વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 5.32
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.32.1
ततः शाखान्तरे लीनं दृष्ट्वा चलितमानसा।
वेष्टितार्जुनवस्त्रं तं विद्युत्संघातपिंगलम् ॥ ५.३२.१ ॥
પછી ડાળીઓ વચ્ચે છુપાયેલા તેને જોઈને, ચિત્ત ચંચળ થઈને, સફેદ વસ્ત્રે વીંટાયેલા, વીજળીના સમૂહ જેવા પીળાશ પડતા તે વાનરને (જોયો).
5.32.2
सा ददर्श कपिं तत्र प्रश्रितं प्रियवादिनम्।
फुल्लाशोकोत्कराभासं तप्तचामीकरेक्षणम् ॥ ५.३२.२ ॥
ત્યાં વિનમ્રતાથી ઊભેલા, મધુર બોલતા તે વાનરને તેણે જોયો; ખીલેલા અશોક પુષ્પોના ઢગ જેવો દેખાતો, તપાવેલા સોના જેવી આંખોવાળો.
5.32.3
साथ दृष्ट्वा हरिश्रेष्ठं विनीतवदवस्थितम्।
मैथिली चिन्तयामास विस्मयं परमं गता ॥ ५.३२.३ ॥
પછી વિનમ્રતાથી ઊભેલા તે વાનરશ્રેષ્ઠને જોઈને મૈથિલી વિચારમાં પડી; તે અત્યંત આશ્ચર્યમાં ડૂબી ગઈ.
5.32.4
अहो भीममिदं सत्त्वं वानरस्य दुरासदम्।
दुर्निरीक्ष्यमिदं मत्वा पुनरेव मुमोह सा ॥ ५.३२.४ ॥
અરે! આ વાનરનું રૂપ અત્યંત ભયાનક અને દુર્ધર્ષ છે, એને જોવું પણ કઠિન છે; એમ વિચારીને તે ફરી બેભાન થઈ ગઈ.
5.32.5
विललाप भृशं सीता करुणं भयमोहिता।
राम रामेति दुःखार्ता लक्ष्मणेति च भामिनी ॥ ५.३२.५ ॥
ભયથી મોહિત, દુઃખથી પીડિત એ ભામિની સીતા, "હે રામ! હે રામ!" અને "હે લક્ષ્મણ!" એમ પોકારીને અત્યંત કરુણાપૂર્વક વિલાપ કરવા લાગી.
5.32.6
रुरोद सहसा सीता मन्दमन्दस्वरा सती।
साथ दृष्ट्वा हरिवरं विनीतवदुपागतम्।
मैथिली चिन्तयामास स्वप्नोऽयमिति भामिनी ॥ ५.३२.६ ॥
સતી સીતા અચાનક ધીમા અવાજે રડવા લાગી. પછી વિનમ્રતાથી પાસે આવેલા તે વાનરશ્રેષ્ઠને જોઈને મૈથિલીએ વિચાર્યું, 'આ સ્વપ્ન છે?' એ ભામિનીએ એમ વિચાર્યું.
5.32.7
सा वीक्षमाणा पृथुभुग्नवक्त्रं
शाखामृगेन्द्रस्य यथोक्तकारम्।
ददर्श पिंगप्रवरं महार्हं
वातात्मजं बुद्धिमतां वरिष्ठम् ॥ ५.३२.७ ॥
પહોળા, વળેલા મુખવાળા તે વાનરને તે જોતી રહી; આજ્ઞા પ્રમાણે વર્તતા વાનરેન્દ્રના, પિંગળ વર્ણના, મહામૂલ્યવાન, બુદ્ધિમાનોમાં શ્રેષ્ઠ વાયુપુત્રને તેણે જોયો.
5.32.8
सा तं समीक्ष्यैव भृशं विपन्ना
गतासुकल्पेव बभूव सीता।
चिरेण संज्ञां प्रतिलभ्य चैवं
विचिन्तयामास विशालनेत्रा ॥ ५.३२.८ ॥
તેને જોતાં જ તે અત્યંત વ્યાકુળ થઈ ગઈ, જાણે પ્રાણ વગરની બની ગઈ; ઘણા સમય પછી ભાન પાછું મેળવીને વિશાળનયના સીતા આમ વિચારવા લાગી.
5.32.9
स्वप्नो मयायं विकृतोऽद्य दृष्टः
शाखामृगः शास्त्रगणैर्निषिद्धः।
स्वस्त्यस्तु रामाय सलक्ष्मणाय
तथा पितुर्मे जनकस्य राज्ञः ॥ ५.३२.९ ॥
આજે મેં આ સ્વપ્ન જોયું — શાસ્ત્રોએ નિષેધ કરેલો વિકૃત રૂપવાળો એક વાનર; રામ અને લક્ષ્મણનું કલ્યાણ થાઓ, અને મારા પિતા રાજા જનકનું પણ કલ્યાણ થાઓ.
5.32.10
स्वप्नो हि नायं नहि मेऽस्ति निद्रा
शोकेन दुःखेन च पीडितायाः।
सुखं हि मे नास्ति यतो विहीना
तेनेन्दुपूर्णप्रतिमाननेन ॥ ५.३२.१० ॥
આ સ્વપ્ન નથી; મને ઊંઘ પણ આવી નથી. શોક અને દુઃખથી પીડિત મને સુખ નથી, કારણ કે પૂર્ણચંદ્ર જેવા મુખવાળાથી હું વિખૂટી છું.
5.32.11
रामेति रामेति सदैव बुद्ध्या
विचिन्त्य वाचा ब्रुवती तमेव।
तस्यानुरूपं च कथां तदर्था-
मेवं प्रपश्यामि तथा शृणोमि ॥ ५.३२.११ ॥
'રામ, રામ' એમ સદા મનમાં તેનું જ ચિંતન કરતી, વાણીથી તેને જ બોલાવતી, તેને યોગ્ય અને તેના સંબંધી કથાને — આ રીતે હું જોઉં છું અને સાંભળું છું.
5.32.12
अहं हि तस्याद्य मनोभवेन
सम्पीडिता तद्गतसर्वभावा।
विचिन्तयन्ती सततं तमेव
तथैव पश्यामि तथा शृणोमि ॥ ५.३२.१२ ॥
આજે હું તેમના જ કારણે મદનથી પીડિત છું; મારા બધા ભાવ તેમનામાં જ લાગેલા છે. સતત તેમનો જ વિચાર કરતાં હું તેમને જ જોઉં છું અને તેમને જ સાંભળું છું.
5.32.13
मनोरथः स्यादिति चिन्तयामि
तथापि बुद्ध्यापि वितर्कयामि।
किं कारणं तस्य हि नास्ति रूपं
सुव्यक्तरूपश्च वदत्ययं माम् ॥ ५.३२.१३ ॥
આ મારી ઇચ્છાનો ભ્રમ હશે એમ હું વિચારું છું; તોપણ બુદ્ધિથી વિચાર કરું છું. તેમનું રૂપ તો નથી, તો સ્પષ્ટ રૂપવાળો આ મારી સાથે કેમ બોલે છે?
5.32.14
नमोऽस्तु वाचस्पतये सवज्रिणे
स्वयम्भुवे चैव हुताशनाय।
अनेन चोक्तं यदिदं ममाग्रतो
वनौकसा तच्च तथास्तु नान्यथा ॥ ५.३२.१४ ॥
વાણીના સ્વામી બૃહસ્પતિને નમસ્કાર; વજ્રધારી ઇન્દ્રને, સ્વયંભૂ બ્રહ્માને, અગ્નિદેવને પણ નમસ્કાર. આ વનવાસીએ મારી સામે જે કહ્યું છે તે તેમ જ થાઓ, બીજી રીતે નહીં.