વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 5.26
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.26.1
प्रसक्ताश्रुमुखी त्वेवं ब्रुवती जनकात्मजा।
अधोगतमुखी बाला विलप्तुमुपचक्रमे ॥ ५.२६.१ ॥
આ પ્રમાણે બોલતી, આંસુથી ભીંજાયેલા મુખવાળી જનકકન્યા સીતા, મુખ નીચું કરીને એ બાળા વિલાપ કરવા લાગી.
5.26.2
उन्मत्तेव प्रमत्तेव भ्रान्तचित्तेव शोचती।
उपावृत्ता किशोरीव विचेष्टन्ती महीतले ॥ ५.२६.२ ॥
ગાંડી જેવી, ઉન્મત્ત જેવી, ભ્રમિત ચિત્તવાળી થઈને શોક કરતી, ધરતી પર નાની હરણી જેવી તરફડવા લાગી.
5.26.3
राघवस्य प्रमत्तस्य रक्षसा कामरूपिणा।
रावणेन प्रमथ्याहमानीता क्रोशती बलात् ॥ ५.२६.३ ॥
રાઘવ બેધ્યાન હતા ત્યારે, ઇચ્છા મુજબ રૂપ ધારણ કરનાર રાક્ષસ રાવણે બળપૂર્વક મને ઝૂંટવીને લાવ્યો; હું ચીસો પાડતી રહી.
5.26.4
राक्षसीवशमापन्ना भर्त्स्यमाना च दारुणम्।
चिन्तयन्ती सुदुःखार्ता नाहं जीवितुमुत्सहे ॥ ५.२६.४ ॥
રાક્ષસીઓના વશમાં પડીને, ભયંકર રીતે ધમકાવાતી, અત્યંત દુઃખથી પીડાતી વિચારતી હું જીવવાનું સાહસ કરી શકતી નથી.
5.26.5
नहि मे जीवितेनार्थो नैवार्थैर्न च भूषणैः।
वसन्त्या राक्षसीमध्ये विना रामं महारथम् ॥ ५.२६.५ ॥
રાક્ષસીઓ વચ્ચે રહેતાં, મહારથી રામ વિના, મારે જીવનથી, ધનથી કે આભૂષણોથી કોઈ પ્રયોજન નથી.
5.26.6
अश्मसारमिदं नूनमथवाप्यजरामरम्।
हृदयं मम येनेदं न दुःखेन विशीर्यते ॥ ५.२६.६ ॥
મારું આ હૃદય ચોક્કસ પથ્થરના સારથી બનેલું છે, અથવા જરા-મરણરહિત છે; કારણ કે તે દુઃખથી ભાંગીને વિખેરાતું નથી.
5.26.7
धिङ्मामनार्यामसतीं याहं तेन विना कृता।
मुहूर्तमपि जीवामि जीवितं पापजीविका ॥ ५.२६.७ ॥
અનાર્યા, અસતી એવી મને ધિક્કાર; તેમના વિના એક ક્ષણ પણ હું જીવું છું; આ પાપી જીવન છે.
5.26.8
चरणेनापि सव्येन न स्पृशेयं निशाचरम्।
रावणं किं पुनरहं कामयेयं विगर्हितम् ॥ ५.२६.८ ॥
ડાબા પગથી પણ હું એ નિશાચર રાવણને સ્પર્શ નહીં કરું; નિંદિતની હું કેવી રીતે ઇચ્છા કરું?
5.26.9
प्रत्याख्यानं न जानाति नात्मानं नात्मनः कुलम्।
यो नृशंसस्वभावेन मां प्रार्थयितुमिच्छति ॥ ५.२६.९ ॥
ક્રૂર સ્વભાવથી જે મારી પાસે યાચના કરવા ઇચ્છે છે, તે ઇનકાર જાણતો નથી, પોતાને નથી જાણતો, ન પોતાના કુળને.
5.26.10
छिन्ना भिन्ना प्रभिन्ना वा दीप्ता वाग्नौ प्रदीपिता।
रावणं नोपतिष्ठेयं किं प्रलापेन वश्चिरम् ॥ ५.२६.१० ॥
કપાઈ જાઉં, ભેદાઈ જાઉં, ફાટી જાઉં, અથવા અગ્નિમાં સળગાવાઈ જાઉં, તોપણ હું રાવણ પાસે નહીં જાઉં; આ વિલાપથી આટલા સમય સુધી મને કેમ છેતરાવી?
5.26.11
ख्यातः प्राज्ञः कृतज्ञश्च सानुक्रोशश्च राघवः।
सद्वृत्तो निरनुक्रोशः शङ्के मद्भाग्यसंक्षयात् ॥ ५.२६.११ ॥
રાઘવ પ્રસિદ્ધ, પ્રાજ્ઞ, કૃતજ્ઞ, દયાળુ અને સદાચારી છે; પરંતુ મારા ભાગ્યક્ષયથી તેઓ હવે નિર્દય બન્યા હશે એવી મને શંકા છે.
5.26.12
राक्षसानां जनस्थाने सहस्राणि चतुर्दश।
एकेनैव निरस्तानि स मां किं नाभिपद्यते ॥ ५.२६.१२ ॥
જનસ્થાનમાં ચૌદ હજાર રાક્ષસોને એકલાએ જ નષ્ટ કર્યા હતા; તે મારી પાસે કેમ આવતા નથી?
5.26.13
निरुद्धा रावणेनाहमल्पवीर्येण रक्षसा।
समर्थः खलु मे भर्ता रावणं हन्तुमाहवे ॥ ५.२६.१३ ॥
અલ્પવીર્યવાન રાક્ષસ રાવણે મને બંદી બનાવી છે. પરંતુ મારા સ્વામી યુદ્ધમાં રાવણને હણવા ખરેખર સમર્થ છે.
5.26.14
विराधो दण्डकारण्ये येन राक्षसपुंगवः।
रणे रामेण निहतः स मां किं नाभिपद्यते ॥ ५.२६.१४ ॥
દંડકારણ્યમાં રાક્ષસશ્રેષ્ઠ વિરાધને યુદ્ધમાં જેમણે હણ્યો, તે રામ મારી પાસે કેમ આવતા નથી?
5.26.15
कामं मध्ये समुद्रस्य लङ्केयं दुष्प्रधर्षणा।
न तु राघवबाणानां गतिरोधो भविष्यति ॥ ५.२६.१५ ॥
આ લંકા સમુદ્રની મધ્યમાં છે અને દુર્જેય છે; પરંતુ રાઘવના બાણોની ગતિને તે રોકી શકશે નહીં.
5.26.16
किं नु तत् कारणं येन रामो दृढपराक्रमः।
रक्षसापहृतां भार्यामिष्टां यो नाभिपद्यते ॥ ५.२६.१६ ॥
રાક્ષસે હરેલી પ્રિય પત્ની પાસે દૃઢપરાક્રમી રામ કેમ આવતા નથી, તેનું કારણ શું હોઈ શકે?
5.26.17
इहस्थां मां न जानीते शङ्के लक्ष्मणपूर्वजः।
जानन्नपि स तेजस्वी धर्षणां मर्षयिष्यति ॥ ५.२६.१७ ॥
અહીં રહેલી મને લક્ષ્મણના મોટાભાઈ નહીં જાણતા હોય એવી મને શંકા છે. જાણતા હોય તો પણ એ તેજસ્વી આ અપમાન સહન કરશે.
5.26.18
हृतेति मां योऽधिगत्य राघवाय निवेदयेत्।
गृध्रराजोऽपि स रणे रावणेन निपातितः ॥ ५.२६.१८ ॥
'આને હરી લેવામાં આવી' એમ મને જોઈને રાઘવને જણાવવું જોઈતું હતું, તે ગૃધ્રરાજને પણ રાવણે યુદ્ધમાં પાડી દીધો.
5.26.19
कृतं कर्म महत् तेन मां तथाभ्यवपद्यता।
तिष्ठता रावणवधे वृद्धेनापि जटायुषा ॥ ५.२६.१९ ॥
વૃદ્ધ હોવા છતાં, રાવણના વધ માટે અડગ ઊભા રહી, મારી રક્ષા કરવા આગળ આવીને જટાયુએ મહાન કર્મ કર્યું.
5.26.20
यदि मामिह जानीयाद् वर्तमानां हि राघवः।
अद्य बाणैरभिक्रुद्धः कुर्याल्लोकमराक्षसम् ॥ ५.२६.२० ॥
જો રાઘવ જાણે કે હું અહીં જીવિત છું, તો આજે જ ક્રોધે ભરાઈ પોતાનાં બાણોથી તે લોકને રાક્ષસરહિત કરી દેશે.
5.26.21
निर्दहेच्च पुरीं लङ्कां निर्दहेच्च महोदधिम्।
रावणस्य च नीचस्य कीर्तिं नाम च नाशयेत् ॥ ५.२६.२१ ॥
તે લંકા નગરીને બાળશે, મહાસાગરને પણ બાળશે, અને નીચ રાવણની કીર્તિ તથા નામનો પણ નાશ કરશે.
5.26.22
ततो निहतनाथानां राक्षसीनां गृहे गृहे।
यथाहमेवं रुदती तथा भूयो न संशयः ॥ ५.२६.२२ ॥
પછી, હણાયેલા પતિવાળી રાક્ષસી સ્ત્રીઓ ઘરે ઘરે, જેમ હું આ રીતે રડી રહી છું તેમ ફરી રડશે; એમાં સંશય નથી.
5.26.23
अन्विष्य रक्षसां लङ्कां कुर्याद् रामः सलक्ष्मणः।
नहि ताभ्यां रिपुर्दृष्टो मुहूर्तमपि जीवति ॥ ५.२६.२३ ॥
રામ અને લક્ષ્મણ લંકામાં રાક્ષસોને શોધીને તેને રાક્ષસરહિત કરશે; તે બંને જેને જુએ તે શત્રુ એક ક્ષણ પણ જીવતો રહેતો નથી.
5.26.24
चिताधूमाकुलपथा गृध्रमण्डलमण्डिता।
अचिरेणैव कालेन श्मशानसदृशी भवेत् ॥ ५.२६.२४ ॥
ચિતાના ધુમાડાથી ભરેલા માર્ગોવાળી અને ગીધોના ટોળાંથી શણગારાયેલી એ નગરી થોડા જ સમયમાં સ્મશાન સમાન થઈ જશે.
5.26.25
अचिरेणैव कालेन प्राप्स्याम्येनं मनोरथम्।
दुष्प्रस्थानोऽयमाभाति सर्वेषां वो विपर्ययः ॥ ५.२६.२५ ॥
ટૂંક સમયમાં, સમય જતાં હું આ મનોરથ પ્રાપ્ત કરીશ. પણ તમારા સૌ માટે આ અશુભ પ્રસ્થાન વિપરીત પરિણામ બતાવે છે.
5.26.26
यादृशानि तु दृश्यन्ते लङ्कायामशुभानि तु।
अचिरेणैव कालेन भविष्यति हतप्रभा ॥ ५.२६.२६ ॥
લંકામાં જે અશુભ ચિહ્નો દેખાય છે, તેમ ટૂંક સમયમાં સમય જતાં તે પ્રભાહીન થશે.
5.26.27
नूनं लङ्का हते पापे रावणे राक्षसाधिपे।
शोषमेष्यति दुर्धर्षा प्रमदा विधवा यथा ॥ ५.२६.२७ ॥
ચોક્કસ, તે પાપી રાક્ષસાધિપતિ રાવણ મરાશે ત્યારે, આ દુર્જય લંકા વિધવા સ્ત્રીની જેમ સુકાઈ જશે.
5.26.28
पुण्योत्सवसमृद्धा च नष्टभर्त्री सराक्षसा।
भविष्यति पुरी लङ्का नष्टभर्त्री यथांगना ॥ ५.२६.२८ ॥
પુણ્ય ઉત્સવોથી સમૃદ્ધ લંકા, રાક્ષસો સહિત પતિ ગુમાવેલી સ્ત્રી જેવી થશે.
5.26.29
नूनं राक्षसकन्यानां रुदतीनां गृहे गृहे।
श्रोष्यामि नचिरादेव दुःखार्तानामिह ध्वनिम् ॥ ५.२६.२९ ॥
ચોક્કસ, ટૂંક સમયમાં ઘેર ઘેર રડતી રાક્ષસકન્યાઓનો, દુઃખથી પીડિત તેમનો અવાજ હું સાંભળીશ.
5.26.30
सान्धकारा हतद्योता हतराक्षसपुंगवा।
भविष्यति पुरी लङ्का निर्दग्धा रामसायकैः ॥ ५.२६.३० ॥
અંધકારમય, પ્રકાશહીન, શ્રેષ્ઠ રાક્ષસો હણાયેલ, લંકા નગરી રામના બાણોથી બળી જશે.
5.26.31
यदि नाम स शूरो मां रामो रक्तान्तलोचनः।
जानीयाद् वर्तमानां यां राक्षसस्य निवेशने ॥ ५.२६.३१ ॥
રાતા ખૂણાવાળી આંખોવાળા એ શૂર રામ જો જાણે કે હું રાક્ષસના નિવાસમાં રહું છું—
5.26.32
अनेन तु नृशंसेन रावणेनाधमेन मे।
समयो यस्तु निर्दिष्टस्तस्य कालोऽयमागतः ॥ ५.२६.३२ ॥
આ ક્રૂર અને અધમ રાવણે મારા માટે જે મુદત નક્કી કરી હતી, તે સમય હવે આવી પહોંચ્યો છે.
5.26.33
स च मे विहितो मृत्युरस्मिन् दुष्टेन वर्तते।
अकार्यं ये न जानन्ति नैर्ऋताः पापकारिणः ॥ ५.२६.३३ ॥
મારે માટે નિર્ધારિત એ મૃત્યુ આ દુષ્ટને કારણે આવી રહ્યું છે; પાપકર્મી આ નૈર્ઋતો અકાર્ય જાણતા નથી.
5.26.34
अधर्मात् तु महोत्पातो भविष्यति हि साम्प्रतम्।
नैते धर्मं विजानन्ति राक्षसाः पिशिताशनाः ॥ ५.२६.३४ ॥
અધર્મને કારણે હવે ચોક્કસ મોટી આફત આવશે; આ માંસાહારી રાક્ષસો ધર્મને જાણતા નથી.
5.26.35
ध्रुवं मां प्रातराशार्थं राक्षसः कल्पयिष्यति।
साहं कथं करिष्यामि तं विना प्रियदर्शनम् ॥ ५.२६.३५ ॥
ચોક્કસ એ રાક્ષસ સવારના ભોજન માટે મને તૈયાર કરશે; એ પ્રિયદર્શન વિના હું શું કરીશ?
5.26.36
रामं रक्तान्तनयनमपश्यन्ती सुदुःखिता।
क्षिप्रं वैवस्वतं देवं पश्येयं पतिना विना ॥ ५.२६.३६ ॥
રાતા ખૂણાવાળી આંખોવાળા રામને ન જોતી, અત્યંત દુઃખી હું, પતિ વિના જલદી વૈવસ્વત દેવ (યમ)ને જોઈશ.
5.26.37
नाजानाज्जीवतीं रामः स मां भरतपूर्वजः।
जानन्तौ तु न कुर्यातां नोर्व्यां हि परिमार्गणम् ॥ ५.२६.३७ ॥
ભરતના મોટાભાઈ રામ જાણતા નથી કે હું જીવિત છું. જાણતા હોત તો તેમણે પૃથ્વી પર શોધ અવશ્ય કરાવી હોત.
5.26.38
नूनं ममैव शोकेन स वीरो लक्ष्मणाग्रजः।
देवलोकमितो यातस्त्यक्त्वा देहं महीतले ॥ ५.२६.३८ ॥
મારા જ શોકથી લક્ષ્મણના મોટાભાઈ એ વીર પૃથ્વી પર દેહ ત્યજીને અહીંથી દેવલોકે ગયા હશે.
5.26.39
धन्या देवाः सगन्धर्वाः सिद्धाश्च परमर्षयः।
मम पश्यन्ति ये वीरं रामं राजीवलोचनम् ॥ ५.२६.३९ ॥
મારા વીર, કમળનયન રામને જે દેવ, ગંધર્વ, સિદ્ધ અને મહર્ષિઓ જુએ છે તેઓ ધન્ય છે.
5.26.40
अथवा नहि तस्यार्थो धर्मकामस्य धीमतः।
मया रामस्य राजर्षेर्भार्यया परमात्मनः ॥ ५.२६.४० ॥
અથવા ધર્મપ્રિય, બુદ્ધિમાન એ રાજર્ષિ, પરમાત્મા રામને, તેમની પત્ની એવી મારાથી હવે કોઈ પ્રયોજન નહીં હોય.
5.26.41
दृश्यमाने भवेत् प्रीतिः सौहृदं नास्त्यदृश्यतः।
नाशयन्ति कृतघ्नास्तु न रामो नाशयिष्यति ॥ ५.२६.४१ ॥
દેખાતા હોઈએ ત્યારે જ પ્રીતિ થાય; અદૃશ્ય સાથે મિત્રતા નથી. કૃતઘ્ન લોકો જ નાશ કરે છે; રામ નાશ નહીં કરે.
5.26.42
किं वा मय्यगुणाः केचित् किं वा भाग्यक्षयो हि मे।
या हि सीता वरार्हेण हीना रामेण भामिनी ॥ ५.२६.४२ ॥
મારામાં કોઈ દોષ છે, કે મારું ભાગ્ય ક્ષીણ થયું છે? શ્રેષ્ઠ વરને યોગ્ય રામથી હું, ભામિની સીતા, વંચિત થઈ ગઈ છું.
5.26.43
श्रेयो मे जीवितान्मर्तुं विहीनाया महात्मना।
रामादक्लिष्टचारित्राच्छूराच्छत्रुनिबर्हणात् ॥ ५.२६.४३ ॥
મહાત્મા રામથી વિખૂટા પડીને જીવવા કરતાં મરવું મારા માટે શ્રેષ્ઠ છે; તેઓ નિર્મળ આચરણવાળા, શૂર અને શત્રુસંહારક છે.
5.26.44
अथवा न्यस्तशस्त्रौ तौ वने मूलफलाशनौ।
भ्रातरौ हि नरश्रेष्ठौ चरन्तौ वनगोचरौ ॥ ५.२६.४४ ॥
અથવા તે બે ભાઈઓ, નરશ્રેષ્ઠ, શસ્ત્રો મૂકીને, વનમાં મૂળ-ફળ ખાતા વનચારી તરીકે ફરતા હશે.
5.26.45
अथवा राक्षसेन्द्रेण रावणेन दुरात्मना।
छद्मना घातितौ शूरौ भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ ॥ ५.२६.४५ ॥
અથવા દુરાત્મા રાક્ષસરાજ રાવણે કપટથી તે શૂર ભાઈઓ રામ-લક્ષ્મણને મરાવી નાખ્યા હશે.
5.26.46
साहमेवंविधे काले मर्तुमिच्छामि सर्वतः।
न च मे विहितो मृत्युरस्मिन् दुःखेऽतिवर्तति ॥ ५.२६.४६ ॥
આવા સમયે હું સંપૂર્ણપણે મરવા ઇચ્છું છું; પણ આ દુઃખમાં સમય વીતવા છતાં મારું મૃત્યુ નિર્ધારિત થયું નથી.
5.26.47
धन्याः खलु महात्मानो मुनयः सत्यसम्मताः।
जितात्मानो महाभागा येषां न स्तः प्रियाप्रिये ॥ ५.२६.४७ ॥
સત્યથી સન્માનિત તે મહાત્મા મુનિઓ ધન્ય છે; આત્મસંયમી એવા તેમને પ્રિય કે અપ્રિય કંઈ નથી.
5.26.48
प्रियान्न सम्भवेद् दुःखमप्रियादधिकं भवेत्।
ताभ्यां हि ते वियुज्यन्ते नमस्तेषां महात्मनाम् ॥ ५.२६.४८ ॥
પ્રિયથી દુઃખ ઉત્પન્ન થતું નથી; અપ્રિયથી તો વધુ દુઃખ થાય છે. તે બંનેથી મુક્ત એવા તે મહાત્માઓને નમસ્કાર.
5.26.49
साहं त्यक्ता प्रियेणैव रामेण विदितात्मना।
प्राणांस्त्यक्ष्यामि पापस्य रावणस्य गता वशम् ॥ ५.२६.४९ ॥
આત્મજ્ઞ પ્રિય રામે જ મને ત્યજી દીધી છે. પાપી રાવણના વશમાં પડેલી હું હવે પ્રાણ ત્યજીશ.