വാല്മീകി രാമായണം · സർഗം 5.26
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.26.1
प्रसक्ताश्रुमुखी त्वेवं ब्रुवती जनकात्मजा।
अधोगतमुखी बाला विलप्तुमुपचक्रमे ॥ ५.२६.१ ॥
ഇങ്ങനെ സംസാരിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന ജനകന്റെ പുത്രി സീത, കണ്ണുനീർ ഒഴുകുന്ന മുഖത്തോടെ, മുഖം താഴ്ത്തിക്കൊണ്ട് ആ ബാലിക വിലപിക്കാൻ തുടങ്ങി.
5.26.2
उन्मत्तेव प्रमत्तेव भ्रान्तचित्तेव शोचती।
उपावृत्ता किशोरीव विचेष्टन्ती महीतले ॥ ५.२६.२ ॥
ഭ്രാന്തിയെപ്പോലെ, ഉന്മത്തയെപ്പോലെ, മനം കലങ്ങിയവളെപ്പോലെ ദുഃഖിച്ചുകൊണ്ട്, നിലത്ത് ഇളം മാനിനെപ്പോലെ പിടഞ്ഞു.
5.26.3
राघवस्य प्रमत्तस्य रक्षसा कामरूपिणा।
रावणेन प्रमथ्याहमानीता क्रोशती बलात् ॥ ५.२६.३ ॥
രാഘവൻ അശ്രദ്ധനായിരുന്നപ്പോൾ, ഇച്ഛാനുസരണം രൂപം മാറ്റാൻ കഴിയുന്ന രാക്ഷസൻ രാവണൻ എന്നെ ബലമായി പിടിച്ചുകൊണ്ടുവന്നു; ഞാൻ നിലവിളിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു.
5.26.4
राक्षसीवशमापन्ना भर्त्स्यमाना च दारुणम्।
चिन्तयन्ती सुदुःखार्ता नाहं जीवितुमुत्सहे ॥ ५.२६.४ ॥
രാക്ഷസിമാരുടെ അധീനതയിൽപ്പെട്ട്, ഭയങ്കരമായി ഭീഷണിപ്പെടുത്തപ്പെട്ട്, അതിദുഃഖത്താൽ പീഡിതയായി ചിന്തിക്കുന്ന ഞാൻ ജീവിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല.
5.26.5
नहि मे जीवितेनार्थो नैवार्थैर्न च भूषणैः।
वसन्त्या राक्षसीमध्ये विना रामं महारथम् ॥ ५.२६.५ ॥
രാക്ഷസികൾക്ക് നടുവിൽ വസിച്ചുകൊണ്ട്, മഹാരഥനായ രാമനില്ലാതെ, എനിക്ക് ജീവിതംകൊണ്ടോ, സമ്പത്തുകൊണ്ടോ, ആഭരണങ്ങൾകൊണ്ടോ ഒരു പ്രയോജനവുമില്ല.
5.26.6
अश्मसारमिदं नूनमथवाप्यजरामरम्।
हृदयं मम येनेदं न दुःखेन विशीर्यते ॥ ५.२६.६ ॥
എന്റെ ഈ ഹൃദയം തീർച്ചയായും കല്ലിന്റെ സത്തകൊണ്ടുള്ളതാണ്, അല്ലെങ്കിൽ ജരാമരണമില്ലാത്തതാണ്; കാരണം ദുഃഖത്താൽ അത് തകർന്നു ചിതറുന്നില്ല.
5.26.7
धिङ्मामनार्यामसतीं याहं तेन विना कृता।
मुहूर्तमपि जीवामि जीवितं पापजीविका ॥ ५.२६.७ ॥
അനാര്യയും അസതിയുമായ എന്നെ ധിക്കരിക്കണം; അദ്ദേഹമില്ലാതെ ഒരു നിമിഷംപോലും ഞാൻ ജീവിക്കുന്നു; ഇത് പാപജീവിതം.
5.26.8
चरणेनापि सव्येन न स्पृशेयं निशाचरम्।
रावणं किं पुनरहं कामयेयं विगर्हितम् ॥ ५.२६.८ ॥
ഇടതുകാൽകൊണ്ടുപോലും ആ രാക്ഷസനായ രാവണനെ ഞാൻ തൊടില്ല; നിന്ദിതനെ ഞാൻ എങ്ങനെ ആഗ്രഹിക്കും?
5.26.9
प्रत्याख्यानं न जानाति नात्मानं नात्मनः कुलम्।
यो नृशंसस्वभावेन मां प्रार्थयितुमिच्छति ॥ ५.२६.९ ॥
ക്രൂരസ്വഭാവത്താൽ എന്നോട് യാചിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ നിഷേധം അറിയുന്നില്ല; സ്വന്തത്തെയോ സ്വകുലത്തെയോ അറിയുന്നില്ല.
5.26.10
छिन्ना भिन्ना प्रभिन्ना वा दीप्ता वाग्नौ प्रदीपिता।
रावणं नोपतिष्ठेयं किं प्रलापेन वश्चिरम् ॥ ५.२६.१० ॥
മുറിക്കപ്പെട്ടാലും, പിളർക്കപ്പെട്ടാലും, ചിതറിക്കപ്പെട്ടാലും, അല്ലെങ്കിൽ തീയിൽ ജ്വലിപ്പിക്കപ്പെട്ടാലും ഞാൻ രാവണനെ സമീപിക്കില്ല; ഈ വിലാപംകൊണ്ട് ഇത്രനേരം എന്തിന് വഞ്ചിക്കപ്പെട്ടു?
5.26.11
ख्यातः प्राज्ञः कृतज्ञश्च सानुक्रोशश्च राघवः।
सद्वृत्तो निरनुक्रोशः शङ्के मद्भाग्यसंक्षयात् ॥ ५.२६.११ ॥
രാഘവൻ പ്രസിദ്ധനും ജ്ഞാനിയും കൃതജ്ഞനും ദയയുള്ളവനും സദ്വൃത്തനുമാണ്; എന്നാൽ എന്റെ ഭാഗ്യക്ഷയത്താൽ അദ്ദേഹം ഇപ്പോൾ ദയാരഹിതനായി എന്ന് ഞാൻ സംശയിക്കുന്നു.
5.26.12
राक्षसानां जनस्थाने सहस्राणि चतुर्दश।
एकेनैव निरस्तानि स मां किं नाभिपद्यते ॥ ५.२६.१२ ॥
ജനസ്ഥാനത്ത് പതിനാലായിരം രാക്ഷസരെ ഒരാൾമാത്രം നശിപ്പിച്ചു; അദ്ദേഹം എന്തുകൊണ്ട് എന്റെ അടുത്തേക്ക് വരുന്നില്ല?
5.26.13
निरुद्धा रावणेनाहमल्पवीर्येण रक्षसा।
समर्थः खलु मे भर्ता रावणं हन्तुमाहवे ॥ ५.२६.१३ ॥
അല്പവീര്യനായ രാക്ഷസൻ രാവണൻ എന്നെ തടവിലാക്കിയിരിക്കുന്നു. എന്നാൽ എന്റെ ഭർത്താവ് യുദ്ധത്തിൽ രാവണനെ വധിക്കാൻ തീർച്ചയായും സമർത്ഥനാണ്.
5.26.14
विराधो दण्डकारण्ये येन राक्षसपुंगवः।
रणे रामेण निहतः स मां किं नाभिपद्यते ॥ ५.२६.१४ ॥
ദണ്ഡകാരണ്യത്തിൽ രാക്ഷസശ്രേഷ്ഠനായ വിരാധനെ യുദ്ധത്തിൽ വധിച്ച രാമൻ എന്തുകൊണ്ട് എന്റെ അടുത്ത് വരുന്നില്ല?
5.26.15
कामं मध्ये समुद्रस्य लङ्केयं दुष्प्रधर्षणा।
न तु राघवबाणानां गतिरोधो भविष्यति ॥ ५.२६.१५ ॥
ഈ ലങ്ക സമുദ്രമധ്യത്തിലുള്ളതും ആക്രമിക്കാൻ പ്രയാസമുള്ളതും ആണ്; എന്നാൽ രാഘവന്റെ ബാണങ്ങളുടെ ഗതിയെ അത് തടയുകയില്ല.
5.26.16
किं नु तत् कारणं येन रामो दृढपराक्रमः।
रक्षसापहृतां भार्यामिष्टां यो नाभिपद्यते ॥ ५.२६.१६ ॥
രാക്ഷസൻ അപഹരിച്ച പ്രിയഭാര്യയെ ദൃഢപരാക്രമിയായ രാമൻ അന്വേഷിച്ചുവരാത്തതിന് എന്ത് കാരണമാണുള്ളത്?
5.26.17
इहस्थां मां न जानीते शङ्के लक्ष्मणपूर्वजः।
जानन्नपि स तेजस्वी धर्षणां मर्षयिष्यति ॥ ५.२६.१७ ॥
ഇവിടെ കഴിയുന്ന എന്നെ ലക്ഷ്മണന്റെ ജ്യേഷ്ഠൻ അറിയുന്നില്ലെന്ന് ഞാൻ സംശയിക്കുന്നു. അറിഞ്ഞാലും ആ തേജസ്വി ഈ അപമാനം സഹിക്കും.
5.26.18
हृतेति मां योऽधिगत्य राघवाय निवेदयेत्।
गृध्रराजोऽपि स रणे रावणेन निपातितः ॥ ५.२६.१८ ॥
'ഇവളെ അപഹരിച്ചു' എന്ന് എന്നെക്കണ്ട് രാഘവനെ അറിയിക്കേണ്ടിയിരുന്ന ഗൃധ്രരാജനെയും രാവണൻ യുദ്ധത്തിൽ വീഴ്ത്തി.
5.26.19
कृतं कर्म महत् तेन मां तथाभ्यवपद्यता।
तिष्ठता रावणवधे वृद्धेनापि जटायुषा ॥ ५.२६.१९ ॥
വൃദ്ധനായിരുന്നിട്ടും, രാവണവധത്തിനായി ഉറച്ചുനിന്ന്, എന്നെ രക്ഷിക്കാൻ മുന്നോട്ടുവന്ന് ജടായു മഹത്തായ കർമ്മം ചെയ്തു.
5.26.20
यदि मामिह जानीयाद् वर्तमानां हि राघवः।
अद्य बाणैरभिक्रुद्धः कुर्याल्लोकमराक्षसम् ॥ ५.२६.२० ॥
ഇവിടെ ഞാൻ ജീവനോടെയുണ്ടെന്ന് രാഘവൻ അറിഞ്ഞാൽ, ഇന്നുതന്നെ കോപത്തോടെ തന്റെ അമ്പുകളാൽ ലോകത്തെ രാക്ഷസരില്ലാത്തതാക്കും.
5.26.21
निर्दहेच्च पुरीं लङ्कां निर्दहेच्च महोदधिम्।
रावणस्य च नीचस्य कीर्तिं नाम च नाशयेत् ॥ ५.२६.२१ ॥
അവൻ ലങ്കാപുരി ദഹിപ്പിക്കും, മഹാസമുദ്രവും ദഹിപ്പിക്കും; നീചനായ രാവണന്റെ കീർത്തിയും പേരും നശിപ്പിക്കും.
5.26.22
ततो निहतनाथानां राक्षसीनां गृहे गृहे।
यथाहमेवं रुदती तथा भूयो न संशयः ॥ ५.२६.२२ ॥
അപ്പോൾ, ഭർത്താക്കന്മാർ കൊല്ലപ്പെട്ട രാക്ഷസിമാർ വീടുതോറും, ഞാൻ ഇങ്ങനെ കരയുന്നതുപോലെ വീണ്ടും കരയും; സംശയമില്ല.
5.26.23
अन्विष्य रक्षसां लङ्कां कुर्याद् रामः सलक्ष्मणः।
नहि ताभ्यां रिपुर्दृष्टो मुहूर्तमपि जीवति ॥ ५.२६.२३ ॥
രാമനും ലക്ഷ്മണനും ലങ്കയിൽ രാക്ഷസരെ അന്വേഷിച്ച് അതിനെ രാക്ഷസരില്ലാത്തതാക്കും; അവരിരുവരും കണ്ട ശത്രു ഒരു മുഹൂർത്തവും ജീവിക്കില്ല.
5.26.24
चिताधूमाकुलपथा गृध्रमण्डलमण्डिता।
अचिरेणैव कालेन श्मशानसदृशी भवेत् ॥ ५.२६.२४ ॥
ചിതകളുടെ പുകയാൽ നിറഞ്ഞ വഴികളും കഴുകൻക്കൂട്ടങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതുമായ ആ നഗരം അചിരേണ ശ്മശാനതുല്യമാകും.
5.26.25
अचिरेणैव कालेन प्राप्स्याम्येनं मनोरथम्।
दुष्प्रस्थानोऽयमाभाति सर्वेषां वो विपर्ययः ॥ ५.२६.२५ ॥
അധികം വൈകാതെ, കാലക്രമത്തിൽ ഞാൻ ഈ ആഗ്രഹം നേടും. എന്നാൽ നിങ്ങൾ എല്ലാവർക്കും ഈ യാത്ര ദുരശുഭഫലം കാണിക്കുന്നതായി തോന്നുന്നു.
5.26.26
यादृशानि तु दृश्यन्ते लङ्कायामशुभानि तु।
अचिरेणैव कालेन भविष्यति हतप्रभा ॥ ५.२६.२६ ॥
ലങ്കയിൽ കാണുന്ന ദുശ്ശകുനങ്ങൾ പോലെ, അധികം വൈകാതെ കാലക്രമത്തിൽ അത് പ്രഭ നഷ്ടപ്പെട്ടതാകും.
5.26.27
नूनं लङ्का हते पापे रावणे राक्षसाधिपे।
शोषमेष्यति दुर्धर्षा प्रमदा विधवा यथा ॥ ५.२६.२७ ॥
തീർച്ചയായും, പാപിയായ രാക്ഷസാധിപൻ രാവണൻ വധിക്കപ്പെട്ടാൽ, ഈ ദുർജയ ലങ്ക വിധവയെപ്പോലെ വാടിപ്പോകും.
5.26.28
पुण्योत्सवसमृद्धा च नष्टभर्त्री सराक्षसा।
भविष्यति पुरी लङ्का नष्टभर्त्री यथांगना ॥ ५.२६.२८ ॥
പുണ്യോത്സവങ്ങളാൽ സമൃദ്ധമായ ലങ്ക, രാക്ഷസരോടൊപ്പം ഭർത്താവിനെ നഷ്ടപ്പെട്ട സ്ത്രീയെപ്പോലെയാകും.
5.26.29
नूनं राक्षसकन्यानां रुदतीनां गृहे गृहे।
श्रोष्यामि नचिरादेव दुःखार्तानामिह ध्वनिम् ॥ ५.२६.२९ ॥
തീർച്ചയായും, അധികം വൈകാതെ വീടുതോറും കരയുന്ന രാക്ഷസകന്യമാരുടെ, ദുഃഖാർത്തരുടെ ശബ്ദം ഞാൻ കേൾക്കും.
5.26.30
सान्धकारा हतद्योता हतराक्षसपुंगवा।
भविष्यति पुरी लङ्का निर्दग्धा रामसायकैः ॥ ५.२६.३० ॥
ഇരുണ്ടും പ്രഭയറ്റും, ശ്രേഷ്ഠരായ രാക്ഷസർ വധിക്കപ്പെട്ടും, ലങ്കാനഗരം രാമബാണങ്ങളാൽ ദഹിക്കപ്പെടും.
5.26.31
यदि नाम स शूरो मां रामो रक्तान्तलोचनः।
जानीयाद् वर्तमानां यां राक्षसस्य निवेशने ॥ ५.२६.३१ ॥
ചുവന്ന കൺകോണുകളുള്ള ആ വീരനായ രാമൻ, ഞാൻ രാക്ഷസന്റെ ഭവനത്തിൽ കഴിയുന്നത് അറിഞ്ഞാൽ—
5.26.32
अनेन तु नृशंसेन रावणेनाधमेन मे।
समयो यस्तु निर्दिष्टस्तस्य कालोऽयमागतः ॥ ५.२६.३२ ॥
ഈ ക്രൂരനും അധമനുമായ രാവണൻ എനിക്കായി നിശ്ചയിച്ച കാലാവധി ഇതാ വന്നെത്തിയിരിക്കുന്നു.
5.26.33
स च मे विहितो मृत्युरस्मिन् दुष्टेन वर्तते।
अकार्यं ये न जानन्ति नैर्ऋताः पापकारिणः ॥ ५.२६.३३ ॥
എനിക്കു വിധിക്കപ്പെട്ട ആ മരണം ഈ ദുഷ്ടനിലൂടെ സംഭവിക്കാൻ പോകുന്നു; പാപകർമ്മികളായ ഈ നൈര്‍ഋതന്മാർ അകാര്യം അറിയുന്നില്ല.
5.26.34
अधर्मात् तु महोत्पातो भविष्यति हि साम्प्रतम्।
नैते धर्मं विजानन्ति राक्षसाः पिशिताशनाः ॥ ५.२६.३४ ॥
അധർമ്മം കൊണ്ട് ഇപ്പോൾ വലിയ ദുരന്തം സംഭവിക്കും; മാംസഭോജികളായ ഈ രാക്ഷസന്മാർ ധർമ്മം അറിയുന്നില്ല.
5.26.35
ध्रुवं मां प्रातराशार्थं राक्षसः कल्पयिष्यति।
साहं कथं करिष्यामि तं विना प्रियदर्शनम् ॥ ५.२६.३५ ॥
തീർച്ചയായും ആ രാക്ഷസൻ പ്രഭാതഭക്ഷണത്തിനായി എന്നെ ഒരുക്കും; ആ പ്രിയദർശനനില്ലാതെ ഞാൻ എന്തുചെയ്യും?
5.26.36
रामं रक्तान्तनयनमपश्यन्ती सुदुःखिता।
क्षिप्रं वैवस्वतं देवं पश्येयं पतिना विना ॥ ५.२६.३६ ॥
ചുവന്ന കൺകോണുകളുള്ള രാമനെ കാണാതെ ഏറെ ദുഃഖിതയായ ഞാൻ, ഭർത്താവില്ലാതെ വേഗം വൈവസ്വത ദേവനായ യമനെ കാണും.
5.26.37
नाजानाज्जीवतीं रामः स मां भरतपूर्वजः।
जानन्तौ तु न कुर्यातां नोर्व्यां हि परिमार्गणम् ॥ ५.२६.३७ ॥
ഭരതന്റെ ജ്യേഷ്ഠനായ രാമൻ ഞാൻ ജീവിച്ചിരിക്കുന്നു എന്നറിഞ്ഞില്ല. അറിഞ്ഞിരുന്നെങ്കിൽ ഭൂമിയിൽ അന്വേഷണം നടത്തുമായിരുന്നു.
5.26.38
नूनं ममैव शोकेन स वीरो लक्ष्मणाग्रजः।
देवलोकमितो यातस्त्यक्त्वा देहं महीतले ॥ ५.२६.३८ ॥
എന്റെ ദുഃഖം മൂലം തന്നെ ലക്ഷ്മണന്റെ ജ്യേഷ്ഠനായ ആ വീരൻ ഭൂമിയിൽ ശരീരം ഉപേക്ഷിച്ച് ഇവിടെനിന്ന് ദേവലോകത്തേക്ക് പോയിരിക്കുന്നു.
5.26.39
धन्या देवाः सगन्धर्वाः सिद्धाश्च परमर्षयः।
मम पश्यन्ति ये वीरं रामं राजीवलोचनम् ॥ ५.२६.३९ ॥
എന്റെ വീരനും താമരക്കണ്ണനുമായ രാമനെ കാണുന്ന ദേവന്മാരും ഗന്ധർവന്മാരും സിദ്ധന്മാരും മഹർഷിമാരും ഭാഗ്യവാന്മാരാണ്.
5.26.40
अथवा नहि तस्यार्थो धर्मकामस्य धीमतः।
मया रामस्य राजर्षेर्भार्यया परमात्मनः ॥ ५.२६.४० ॥
അല്ലെങ്കിൽ ധർമ്മത്തെ കാമിക്കുന്ന ആ ബുദ്ധിമാനായ രാജർഷിയും പരമാത്മാവുമായ രാമന് ഭാര്യയായ എന്നെക്കൊണ്ട് ഒരു പ്രയോജനവുമില്ലാതായിരിക്കുമോ.
5.26.41
दृश्यमाने भवेत् प्रीतिः सौहृदं नास्त्यदृश्यतः।
नाशयन्ति कृतघ्नास्तु न रामो नाशयिष्यति ॥ ५.२६.४१ ॥
കാണുമ്പോഴാണ് സ്നേഹം ഉണ്ടാകുന്നത്; കാണാത്തവനോട് സൗഹൃദമില്ല. കൃതഘ്നരാണ് നശിപ്പിക്കുന്നത്; രാമൻ നശിപ്പിക്കില്ല.
5.26.42
किं वा मय्यगुणाः केचित् किं वा भाग्यक्षयो हि मे।
या हि सीता वरार्हेण हीना रामेण भामिनी ॥ ५.२६.४२ ॥
എന്നിൽ വല്ല കുറവുകളുമുണ്ടോ, അതോ എന്റെ ഭാഗ്യം ക്ഷയിച്ചുപോയോ? ഉത്തമ വരന് യോഗ്യനായ രാമനിൽ നിന്ന് അകന്ന ഭാമിനിയാണ് ഞാൻ.
5.26.43
श्रेयो मे जीवितान्मर्तुं विहीनाया महात्मना।
रामादक्लिष्टचारित्राच्छूराच्छत्रुनिबर्हणात् ॥ ५.२६.४३ ॥
മഹാത്മാവായ രാമനെ പിരിഞ്ഞ് ജീവിക്കുന്നതിനേക്കാൾ മരിക്കുന്നതാണ് എനിക്ക് നല്ലത്; അദ്ദേഹം കളങ്കമറ്റ നടപ്പുള്ളവനും ശൂരനും ശത്രുസംഹാരകനുമാണ്.
5.26.44
अथवा न्यस्तशस्त्रौ तौ वने मूलफलाशनौ।
भ्रातरौ हि नरश्रेष्ठौ चरन्तौ वनगोचरौ ॥ ५.२६.४४ ॥
അല്ലെങ്കിൽ ആ രണ്ടു സഹോദരന്മാരും, നരശ്രേഷ്ഠന്മാരും, ആയുധം വെച്ച്, കാട്ടിൽ കിഴങ്ങും പഴവും തിന്ന്, വനചാരികളായി സഞ്ചരിക്കുകയായിരിക്കാം.
5.26.45
अथवा राक्षसेन्द्रेण रावणेन दुरात्मना।
छद्मना घातितौ शूरौ भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ ॥ ५.२६.४५ ॥
അല്ലെങ്കിൽ ദുരാത്മാവായ രാക്ഷസരാജൻ രാവണൻ ചതിയാൽ ആ ശൂരസഹോദരന്മാരായ രാമലക്ഷ്മണന്മാരെ വധിച്ചിരിക്കാം.
5.26.46
साहमेवंविधे काले मर्तुमिच्छामि सर्वतः।
न च मे विहितो मृत्युरस्मिन् दुःखेऽतिवर्तति ॥ ५.२६.४६ ॥
ഇത്തരമൊരു സമയത്ത് ഞാൻ പൂർണ്ണമായി മരിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; എന്നാൽ ഈ ദുഃഖത്തിൽ കാലം കഴിയുമ്പോഴും എനിക്ക് മരണം വിധിക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ല.
5.26.47
धन्याः खलु महात्मानो मुनयः सत्यसम्मताः।
जितात्मानो महाभागा येषां न स्तः प्रियाप्रिये ॥ ५.२६.४७ ॥
സത്യത്താൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്ന ആ മഹാത്മാക്കളായ മുനിമാർ ധന്യരാണ്; ആത്മസംയമമുള്ള അവർക്ക് പ്രിയമോ അപ്രിയമോ ഇല്ല.
5.26.48
प्रियान्न सम्भवेद् दुःखमप्रियादधिकं भवेत्।
ताभ्यां हि ते वियुज्यन्ते नमस्तेषां महात्मनाम् ॥ ५.२६.४८ ॥
പ്രിയത്തിൽ നിന്ന് ദുഃഖമുണ്ടാകില്ല; അപ്രിയത്തിൽ നിന്നാണ് അധികം ദുഃഖമുണ്ടാകുന്നത്. ആ രണ്ടിൽ നിന്നും വിമുക്തരായ ആ മഹാത്മാക്കൾക്ക് നമസ്കാരം.
5.26.49
साहं त्यक्ता प्रियेणैव रामेण विदितात्मना।
प्राणांस्त्यक्ष्यामि पापस्य रावणस्य गता वशम् ॥ ५.२६.४९ ॥
ആത്മജ്ഞനായ പ്രിയനായ രാമൻ തന്നെ എന്നെ ഉപേക്ഷിച്ചു. പാപിയായ രാവണന്റെ വശത്തിലെത്തിയ ഞാൻ പ്രാണൻ വെടിയും.