వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 5.3
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.3.1
स लम्बशिखरे लम्बे लम्बतोयदसंनिभे।
सत्त्वमास्थाय मेधावी हनुमान् मारुतात्मजः ॥ ५.३.१ ॥
పొడవైన శిఖరంపై, పొడవుగా వేలాడే మేఘంలా ఉన్న ఆ పర్వతంపై నిలిచి, ధైర్యాన్ని ఆశ్రయించిన బుద్ధిమంతుడు మారుతి కుమారుడు హనుమంతుడు (ముందుకు సాగడానికి సిద్ధమయ్యాడు).
5.3.2
निशि लंकां महासत्त्वो विवेश कपिकुञ्जरः।
रम्यकाननतोयाढ्यां पुरीं रावणपालिताम् ॥ ५.३.२ ॥
మహా ధైర్యవంతుడైన కపికుంజరుడు (హనుమంతుడు) రాత్రివేళ, రావణుడు పాలించే, రమణీయ తోటలు జలాలతో నిండిన ఆ లంకా నగరంలో ప్రవేశించాడు.
5.3.3
शारदाम्बुधरप्रख्यैर्भवनैरुपशोभिताम्।
सागरोपमनिर्घोषां सागरानिलसेविताम् ॥ ५.३.३ ॥
శరదృతువు మేఘాల వంటి భవనాలతో అలంకరించబడినదీ, సముద్ర ఘోష వంటి ధ్వని కలదీ, సముద్రపు గాలితో సేవించబడినదీ అయిన (లంకా నగరం).
5.3.4
सुपुष्टबलसम्पुष्टां यथैव विटपावतीम्।
चारुतोरणनिर्यूहां पाण्डुरद्वारतोरणाम् ॥ ५.३.४ ॥
తన సైన్య బలంతో బాగా పుష్టిపొందినదీ, కొమ్మలున్న వృక్షంలా, అందమైన తోరణాలు నిర్మాణాలు కలదీ, తెల్లని ద్వారాలు తోరణాలు కలదీ అయిన (లంకా నగరం).
5.3.5
भुजगाचरितां गुप्तां शुभां भोगवतीमिव।
तां सविद्युद्घनाकीर्णां ज्योतिर्गणनिषेविताम् ॥ ५.३.५ ॥
నాగులు సంచరించే, రక్షితమైన, శుభకరమైన, భోగవతి నగరంలా ఉన్న ఆ (లంక), మెరుపులతో మేఘాలతో నిండి, జ్యోతిర్గణాలచే సేవించబడినది.
5.3.6
चण्डमारुतनिर्ह्रादां यथा चाप्यमरावतीम्।
शातकुम्भेन महता प्राकारेणाभिसंवृताम् ॥ ५.३.६ ॥
ప్రచండ వాయువు గర్జనతో కూడినదీ, అమరావతి వంటిదీ అయిన (లంకా నగరం), మహత్తరమైన బంగారు ప్రాకారంతో చుట్టబడి ఉంది.
5.3.7
किङ्किणीजालघोषाभिः पताकाभिरलंकृताम्।
आसाद्य सहसा हृष्टः प्राकारमभिपेदिवान् ॥ ५.३.७ ॥
గంటల జాలాల ధ్వనితో, పతాకలతో అలంకరించబడిన ఆ నగరాన్ని చేరుకుని, హనుమంతుడు సంతోషంతో వెంటనే ప్రాకారం వద్దకు వెళ్ళాడు.
5.3.8
विस्मयाविष्टहृदयः पुरीमालोक्य सर्वतः।
जाम्बूनदमयैर्द्वारैर्वैदूर्यकृतवेदिकैः ॥ ५.३.८ ॥
విస్మయంతో నిండిన హృదయంతో హనుమంతుడు నగరాన్ని నాలుగు వైపులా చూశాడు; దాని ద్వారాలు బంగారంతోనూ వేదికలు వైడూర్యాలతోనూ చేయబడి ఉన్నాయి.
5.3.9
वज्रस्फटिकमुक्ताभिर्मणिकुट्टिमभूषितैः।
तप्तहाटकनिर्यूहै राजतामलपाण्डुरैः ॥ ५.३.९ ॥
వజ్రాలు, స్ఫటికాలు, ముత్యాలతో, మణులు పొదిగిన నేలలతో అలంకరించబడి, కరిగిన బంగారపు నీటి మార్గాలతో, వెండిలా స్వచ్ఛమైన తెల్లని (ఆ నగరం).
5.3.10
वैदूर्यकृतसोपानैः स्फाटिकान्तरपांसुभिः।
चारुसंजवनोपेतैः खमिवोत्पतितैः शुभैः ॥ ५.३.१० ॥
వైడూర్యాలతో చేసిన మెట్లు, స్ఫటికపు ధూళి మధ్య అమర్చిన, అందమైన ఆధారాలు కలిగిన, ఆకాశంలోకి ఎగసినట్లున్న శుభప్రదమైన (భవనాలతో).
5.3.11
क्रौञ्चबर्हिणसंघुष्टै राजहंसनिषेवितैः।
तूर्याभरणनिर्घोषैः सर्वतः परिनादिताम् ॥ ५.३.११ ॥
క్రౌంచ పక్షులు, నెమళ్ల ధ్వనులతో మారుమ్రోగుతూ, రాజహంసలు సేవిస్తూ, వాద్యాల, ఆభరణాల ధ్వనులతో అన్నివైపులా మ్రోగుతున్న (నగరం).
5.3.12
वस्वोकसारप्रतिमां समीक्ष्य नगरीं ततः।
खमिवोत्पतितां लंकां जहर्ष हनुमान् कपिः ॥ ५.३.१२ ॥
వసువుల నివాసం వంటి ఆ నగరాన్ని చూసి, ఆకాశంలోకి ఎగసినట్లున్న లంకను చూసి, వానరుడైన హనుమంతుడు సంతోషించాడు.
5.3.13
तां समीक्ष्य पुरीं लंकां राक्षसाधिपतेः शुभाम्।
अनुत्तमामृद्धिमतीं चिन्तयामास वीर्यवान् ॥ ५.३.१३ ॥
రాక్షసాధిపతి యొక్క ఆ శుభకరమైన, అనుపమమైన, సమృద్ధమైన లంకా నగరాన్ని చూసి పరాక్రమవంతుడు ఆలోచించాడు.
5.3.14
नेयमन्येन नगरी शक्या धर्षयितुं बलात्।
रक्षिता रावणबलैरुद्यतायुधपाणिभिः ॥ ५.३.१४ ॥
ఈ నగరాన్ని మరొకరు బలంతో ఆక్రమించడం సాధ్యం కాదు; ఆయుధాలు ఎత్తిన చేతులతో రావణుని సేనలు దీనిని రక్షిస్తున్నాయి.
5.3.15
कुमुदाङ्गदयोर्वापि सुषेणस्य महाकपेः।
प्रसिद्धेयं भवेद् भूमिर्मैन्दद्विविदयोरपि ॥ ५.३.१५ ॥
ఈ ప్రదేశం కుముదుడు, అంగదుడు, లేదా మహాకపి సుషేణుడు, మైందుడు, ద్వివిదుడులకు కూడా సాధ్యమయ్యే భూమి కావచ్చు.
5.3.16
विवस्वतस्तनूजस्य हरेश्च कुशपर्वणः।
ऋक्षस्य कपिमुख्यस्य मम चैव गतिर्भवेत् ॥ ५.३.१६ ॥
వివస్వతుని కుమారుడు (సుగ్రీవుడు), హరి (ఇంద్రుని) కుమారుడు (వాలి), కుశపర్వుడనే ఋక్షుడు, కపిప్రధానుడనైన నేను కూడా ఇక్కడికి చేరగలము.
5.3.17
समीक्ष्य च महाबाहो राघवस्य पराक्रमम्।
लक्ष्मणस्य च विक्रान्तमभवत् प्रीतिमान् कपिः ॥ ५.३.१७ ॥
రాఘవుని (రాముని) పరాక్రమాన్ని, లక్ష్మణుని శౌర్యాన్ని ఆలోచించి, ఓ మహాబాహూ, ఆ కపి సంతోషించాడు.
5.3.18
तां रत्नवसनोपेतां गोष्ठागारावतंसिकाम्।
यन्त्रागारस्तनीमृद्धां प्रमदामिव भूषिताम् ॥ ५.३.१८ ॥
ఆమె (లంక) రత్నవస్త్రాలతో అలంకరించబడి ఉంది; గోశాలలు, గిడ్డంగులు ఆమెకు కిరీటంగా ఉన్నాయి; ఆయుధాగారాలు ఆమె స్తనాలవలె ఉన్నాయి; సమృద్ధిగా, ఆభరణాలతో అలంకరించిన స్త్రీవలె ఆమె ఉంది.
5.3.19
तां नष्टतिमिरां दीपैर्भास्वरैश्च महाग्रहैः।
नगरीं राक्षसेन्द्रस्य स ददर्श महाकपिः ॥ ५.३.१९ ॥
చీకటి తొలగిపోయిన ఆ నగరాన్ని, ప్రకాశించే దీపాలతో, మహా గ్రహాలతో ఉన్న ఆ రాక్షసేంద్రుని నగరాన్ని ఆ మహాకపి చూశాడు.
5.3.20
अथ सा हरिशार्दूलं प्रविशन्तं महाकपिम्।
नगरी स्वेन रूपेण ददर्श पवनात्मजम् ॥ ५.३.२० ॥
అప్పుడు ఆ నగరి తన స్వరూపంతోనే, నగరంలో ప్రవేశిస్తున్న ఆ వానరశ్రేష్ఠుడైన మహాకపి, పవనపుత్రుడిని చూసింది.
5.3.21
सा तं हरिवरं दृष्ट्वा लंका रावणपालिता।
स्वयमेवोत्थिता तत्र विकृताननदर्शना ॥ ५.३.२१ ॥
రావణునిచే రక్షింపబడిన ఆ లంక, ఆ వానరశ్రేష్ఠుని చూసి, తనంతట తానే అక్కడ లేచి నిలిచింది; దాని ముఖం వికారంగా కనిపించింది.
5.3.22
पुरस्तात् तस्य वीरस्य वायुसूनोरतिष्ठत।
मुञ्चमाना महानादमब्रवीत् पवनात्मजम् ॥ ५.३.२२ ॥
ఆ వీరుడైన వాయుపుత్రుని ముందు అది నిలిచి, గొప్ప గర్జన చేస్తూ పవనపుత్రునితో ఇలా అంది.
5.3.23
कस्त्वं केन च कार्येण इह प्राप्तो वनालय।
कथयस्वेह यत् तत्त्वं यावत् प्राणा धरन्ति ते ॥ ५.३.२३ ॥
అడవిలో నివసించేవాడా, నువ్వెవరు? ఏ పని మీద ఇక్కడికి వచ్చావు? నీ ప్రాణాలు ఉన్నంత వరకు ఇక్కడ సత్యం చెప్పు.
5.3.24
न शक्यं खल्वियं लंका प्रवेष्टुं वानर त्वया।
रक्षिता रावणबलैरभिगुप्ता समन्ततः ॥ ५.३.२४ ॥
వానరుడా, ఈ లంకలో నువ్వు ప్రవేశించడం సాధ్యం కాదు; అది అన్ని వైపులా రావణుని సేనలచే బాగా రక్షించబడింది.
5.3.25
अथ तामब्रवीद् वीरो हनुमानग्रतः स्थिताम्।
कथयिष्यामि तत् तत्त्वं यन्मां त्वं परिपृच्छसे ॥ ५.३.२५ ॥
అప్పుడు వీరుడైన హనుమంతుడు ఎదురుగా నిలిచి ఉన్న ఆమెతో ఇలా అన్నాడు: "నీవు నన్ను అడుగుతున్న ఆ సత్యాన్ని నేను చెబుతాను."
5.3.26
का त्वं विरूपनयना पुरद्वारेऽवतिष्ठसे।
किमर्थं चापि मां क्रोधान्निर्भर्त्सयसि दारुणे ॥ ५.३.२६ ॥
"వికృతమైన కన్నులున్న ఓ క్రూరురాలా! నువ్వెవరు, నగర ద్వారం వద్ద ఎందుకు నిలబడ్డావు? కోపంతో నన్ను ఎందుకు బెదిరిస్తున్నావు?"
5.3.27
हनुमद्वचनं श्रुत्वा लंका सा कामरूपिणी।
उवाच वचनं क्रुद्धा परुषं पवनात्मजम् ॥ ५.३.२७ ॥
హనుమంతుని మాటలు విని, ఇష్టమైన రూపం ధరించగల ఆ లంక కోపంతో వాయుపుత్రునితో కఠినంగా మాట్లాడింది.
5.3.28
अहं राक्षसराजस्य रावणस्य महात्मनः।
आज्ञाप्रतीक्षा दुर्धर्षा रक्षामि नगरीमिमाम् ॥ ५.३.२८ ॥
నేను మహాత్ముడైన రాక్షసరాజు రావణుని ఆజ్ఞ కోసం ఎదురుచూస్తూ, జయింపశక్యం కానిదాన్ని; ఈ నగరాన్ని రక్షిస్తున్నాను.
5.3.29
न शक्यं मामवज्ञाय प्रवेष्टुं नगरीमिमाम्।
अद्य प्राणैः परित्यक्तः स्वप्स्यसे निहतो मया ॥ ५.३.२९ ॥
నన్ను లెక్కచేయకుండా ఈ నగరంలో ప్రవేశించడం సాధ్యం కాదు. ఈ రోజు ప్రాణాలు కోల్పోయి, నా చేతిలో హతుడవై నువ్వు నిద్రిస్తావు.
5.3.30
अहं हि नगरी लंका स्वयमेव प्लवङ्गम।
सर्वतः परिरक्षामि अतस्ते कथितं मया ॥ ५.३.३० ॥
ఓ వానరా! నేనే లంకా నగరం. అన్ని వైపులా దీనిని రక్షిస్తున్నాను; అందుకే నీకు ఇది చెప్పాను.
5.3.31
लंकाया वचनं श्रुत्वा हनुमान् मारुतात्मजः।
यत्नवान् स हरिश्रेष्ठः स्थितः शैल इवापरः ॥ ५.३.३१ ॥
లంక పలికిన మాటలు విని, వాయుపుత్రుడైన హనుమంతుడు, జాగరూకుడై ఆ వానరశ్రేష్ఠుడు మరో పర్వతంలా నిలబడ్డాడు.
5.3.32
स तां स्त्रीरूपविकृतां दृष्ट्वा वानरपुङ्गवः।
आबभाषेऽथ मेधावी सत्त्ववान् प्लवगर्षभः ॥ ५.३.३२ ॥
స్త్రీ రూపంలో మారిన ఆమెను చూసి, ఆ వానరశ్రేష్ఠుడు, బుద్ధిమంతుడు, ధైర్యవంతుడు, కపిశ్రేష్ఠుడు అప్పుడు మాట్లాడాడు.
5.3.33
द्रक्ष्यामि नगरीं लंकां साट्टप्राकारतोरणाम्।
इत्यर्थमिह सम्प्राप्तः परं कौतूहलं हि मे ॥ ५.३.३३ ॥
బురుజులు, ప్రాకారాలు, తోరణాలతో ఉన్న లంకా నగరాన్ని చూడాలనే ఉద్దేశంతోనే నేను ఇక్కడికి వచ్చాను; నాకు గొప్ప కుతూహలం ఉంది.
5.3.34
वनान्युपवनानीह लंकायाः काननानि च।
सर्वतो गृहमुख्यानि द्रष्टुमागमनं हि मे ॥ ५.३.३४ ॥
ఇక్కడి లంకలోని వనాలు, ఉపవనాలు, కాననాలు, అన్ని వైపులా ఉన్న ప్రధాన భవనాలను చూడటానికే నా రాక.
5.3.35
तस्य तद् वचनं श्रुत्वा लंका सा कामरूपिणी।
भूय एव पुनर्वाक्यं बभाषे परुषाक्षरम् ॥ ५.३.३५ ॥
అతని ఆ మాటలు విని, ఇష్టమైన రూపం ధరించగల ఆ లంక మళ్ళీ కఠినమైన అక్షరాలతో మాట్లాడింది.
5.3.36
मामनिर्जित्य दुर्बुद्धे राक्षसेश्वरपालिताम्।
न शक्यं ह्यद्य ते द्रष्टुं पुरीयं वानराधम ॥ ५.३.३६ ॥
ఓ దుర్బుద్ధీ, వానరాధమా! రాక్షసేశ్వరునిచే రక్షింపబడుతున్న ఈ నగరాన్ని నన్ను జయించకుండా నువ్వు ఈరోజు చూడటం సాధ్యం కాదు.
5.3.37
ततः स हरिशार्दूलस्तामुवाच निशाचरीम्।
दृष्ट्वा पुरीमिमां भद्रे पुनर्यास्ये यथागतम् ॥ ५.३.३७ ॥
అప్పుడు ఆ వానర-శార్దూలుడు ఆ రాక్షసిని ఇలా అన్నాడు: ఓ భద్రే, ఈ పురిని చూసిన తర్వాత నేను వచ్చిన దారిలోనే తిరిగి వెళ్తాను.
5.3.38
ततः कृत्वा महानादं सा वै लंका भयंकरम्।
तलेन वानरश्रेष्ठं ताडयामास वेगिता ॥ ५.३.३८ ॥
అప్పుడు భయంకరమైన మహానాదం చేసి ఆ లంక వేగంగా వానరశ్రేష్ఠుడిని అరచేతితో కొట్టింది.
5.3.39
ततः स हरिशार्दूलो लंकया ताडितो भृशम्।
ननाद सुमहानादं वीर्यवान् मारुतात्मजः ॥ ५.३.३९ ॥
అప్పుడు లంక దెబ్బకు తీవ్రంగా గాయపడిన ఆ వానర-శార్దూలుడు, వీర్యవంతుడైన మారుతాత్మజుడు, అత్యంత మహానాదం చేశాడు.
5.3.40
ततः संवर्तयामास वामहस्तस्य सोऽङ्गुलीः।
मुष्टिनाभिजघानैनां हनुमान् क्रोधर्मूच्छितः ॥ ५.३.४० ॥
అప్పుడు ఆ హనుమంతుడు ఎడమ చేతి వేళ్లను ముడిచి పిడికిలిగా చేసి, కోపంతో మూర్ఛపోయినట్లు ఆమెను గుద్దాడు.
5.3.41
स्त्री चेति मन्यमानेन नातिक्रोधः स्वयं कृतः।
सा तु तेन प्रहारेण विह्वलाङ्गी निशाचरी।
पपात सहसा भूमौ विकृताननदर्शना ॥ ५.३.४१ ॥
"ఈమె స్త్రీ" అని భావించి అతడు స్వయంగా ఎక్కువ కోపం చూపలేదు. కానీ ఆ దెబ్బకు అవయవాలు తడబడిన ఆ రాక్షసి అకస్మాత్తుగా నేలపై పడింది; ఆమె ముఖం వికృతంగా కనిపించింది.
5.3.42
ततस्तु हनुमान् वीरस्तां दृष्ट्वा विनिपातिताम्।
कृपां चकार तेजस्वी मन्यमानः स्त्रियं च ताम् ॥ ५.३.४२ ॥
అప్పుడు వీరుడైన హనుమంతుడు ఆమె పడిపోయి ఉండటం చూసి, ఆమెను స్త్రీగా భావించి, తేజస్వి అయిన అతడు ఆమెపై కరుణ చూపాడు.
5.3.43
ततो वै भृशमुद्विग्ना लंका सा गद्गदाक्षरम्।
उवाचागर्वितं वाक्यं हनुमन्तं प्लवङ्गमम् ॥ ५.३.४३ ॥
అప్పుడు మిక్కిలి కలతచెందిన లంక గద్గద స్వరంతో, గర్వం లేని మాటలను, దూకే వానరుడైన హనుమంతునితో పలికింది.
5.3.44
प्रसीद सुमहाबाहो त्रायस्व हरिसत्तम।
समये सौम्य तिष्ठन्ति सत्त्ववन्तो महाबलाः ॥ ५.३.४४ ॥
మహాబాహూ, దయ చూపు; వానరోత్తమా, రక్షించు. సౌమ్యుడా, సత్త్వగుణులూ మహాబలులూ తమ సమయానికి కట్టుబడి ఉంటారు.
5.3.45
अहं तु नगरी लंका स्वयमेव प्लवङ्गम।
निर्जिताहं त्वया वीर विक्रमेण महाबल ॥ ५.३.४५ ॥
నేనే లంక అనే నగరాన్ని. దూకువాడా, వీరా, మహాబలా, నీ పరాక్రమంతో నేను ఓడింపబడ్డాను.
5.3.46
इदं च तथ्यं शृणु मे ब्रुवन्त्या वै हरीश्वर।
स्वयं स्वयम्भुवा दत्तं वरदानं यथा मम ॥ ५.३.४६ ॥
హరీశ్వరా, నేను చెప్పే ఈ నిజాన్ని విను. స్వయంభువు బ్రహ్మ స్వయంగా నాకు ఇచ్చిన వరం ఇది.
5.3.47
यदा त्वां वानरः कश्चिद् विक्रमाद् वशमानयेत्।
तदा त्वया हि विज्ञेयं रक्षसां भयमागतम् ॥ ५.३.४७ ॥
ఏ వానరుడైనా పరాక్రమంతో నిన్ను వశపరచుకున్నప్పుడు, రాక్షసులకు భయం వచ్చిందని నువ్వు తెలుసుకోవాలి.
5.3.48
स हि मे समयः सौम्य प्राप्तोऽद्य तव दर्शनात्।
स्वयम्भूविहितः सत्यो न तस्यास्ति व्यतिक्रमः ॥ ५.३.४८ ॥
సౌమ్యుడా, నా ఆ సమయం ఈ రోజు నిన్ను చూడటం ద్వారా వచ్చింది. స్వయంభువు నియమించినది అది సత్యం; దానికి ఉల్లంఘన లేదు.
5.3.49
सीतानिमित्तं राज्ञस्तु रावणस्य दुरात्मनः।
रक्षसां चैव सर्वेषां विनाशः समुपागतः ॥ ५.३.४९ ॥
సీత కారణంగా దుష్టాత్ముడైన రాజు రావణునికి, రాక్షసులందరికీ వినాశనం సమీపించింది.
5.3.50
तत् प्रविश्य हरिश्रेष्ठ पुरीं रावणपालिताम्।
विधत्स्व सर्वकार्याणि यानि यानीह वाञ्छसि ॥ ५.३.५० ॥
కాబట్టి, వానరశ్రేష్ఠా, రావణునిచే రక్షించబడుతున్న ఈ నగరంలో ప్రవేశించి, ఇక్కడ నీవు కోరిన కార్యాలన్నింటినీ నిర్వర్తించు.
5.3.51
प्रविश्य शापोपहतां हरीश्वर
पुरीं शुभां राक्षसमुख्यपालिताम्।
यदृच्छया त्वं जनकात्मजां सतीं
विमार्ग सर्वत्र गतो यथासुखम् ॥ ५.३.५१ ॥
వానరేశ్వరా, శాపంతో బాధింపబడిన, ముఖ్య రాక్షసులచే రక్షించబడుతున్న ఈ శుభ నగరంలో ప్రవేశించి, నీ ఇష్టానుసారం ఎక్కడైనా వెళ్లి సాధ్వి జనకాత్మజను వెతుకు.