवृष्टिं च तरवो मुमुचुर्यस्य वै भयात्।
शैलाः सुस्रुवुः पानीयं जलदाश्च यदेच्छति ॥ ५.२३.१७ ॥
ज्याच्या भयाने वृक्ष पुष्पवृष्टी करतात, पर्वत पाणी वाहवतात आणि मेघ त्याला हवे तसे वर्षाव करतात—
5.23.18
तस्य नैर्ऋतराजस्य राजराजस्य भामिनि।
किं त्वं न कुरुषे बुद्धिं भार्यार्थे रावणस्य हि ॥ ५.२३.१८ ॥
नैऋत राजा, राजाधिराज अशा रावणाची भार्या होण्याचा निश्चय तू का करत नाहीस, हे भामिनी?
5.23.19
साधु ते तत्त्वतो देवि कथितं साधु भामिनि।
गृहाण सुस्मिते वाक्यमन्यथा न भविष्यसि ॥ ५.२३.१९ ॥
हे देवी, तू खरोखर चांगले बोललीस; हे सुंदरी, बरे. हे गोड हसणारी, माझे बोल स्वीकार; नाहीतर तुझी स्थिती वेगळी होईल.